שבת פרשת ואתחנן תשפ"ו וידעת היום וגו׳ צווישן אמונה און ידיעה

00:00 ס׳איז ידוע, אין דעם יאר תקל״ז, דאס איז געווען בערך פיר יאר נאך דער הסתלקות פון דעם מעזריטשער מגיד, איז געווען די גרעסטע עלייה: א סך חסידים זענען אוועקגעפארן קיין ארץ ישראל. רבי מענדעלע וויטעבסקער, רבי מענדעלע הוראדאקער, איז געווען מיט רבי אברהם קאליסקער און נאך פון די גדולי תלמידי המגיד, און דעמאלט האבן זיי מחליט געווען צו פארן קיין ארץ ישראל. דער אלטער רבי איז מיט זיי מיטגעפארן א שטיק וועג, ביז נאנט צום ים הגדול. און ס׳איז ידוע אז רבי מענדעלע וויטעבסקער האט אים געזאגט אז ער דארף זיין אין רוסלאנד; ווען ער וועט אוועקפארן, ווער וועט בלייבן? דער המשך פון חסידות אין רוסלאנד איז דער אלטער רבי. ער האט מחליט געווען, מיט מסירות נפש, צוריקצופארן. ער איז טאקע געבליבן אין רוסלאנד, און ער איז דעמאלט געווען דער מייסד פון חסידות חב״ד. און ווען זיי זענען אוועקגעגאנגען, איז שוין געשטאנען בקשר די גאנצע תקופה. דער אלטער רבי פלעגט שיקן א סך געלט, פלעגט שיקן געלט צו די רבי׳ס אין ארץ הקודש, ווי דער אלטער רבי האט זיי גערופן. און דער אלטער רבי האט זיך געהאלטן ממש ווי א תלמיד, א תלמיד־חבר, צו רבי מענדעלע וויטעבסקער. און בערך על דרך זה שרייבט ער צו די רבי׳ס אין ארץ הקודש, און צו רבי אברהם קאליסקער. ער פלעגט שרייבן בריווים אהין און צוריק: צוויי בריווים אין ענינים פון עבודת השם און צוויי בריווים אין ענינים פון

01:32 צדקה. א היפשע יארן שפעטער, ארום צען יאר שפעטער, איז געווען די הסתלקות פון רבי מענדעלע וויטעבסקער, וואס ער איז נסתלק געווארן אין דעם יאר תקמ״ח. איז געווען אינצווישן, מיט צוויי שלוחים וואס האבן גערעדט לשון הרע, און כל מיני ענינים, וואס דעמאלט איז געווארן פון דעם ענין א מחלוקת: וואס ער האט יא, וואס ער האט נישט, וואס ער האט גערעדט וועגן דער שיטה פון דעם אלטן רבי׳ן אין דעם ענין פון חסידות חב״ד. רבי אברהם קאליסקער האט נישט מסכים געווען צו דעם אלטן רבי׳נס שיטה. דעם אלטן רבי׳נס ענין, זיין שיטה, זיין דרך, איז כידוע דער דרך פון חסידות חב״ד, וואס כשמו כן הוא: חכמה, בינה, דעת. אז עבודת השם דארף זיין דורך התבוננות און לימוד און השגה און הבנה, התבוננות פנימית און חכמה, בינה, דעת. און רבי אברהם קאליסקער האט געמיינט אז דער דרך החסידות איז דרך האמונה און נישט דער דרך פון הבנה והשגה. ס׳איז געווען צווישן זיי חילופי דברים. און בפרט איז געווען צוליב דעם לשון הרע פון די שלוחים וואס האבן געפארן פון איינעם צום צווייטן, נאכצונעמען די געלט; [לא ברור] ס׳איז געווען כל מיני ענינים וואס האט געברענגט א גרעסערן בלבול. איינע פון די סיפורים וואס מ׳דערציילט איז, אז דער אלטער רבי האט דעמאלט געזאגט צו איינעם פון די שלוחים, וואס האט זיך גערעדט אין דעם ענין, דער אלטער רבי האט געזאגט, ווען ער גייט צו רבי אברהם קאליסקער: מיר זיינען

