שבת פרשת נצבים וילך תשפ״ו: "אם יהיה נדחך בקצה השמים משם יקבצך ה׳ אלוקיך…" תשובה און גאולה אלץ א הכנה צו ראש השנה

00:00 דער פריערדיקער רבי דערציילט אין א רשימה פון יאר תרנ״ח: ווען עס איז געווארן דער טאג פון ח״י אלול, איז ער געגאנגען שפאצירן מיטן טאטן. דער רבי רש״ב, צוליב זיין געזונט, זיין גוף, האט געדארפט גיין יעדן טאג שפאצירן. דעמאלט זענען זיי געגאנגען צוזאמען שפאצירן, דער טאטע מיטן זון, דער רבי רש״ב און דער פריערדיקער רבי, דער רבי ריי״צ. און גייענדיק אין דער געגנט האט מען געזען די וועלדער און די פעלדער און די גראזן און די ביימער. דער טאטע, דער רבי רש״ב, איז געווארן זייער ערנסט. ער איז געווארן פארטראכט אין זיינע מחשבות, און פלוצלינג האט ער אנגעהויבן צו רעדן, און ער זאגט צום זון, צום רבי ריי״צ, זאגט ער אים: „גיב א קוק, גיי א קוק ארום, און מען זעט די פעלדער און די וועלדער. זיי שטייען יעצט אין דעם אלול׳דיגן מצב, אז זיי זענען אראפגעפאלן אין די גרעזעלעך און אראפגעפאלן אין די ביימעלעך. זיי שטייען אין אזא מין תנועה, וואו זיי זענען זייער פארלאזן און פארשעמט. זיי ווארטן אויף א נייע, פרישע חיות. די גאנצע וועלט שרייט און באווייזט אז עס איז געקומען די צייט, עס זאל ווערן אויפגעפרישט מיט א נייע חיות, די חיות פון ראש השנה. יעצט איז דער זמן אז מען דארף תשובה טאן, און מען דארף זיך צוגרייטן אויף דער קריינונג, אויף דער הכתרה פון דעם מלך, דעם טאג פון ראש השנה, ווען דער מלך וועט זיך אויפפרישן, א נייע חיות אויף אלע שנה כולה.“ שפעטער האט דער רבי רש״ב ממשיך געווען צו זאגן, און ער זאגט: „איך האב געהערט פון זיידן“ —

01:41 האט ער געמיינט דעם צמח צדק. דער פריערדיקער רבי זאגט: „ווייסט איר, איך האב געהערט די ווערטער. ווען איך האב געהערט ‘פון זיידן’, האט ביי מיר דער גאנצער גוף געציטערט. איך מאך עס מיר פאר, אבער לכאורה הייסט עס אז עס איז עפעס אנדערש געווען, א חזיון אדער התגלות, עפעס אנדערש, ווייל דער רבי רש״ב איז געווען גאנצע פיר, פינף יאר אלט ווען דער צמח צדק איז נסתלק געווארן. אזוי, לכאורה, דעם סיפור האט ער בפשטות געהערט דורך התגלות, א חזיון, וואס איז געווען שפעטער.“ על כל פנים, דא דערציילט דער רבי רש״ב: „איך האב געהערט פון זיידן.“ אין יאר תקנ״ח, דאס הייסט הונדערט יאר צוריק, איז געווען ביים אלטן רבי, ביים מוצאי שבת סליחות, די ערשטע נאכט פון סליחות. עס איז געקומען א גרויסער עולם, דער עולם איז געווען ערנסט, און דער עולם האט זיך צוזאמענגענומען מוצאי שבת נאך חצות, פאר סליחות. דער אלטער רבי איז אויך ארויסגעקומען צום עולם, צום דאווענען סליחות נאך חצות. [לא ברור] ער איז געווען זייער אנגעצויגן אויף א פחד׳דיגן אופן. ער איז געווען אין א גרויסער התלהבות. ער איז צוגעגאנגען צו זיין פלאץ, א מקום קבוע, וואו דער אלטער רבי פלעגט דאווענען. דער צמח צדק דערציילט אז ער איז דעמאלט געווען, ווייסט איר, אלס [לא ברור], איך דענק, ער איז געווען ווי א קינד. לויטן חשבון, תקנ״ח, איז ער געווען גאנצע ניין יאר אלט. און דער אלטער רבי איז אריין אין א דביקות, א משך זמן. דער עולם איז געווען זייער [לא ברור].

