פרשת חוקת-בלק י"ב-י"ג תמוז תשפ"ו "נתת ליראיך נס להתנוסס" די עבודה פון נסיונות

00:01 דער רבי ריי״צ, דער בעל יום הולדת, דער בעל הגאולה פון דעם י״ב תמוז, דערציילט אין איינע פון זיינע רשימות: אז עס איז געווען אין דעם יאר תר״פ, כ׳ חשון תר״פ, דאס איז געווען דאס לעצטע יאר פון דעם רבי רש״ב, חיים חיותו בעלמא דין. און יענעם יאר, יענעם יום הולדת, אזוי ווי יעדער יאר, פלעגט דער רבי רש״ב אריינרופן דעם רבי ריי״צ, דעם זון, דעם בן יחיד, און ער פלעגט זאגן פאר אים א ספעציעלן מאמר, געווידמעט צום יום הולדת. דאס איז געווען ביחידות; קיינער האט דערפון נישט געוואוסט. יעצט, בשעת כ׳ חשון, דער יום הולדת פון רבי רש״ב, פלעגט אויספאלן אין שבת, פלעגט ער זאגן דעם מאמר ברבים, אזוי ווי יעדער שבת. אבער בשעת כ׳ חשון איז אויסגעפאלן אין א וואכעדיקן טאג, פלעגט רבי רש״ב פירן זיך זאגן א מאמר חסידות, אבער ביחידות. יענעם יאר, וואס, ווי געזאגט, איז געווען דאס לעצטע יאר פון רבי רש״ב דא אין דער וועלט, אין עלמא דין הגשמי, האט ער אריינגערופן דעם רבי ריי״צ און אים געזאגט א מאמר חסידות. דער מאמר איז געווען אויף א פסוק אין דעם קאפיטל תהילים וואס רבי רש״ב האט אנגעהויבן זאגן יענעם יאר. רבי רש״ב אין יאר תר״פ איז געווען ניין־און־פופציג יאר אלט. כידוע, רבי רש״ב האט געלעבט ניין־און־פופציג יאר; דאס איז געווען זיין לעצטע יאר. און דאס איז געווען דער קאפיטל ס׳, ווי ס׳ברענגט זיך פון בעל שם טוב, אז בשעת מ׳האט יום הולדת, דארף מען זאגן דעם קאפיטל וואס איז בהתאם מיט די יאר וואס מ׳גייט אריין. און אז ער איז געווען ניין־און־פופציג, איז דער קאפיטל שישים, דאס איז קאפיטל ס׳.

01:48 רבי רש״ב האט געזאגט א מאמר אויף דעם פסוק „נָתַתָּה לִּירֵאֶיךָ נֵּס לְהִתְנוֹסֵס מִפְּנֵי קֹשְׁט סֶלָה“. דאס איז געווען דער פסוק, דער דיבור המתחיל פון דעם מאמר. אין דעם מאמר איז רבי רש״ב מאריך געווען אויף גאר א רייכן, טיפן אופן אין דעם גאנצן ענין פון „נתת ליראיך נס להתנוסס“. דאס איז א זייער געשמאקער, טיפער מאמר, און ער רעדט ארום בהרחבה וואס איז דאס דער ענין פון נסיונות אין עבודת השם. און בשעת ער האט געענדיגט זאגן דעם מאמר, האט רבי רש״ב אויסגעפירט אז אין יום ההולדת דארף מען חזר׳ן חסידות. דער אויבערשטער זאל העלפן אז דו זאלסט קענען חזר׳ן חסידות. דאס איז א ברכה וואס דער טאטע, רבי רש״ב, האט געגעבן צום זון, צום פריערדיקן רבי׳ן, אז דער אויבערשטער זאל געבן אז דו זאלסט קענען חזר׳ן חסידות אין דיין יום הולדת, אבער דער אויבערשטער זאל העלפן אז דו זאלסט זיין בחסד וברחמים. אזוי האט ער אים געוואונטשן. דער רבי, דער פריערדיקער רבי, בשעת ער האט דערציילט דעם סיפור, האט ער אויסגעפירט אז דאס האט גענומען שבע שנים. וואס האט ער געמיינט? אז אין יאר תר״פ, דאס איז געווען דאס יאר פון דער הסתלקות, יענעם יאר איז רבי רש״ב, דער טאטע פונעם פריערדיקן רבי׳ן, נסתלק געווארן, אין ניסן. און שפעטער, שבע שנים שפעטער, אין תרפ״ז, איז געווען דער באוואוסטער מעשה, וואס מ׳האט ארעסטירט, אריינגעזעצט דעם רבי ריי״צ אין תפיסה, און י״ב תמוז, דעם זעלבן טאג פון דעם יום הולדת פונעם רבי ריי״צ, י״ב תמוז, איז ער דעמאלט ארויס פון תפיסה, און יענעם טאג האט