03:06 ביידע געשטאנען ביים מעזריטשער מגיד, און מיר האבן ביידע געהערט תורה פון דעם מגיד, די זעלבע תורה, נאר יעדער איינער האט עס פארשטאנען אויף זיין אופן. ער האט עס פארשטאנען אויף זיין אופן, און איך האב עס פארשטאנען אויף מיין אופן. ווען מיר זענען אוועקגעגאנגען פונעם מגיד, האט יעדער איינער איבערגעטראכט און איבערגעלערנט, און ער האט עס גענומען אויף זיין אופן, איך האב עס גענומען אויף מיין אופן. און איך האב פארשטאנען אז דאס איז וואס דער מגיד וויל. און ווען משיח וועט קומען, וועל איך זיך שטעלן פנים אל פנים, און איך וועל זאגן ווי אזוי איך האב פארשטאנען, און דעמאלט וועט אויסקומען אז אזוי איז טאקע דער רמז. וואס אזוי איז שפעטער געווען א בריוו פון רבי לוי יצחק מבארדיטשוב. רבי לוי יצחק מבארדיטשוב, וואס ער איז געווען זייער נאנט צום אלטן רבי׳ן כידוע, [לא ברור]. רבי לוי יצחק מבארדיטשוב האט דעמאלט געשריבן, ווען די חסידים האבן געוואלט מאכן שלום וכו׳. ס׳איז פארהאן דער באקאנטער בריוו פון רבי לוי יצחק מבארדיטשוב, וואס ער שרייבט אז ער ווייסט אז דער אלטער רבי איז געווען יקר מאוד, חביב מאוד, [לא ברור]. [לא ברור] מבארדיטשוב האט געזאגט אז דער אלטער רבי [לא ברור] וכו׳ וכו׳. אבער דאס איז בנוגע צו [לא ברור], דעם אלטן רבי׳נס דרך חסידות חב״ד. בעיקר דאס

04:35 [לא ברור] דאס איז געווען בעיקר דין ודברים בנוגע צו דעם ענין. יא, וואס דער אלטער רבי האט מבאר געווען אין חסידות, אויף דעם איז געבויט דער גאנצער דרך חסידות חב״ד. איינער פון די מאמרים היסודיים, הנרכזים, וואס איז מבאר דעם ענין, דאס איז דער מאמר „וידעת היום והשבות אל לבבך כי הוי׳ הוא האלקים בשמים ממעל ועל הארץ מתחת אין עוד“. אין דעם מאמר, דער אלטער רבי זאגט, אין שבת פרשת ואתחנן, שבת נחמו, [לא ברור]. אז דער מאמר איז פאראן אויך אין לקוטי תורה, פרשת ואתחנן. עס איז זייער א רייכער מאמר, א יסודות׳דיגער מאמר, וואס איז מבאר די יסודות ושיטת חסידות חב״ד. דער אלטער רבי שטעלט זיך אויף דעם פסוק „וידעת היום“ און פרעגט א שאלה. עס זענען פאראן צוויי פסוקים. עס איז פאראן דער פסוק „אתה הראת לדעת כי הוי׳ הוא האלקים אין עוד מלבדו“. דער פסוק רעדט בנוגע צו מתן תורה. וואס עס איז געזאגט געווארן ביי מתן תורה איז געווען „אתה הראת לדעת“: מען האט זיך געוויזן, וואס אידן האבן געזען, „לדעת כי הוי׳ הוא האלקים“. דערנאך איז פאראן דער פסוק „וידעת היום והשבות אל לבבך כי הוי׳ הוא האלקים בשמים ממעל ועל הארץ מתחת אין עוד“. און ער פרעגט: וואס איז דער פסוק מוסיף לגבי דעם אנדערן פסוק? דער ערשטער פסוק רעדט בנוגע צו מתן תורה, און זאגט „אתה הראת לדעת“. איז געווען דאס גילוי, „הראת“ — וואס דארף מען נאך ווייזן, ווען אידן האבן געזען „לדעת כי הוי׳ הוא האלקים“? דערנאך זאגט דער צווייטער פסוק, וואס משה רבינו זאגט צו אידן, „וידעת היום“ — אז היינט, איצט, ווען אידן זענען שוין פערציג יאר שפעטער, וואס אידן

