ווער איז ציון און ווער זיינען שביה? - "פרשת דברים שבת חזון תשפ"ו "ציון במשפט תפדה ושביה בצדקה

00:00 דער רבי ריי״צ דערציילט אז עס איז געווען אין יאר תרס״ה אן אסיפה פון רבנים אין רוסלאנד. דעמאלט האט די ממשלה געוואלט גוזר זיין א גזירה אויף די רבנים: אלע רבנים, אלס א תנאי אויף צו ווערן א רב, דארפן זיי האבן אויך עפעס ידיעות אין חכמות חיצוניות. דאס האט מען גערופן „צענז“. דאס הייסט, דאס איז געווען דער תנאי צו קענען באקומען סמיכה אויף רבנות און ווערן אנגענומען אלס אן אפיציעלער רב אין א שטעטל אין רוסלאנד. מען דארף האבן אויך עפעס א שטיקל דיפלאם, א שטיקל תעודה, אז מען ווייסט ידיעות אויך אין חכמת עם ישראל און חכמות חיצוניות. וואס כמובן, די רבנים האמתיים האבן געפירט אויף דעם א מלחמה. איז דעמאלט געווען א גרויסע אסיפה; דאס האט זיך אנגעהויבן תרס״ה. בהמשך לזה איז אפשר נאך אמאל געווען אן אסיפה אין יאר תרע״א, יאר עטר״ת. אין תרס״ה איז געווען די אסיפה אין ווילנע. עס זענען דעמאלט געווען דארט פון די גדולי הרבנים. כמובן, דער רבי רש״ב, דער רבי שלום דובער, איז געווען בראש האסיפה. צוזאמען מיט אים, אויך פון די ראשי המדברים, איז געווען רבי חיים בריסקער, און נאך פון די גדולי ישראל וואס זענען דארטן געווען אין יענער תקופה. דעמאלט איז געווען א תקופה וואס מען האט געארבעט צוזאמען, פון אלע קרייזן פון די גדולי ישראל. אין יענער אסיפה האט די ממשלה שטארק געוואלט מכריח זיין אויף זייער גזירה. זיי האבן געוואלט אז מען מוז דורכפירן: כדי צו זיין א רב דארף מען אויך אנקומען צו באקומען ידיעות אין...

01:39 אין חכמות חיצוניות. איז כמובן דער רבי רש״ב געשטאנען זייער שטארק, אז בשום אופן נישט, און צוזאמען מיט אים אויך די פרומע רבנים. די ממשלה האט שטארק געוואלט דורכפירן דעם ענין. האבן זיי געזאגט אז אויב די רבנים וועלן זיך שטעלן קעגן דער בקשה פון דער ממשלה, וועלן זיי מאכן א פאגראם אין הונדערט און איין קהילות. רחמנא ליצלן, זיי וועלן שחטן אידן אין הונדערט און איין מקומות וואו אידן וואוינען. די רבנים זענען שטארק דערשראקן. עס איז געפאלן אויף זיי א גרויסער פחד. און מען האט זיך געראטן; כל מיני רבנים האבן זיך געראטן. מען האט געראטן אז מען זאל זיך אונטערגעבן מיט א שוואכקייט. אנדערע האבן געזאגט, אפשר דארף מען מוותר זיין; עס איז פיקוח נפש, וכו׳. און דער רבי רש״ב איז געשטאנען זייער שטארק און געזאגט אז בשום אופן נישט, אז בשום אופן טאר מען אויף אזא ענין נישט מוותר זיין. און דער רבי רש״ב האט איינגעזען אז אזא ענין וועט זיין א חורבן אויף עם ישראל. ער האט געזען אין דעם דעם גרויסן חורבן וואס פון דעמאלט וועט ארויסקומען. אבער די רבנים האבן געוואלט אז יעדער איינער זאל זאגן וואס ער האלט פון דעם גאנצן ענין. האט מען גערעדט, אבער גערעדט, ווי דער רבי ריי״צ האט געזאגט, גערעדט בניחותא. מען האט גערעדט שוואך. דער רבי רש״ב האט געבעטן אז ער וויל רעדן דער לעצטער. די אסיפה איז אריבער אין טאג און אין נאכט, און צום סוף פון דער אסיפה האט דער רבי רש״ב געבעטן אז ער וויל זאגן א פאר ווערטער. און ער האט זיך דעמאלט אוועקגעשטעלט און האט...