03:27 און דאן, נאך דער דביקות, האט דער אלטער רבי זיך אויסגעקערט, זיך צוגעקערט צום עולם, זיך צוגעדרייט צום עולם. און דער אלטער רבי האט אנגעהויבן זאגן א תורה מיט דעם ניגון, און [לא ברור] ווי דער אלטער רבי פלעגט רעדן. און די תורה האט זיך אנגעהויבן אויפן פסוק: „כי חוק לישראל הוא, משפט לאלקי יעקב.“ און דער אלטער רבי האט געטייטשט: אז „כי חוק לישראל הוא“, דער טאג פון ראש השנה, דאס איז דער טאג וואס „חוק לישראל הוא“, וואס „חוק“ איז מלשון חקיקה, ווייל דאס איז חקוק לישראל. ביי יעדער אידן איז חקוק אין זיין נשמה „הוא“, דער אויבערשטער; „הוא“ גייט אויף עצמות, אויף דעם אויבערשטן. „כי חוק לישראל הוא“ — ביי אידן איז חקוק אין נשמותיהם, אין דער יחידה שבנפש, איז ביי זיי חקוק דער רבונו של עולם אליין. אבער צוזאמען דערמיט איז „משפט לאלקי יעקב“. אז עס קומט צו גיין ראש השנה, איז פאראן א משפט וויפל אלקות זאל נמשך ווערן צו יעקב. איז מבואר אין סידור, עס איז געבראכט אין די ראש השנה׳דיקע מאמרים פון דעם אלטן רבי, אז דער טייטש „משפט לאלקי יעקב“ איז ניט דער פשוטער טייטש, אז דער רבונו של עולם מאכט א משפט, נאר דער משפט איז וויפל אלקות זאל דערלאנגען אין יעקב. דאס הייסט, ווי די נשמה קומט אראפ דא למטה און איז מתלבש אין גוף, איז דער דין וואס עס מאכט מען לפי מעמדו ומצבו, ווי עס איז געווען במשך שנה שעברה. און לפי זיין תשובה וואס ער טוט איצטער אין די טעג, איז דורך דעם פסק׳נט מען אים דעם דין, דעם משפט, וויפל געטלעכקייט וועט ער

05:07 קען א מענטש זיין דא למטה אין א נידעריגן גלות. און דאס איז וואס דער פסוק זאגט, אז ״כי חק לישראל הוא״: אז ביי אידן איז עס חקוק בחקיקה, בפנימיות. דער אויבערשטער אליין איז חקוק אין דער יחידה שבנפש. אבער צוזאמען דערמיט איז פאראן א ״משפט לאלקי יעקב״: וויפל געטליכקייט וועט ארויסקומען בגילוי, און דאס איז תלוי אין אונזער עבודה אין זמן התשובה. דער רבי האט ארויסגעפירט: איצט, אין די ימי הסליחות, די ימי התשובה, קען מען זיך אנגרייטן אויף ראש השנה, אויף צו קענען מקבל זיין דעם ״חק לישראל הוא״. און דאס איז געווען די תורה וואס דער אלטער רבי האט געזאגט. זאגט ער, אז אויפן עולם איז געפאלן אן אימה ויראה, און ביז דער חזן בתפילה האט ארויסגעשריגן דעם ״אשרי יושבי ביתך״ פון סליחות, און דער עולם האט ארויסגעפלאצט מיט א גרויסן געוויין. און דאס איז געווען גאר א מורא׳דיגע סליחות, וואס איז געבליבן חקוק לעד. און דאס האט דער רבי מהר״ש דערציילט דעם רבי רש״ב אין א שפאציר: וואס ער האט געהערט פון זיין טאטן, דעם צמח צדק, וואס איז פארגעקומען מיט הונדערט יאר צוריק. און דער רבי רש״ב, ווען ער האט שפעטער גערעדט וועגן דעם שפאציר, האט ער געזאגט אז היינט איז הונדערט יאר פון יענע סליחות. און ער האט געזאגט אז ער האט דא געהערט צוויי ענינים: אז פון איין זייט איז דא דער ״חק לישראל הוא״, אז מען דארף וויסן אז א איד איז פארבונדן מיט דער חקיקה, חקוק ביי אים. דער ״הוא״, דער אויבערשטער אליין, איז חקוק בעצמותו,