06:18 שטייען אריין אין ארץ ישראל, ביים אריינגיין אין ארץ ישראל, זאגט ער: איר זאלט וויסן זיין, „וידעת היום והשבות אל לבבך כי הוי׳ הוא האלקים בשמים ממעל ועל הארץ מתחת אין עוד“. וואס איז די הוספה פון דעם פסוק לגבי דעם פסוק שלפני זה? דאס איז איינע פון די שאלות. די צווייטע שאלה פרעגט דער אלטער רבי: וואס איז דער טייטש „וידעת היום“? וואס איז דער דיוק „היום“? וואס שטייט אין דעם דיוק? עס קען שטיין „וידעת“ — דו זאלסט וויסן. וואס איז דער [לא ברור] מיט דעם וואס ער זאגט „היום“ דווקא, אז איצט, היום דווקא, זאל זיין דער „וידעת“? דערנאך פרעגט ער א דריטע שאלה. עס שטייט דאך אין פסוק, עס שטייט דאך אז לעתיד לבוא, „ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים“. אז ערשט לעתיד לבוא וועט זיין דער המשך פון „ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים“. און דא זאגט ער „וידעת היום“ — היום דווקא. וואס „היום“ בפשטות איז משמע בזמן הזה. און ווי אזוי איז דער חילוק צווישן זיי? קומט אויס אז עס זענען פאראן דריי פסוקים, דריי ענינים, וואס איז דריי זמנים. עס איז פאראן דער „אתה הראת לדעת“, וואס דאס איז א פסוק פארבונדן מיט מתן תורה. עס איז פאראן דער „וידעת היום והשבות אל לבבך“, וואס דאס איז דער פסוק וואס זאגט „היום“ דווקא, בזמן הזה. יא, משה רבינו רעדט צו אידן וואס גייען אריין איצט צו ארץ ישראל. דערנאך איז פאראן דער ענין פון „ומלאה הארץ דעה“, וואס וועט זיין לעתיד לבוא. אז כדי צו פארשטיין דעם ענין, אויף דעם גייט דער אלטער רבי אריין און איז מבאר דער חילוק צווישן דעם

07:50 ענין פון דעת און דעם ענין פון אמונה. וואס די פסוקים דא, אלץ איז מבאר, ווי מיר זעען, דעם ענין פון דעת: „וידעת“, „לדעת“, „ומלאה הארץ דעה“ — ענין פון דעת. און אין אנדערע פסוקים, זעט מען, רעדט זיך דווקא בענין פון אמונה. „ויאמינו בה׳ ובמשה עבדו“ שטייט ביי קריעת ים סוף. יא, „וגם בך יאמינו לעולם“ שטייט ביי מתן תורה. פסוקים של אמונה. וואס איז דער חילוק צווישן אמונה ודעה? דאס זענען צוויי באזונדערע ענינים. בפשטות, דער פשוטער טייטש: דעת איז א ענין פון הרגשה, השגה און הבנה. און אמונה איז דער היפך: נישט קיין השגה און קיין הבנה, נאר מען גלויבט. מען איז מאמין אין אן ענין וואס איז העכער פון הבנה והשגה. אז בפשטות, וואס איז דער חילוק צווישן די צוויי ענינים? דער אלטער רבי איז מבאר אז דאס איז דער חילוק צווישן דעם ענין פון אור ממלא כל עלמין און אור סובב כל עלמין. צוויי באזונדערע מדרגות. עס זענען פאראן ענינים פון אלקות און גדלות וואס א מענטש קען זען, דורך פשוט עיני בשר — על כל פנים, נישט עיני בשר, עיני השכל. און דאס איז וואס חז״ל זאגן אין גמרא: „בוא וראה שלא כמדת הקב״ה מדת בשר ודם ... מה הנשמה ממלאה את הגוף, כך הקב״ה ממלא את העולם“. ווען מען גיט א קוק אויף דער וועלט — דאס הייסט, אויף דעם גוף: דער גוף האט רמ״ח אברים און שס״ה גידים, מיט אלע פרטים ופרטי פרטים ותנועות, מיט ענינים פון ראייה, שמיעה, השגה וכו׳. און עס איז פאראן די נפש. הגם מען זעט נישט די נפש, אבער דאס רעדט מען וועגן אן ענין פון ראייה ממש, ראיית עיני השכל. אז מען פארשטייט: די נפש איז דער עיקר, און די נשמה מחיה דעם גוף, און דער גוף איז בטל צו דער נפש. איז על דרך זה