03:10 גערעדט בתוקף הכי גדול. ער האט גערעדט מיט שטארקע, גאר שטארקע ווערטער. און ער האט געזאגט די באוואוסטע שיחה, אז נישט מיט אונזער ווילן זיינען מיר געגאנגען אין גלות, און נישט מיט אונזער ווילן וועלן מיר ארויסגיין פון גלות. אבינו מלכנו, ער האט אונז געפירט אין גלות, און ער וועט אונז זיכער ארויסנעמען פון גלות ווען עס וועט קומען די צייט, במהרה בימינו. אבער דאס דארפן מיר אלע וויסן, און מיר דארפן דאס לאזן וויסן פאר אלע פעלקער; אלע גויים דארפן דאס וויסן: אז אין גלות זיינען געגאנגען נאר אונזערע גופים. דער גוף געפינט זיך אין גלות, אבער די נשמה איז קיינמאל אין גלות נישט געגאנגען. די נשמה איז שטענדיק פארבונדן מיט דעם אויבערשטן און איז נישט אין גלות. און דערפאר, ווען עס גייט אין עניני נשמה, אין עניני תורה ומצוות, קענען די פעלקער און קיין ממשלה נישט קומען אויף אונז מיט קיין שליטה. אין דעם זיינען מיר אינגאנצן פריי, און מיר קענען טון דאס וואס מיר ווילן און מיר פארשטייען וואס דער אויבערשטער וויל. דער רבי רש״ב האט געענדיקט מיט זייער שארפע ווערטער; ער האט מער נישט געקענט ווייטער רעדן און ער האט געחלשט. עס איז געווארן א גרויסער רעש און א גרויסער שטורעם דארט. דארט זיינען געווען כל מיני מסורים און מענטשן, און [לא ברור], און כל מיני פירער און כולי. דאס האט געמאכט א גרויסן טומל, און מען האט גלייך ארעסטירט דעם רבי׳ן רש״ב. אה, שטוב־ארעסט, דאס הייסט מאסר בית. און אזוי דאס איז...

04:50 געווען, דאס איז אפשר געווען נאך דער אסיפה. און דער רבי רש״ב איז געבליבן ביי זיך נאך דער אסיפה עטליכע טעג, אדער ווי לאנג דאס איז געווען. דער בריסקער רב איז געקומען שפעטער אויף א באזוך, עטליכע שעות ארום. האט ער געזען ווי דער רבי רש״ב זיצט און וויינט. האט ער אים געפרעגט: „ליובאוויטשער רבי, וואס וויינט איר? מיר האבן דאך געטאן אלעס וואס מיר קענען, און דאס וואס מיר קענען האבן מיר שוין אלעס געטאן. יעצט דארף מען דאך זיך פארלאזן אויפן אויבערשטן.“ האט אים דער רבי רש״ב געענטפערט, אז עס איז פאראן א חילוק צווישן א מענטש וואס איז אן אנגעשטעלטער און איינער וואס איז א פירער. דאס הייסט, אין אן עסק איז פאראן דער וואס איז א פועל, אן אנגעשטעלטער, דער מענטש וואס טוט די ארבעט; און עס איז פאראן דער וואס פירט דעם עסק, דער בעל־הבית אין דעם עסק. אז דו ביסט מער נישט ווי אן אנגעשטעלטער, ביסטו דער פועל: דו טוסט דיין ארבעט, גייסט אריין אין דער שעה, גייסט ארויס אין דער אנדערער שעה, און די תוצאות זענען נישט אויף דיר. וואס טוט זיך מיטן עסק, דאס איז נישט דיינס. דו קומסט, נעמסט די געלט וואס דיר קומט, און דאס איז אלעס. אבער דעם בעל־הבית איז נוגע יעדע זאך וואס קומט פאר, און ממילא דארף ער קוקן אויף זיין ארבעט, אויף דעם ענין, אז ער איז נישט נאר אן אנגעשטעלטער. אים דארפן זיין נוגע די תוצאות. ער דארף זיין אריינגעלייגט

06:15 מיט דער גאנצער נשמה, מיט אן איבערגעגעבנקייט צו זיין ארבעט. אים דארף זיין נוגע דער ענין; ער האט זיך נישט אפגעטאן דערפון, ווייל אים איז נוגע בפרטיות וואס וועט זיין. און דאס איז דער סיפור בפרטיות, וואס האט נאך כמה וכמה פרטים, וואס דער רבי הריי״צ איז מתאר אין זיינע שיחות. אבער די שיחה, אדער דער ווארט, אז נאר אונזערע גופים זיינען אין גלות, אבער די נשמות נישט אין גלות, דעם גאנצן ראשית הדיבור — שפעטער, אין יאר תרפ״ז, בשעת דער פריערדיקער רבי איז ארויס פון תפיסה, פון מאסר ותפיסה, דעם טאג פון ג׳ תמוז, און איז געפאלן אין גלות, דעמאלט געשיקט אין גלות קיין קאסטראמא — שטייענדיק אויפן באן האט ער איבערגעחזרט די ווערטער ממש אות באות, ווארט ביי ווארט. און ער האט געזאגט, אז דאס האט געזאגט דער איד מיט מסירת נפש, געמיינט זיין טאטן, איבערגעחזרט די ווערטער, און האט דאס געזאגט בפני כל עם ועדה, שטייענדיק דארט אין א מעמד ומצב וואס איז געווען פיקוח נפש בפועל ממש, ווייל דארט זענען געווען פאליציי, דארט זענען געווען מרגלים, דארט זענען געווען פון כל המינים וכל הסוגים. און דאך איז דער פריערדיקער רבי נישט נתפעל געווארן, און איבערגעחזרט האט ער די ווערטער. און ער האט דעמאלט גערעדט די שיחה פון „יהי ה׳ אלקינו עמנו כאשר היה עם אבותינו, אל יעזבנו ואל יטשנו“, אז מען דארף זיין פעסט ביי יעדן ענין, מען דארף נישט נתפעל ווערן פון די החלטות פון דער ממשלה, וואס רירן אן דעם לערנען תורה מיט קינדער און חינוך,

