פנינים מר' מיילך – הרב אלימלך צוויבל ע"ה · קטע 30 · כ״ז חשון תשפ״ה · 4:30
בחור בתומכי תמימים בימינו
תיאור הפרק
לחסידות יש תמיד אותה השפעה.
השמע המקורי · הערך על הרב אלימלך צוויבל בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:02 השאלה היא: איך משווים בחור בתומכי תמימים בימינו לבחור שהיה בליובאוויטש בתרס"ה, תרס"ו? מה הדמיון בין שני הבחורים? כשמסתכלים עליהם מבחוץ, לא רואים את אותו בחור. אתם יודעים, לבחור בליובאוויטש היה [לא ברור]. ר' אליהו סימפסון, זכרונו לברכה, היה מהחסידים המבוגרים, מהתמימים המבוגרים בליובאוויטש, חוזר. הוא סיפר על שבת פרשת זכור תרס"ה. ר' אליהו התפלל עד השעה ארבע. [לא ברור] שאל את ר' אליהו: ״מה התוכן של המאמר שהרבי אמר בשבת פרשת זכור תרס"ה?״ בליובאוויטש, אחרי המאמר שהרבי אמר בשבת, חיו עם המאמר במשך כל השבוע. מה עשו? עם המאמר שהרבי אמר בשבת חיו כל השבוע. בשבת פרשת זכור הרבי אמר את המאמר, ובאותה שבת ר' אליהו התפלל עד השעה ארבע. הוא הגיע, פגש שם את [לא ברור], ושאל אותו: ״מה התוכן של המאמר של היום?״ הוא לא ענה. אמר ר' אליהו: ״התוכן של המאמר הוא: אפשר להתפלל עד השעה ארבע ולהישאר מלאך. זה התוכן.״
00:02 איז די שאלה: ווי פארגלייכט מען א בחור אין תומכי תמימים אין דער היינטיקער צייט צו א בחור וואס איז געווען תרס"ה, תרס"ו אין ליובאוויטש? וואס איז דער דמיון פון די צוויי בחורים? פון אויסנווייניג קוקנדיק אויף דעם בחור און אויף דעם בחור, זעט מען נישט דעם זעלבן בחור. ווייסט, א בחור אין ליובאוויטש האט [לא ברור]. ר' אליהו סימפסאן, זכרונו לברכה, איז געווען פון די עלטערע חסידים, פון די עלטערע תמימים אין ליובאוויטש, א חוזר. ער האט דערציילט וועגן שבת פרשת זכור תרס"ה. ר' אליהו האט געדאוונט ביז פיר אזייגער. [לא ברור] פרעגט ער ר' אליהו: „וואס איז דער תוכן פון דעם מאמר וואס דער רבי האט געזאגט שבת פרשת זכור תרס"ה?“ אין ליובאוויטש, די מאמרים וואס דער רבי האט געזאגט די וואך — נאך דעם מאמר האט מען געלעבט א גאנצע וואך מיט דעם מאמר. וואס האט מען געטאן? דעם מאמר וואס דער רבי האט געזאגט שבת, דערמיט האט מען געלעבט א גאנצע וואך. שבת פרשת זכור האט דער רבי געזאגט דעם מאמר. און דעם שבת האט ער געדאוונט ביז פיר אזייגער. קומט ער, טרעפט ער דארט [לא ברור], פרעגט ער אים: „וואס איז דער תוכן פון דעם מאמר פון היינט?“ זאגט ער, ער האט נישט געענטפערט. זאגט ר' אליהו: „דער תוכן פון דעם מאמר איז: מען קען דאווענען ביז פיר אזייגער און בלייבן א מלאך. דאס איז דער תוכן.“
01:42 עכשיו אנחנו מדברים על עצמנו. כשבחורים פעם התפללו יום שלם, ולמדו חסידות יום־יום, והיו נוכחים באמירת מאמר, וריח החסידות מילא את חייהם — במה יכול בחור היום להשוות את עצמו אליהם? הרבי, נדמה לי, התחבט בשאלה הזאת. אנחנו לא מבינים איך היו הבחורים פעם; אנחנו מבינים רק את הבחור ששואל את השאלה. העצם של חסידות הוא ביטול. ביטול פירושו שהאדם מצמצם את עצמו, צמצום. [לא ברור] גבורה דעתיק. איך זה הולך ממטה למעלה? איך הוא נעשה [לא ברור]? המאמר אומר: צמצום — הוא מצמצם את עצמו, הוא מתכופף. כשהטבע הוא ממטה למעלה, איך הוא מגיע גם למטה? הוא צריך לשנות את טבעו. יהודים, חסידים, התפללו; למה? כדי לבטל את עצמם, את הישות, את המציאות העצמית. אין ״אני״, אין. בליובאוויטש זה התבטא כך: לבחור היה מעט קפה, הוא לא אכל כמה שרצה. בתפילה — הוא לא רצה לחשוב על עצמו, אף שיכול היה לחשוב על עצמו. [לא ברור] זהו עצם הביטול של הרצון העצמי, הביטול שבו המציאות העצמית אינה קיימת: אין ״אני״, אין מציאות, אין ״שלי״, אין ״עצמי״, אין. רק מה שהרבי רוצה, הכוונה של הרבי — זו הייתה העבודה של הבחור. בחור היום,