09:39 ווי די נפש ממלא את הגוף. דאס איז דער ענין פון ראיה. על כל פנים, דער ענין פון ווי מ׳קען דאס זען בעיני השכל. על דרך זה, ווי מ׳קען זען אז אדם, מבשרי, פון דעם בשר׳דיגן גוף, קען פארשטיין על דרך זה אז ס׳איז אלקות אין וועלט. אז דער חיות אלקי איז זיך מתלבש ומחיה ומהווה ומקיים. קיין זאך מאכט זיך נישט אליין. אז ממילא איז דא אלקות. מ׳דארף דאס וויסן. און דאס רופט זיך בלשון החסידות אור ממלא. ממלא כל עלמין, מתלבש ומחיה ומהווה כל דבר. איז דער ענין דאך נישט נאר אמונה. דאס איז דער ענין פון דעת, א סוג ראיה ממש. און אויף דעם זאגט די תורה „וידעת“, בלשון ראיה. דאס איז דער סוד הדעת, אז א מענטש קען דורך דעם דאס זען. אז אין דעם גוף מוצא את „וידעת“, לשון הרגשה. ובאמת, א מענטש לעבט אין דער וועלט. און עולם איז פון לשון העלם והסתר. דאס פארשטעלט דעם אמת, וואס מגלה זיך יומם ולילה. די וועלט, ווי זי פירט זיך, מאכט מען פארגעסן דעם ענין. זאגט דער הוראה אז „וידעת“: א מענטש, אפילו ער זעט בעיני בשר, קען עס זען בעיני בשר דעם אמת. אבער עס דארף זיין „וידעת“, דער עיקר, א הרגשה. אז מ׳דארף זיך מתבונן זיין אין דעם און לעבן מיט דעם. און דאס איז דער גאנצער חלק פון לב. אבער דאס איז נאך אלץ נישט דער ענין פון אמונה. און דער צמח צדק מסביר אין דרך מצותיך, דאס איז נישט די מצוה פון אמונה. דאס קומט פאר די מצוה פון אמונה. פארוואס? דאס איז א ענין וואס א מענטש קען זען און פארשטיין און פילן. אויף דעם איז נישט די מצוה. דאס איז נישט דער עיקר פון דער מצוה. וואס איז די מצוה? אויף דעם קומט „אנכי ה׳ אלקיך“, די מצוה פון אמונה. אז