07:41 און אלע ענינים פארבונדן מיט תורה ומצוות. אין דעם האט קיינער אויף אונז קיין שליטה נישט, און דאס איז מותר אפילו אויך בחוקי הממשלה, וכו׳ וכו׳, וואס ער האט דעמאלט גערעדט. די וואכעדיקע פרשה, שבת פרשת דברים, שבת חזון, ליינט מען נאך די באוואוסטע הפטרה פון „חזון ישעיהו“. „חזון ישעיהו“, דאס איז די דריטע הפטרה וואס רעדט זיך פון די תלתא דפורענותא. א הפטרה, א שווערע הפטרה, וואס אנטהאלט שווערע רייד פון מוסר וואס ישעיהו הנביא זאגט. אבער דער סיום פון דער הפטרה, אזוי ווי יעדע איינע פון די דריי הפטרות, הגם די דריי הפטרות זיינען שארפע, שטארקע הפטרות פון דברי מוסר ותוכחה פון די נביאים, פונדעסטוועגן ווערט דאס אויסגעפירט, ווערט דאס פארענדיקט מיט אן ענין של ברכה און אן ענין בשבחם של ישראל. סיי די ערשטע, די צווייטע, די דריטע — אלע דריי הפטרות, דער לעצטער פסוק אדער די לעצטע פסוקים רעדן גאר בשבחם של ישראל. און על דרך זה, די איינציגע הפטרה, וואס הגם זי איז א שארפע הפטרה, יא, „חזון ישעיהו“, מיט אלע פרטים וואס ער רעדט פון דעם מצב וואס איז דעמאלט געווען, פונדעסטוועגן פירט זיך אויס די הפטרה: „ואשיבה שופטיך כבראשונה ויועציך כבתחילה“, און דערנאך פירט ער אויס: „ציון במשפט תפדה ושביה בצדקה“. זי פירט זיך אויס מיט אן ענין פון שבח, בשבחם של ישראל, און מיט אן ענין של גאולה. און אדרבה, ווי גערעדט כמה פעמים, אז „הכל הולך אחר החיתום“: דער לעצטער שורה, דאס איז דער עיקר פון דעם פשט, על...

09:20 דורך דעם, אז די הפטרה, דער לעצטער פסוק, רעדט אויף עניינים בשבחן של ישראל, ענייני גאולה, איז דאך ילך אחר החיתום, אז אפילו אין די דריי וואכן, וואס זענען דאך די דריי וואכן פון בין המצרים, תלתא דפורענותא, איז דא אין דעם דער ענין פון שבחן של ישראל, גאולה. און דאס איז דער עיקר דא. ילך אחר החיתום, דער עיקר גאר דער ענין פון גאולה. בפרט ישעיהו הנביא. די ערשטע צוויי הפטרות, דאס איז פון ירמיהו הנביא, וואס ער איז דער נביא החורבן, נביא הגלות. מה שאין כן ישעיה, ווערט דאך אנגערופן נביא הישועה, כשמו כן הוא, נביא הגאולה, וואס רובם ככולם, אפשר כולם, פון דברי ישעיהו, דאס איז אלץ דברי נחמה און דברי שבח און דברים פון גאולתן של ישראל. אז אפילו דער ערשטער קאפיטל, וואס איז הפטרת חזון, וואס דארט רעדט זיך דאך עניינים פון תוקף המוסר, פונדעסטוועגן איז דאס אן ענין של גאולה. ווי עס איז ידוע, דער הייליגער [לא ברור] האט געטייטשט יעדן פסוק פון דער הפטרה, האט ער דאס איבערגעארבעט, איבערגעמאכט, אז דאס איז אלץ בשבחן של ישראל. פון דעם ערשטן פסוק, אלע פסוקי ההפטרה רעדן אויס בשבחן של ישראל. אבער מיר וועלן ארומרעדן דעם לעצטן פסוק: ״ציון במשפט תפדה ושביה בצדקה״. וואס אויף דעם פסוק געפינען א ריבוי מאמרים, זעט דאס אן אינדיקאציע: דער אלטער רבי אין ליקוטי תורה, אין פרשת דברים, איז דער איינציגער מאמר וואס מיר האבן אין ליקוטי תורה אין פרשת דברים פון דעם אלטן רבי, איז דער מאמר ״ציון במשפט תפדה ושביה בצדקה״.