06:42 ביי דער יחידה אין דער נשמה. אבער צוזאמען דערמיט דארף מען געדענקען: מען דארף תשובה טאן, אויף צו ברענגען, ארויסברענגען דעם ״משפט לאלקי יעקב״ — וויפל געטליכקייט זאל ביי אים נמשך ווערן. וואס אט דער ענין איז פארבונדן מיט דער פרשה, וואס מען ליינט אין דעם זמן, שטענדיק פאר ראש השנה. די וואך ליינט מען די פרשה נצבים וילך, און אין דער פרשה נצבים זענען פאראן די פסוקים פון תשובה. עס זאגט דארטן: ״ושבת עד ה׳ אלקיך ושמעת בקולו״. די פרשה רעדט וועגן תשובה, און זי זאגט אז דורך די תשובה איז ״ושב ה׳ אלקיך את שבותך ורחמך, ושב וקבצך מכל העמים״. און נאך זאגט דער פסוק: ״אם יהיה נדחך בקצה השמים, משם יקבצך ה׳ אלקיך ומשם יקחך״. און דאס הייסט בפשטות, ווי די פסוקים דא רעדן, די עבודה פון תשובה און די גאולה וואס קומט דורך דער עבודה פון תשובה. און די גמרא זאגט: ״אין ישראל נגאלין אלא בתשובה״, וואס מען לערנט עס ארויס פון אט דעם פסוק. אבער דא שטייט אין דעם פסוק ״ושבת עד ה׳ אלקיך״, און נאכדעם שטייט ״ושב ה׳ אלקיך את שבותך ורחמך, ושב וקבצך מכל העמים״. און דאס איז דער קיבוץ גלויות וואס קומט דורך דער עבודה פון תשובה. און ווי דער רמב״ם ברענגט בסוף הלכות תשובה, אז ״הבטיחה תורה שסוף ישראל לעשות תשובה בסוף גלותן ומיד הן נגאלין״. אז דורך דער תשובה וועט מען נגאל ווערן. און דער רמב״ם איז דא מדייק אין דעם ווארט ״הבטיחה תורה״: דאס איז שוין אן הבטחה; דאס איז נישט א ציווי, דאס איז אן הבטחה.

08:19 [לא ברור] דאס איז דער זמן פון משיח, דער זמן פון דער גאולה בעולם. [לא ברור] אז אידן טוען תשובה, און מיד הן נגאלין. [לא ברור] און דאס איז וואס דער פסוק זאגט: ״ושבת עד ה׳ אלקיך״, און דערנאך ״ושב ה׳ אלקיך את שבותך״. דאס איז די עבודה פון תשובה, בפרט אין דעם חודש אלול, און אין חודש תשרי, די עשרת ימי תשובה, און דורך דעם די גאולה, דער קיבוץ גלויות. [לא ברור] ״ובאו האובדים בארץ אשור והנדחים בארץ מצרים, והשתחוו לה׳ בהר הקודש בירושלים״. און דער פסוק זאגט: ״אם יהיה נדחך בקצה השמים״. אז דער קיבוץ גלויות איז אזוי גרויס, אז אפילו א נדח בקצה השמים — משם יקבצך ה׳ אלקיך ומשם יקחך. ווי ווייט און ווי פארווארפן א איד זאל נאר זיין, פון דארטן וועט דער אויבערשטער אים צוזאמענקלייבן מיט כלל ישראל און ברענגען צו דער גאולה שלמה. [לא ברור] פשוט איז די קשיא: פארוואס שטייט ״נדחך״ בלשון יחיד? ווען מען רעדט וועגן גלות, וועגן אידן וואס זענען מפוזר ומפורד צווישן אלע פעלקער, וואלט געדארפט שטיין א לשון רבים. און דא שטייט ״נדחך״, א לשון יחיד. דאס איז די שאלה וואס מען פרעגט. [לא ברור] דער ביאור איז נפלא על פי חסידות.