11:18 דאס איז דער ענין פון סובב כל עלמין. דאס איז דער ענין פון לדעת: אז נישט דאס איז דער עיקר אלקות, וואס מהווה ומחיה עולמות. נישט דאס איז די גרויסקייט פון דעם אויבערשטן. דעם אויבערשטן, כדי צו שאפן עולמות, איז דאס גאר א ענין פון התלבשות און צמצום און ירידה והשפלה. אז דער אויבערשטער דארף זיך אראפלאזן צו עולמות. דער אויבערשטער אליין, זיין גדלות, „ה׳ מלך, ה׳ מלך, ה׳ ימלוך לעולם ועד“; דאס אמת׳ע גדלות איז אין סוף ובלי גבול, סובב כל עלמין, העכער פון עולמות. אז לגבי דעם אמת׳ן פון דעם אויבערשטן, דער אמת פון דעם אויבערשטן, איז דער גאנצער ענין פון עולמות א ירידה והשפלה. און מ׳ברענגט דארט כמה וכמה פסוקים: „כי נשגב שמו לבדו, הודו על ארץ ושמים“. דאס הייסט, אז דער הוד איז אויף ארץ ושמים, אבער ארע עליונים איז נשגב אפילו שמו. כל שכן וקל וחומר ער אליין, עצמותו. און דאס איז ביי אונז דער ענין פון סובב כל עלמין, אמת׳ער אין סוף, אמת׳ער בלי גבול. און דאס איז די אמונה וואס מ׳ירש׳נט פון די שלשה אבות, און דאס איז די אמונה וואס אידן האבן באמונה פשוטה. און ס׳איז דאך מקומם מאמינים בני מאמינים. און אין דעם דארף זיין די עבודה, וואס א איד דארף זיך מתבונן זיין: „וידעת היום“. דער פסוק „וידעת היום והשבות אל לבבך כי ה׳ הוא האלקים“. אז א איד דארף וויסן אז עיקר העבודה און [לא ברור] איז די מצות האמונה. די הבנה אין אמונה איז דאס, כי ידוע אז דער רמב״ם שרייבט „יסוד היסודות ועמוד החכמות לידע“ דוקא. די מצות האמונה, דער רמב״ם רופט עס אן „לידע“. און דער צמח צדק מבאר באריכות אין דרך מצותיך, שער האמונה, אויף די מצות האמונה לשיטת הרמב״ם. און שיטת [לא ברור] מבאר אז דער ענין איז העכער פון דעת און למעלה מן השכל, דער אין סוף ובלי גבול. און דאס דארף א איד דורך פשיטות אין זיך מתבונן זיין. און

13:06 [לא ברור] פון „וידעת“, און מיט דעם קומט א הרגשה און [לא ברור], א ענין וואס מ׳איז מתפעל פון העליון. און דאס פירט צו אמת׳ע ביטול, אמת׳ע [לא ברור]. און אין דעם די עבודה איז. און אויף דעם זאגט „וידעת היום“. וואס איז דער דיוק „היום“ דוקא? איז דער אלטער רבי מבאר, אז „היום“ גייט אויף עולם הזה הגשמי, וואס נשמה געפינט זיך בגוף. דוקא אין עולם הזה הגשמי, וואס דא געפינען זיך די מצוות גשמיים, מצוות מעשיות, עסן, [לא ברור], וואס מ׳קען טאן דוקא נשמה בגוף. וואס איז די מעלה? וואס דאך ידוע, „יפה שעה אחת בתשובה ומעשים טובים בעולם הזה מכל חיי העולם הבא“. וואס איז די מעלה, לכאורה, לגבי די עולמות העליונים? איז מבואר אין חסידות, דער אלטער רבי מבאר באריכות אין לקוטי תורה, אז דער ענין פון „היום“ איז אין עולם הזה הגשמי געפינט מען זיך, אז מ׳קען גיין א שפרונג מן הקצה אל הקצה, פון עומק תחת צו עומק רום. א איד קען זיך בייטן בשעה חדא וברגע חדא, „שעה אחת“ אין „יפה שעה אחת“, און אין א שפרונג מן הקצה אל הקצה, און זיך בייטן מן הקצה אל הקצה. א מינוט פריער איז ער געווען אין עומק תחת, של תחתית, און די מינוט וואס ער, ברגע חדא, טוט תשובה, שפרינגט ער אריין אין עומק רום, דורך תשובה אמיתית. און דער שפרונג איז נאר דא אין עולם הזה הגשמי. אין גן עדן, אין עולם הבא, איז די זאך: ס׳גייט נישט מיט שפרונג. ס׳איז א סדר, סדר, סדר הדרגה, ממלא כל עלמין. דאס איז דער גאנצער סדר. מ׳קען נישט אריבערשפרינגען פון איין צו צווייטן. יעדער איינער געפינט זיך במקומו, יעדער מדרגה, יעדער נשמה, עומד, הלשון הידוע, אז „אין חברו נכוה מחופתו של חברו“. ער געפינט זיך אין זיין מדרגה און ער קען נישט אריבערשפרינגען. פארוואס, וואס איז דער חילוק? איז מבואר, ווייל עולם הבא אין גן עדן איז די מדרגה פון ממלא כל עלמין. און ממלא כל עלמין, די