03:29 ער געהערט אז ער גייט ארויס פון תפיסה. דאס איז געווען די גרעסטע שמחה, דער גרעסטער יום טוב פון דעם יום בשורה, י״ב, יום בשורה, און דער טאג דערנאך, י״ג, דער יום הגאולה, וואס מ׳האט אים געלאזט גיין אין חירות און צוריק אהיים. און דער גאנצער באוואוסטער יום טוב — און יענעם טאג האט דער רבי ריי״צ געזאגט א מאמר חסידות, און דאס איז געווען דער מאמר וואס ער האט געזאגט נאך ברכת הגומל. און שפעטער, יעדעס יאר פון יענעם יאר, איז דאס געווען א יום טוב קבוע, וואס דער רבי ריי״צ האט קובע געווען, דער פריערדיקער רבי האט קובע געווען, די טעג י״ב־י״ג תמוז אלס ימי גאולה פאר די ניסים און נפלאות וואס זענען פארגעקומען. און דאס איז געווען א יום טוב וואס דער רבי ריי״צ האט אנגעהויבן זאגן חסידות ברבים, אפילו פון יענעם. און דאס איז געווען וואס דער רבי רש״ב האט געזאגט, אז אין יום הולדת חזר׳ט מען חסידות, און דער אויבערשטער זאל אונז געבן חסד ורחמים. ועל כל פנים, דאס איז געווען דער יסוד און די התחלה פון דעם ענין פון י״ב תמוז. און מיט דעם, טאקע אן אינטערעסאנטע זאך, אז אין דעם מאמר וואס דער רבי רש״ב האט געזאגט צום פריערדיקן רבי׳ן אין יענעם כ׳ חשון תר״פ, איז זייער שטארק מיט די גאנצע סוגיא פון נסיונות. „נתתה ליראיך נס להתנוסס“. ווי ער ברענגט פון דעם תלמוד און פון רש״י, אז דער פירוש פון „נס להתנוסס“, דאס איז די נסיונות. דער טייטש „נס“ מלשון נסיונות. דער אויבערשטער שיקט און ברענגט צו א אידן, „ליראיך“ — יעדער איד איז א ירא השם, יעדער...

05:05 א איד האט א יראת שמים טבע, און דער אויבערשטער שיקט צו א אידן נסיונות. וואס איז דער טעם פון די אלע נסיונות? דאס איז כדי אים אויפצוהייבן צו א העכערער מדריגה, און דורך די נסיונות, און דורך דעם וואס א איד שטייט ביי, ווערט ער אויפגעהויבן צו א העכערער מדריגה. און דארטן איז ער מסביר באריכות, וואס איז די מטרה, וואס איז די כוונה פון דעם גאנצן ענין נסיונות, פארוואס מאכט דאס דער אויבערשטער. און מיט דעם, אן אינטערעסאנטע זאך, אז דער רבי הריי״צ, נאך דעם וואס עס איז פאסירט דער גרויסער נס פון דעם גילוי פון י״ב תמוז, האט ער אנגעהויבן טאקע זאגן מאמרים וואס זענען מבאר דעם זעלבן סוגיא. עס זענען דא כמה וכמה מאמרים פון פריערדיקן רבי׳ן פון י״ב תמוז, וואס רעדן וועגן דעם נס, דער נס פון די נסיונות, מיוסד אויף דעם מאמר פון תר״ס. עס זענען פאראן כמה מאמרים וואס גייען אלע ארום דעם נס, אויף וואס מיר וועלן זיך באציען. באריכות און ברחבות, און דערביי זעט מען דעם אופן מיוחד פון דעם רבי הריי״צ, ווי ער מסביר דעם ענין נסיונות, ווי עס געפינט זיך אין ת״ש. אין ספר המאמרים ת״ש, אין די מאמרים וואס זענען געזאגט געווארן אין ווינטער, איז דארטן דא א גאנצער המשך פון עטלעכע מאמרים, פינף, זעקס מאמרים, אלע מיוסד אויף דעם מאמר ״נתת ליראיך נס להתנוסס״ תר״ס. דער רבי הריי״צ, אין זיין אופן מיוחד, וואס ער פלעגט יעדן ענין ארויסברענגען ברחבות און מיט הסברה, איז ער מפרט און מבאר די ענינים וואס רעדן זיך אין דעם מאמר, און ער מסביר בפרטיות די אלע סארטן נסיונות און די כוונה פון