01:42 יעצט איז גערעדט וועגן זיך. ווען בחורים האבן אמאל געדאוונט א גאנצן טאג, און טאג איין, טאג אויס געלערנט חסידות, און ביי א מאמר געווען, און זייער לעבן איז געווען דער ריח פון חסידות — מיט וואס דארף זיך א בחור היינט קענען פארגלייכן? דער רבי האט זיך, מיין איך, געקאוועט מיט דער שאלה. מען פארשטייט נישט וואס ס'איז געווען אמאל ביי בחורים; מען פארשטייט נאר דעם בחור וואס פרעגט די שאלה. דער עצם פון חסידות איז ביטול. ביטול מיינט, מען קוועטשט זיך איין, צמצום. [לא ברור] גבורה דעתיק. ווי גייט עס פון ממטה למעלה? ווי ווערט ער א [לא ברור]? זאגט דער מאמר: צמצום — ער קוועטשט זיך, ער בייגט זיך. ווען טבע איז ממטה למעלה, ווי קומט ער אויך למטה? דארף ער משנה טבע זיין. אידן, חסידים, האבן געדאוונט; פארוואס? זיך מבטל זיין, דעם ישות, דער אייגענער מציאות. נישטא קיין איך, נישטא. אין ליובאוויטש האט זיך עס אזוי אויסגעדריקט: דער בחור האט געהאט א שטיקל קאווע, האט נישט געגעסן וויפיל ער האט געוואלט. געדאוונט — ער האט זיך נישט געוואלט טראכטן, און ער האט זיך געקענט טראכטן. [לא ברור] דאס איז דער עצם פון ביטול פון אייגענעם רצון, דער ביטול וואו דער מציאות איז נישטא: נישטא קיין איך, נישטא קיין מציאות, נישטא קיין „מיין“, נישטא קיין „זיך“, נישטא. נאר דאס, וואס דער רבי וויל, די כוונה פון דעם רבי'ן — דאס איז געווען די עבודה פון דעם בחור. א היינטיקער בחור,
03:19 למשל, מגיע הזמן שלפני פסח והוא צריך לנסוע. הוא נוסע למקום רחוק, עורך סדר עם יהודים, אין שם מניין ושום דבר, אין לו כלום. מה העניין בכל זה? הוא נוסע, הוא מבטל את עצמו. כשהוא יושב בבית, הוא נמצא בחדר נעים, אומר את המילים ואת הפירושים של ההגדה. וכאן הוא נוסע. מה הכוונה שלו? שרצונו של הרבי יֵצא לפועל. הוא מבטל את עצמו. למה? דבר אחד בלבד: הוא לא קיים. זו הנקודה של חסידות. מה נדרש? בין שהבחור התפלל שש שעות ובין שהוא נוסע — הוא לא חושב על עצמו. או שהשליח נוסע [לא ברור] למקום שאין בו כלום, ממש אין בו יהדות. הוא לא חושב על עצמו, אלא על מה שהרבי רוצה שיהיה בעולם. מה הרבי רוצה? שיקים מקווה, ש[לא ברור] יהודים, ואלה החיים שלו. הבחור בישיבה, כפי שישב בתומכי תמימים לפני מאה שנה — מה היו החיים שלו? לבטל את עצמו. השאלה אינה אם התפלל יותר, או למד יותר נגלה, או יותר חסידות. כל הנקודה היא אותה נקודה. לחיים, לחיים, לחיים.
03:19 ער, למשל, ער קומט פאר פסח, דארף ער אוועקפארן. ער גייט אין א ווייטן פלאץ, מאכט א סדר מיט אידן, נישט קיין מנין דארטן און גארנישט, ער האט גארנישט. וואס איז די גאנצע זאך? ער פארט אוועק, ער איז זיך מבטל. אז ער זיצט אינדערהיים, איז ער דא, איז ער אין א געשמאקע שטוב, ער זאגט די ווערטער און ער זאגט די פירושים פון דער הגדה. דא פארט ער אוועק. וואס איז זיין כוונה? דער רבי'ס רצון זאל ווערן דורכגעפירט. ער איז זיך מבטל. פארוואס? די איינציקע זאך: ער איז נישטא. די נקודה פון חסידות איז דאס. וואס דארף מען? צי דער בחור האט געדאוונט זעקס שעה, צי דער בחור פארט אוועק — ער טראכט נישט וועגן זיך. צי דער שליח פארט [לא ברור] אין אן ארט וואו ס'איז גארנישט, טאקע קיין אידישקייט. ער טראכט נישט וועגן זיך, נאר וואס דער רבי וויל זאל זיין בעולם. וואס וויל דער רבי? ער זאל מאכן א מקוה, ער זאל [לא ברור] אידן, און דאס איז זיין לעבן. דער בחור אין ישיבה, אזוי ווי ער איז געזעסן אין תומכי תמימים מיט הונדערט יאר צוריק — וואס איז געווען זיין לעבן? זיך מבטל זיין. נישט דער צי ער האט געדאוונט מער, אדער מער נגלה, אדער מער חסידות. די גאנצע נקודה איז די זעלבע. לחיים, לחיים, לחיים.