15:06 סדר ודרגה. דווקא למטה הגשמי. און עולם הזה הגשמי, ארץ דא למטה, וואס איז יש מאין. אז דא געפינט זיך די מדרגה פון בלי גבול, פון סובב כל עלמין. ווייל די התהוות היש קען דאך זיין נאר מצד כח הסובב, נאר דער בלי גבול פון העליון. אבער אין סוף איז דווקא דא למטה, אין עולם הזה הגשמי. איז פאראן דער כח האין סוף, דער כח פון עצמות, צו פועל'ן אויך דאס דא. און דאס איז וואס דער פסוק זאגט, אז „היום לעשותם“ — דא למטה, נשמה בגוף. דווקא דא ווערט דער ביטוי, דער אויסדרוק, דער גילוי פון סובב כל עלמין. און לפועל קען מען דא למטה זיך מתבונן זיין אין „וידעת“, און מען קען האבן א הרגשה אין דעם ענין פון סובב כל עלמין, און דעם אין סוף, דעם בלי גבול האמיתי. און דאס קען מען בעיקר דורך תורה ומצוות גשמיים. ווייל דער עיקר ענין המצוות איז אנגעטאן געווארן אין דברים גשמיים. ווייל דווקא דאדורך קען מען נעמען דעם סובב כל עלמין. און דאס איז די מצוה „וידעת היום“ דווקא אין עולם הזה הגשמי, נשמה בגוף, צו האבן די ידיעה און הכרה אין ענין פון סובב כל עלמין: „והשבות אל לבבך כי ה׳ הוא האלקים בשמים ממעל ועל הארץ מתחת אין עוד“. דאס איז אלץ פרטים אין ענינו של אחדות ה׳ האמיתית, מיט דעם וואס איז מצד סובב כל עלמין. און דאס זאגט דער פסוק: דאס איז אלץ דורך עבודה ויגיעה היום. אבער נישט סתם לאזן וויסן אז דער אויבערשטער איז ה׳. איצט, דורך עבודה, ולעולם איז פשוט אויף דעם, גם עובד וגם פשוט. צו דערקענען דעם גילוי פון סובב כל עלמין, אבער דער העלם והסתר של עולם, בפרט אין גלות, איז נאך א העלם והסתר. ס׳דארף זיין א גאנצע עבודה ויגיעה אז ה׳ הוא האלקים. ס׳פראן ה׳, ס׳פראן אלקים. און דער אלטער רבי איז מבאר שינוי הזמנים, שינוי הדרך. ס׳איז

16:53 געווען זמנים בזמן הגלות, אז דעמאלט האט זיך מער אנטפלעקט אלקות, בזמן הבית. ס׳פראן זמנים פון העלם והסתר אין גלות, אין דעם גופא, און ער ברענגט כמה וכמה ענינים. ס׳איז געווען עליות וירידות, זמנים אפילו אין זמן הבית, אחר זמן. ס׳איז געווען דער זמן פון דוד ושלמה, ס׳איז געווען דער זמן פון יורם און נבות, ס׳איז געווען בית ראשון, ס׳איז געווען בית שני, ס׳איז געווען עליות וירידות. און ער ברענגט אויך תקופות, ס׳איז געווען דער ענין פון שנאת חנם. און שנאת חנם נעמט זיך פון אמונות כוזבות. ס׳פראן אמונות כוזבות פון עבודה זרה, און ס׳פראן אמונות כוזבות פון שנאת חנם. אז ער גלייבט א לשון הרע, וואס יענער האט אים דערציילט, און דאס פועל׳ט פירוד הלבבות. היינו, ער גלייבט אין אמונות כוזבות. און דאס איז דער לעומת זה פון אמונה האמיתית, פון אמת׳ער אחדות. און אויף דעם זאגט מען: דאס איז די עבודה איצט. נישט סתם וויסן אז דער אויבערשטער איז ה׳; עס זענען דא שינויים. אמאל זענען געווען ענינים וואס מ׳האט געזען בגלוי ה׳, אז מ׳האט געזען בגלוי. אז כמה ימים חסידים, אז אחדות ה׳ האמיתית, וואס איז נעלם אין עולם הזה הגשמי, איז געווען בתכלית השלמות, אן קיין שינוי. איצט אבער דארף זיין עבודה, און דאס איז דער עיקר ענין וואס חסידות חב״ד איז געקומען צו געבן צו פארשטיין: וואס איז די עבודה דארף זיין. ער ברענגט אויך דעם מאמר, דעם מאמר הידוע, די גמרא מסכת מכות, אז „צדיק באמונתו יחיה“ — דער עיקר ענין פון „צדיק באמונתו יחיה“. „בא חבקוק והעמידן על אחת“. וואס איז „צדיק באמונתו יחיה“? מ׳דארף נישט מיינען אז ס׳דארף זיין דער צדיק וואס מחיה איז, אז „אל תקרי יִחְיֶה אלא יְחַיֶּה“, דורך אמונה אינעם צדיק, און דאס אליין איז גענוג. ניין, ס׳דארף זיין די אייגענע עבודה. עבודה בכח עצמו, „באמונתו יחיה“. אז דו