10:22 ווען יעדער זאך [לא ברור], דער ביאור העבודה שמה בשעה שמדובר קיבוץ גלויות, זה הרי פון קיבוץ גלויות אין עצם נפש האדם. וזה החלק בעבודת התשובה, שבשעה שמ׳איז „ושבת עד ה׳ אלקיך“, אז די תשובה ברענגט די גאולה. זה אחד החלקים בעבודת האדם. דער רבי מסביר אפילו אין דעם גרסא „תשובה“: הרי ענין התשובה איז „תשוב ה׳“ — די שכינה. מען ברענגט די שכינה צוריק פון גלות, וזה המטרה של עבודת התשובה. אז „ושבת עד ה׳ אלקיך“ — דורך „ושבת עד ה׳ אלקיך“ ברענגט מען צוריק די ה׳. מה שנזרקנו ופוזרנו בגלות, איז דאס אלץ א חלק בעבודת התשובה. במילא דער פסוק „ושב ה׳ אלקיך את שבותך ורחמך“ איז על פי עבודה פנימית. עבודת החסידות: „עד ה׳ אלקיך“ — דיין ג־ט, דער ג־ט פון דער נשמה, דער ג־טלעכער ליכט פון דער נשמה, וואס איז אין גוף הגשמי, אין גלות. די נשמה איז אין גלות, די שכינה איז אין גלות. דאס איז שכינתא בגלותא, דורך אונזערע חטאים ועוונות. און דווקא דורך דעם וואס א איד טוט תשובה, איז „ושב ה׳ אלקיך“ — מען ברענגט צוריק דעם ה׳ אלקיך. די נשמה, דער כח הנשמה, די אלקות פון דער נשמה, די שכינה, גייט ארויס פון גלות. אויף דעם זאגט ער „אם יהיה נדחך בקצה השמים, משם יקבצך ה׳ אלקיך“ — משם דווקא. אפילו א איד קומט צו גיין אין אן מצב פון „נדחך בקצה השמים“. דער טייטש פון „נדחך בקצה השמים“, אזוי טייטשט דער אלטער רבי אין דעם ענין: עס גייט אויף ריבוי מחשבות און ריבוי ענינים, פון מחשבות, דיבורים ומעשים פון א איד, וואס ער איז מפוזר ומפורד. וגם רעדט דער פסוק פון „נדחך“.

12:25 ער איז פארווארפן. טוט דאס אן, לייגט דאס אריין אין ענינים לעומת זה, אין ענינים גשמיים, אין ענינים חומריים, מחשבות זרות, אין ריבוי מחשבות, „רבות מחשבות בלב איש“. דאס איז דער ענין פון „נדחך“, דאס איז דער ענין פון נדחים. ער ווערט פארווארפן, פארשפרייט. אבער וואס שטייט דעם? אז ביי א אידן דארף דאך זיין — זיין גאנצע מציאות איז „שמע ישראל, ה׳ אלקינו, ה׳ אחד“. און ווי חסידות טייטשט, דאס הייסט „שמע“ איז אויך מלשון אסיפה, פונקט פארקערט ווי „נדחך“, פונקט פארקערט ווי פיזור. „שמע“ מלשון אסיפה, „שמע“ — צוזאמענקלייבן. „שמע ישראל“ איז: ער דארף צוזאמענקלייבן די אלע מחשבה, דיבור ומעשה, און די אלע כחות הנפש — שכל, מדות, זיין רצון און תענוג — דער גאנצער מענטש מיט אלע זיינע כחות, מיט אלע זיינע לבושים, מיט אלע זיינע עסקים, מחשבה, דיבור ומעשה. „שמע ישראל“ — מיט אלץ זאל ער זיך אריבערגעבן צום אויבערשטן, „ה׳ אלקינו ה׳ אחד“. און דאס איז דער וועג וואס א איד דארף זיין. און בשעת א איד לייגט אריין זיינע מחשבות אין ענינים פון פרנסה, אין מלבושים און אין מזון, און אין עניני לעומת זה און אין תאוות אכילה, און אלע זאכן וואס דאס פירט צו — אן ענין פון פיזור, אן ענין פון פירוד, „נדחך“. און דער „נדחך“ קומט צו גיין ביז „קצה השמים“; ער ווערט אינגאנצן פארווארפן אין אן עק וועלט, אין כמה מחשבות, ריבוי מחשבות, „רבות מחשבות בלב איש“. און דערפאר זאגט מען די בשורה, די בשורה טובה, אז „משם יקבצך“ — משם דווקא. דער כח התשובה, אז א איד קען צוזאמענקלייבן די אלע ריבוי מחשבות און די ריבוי כחות, וואס ער