10:52 ״ושביה בצדקה״, וואס איז גאר א פלא. פון א ריבוי מאמרים פון דעם אלטן רבי אין פרשת דברים, פונדעסטוועגן האט דער צמח צדק, בשעת ער האט אויסגעקליבן פון די צוויי־און־דרייסיג טויזנט מאמרים וואס ער האט געהאט פון דעם אלטן רבי, איז אויף פרשת דברים האט ער אויסגעקליבן דעם פסוק פון דער הפטרה, ״ציון במשפט תפדה ושביה בצדקה״. וואס דאס באווייזט אז דאס איז אן ענין עיקרי אין דעם היינטיגן שבת און היינטיגן סדר. וואס דא זאגט דער פסוק צוויי עניינים: ״ציון במשפט תפדה״, דאס איז דער ערשטער חלק; דערנאך זאגט ער ״ושביה בצדקה״. וואס רעדט צוויי עניינים. ס׳איז דא ציון, דערנאך איז דא שביה. וואס דער טייטש שביה איז אויך אין צוויי טייטשן: שביה, די וואס וואוינען דארטן — יא, אדער שביה, די וואס קערן זיך אום — אה, ריכטיגער געזאגט, יא, די וואס קערן זיך אום, שביה, יא, די וואס קומען צוריק צו דעם פלאץ, זיי זענען אוועקגעגאנגען אין גלות און איצט קומען זיי צוריק, אדער שביה, ווי די מפרשים טייטשן, אין לשון שבי, די וואס זענען געווארן געפאנגענע, אין לשון שבי, איז וועלכע דא אויסגיין פון שבי. איז וואס זענען די צוויי עניינים? אז דא דער ״ציון במשפט תפדה״, און באזונדער ״ושביה בצדקה״. דער פדיון פון ציון און דער פדיון פון שביה. און אויב אויף ציון זאגט ער ״במשפט תפדה״, אז ציון וועט ווערן אויסגעלייזט דורך דעם ענין משפט, און נאר ער רעדט וועגן שביה, אויף דעם זאגט ער ״בצדקה״, אז דורך

12:28 צדקה ווערן זיי אויסגעלייזט. דארף מען פארשטיין וואס זיינען די צוויי עניינים, וואס איז דאס ציון און וואס איז דאס שביה. אז אין פשוטו של מקרא קען מען לערנען, אז ציון גייט אויף די שטאט, אזוי טייטשן טאקע מפרשים, אז עס גייט אויף די שטאט. און שביה גייט אויף די איינוואוינער פון דער שטאט. דאס הייסט, עס איז דא די שטאט, עס איז דא דער פאלק. אבער ווי דער צמח צדק שרייבט, דאס איז בדרך הכי פשוט, ווייל בפשטות רעדט מען דא אלץ וועגן עם ישראל. דא טייטשט דער אלטער רבי, צמח צדק, דאס וועלן מיר זען אין די אלע מאמרים, אז דאס רעדט מען אלץ וועגן אידן. ציון דא מיינט נישט די שטאט ציון, נאר ס׳מיינט דעם עם וואס וואוינט אין ציון. און ווי ער ברענגט דעם ירושלמי, דער ירושלמי זאגט אין מסכת תענית, זאגט דער ירושלמי: ״חזרנו על כל המקרא ולא מצאנו״. מ׳האט געזוכט אין אלע פסוקים, ״ולא מצאנו״, מ׳האט נישט געפונען דעם ענין פון ציון אויף עם ישראל, ביז מ׳האט געפונען נאר דעם פסוק, אז דער ירושלמי ברענגט דא דעם פסוק: ״ואשים דברי בפיך״. א פסוק אין ישעיה קאפיטל נ״א: ״ואשים דברי בפיך ובצל ידי כסיתיך לנטוע שמים וליסוד ארץ ולאמר לציון עמי אתה״. אז דער פסוק זאגט דא מפורש, אז ס׳איז דא דער ענין פון ״לאמר לציון עמי אתה״. ווען ער רעדט אויף ציון, זאגט ער דא: דאס איז מיין פאלק. הייסט דאס אז דער פאלק ווערט אויך אנגערופן ציון. ווען ווערט דער פאלק אנגערופן ציון? ווי ס׳איז דא דער ענין פון ״ואשים דברי בפיך ובצל ידי כסיתיך״.