18:36 דארפסט זיך מתבונן זיין, לערנען און אריינטראכטן אין דעם אמיתות ענין פון אחדות ה׳ האמיתית. און דאס איז מצד סובב כל עלמין. און מ׳דארף גיין פון „וידעת“ — הכרה והרגשה — און דורך דעם פועל׳ט מען, אז ער דערזעט דעם גילוי פון „אין עוד מלבדו“. און דאס איז „באמונתו יחיה“. און ער זאגט אין מאמר אז ס׳איז א לעבעדיקייט און א פרישקייט, און ער זאגט דעם נוסח „להחיות בהם נפש כל חי“, דעם נוסח הברכה. אז ס׳איז א לעבעדיקייט און א פרישקייט, און ער קוויקט זיך, און ער לעבט זיך אויף, און ער האט א תענוג נפלא. און ער זאגט אין היינטיקער פרשה „ארץ זבת חלב ודבש“ — דער דבש איז דער תענוג — אין דעם ענין פון אחדות ה׳. און דאס האט דער אלטער רבי געגעבן צו פארשטיין, אויף וואס עס דארף זיין. און דאס איז דער ענין וואס חסידות חב״ד איז געקומען געבן צו פארשטיין, וואס איז די אמת׳ע עבודה פון השם. און דאס איז דער דרך החסידות פון בעל שם טוב, און בפרט פון דעם בעל שם טוב, אז יעדער דארף זיך מתבונן זיין און זיך דערקענען, זיך אריינטראכטן אין דעם ענין פון אחדות ה׳ האמיתית. און דורך דער עבודה איצט, „וידעת היום“ דווקא, אין עולם הזה הגשמי, אז „ה׳ הוא האלקים בשמים ממעל ועל הארץ מתחת“, און דאס מקיים זיין. אז מ׳רייסט זיך ארויס פון דעם גלות, און מ׳איז זיך מתקן דורך תשובה. און דער גאנצער ענין איז זיך ארויסצורייסן פון גלות צו גאולה, אבער דורך דעם אמת. און מ׳זאל דאס זען בעיני בשר: „ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדו כי פי ה׳ דיבר“. אבער ס׳זאל שוין זיין בגאולה השלימה, דעם „נחמו נחמו עמי“. און דעמאלט וועט זיין, ווי עס זאגט אין דער הפטרה פון היינטיקער סדרה, „ונגלה כבוד ה׳“, און מ׳וועט זען מיט די אויגן „וראו כל בשר“, דער בשר הגשמי, וועט קענען זען דעם אמיתות ענין פון „כי פי ה׳ דיבר“. דאס איז

20:15 דער אמת׳ער, אז דאס זאל זיין בגילוי, „ה׳ אחד ושמו אחד“, היום הזה ממש.