13:59 איז נתפזר געווארן אין הבלי עולם, דורך א תנועה פון תשובה. וואס ווי חסידות טייטשט תשובה — דער ענין פון עקירת הרצון. אז ער נעמט אוועק זיין רצון פון די אלע ענינים און בלתי־רצויים, און ער גיט זיך איבער נאכאמאל צום אויבערשטן. דאס איז דער ענין פון „שוב“. תשובה איז מלשון שיבת הנפש. און דאס רייסט אים אוועק פון אלע ענינים, ריבוי מחשבות פון וועלט, און דאס ברענגט אים צוריק צו דער אחדות האמיתית. וואס „נדחך“ איז, זאגט דער רבי, לשון יחיד. וואס די בשורה טובה דא אין דעם פסוק איז, אז ער גם ווען ער איז נתפזר געווארן און נתפרד געווארן אין ריבוי מחשבות, אין עניני לעומת זה, אין אלע ענינים המבלבלים, און ער איז אריינגעפאלן אין ענינים בלתי־רצויים, ביז ער פאלט אין די ערגסטע מדריגות, פונדעסטוועגן בלייבט דאס לשון יחיד. ווייל א איד בעצם מהותו, אפילו בשעת ער טוט זיך אזוי, באומנותו, האט ער די יחידה שבנפש. די יחידה שבנפש בלייבט אלעמאל גאנץ ביי אים. און ווי דער רבי ברענגט אין דעם מאמר דעם פתגם הידוע פון פריערדיקן רבי׳ן, אז מיר זאגן אין דער הגדה „אחד חכם ואחד תם ואחד רשע ואחד שאינו יודע לשאול“ — אז יעדער איז אן „אחד“. אפילו דער רשע, וואס מיר זאגן אין דער הגדה „אחד רשע“, איז דא דער „אחד“, איז דא די יחידה שבנפש, די נקודה עצמית פון דער נשמה. וואס ער גם בשעת ער פאלט, בלייבט דאס אלעמאל גאנץ. א איד, אפילו בשעת ער פאלט דורך ענינים בלתי־רצויים, איז ער שטענדיק בעצם מהותו, בעצם נשמתו, איז ער אלעמאל גאנץ און פארבונדן מיטן אויבערשטן. און מצד דעם,

15:35 יחידה שבנפש, וואס ליגט ביי אים, איז ביי „אם יהיה נדחך“ — עס בלייבט שטענדיק לשון יחיד. און מיט דעם, ווי נאר עס גייט זיך אן קער אום, תשובה, שובו הנפש, די תנועה פון עקירת הרצון, איז „משם יקבצך“, משם יקחך. אז ער קען זיך צוריק אומקערן צו דער אחדות האמיתית. און אדרבה, מיט דעם לשון הידוע: במקום שבעלי תשובה עומדים, אפילו צדיקים גמורים אינם יכולים לעמוד. און ווי דער רבי האט געזאגט: „במקום שבעלי תשובה עומדים...“ מיט איין קער, מיט איין תנועה, וואס עס ווערט נתגלה ביי אים די יחידה שבנפש, גייט ער ארויס פון דער גאנצער מציאות הרע. נישט נאר דאס, עס ווערט נתעלה צוזאמען מיט אים, ביז אז דער צדיק, אויף דעם וואס עס שטייט „גדלו מעלתו“, און דער בעל תשובה איז צוגעקומען על ידי עבודתו. און דאס איז די עבודה וואס מיר דארפן טאן אין די טעג וואס מיר געפינען זיך אין ימי הסליחות, אין דער הכנה צו ראש השנה. ווי אמאל דער אלטער רבי האט געזאגט, אז ווען מ׳האנדלט „כי חק לישראל הוא“, וואס חסידות זאגט די בשורה טובה, אז דאס איז די חקיקה: עס איז חקוק די יחידה שבנפש ביי יעדן אידן, וואס אין דעם איז חקוק עצמות ומהות, דער יחיד. ווי דער לשון פון חסידות זאגט, יחידה איז לשון נקבה, ווייל זי איז מקבל מיחיד. און דער אלטער רבי ברענגט בשם הבעל שם טוב, וואס ער האט געהערט בשם מורו אחיה השילוני, אז דאס, די יחידה, איז עצמות, איז התקשרותנו בהקדוש ברוך הוא. דער עצם פארבונד וואס דער איד איז פארבונדן מיטן אויבערשטן, און דאס איז די יחידה שבנפש.