14:10 ״לנטוע שמים וליסוד ארץ״. ווערט געטייטשט דא אין מאמרים, דער צמח צדק, דער רבי ברענגט דאס אין מאמרים, אז דאס גייט אויף די ג׳ עמודים שעליהם העולם עומד. ״דברי בפיך״, אז דאס גייט אויף תורה. ״ובצל ידי כסיתיך״ גייט אויף חסד, גמילות חסדים. און דער ענין פון ״לנטוע שמים״ גייט אויף עבודת השם. אז דורך עבודת השם און תורה ומצוות איז מען פועל ״לאמר לציון עמי אתה״. איז במילא קומט אויס אז סיי ציון און סיי שביה גייט אויף עם ישראל. איז די שאלה: וואס זיינען די צוויי מדרגות? וואס איז דא די מדרגה פון ציון און וואס איז די מדרגה פון שביה? און פאר וואס ביי ציון זאגט ער ״במשפט תפדה״, דורך משפט, און ווען ער גייט צו שביה זאגט ער ״בצדקה״? וואס זיינען די צוויי ענינים און וואס זיינען די צוויי אופנים וויאזוי מ׳גייט ארויס פון גלות? וואס דאס איז אלץ אויס די הוראה צו אונזער עבודת השם ביום יום, ווען מ׳וויל אלע ארויסגיין פון דעם אייגענעם גלות און ארויסגיין פון גלות הכללי צו די גאולה שלימה. איז אין דעם פסוק זאגט דער פסוק ישעיה די עצה, אז דורך דעם ענין פון משפט און דורך דעם ענין פון צדקה גייען מיר ארויס פון גלות. איז אויף דעם איז מבואר אין חסידות, אז דאס זיינען צוויי ענינים אין עבודת השם, די צוויי מדרגות אין די נשמה. ס׳איז פאראן די מדרגה פון נשמה וואס רופט זיך אן בשם ציון, און ס׳איז פאראן די מדרגה פון נשמה וואס רופט זיך אן בלשון שביה. וואס בכללות קען מען דאס טייטשן אז דאס איז דער חילוק צווישן

15:39 דער נשמה מיט דער גוף. כאמור לעיל, אז דער גוף געפינט זיך ממש בשביה. דער גוף איז אין גאנצן, טאקע א אידישער גוף, א הייליגער גוף, דאס איז דער גוף פון א איד, איז דאס דער גוף וואס איז אויף אים געגעבן תורה ומצוות. כידוע דער פסוק פון ר׳ משה, מ׳קען גארנישט מער טייער זיין [לא ברור]. דער גוף וואס פאר דעם האט מען אויסגעגאסן א סך תורה ומצוות. אבער דער אלטער רבי זאגט אין תניא, ״בנו בכורנו מכל עם ולשון״, וואס דער גוף הגשמי פון א איד, וואס ער איז נישט מער בחומריות ווי דער גוף פון [לא ברור], נאר פונדעסטוועגן דער אויבערשטער האט בוחר געווען דעם אידישן גוף. אבער דער אידישער גוף געפינט זיך ממש בשביה. ער געפינט זיך בשביה, אין די קליפות וסטרא אחרא, חושך הגלות. וואס שביה מיינט אז ער איז איינגעפאנגען, און מען פירט מיט אים וואס מען וויל; מען קען נישט טאן וואס מען וויל, מען נעמט אים צו, מען פראוועט מיט אים אנדערע ענינים. ער געפינט זיך בשביה. משא״כ די נשמה, די נשמה, כאמור לעיל, די נשמה איז אין גלות נישט געגאנגען. נאר דארף מען פארשטיין: בפועל, ווייל דער גוף איז אין גלות, און דער גוף איז בשביה, און די נשמה איז אנגעטאן אין דעם גוף, איז במילא צוליב דעם גוף איז די נשמה געפינט זיך אין א מדומה, אז זי קען נישט טאן וואס זי וויל. איז זי אויך אין א מדומה פון גלות, אבער נישט אין אן אופן פון שביה. דאס איז נאך א גרינגערע אופן. כאמור, די נשמה איז כמאל בעצם אין גלות נישט געגאנגען. אבער זי דארף