06:37 די נסיונות, און וואס איז די מטרה, און פארוואס און פאר ווען. זייער געשמאק און זייער רייך און זייער טיף. און ס׳איז אינטערעסאנט צו באמערקן צוויי זאכן. ערשטנס, דער רבי הריי״צ אין יאר ת״ש האט געזאגט טאקע דעם זעלבן קאפיטל. דאס איז געווען דאס יאר וואס דער רבי הריי״צ איז געווען זעכציג, א ס׳, און ער האט געזאגט קאפיטל ס׳. איז במילא דאס וואס ער רעדט ארום אזוי פיל ברחבות דעם ענין נסיונות, וואס איז שייך מיט דעם פרק תהילים. און נוסף לזה איז נאך: דאס איז געווען אין א מאמענט, אין א צייט וואס דאס איז געווען פון די שווערסטע צייטן. דאס איז געווען אינמיטן דער צווייטער וועלט־מלחמה. דאס איז ממש אן ענין: דער פריערדיקער רבי, אין יענער תקופה וואס ער שרייבט די מאמרים, יענעם ווינטער, חשון, כסלו, איז געווען אין ווארשע, ת״ש, אינמיטן די מלחמה, ווען עס זענען געווען נסים ונפלאות כפשוטם. מען קען זיך פארשטעלן, יעדע מינוט. און זייענדיק דארטן אין יענער תקופה, אין יענער צייט, אין עמק הבכא ממש, האט ער געשריבן און געזאגט די מאמרים, וואו ער איז מבאר באריכות דעם ענין נסיונות. איז כמובן, עס זענען דא די נסיונות וואס זענען געווען בימים ההם, אבער עס זענען פאראן די נסיונות פון בזמן הזה, וואס דאס איז דער נסיון וואס עס רעדט זיך אין חסידות: אז אויב עס זענען פאראן נסיונות העוני, פאראן נסיונות העושר, און בכלל, ווי דער רבי הריי״צ איז מבאר אין די מאמרים פון י״ב תמוז, אז בדורותינו אלו, אין עקבתא דמשיחא, אין סוף זמן הגלות, איז דער עיקר העבודה, גאר עיקר העבודה, עבודת הנסיונות. דער עיקר העבודה

08:07 וואס מען האט ביי אידן אין היינטיקע צייטן, דאס איז דאך עבודת הנסיונות. וואס אין דעם איז מבאר, וואס איז דער ענין פון עבודת הנסיונות. פארוואס רעדט מען דא פון די מאמרים? אז דאס איז דאך דער כלל פון ירידת הנשמה למטה. די נשמה איז אראפגעקומען למטה כדי צו טאן די עבודת הבירורים. די נשמה דארף קומען למטה, ווי עס רעדט זיך אין תניא, וואס עס שטייט אין די מאמרים, אז די נשמה איז נישט געקומען פאר זיך. די נשמה איז געקומען כדי צו מברר זיין די בירורים. דהיינו, יעדע זאך גשמי אין דער וועלט, פון דומם, צומח און חי, און אלע ענינים פון דער וועלט, כדי צו מברר זיין דעם ניצוץ אלקי. און ווען א איד האט א גוף, נוצט ער גשמיות און טוט דערמיט א מצוה. ער נעמט תפילין, ער נעמט, [לא ברור], אדער נעמט ער פון דער וואל, מאכט דערפון ציצית. און אזוי יעדע מצוה, דאס איז מיט גשמיות׳דיקע זאכן פון עולם הזה הגשמי, און מען מאכט דערפון אן ענין פון מצוה, מען מאכט דערפון אן ענין אלקי. און דאס איז עבודת הבירורים, און אויף דעם איז געווען ירידת הנשמה למטה. און אדמו״ר הזקן אין תניא, אז די נשמה איז ירדה למטה נישט בשביל עצמה, כדי צו מתקן זיין דעם גוף ונפש הבהמית וכל כיוצא בזה, נאר אויך צו מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך. אויך די גשמיות פון דער וועלט, און מברר זיין די ניצוצות הקדושה, מאכן די כלים לקדושה. און דאס איז דער כלל ענין פון ירידת הנשמה למטה. אבער דערנאך איז פאראן א צווייטע עבודה, און דאס איז עבודת הנסיונות. בירורים, דאס איז מיט כל מיני זאכן וואס קומען מיט א פארשטאנד. דאס הייסט, דאס איז באופן פון סור מרע אדער באופן פון עשה טוב. אבער דו נעמסט דאס, און דערביי ווייסטו ווי אזוי עס איז, דו ביסט זיך מתעסק דערמיט. אדער בקירוב אדער בריחוק. אדער דו עסט דאס, אדער דו נישט.