17:06 און אויף דעם זאגט מען, אז ווי א בעל תשובה, אין יעדן מצב, טוט זיך „כי חק לישראל הוא“ — אט די חקיקה — און דאס איז „משפט לאלקי יעקב“. דאס הייסט, אז דער משפט, וואס ווייזט ווי פיל געטליכקייט זאל אים שיינען, „לאלקי יעקב“, איז דורך דער תנועה תשובה. אין די טעג קומט מען אן צו ראש השנה, אז מיר זאלן זוכה זיין, אז דער אויבערשטער זאל משפיע זיין און געבן א נייע יאר מיט נייע המשכות, סיי אין ענינים הגשמיים, סיי אין ענינים הרוחניים. און ווי חסידות טיילט אויס דעם צווייטן טייל, אז „חק“ איז אויך דער ענין פון „הטריפני לחם חוקי“, ברויט, פשוט גשמיות, ווי מ׳ברענגט פון „אגור בן יקה“, אז דער עיקר פון דעם משפט ראש השנה איז בנוגע ענינים גשמיים, און דורך ענינים גשמיים, ווי פיל גשמיות זאל אים שיינען בכל השנה. וואס לפי זה טיילט חסידות דעם פסוק, אז עס איז דא „חק לישראל הוא“, און דאס איז דער ענין פון מזון גשמי, און „משפט לאלקי יעקב“, און דאס איז די ענינים הרוחניים, די אלקות שביעקב. און אויף ביידע ענינים קומט צו גיין ראש השנה. און מיר זאגן, אז דורך דעם וואס דער איד קערט זיך אום צום אויבערשטן, תנועת התשובה פון עקירת הרצון פון עניני עולם הזה, זיך איבערגעבן נאכאמאל צום אויבערשטן מיט א נייע חיות, מיט א פרישקייט, און מען מאכט אים דעם אויבערשטן פאר א מלך, „מקבל עלינו“, „יחי המלך“ — און די תנועה און די עבודה אין די טעג, דאס מאכט אונז א כלי, אז מ׳זאל באקומען די ענינים גשמיים, די מזון

18:33 גשמי, וואס דער איד דארף באקומען אויף כל השנה כולה. און מ׳זאל באקומען די מזון רוחני, ווי פיל אלקות, ווי פיל געטליכקייט, ווי פיל חיות, און ווי פיל געשמאק און טוב אין אידישקייט און עבודת השם אויף כל השנה כולה. און דער רבי האט געזאגט, אז מ׳זאל זיך צוגרייטן, אז מיר זאלן אויסנוצן אט די גרויסע טעג, אט די טעג וואס מיר געפינען זיך אצינד. כידוע, עס ברענגט זיך אז פון ח״י אלול ביז ראש השנה, די צוועלף טעג, וואס זיינען כנגד די י״ב חדשים, וואס זיינען כנגד יום לחודש, יעדער טאג פארבינדט זיך מיטן חשבון הנפש און תשובה. ווי, בפרט, די תשובה וואס חסידות מאנט, השבת הנפש דורך לערנען פנימיות התורה. און דער רבי זאגט, אז אין די טעג דארף מען מוסיף זיין אין לימוד פנימיות התורה, ווי אויך אין עבודת התפילה, אויף זיך צו פארבינדן צו דעם אויבערשטן. און דורך דעם, דער וואס שאפט דעם [לא ברור], מגלה זיין אלקות שבנשמה, וועט מען זוכה זיין אויך צו גאולה כפשוטה, וואס עס שטייט אין דער פרשה, פשוטו של מקרא. און ווי רש״י זאגט, „והשיב“ לא נאמר אלא „ושב“, אז דער אויבערשטער אליין, ער אליין, קערט זיך אום צוזאמען מיט זיי פון גלות. און „וכתב גאולה לעצמי“, אז דער אויבערשטער אליין, „וכתב גאולה לעצמי“, אז ער נעמט זיך ארויס פון גלות, און צוזאמען מיט זיך נעמט ער ארויס אלע נשמות ישראל פון גלות. און ווי רש״י ממשיך נאך מער און זאגט, אז אין דעם פסוק פון „ואתם תלוקטו לאחד אחד“, אז דער אויבערשטער אליין נעמט ביי דער האנט יעדן אידן, און

19:59 ער נעמט אים ארויס פון גלות, און ער פירט אים צו דער גאולה שלמה. און מיר זאלן זוכה זיין, בשנה זו ממש, ובימים אלו ממש, אין די טעג וואס מיר געפינען זיך אצינד פון חודש אלול, אז דער מלך איז בשדה און מקבל את כולם בסבר פנים יפות, זאל מען זוכה זיין אז מ׳זאל זען די גאולה בעיני בשר, [לא ברור] פון קיבוץ גלויות כפשוטו, און די אלע ברכות וואס שטייען אין דער פרשה, אז דער אויבערשטער זאל אונז משפיע זיין רוב טוב לכל בית ישראל, א כתיבה וחתימה טובה, און א שנה טובה ומתוקה, גוט כפשוטו בגשמיות, למטה מעשרה טפחים.