17:03 [לא ברור] וואס איז צוגעבונדן צום גוף בעת דער שביה. אין א העכערן אופן, טיפערן אופן, איז מבואר אין חסידות אז די צוויי ענינים, ״ציון במשפט תפדה ושביה בצדקה״, דאס איז צוויי דרגות אין די נשמה. אין די נשמה גופא, נפש האלקית, איז אויך פאראן צוויי מדרגות. ס׳איז פאראן די כחות הגלויים פון די נפש האלקית, און ס׳איז פאראן די כחות הנעלמים. כידוע, חסידות רעדט פון דעם אז ס׳זיינען פאראן די דרגות פון נפש, רוח ונשמה, חיה יחידה. וואס בכללות ווערן זיי צעטיילט אין צוויי כללות׳דיגע מדרגות. ס׳איז פאראן די כחות המלובשים בגוף, כחות הפנימיים, כחות הגלויים, אזוי רופט מען זיי, וואס בכללות דאס איז נפש רוח ונשמה. דער חלק הנשמה וואס מלובש אין שכל, און חלק הנשמה וואס מלובש אין מדות שבלב, און חלק הנשמה וואס מלובש אין מחשבה דיבור ומעשה, דיבור הגוף. וואס דאס איז דער חלק הגילוי, דער חלק הנשמה וואס איז מלובש אין דעם גוף, נפש הבהמית. ס׳איז פאראן אבער דער עצם הנשמה. וואס דאס איז בכללות די מקיפים, חיה יחידה, ובפרט יחידה שבנשמה, וואס איז יחידה ליחדך, וואס דאס איז דער עצם הנשמה וואס איז שטענדיק מקושר מיט עצמות, און איז שטענדיק צוגעבונדן, וואס א איד נישט ער וויל און נישט ער קען זיך אפרייסן פון געטלעכקייט, וואס דאס איז די התקשרות הנשמה למעלה מיט אהבת העצם [לא ברור]. וואס די צוויי מדרגות, איינע איז ציון, די צווייטע איז שביה. דער עצם הנשמה, די יחידה שבנשמה, רופט זיך אן בשם ציון. פאר וואס רופט זיך אן בשם ציון? טייטשט דער אלטער רבי אין חסידות, דער רבי טייטשט, אז ציון איז אויך מלשון

18:39 סימן. „ועשה לו ציון“, „בנה לו ציון“ — ציון איז א סימן. וואס די נשמה איז א סימן אויף אלקות. עס שטייט אין זוהר: „אנא סימנא בעלמא“. רבי שמעון בר יוחאי זאגט אויף זיך: איך בין מער נישט ווי א סימן פארן אויבערשטן. דער גאנצער מציאות פון אידן דא למטה, „אתם עדי“ — א איד איז מער נישט ווי אן עד און א סימן, א באווייזונג אז עס איז דא א ג־ט אויף דער וועלט. און במילא, דאס איז דער ענין פון ציון, מלשון ציון, אז א איד איז א סימן אויף געטליכקייט. ער ברענגט ארויס דורך זיין עצם מציאות, זיין עצם פאראן-זיין דא למטה, ברענגט ארויס, באווייזט אויף דעם אויבערשטן. און דאס איז די יחידה שבנשמה, וואס איז בתכלית הביטול, תכלית ההתקשרות, תכלית הדביקות, „סימנא בעלמא“, א ציון אויף געטליכקייט. משא״כ דער חלק הנשמה המלובש בגוף, כחות הגלויים, כאמור נפש, רוח, נשמה, שכל און מדות — אויף דאס רופט מען „שביה“. וואס דאס געפינט זיך בשביה. ווייל דאס איז מלובש אין גוף ונפש הבהמית, און איז אנגעטאן אין ענינים למעשה, ענינים חומריים, ענינים גשמיים, ענינים המעלימים ומסתירים, איז במילא, ווערן די ענינים פון „שביה“ — געפינט זיך בשביה. דער עצם הנשמה, כאמור, איז בכלל אין גלות נישט געגאנגען, איז נישט בשביה. זי איז פאראן אין דעם מצב, אבער פון טיפער. סוף כל סוף, ווייל דער גילוי הנשמה, די כחות הגלויים, די נשמה איז דאך פארבונדן. דער עצם הנשמה איז פארבונדן מיט די כחות הגלויים. איז דא דער ענין אז דער עצם הנשמה, ווייל דאס איז אלץ איין און איינציגע נשמה, איז בשעת די כחות הגלויים געפינען זיך בשביה, איז דער עצם הנשמה אויך פון דעם

20:14 אביסל נשבר. דאס פועל׳ט אין איר א ירידה. אזוי ווי מען זעט ביי משה רבינו: בשעת אידן האבן געזינדיגט, עס איז געווען דער חטא העגל, האט דער אויבערשטער געזאגט צו משה רבינו: „לך רד“. „כלום נתתי לך גדולה אלא בשביל ישראל“. משה איז צוגעבונדן צו אידן, און ווי באלד ביי אידן איז געווארן א ירידה, האט עס געפועל׳ט א ירידה ביי משה׳ן. אזוי זעט מען אויך ביי דער עצם הנשמה. טאקע, עצם הנשמה, יחידה, איז מקושר, אבער ווי באלד דאס איז דער עצם פון דער גאנצער נשמה, איז עס פארבונדן מיט דער גאנצער נשמה, אויך מיט די כחות הגלויים. איז בשעת די כחות הגלויים פון דער נשמה געפינען זיך בשביה, איז דער עצם הנשמה — ווערט ביי איר א ירידה. דאס פועל׳ט ביי איר א שוואכקייט. זי קען זיך נישט אינגאנצן אפרייסן, זאגן אז מיט איר וועט עס גארנישט פועל׳ן. דאס פועל׳ט ביי איר אן ענין פון ירידה. און במילא, דערפאר זאגט מען: „ציון במשפט תפדה“. ציון, דער עצם הנשמה, די יחידה שבנשמה, סוף כל סוף, עפעס א גלות האט זי אויך, דארף זי ארויסגיין פון דעם גלות, „תפדה“. טאקע נישט ביי שביה, אבער זי דארף א פדיון. און דער פדיון איז דורך משפט. משא״כ דער חלק הנשמה המלובש בגוף, בפרט דער גוף אליין, געפינט זיך בשביה ממש און ער דארף אנקומען נישט נאר צום ענין פון משפט, נאר אויך צו צדקה. וואס איז דער חילוק צווישן משפט און צדקה? טייטשט דער אלטער רבי,