09:52 איך עס דאס. אבער ס'רעדט זיך, ווען ס'איז דא א דבר שבעולם, און די שאלה איז אויף וועלכן וועג קען דאס פועל'ן ריכטיק על פי תורה, על פי הלכה, כדי מברר צו זיין דעם ניצוץ. ס'זענען דא זאכן וואס די תורה זאגט אז דורך עסן דאס איז מען מברר דעם ניצוץ, און ס'זענען דא זאכן וואס די תורה זאגט אז דורך נישט עסן דאס איז מען מברר דעם ניצוץ. [לא ברור] אויב דאס איז א מצוה, מיינט דאס אז מ'דארף טאן די זאך באופן חיובי, ווייל למעשה מאכט מען פון דער וועלט א דירה לו יתברך. און דערנאך רעדט מען וועגן דעם ענין פון נסיונות. נסיונות איז דער מנגד, די זאך וואס האט נישט קיין שום טעם. נישט קיין טעם חיובי און אפילו נישט קיין טעם שלילי. דאס איז א זאך וואס דער אויבערשטער האט אוועקגעשטעלט אין דער וועלט, וואס די גאנצע מציאות אירע איז נאר כדי צו פארבלענדן, כדי צו צומישן דעם מענטש; דער דבר המנגד. פרעגט זיך די קשיא: ווי קען דאס זיין אין א וועלט, אז ס'איז דא א דבר המנגד? ווי קען דער אויבערשטער צולאזן אז ס'זאל זיין א זאך אין דער וועלט וואס האט נישט קיין שום טעם, וואס די גאנצע מציאות אירע איז נאר צו פארבלענדן, צומישן דעם מענטשן? ווי איז שייך אזא זאך? און אויף דעם מבארט ער, ער מבארט דאס: אז די כוונה אין נסיונות איז נישט כדי זיך צו פארנעמען מיט דער זאך, נאר כדי זיך צו פארנעמען מיט זיך. דאס איז די נקודה, דער חילוק צווישן עבודת הבירורים און עבודת הנסיונות. די עבודה איז, דעם גאנצן טאג, בדרך כלל עבודת הבירורים: דו פארנעמסט זיך מיט עניני עולם און מאכסט דערפון כלים לאלקות, מאכסט דערפון אן ענין אלקי, צו נוצן דאס לשם שמים, „כל מעשיך לשם שמים“, וכדומה וכדומה, מיט אלע פרטים. אבער דער ענין פון נסיונות איז דווקא, אז דער אויבערשטער האט אוועקגעשטעלט א זאך וואס איר גאנצער ענין איז נאר צו צומישן דעם מענטש. און די פעולה, דער צוגאנג דערצו, דארף זיין נישט צו קעמפן דערמיט, נישט