21:37 אז ער מאכט צדקה, דאס מבאר ער נאכדעם אין דעם מאמר, [לא ברור], אז ס׳זענען די צוויי ענינים פון תורה און מצוות, תורה און צדקה. דאס זענען די צוויי קוים פון קו התורה, קו הצדקה, תלמוד ומעשה. משפט גייט אויף תורה. משפט, א לשון „כהלכתא למשיחא“, און דער תרגום איז „מתרגם“. משפט גייט אויף תורה. און וואס איז די משפטי התורה? הלכות התורה בפרט, א סוגיא שמעתתא, „והוי׳ עמו — שהלכה כמותו“, און „דבר הוי׳ מירושלים — דבר הוי׳ זו הלכה“. איז דער ענין פון משפט גייט אויף משפטי התורה, הלכות התורה, לערנען תורה. איז דורך תורה, דורך דעם, איז מען פודה די בחינה פון ציון. משא״כ דער ענין פון שביה, די גילויי הנשמה, די כחות הגלויים און דעם גוף, איז נישט גענוג דער ענין פון תורה, אבער עס דארף אויך צדקה. פארוואס? וואס מען פארשטייט בפשטות: תורה, דער חילוק צווישן תורה און צדקה — תורה, דאס איז חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא. תורה איז א זאך וואס איז לכתחילה אינגאנצן בעצם נישט געווארן א חלק פון וועלט. תורה, דאס איז חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא. און ווי תורה געפינט זיך, איז תורה געבליבן חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא. און אין דעם מאמר חז״ל: „הלא כה דברי כאש, מה אש אינו מקבל טומאה, אף דברי תורה אינן מקבלין טומאה“. תורה איז א זאך וואס איז געבליבן שטענדיק העכער פון וועלט, אז זי איז נישט מקבל טומאה. עס איז א העכערער ענין,

23:09 עס איז אַ ג־טלעכער ענין. „מן השמים דברתי עמכם“. דאָס איז חכמתו של הקדוש ברוך הוא. און דערפֿאַר, דורך לימוד התורה, אַ איד ווערט נתעלה אין אַ מדרגה וואָס איז העכער פֿון גלות אינגאַנצן. און דערפֿאַר, דעם חלק הציון שבנשמה איז „במשפט תפדה“ — דורך תורה ווערט ער אַרויסגעלייזט פֿון דעם גאַנצן גלות. און דער גלות, דאָס קען פּועל זיין אויף דעם יחידה שבנפש, אויף די כחות מקיפים, כחות עצמיים, וואָס זענען בשביה, ווייל ער געפֿינט זיך שוין בשביה ממש, אונטער די קליפה וסטרא אחרא, וואָס איז משליט, רחמנא ליצלן, אין אַן אופן פֿון שביה. אויף דעם דאַרף אָנקומען צו אַן אַנדער ענין, וואָס איז אָנגעטאָן אין וועלט: צדקה. עס דאַרף זיין צדקה, וואָס צדקה איז אָנגעטאָן אין דברים גשמיים, אָנגעטאָן אין עניני עולם הזה. און דורך דעם ענין הצדקה, מעשה, קען מען דאָס אַוועקרייסן. דאָס איז די מעלה פֿון צדקה, אַז דורך עשיית הצדקה קען מען אַוועקרייסן די יניקת החיצונים פֿון די ענינים פֿון מעשה, און איבערמאַכן דעם שביה, אַרויסנעמען דעם חלק הנשמה וואָס געפֿינט זיך ממש בשביה. און פּועל זיין אין אים, אַז ער זאָל אַרויסקומען פֿון שביה. דורך צדקה קען ער זיך אַרויסגעפֿינען פֿון דעם גאַנצן גלות. וואָס דאָס איז דער מאמר חז״ל, די גמרא בבבא בתרא: „אין ישראל נגאלין אלא בצדקה, שנאמר: ושביה בצדקה“. יאָ, זאָגט דאָך אין דעם פירוש, אַז „ושביה בצדקה“ — דער פסוק, אַז דורך צדקה גייט מען אַרויס פֿון גלות אין די גילוי פֿון

24:34 משיח, דורך דעם ענין פֿון צדקה. און ווי דער אַלטער רבי איז מבאר אין תניא, אַז מצות הצדקה איז די מצוה עיקרית, וואָס דורך צדקה גייט מען אַרויס פֿון דעם גלות, ווייל אין לך מצוה וואָס אין דעם איז אָנגעטאָן דער גוף און נפש הבהמית ווי מצות הצדקה. ווייל די מצות הצדקה, דאָס איז [לא ברור] פֿון גוף און נפש הבהמית, וואָס דער מענטש דאַרף אַוועקגעבן פֿון חיי נפשו. די געלט, וואָס די געלט האָט ער געוווּנען אויף צו קויפֿן פרנסה פֿאַר די שטוב, און ער רייסט זיך אַוועק פֿון אָט די געלט און ער גיט עס אַוועק צו אַן אַנדערן אידן — דאָס איז די גרעסטע אתכפיא און אתכפיא פֿון דעם גוף און נפש הבהמית. און דורך אָט דעם ענין נעמט מען אַרויס דעם נפש הבהמית מיט דעם גוף, מיט דער נשמה מלובשת בגוף, פֿון שביה, און דאָס איז פּועל דעם ענין הגאולה. וואָס דערפֿאַר שטייט, אין אַ געוויסער מדה, איז די עיקר שמחת הגאולה אין „ושביה בצדקה“ מער ווי אין „ציון במשפט תפדה“. הגם אַז ציון גייט אויף אַ העכערע מדרגה, אָבער ווייל זי קומט בעצם נישט אַראָפּ אין גלות ממש, איז דערפֿאַר ביי איר די גאולה נישט אַזוי בתוקף. אָבער „ושביה“, וואָס געפֿינט זיך ממש בשביה, איז במילא ביי אים שמחה גדולה ויתירה. ווי דער אַלטער רבי ברענגט אין תניא דעם משל פֿון דעם בן מלך, וואָס געפֿינט זיך נישט נאָר אין גלות, נאָר אויך בשביה. און ער איז יוצא משביה לבית אביו המלך, און דאָס איז שמחה גדולה ויתירה, וואָס אין לך שמחה גדולה

25:54 מזו. וואָס על דרך זה איז בימים אלו בפרט, ווען מ׳געפֿינט זיך אין די טעג פֿון בין המצרים, איז מען פֿאַר שבת חזון. און דער הייליגער בארדיטשעווער זאָגט, אַז אין דעם שבת ווייזט מען יעדן איד דעם בית המקדש, און ער ברענגט דאָרט דעם משל אַריכט, אַז דורך דעם וואָס אַ איד אַרבעט אויף זיך און מיט דעם קענט זײַן מעשים, ווי עס זאָל ווערן כמטבע, איז דורך דעם נעמט מען אַרויס די נשמה פֿון גלות, און דעם גוף און דעם נפש הבהמית, און מען פּועל׳ט די גאולה שלמה. איז איצט אַז מען מעורר איז אויף יעדן איינעם, אַז איך דאַרף משתדל זײַן מיט אַלע תוקף, אויף מוסיף זײַן אין בית הקב״ה, זײַן אַ ענין פֿון „ציון במשפט תפדה“, לימוד התורה, און בפרט לימוד פֿון הלכות פֿון ענינים פֿון בית הבחירה, עניני בית המקדש, און מכלל לימוד עניני גאולה ומשיח. וואָס דאָס איז, דאָס איז מצד אחד ענינים פֿון פנימיות התורה וחיצוניות התורה, און צוזאַמען דערמיט דער ענין פֿון צדקה. וואָס „אין ישראל נגאלין אלא בצדקה“, מוסיף זײַן די טעג במיוחד, זײַן אַ ענין פֿון לימוד התורה, און זײַן אַ ענין פֿון עבודת הצדקה, וואָס דורך דעם וועלן מיר זוכה זײַן, אַז עס זאָל מקוים ווערן „ציון במשפט תפדה ושביה בצדקה“, אַז מען זאָל זוכה זײַן צו דער גאולה שלמה. און אָט דעם חודש מנחם אב, דאָ שוין דאַרף זײַן דער אמת׳ער מנחם אב, אַז „זה ינחמנו“ — דער רבונו של עולם זאָל מנחם זײַן כל אחד ואחד מישראל, און עס זאָל זײַן די נחמה פֿון אבינו שבשמים, און די גאולה השלמה, בנין בית המקדש השלישי, שייבנה במהרה בימינו, אמן

27:17 כן יהי רצון.