11:41 זיך צו פארנעמען דערמיט, נישט סור מרע, נישט עשיית טוב, נאר וואס? כלא היה, כאילו דאס עקזיסטירט נישט. די עבודה, ווי דער רבי זאגט אין די מאמרים פון תמוז, איז נישט מיט דער זאך; די עבודה איז מיט זיך אליין. ווען דו פארנעמסט זיך מיט זיך אליין און ברענגסט ארויס ביי זיך דעם תוקף עצמי, אזוי רופט מען דאס, אדער דעם ביטול עצמי, ברענגסט ארויס ביי זיך די זאך מיט א פעסטקייט, די זאך אז ס'איז נישטא קיין שום זאך וואס קען מנגד זיין צו אלקות — פשוט, דאס עקזיסטירט נישט. גיי ווייטער, [לא ברור]. און ער ברענגט די דוגמא פון אברהם אבינו. דער ניסיון וואס די תורה מגלה איז דער ניסיון העקדה. וואס איז דער ניסיון העקדה? דארט איז געווען א ניסיון, און אויפן ערשטן בליק אז ס'איז נישט געווען קיין מציאות דערפון. דער עצם ניסיון — רש"י ברענגט אז דער אויבערשטער האט געזאגט צו אברהם אבינו ער זאל נעמען דעם קינד, „והעלהו שם לעולה“, וואס דאס איז דאך געווען אינגאנצן א סתירה צו דעם וואס דער אויבערשטער האט צוגעזאגט צו אברהם אבינו, אז „כי ביצחק יקרא לך זרע“, אז פון יצחק וועט ארויסשטעלן א גאנצע אומה, א גאנצע פאלק. און דא זאגט ער ער זאל אים נעמען אויפן מזבח. און פונדעסטוועגן, ביי אברהם אבינו איז דאך נישט געווען קיין הרהור; נישט געווען קיין שאלה. דער אויבערשטער איז דארטן. ס'איז אים נישט איינגעפאלן אין קאפ אפילו צו טראכטן אז ס'איז דא עפעס א סתירה. ער איז געגאנגען: דער אויבערשטער האט געזאגט גיין. וואס וועט זיין? דער אויבערשטער ווייסט. און דאס האט ער ארויסגעברענגט, אז דער אויבערשטער האט אים שפעטער מגלה געווען אז ער האט אים קיינמאל נישט געזאגט צו שחט'ן, ער האט נאר געזאגט „והעלהו“. אז דאס איז דער פשט וואס

13:10 רש"י זאגט, אז צו שחט'ן אים איז דאך קיינער נישט געזאגט. אבער דאס איז נישט מגלה געווארן נאך פריער, בשעת אברהם איז געשטאנען אינעם ניסיון. דאס הייסט אז ס'איז נישט מגלה געווארן, אז פון דעם מענטשנס זייט איז נישט געווען קיין העלם והסתר. אבער ווי ס'איז למעשה, אז ער האט דאס געזאגט, איז געווען א שטארקער העלם והסתר, איינער פון די שטארקסטע נסיונות, דער שטארקסטער ניסיון וואס איז געווען. און אויף דער זעלבער, דער מדרש דערציילט אויך פון דער מעשה, אז ווען אברהם איז געגאנגען צו דער עקדה, איז געווען א טייך, א נהר. און דער נהר האט זיך אוועקגעשטעלט דארטן און נישט געלאזט אברהם גיין. און אברהם האט ממשיך געווען צו גיין, גיין ווייטער, און נישט נתפעל געווארן, כלא היה. איז נתבטל געווארן דער נהר און געווארן אויס מציאות. און דא זעט מען אויך די נקודה פון עבודת הנסיונות: אז די גאנצע מציאות פון דעם נסיון איז נאר [לא ברור]. וואס איז אבער די תכלית פון דעם ענין? די גאנצע עקזיסטענץ, עקזיסטענץ, די גאנצע זאך, וואס דאס עקזיסטירט אזא מין זאך וואס כל ענינה איז מנגד און מנסה זיין, איז כדי ארויסצוברענגען אויך א טיפערע התקשרות, א טיפערע עומק, א טיפערע צוגעבונדנקייט צום אויבערשטן. אזא סארט צוגעבונדנקייט, אז דער מענטש זעט נישט דעם גאנצן העלם והסתר; דאס עקזיסטירט נישט פאר אים, ער ווערט נישט נתפעל פון דעם, כלא היה. ער גייט ווייטער, און אברהם ווייזט זיך אויס אז די גאנצע זאך איז נאך גארנישט קיין מציאות נישט. און דאס איז די עבודה דווקא דא בעצם אין גלות, ווי ס'איז, מ'געפינט זיך אויך אין א זמן וואס [לא ברור].

14:26 דער רבי האט געזאגט, די עבודה [לא ברור], און מען זעט שוין, ס׳הייבט זיך אן א נייע צייט, א זמן פון גאולה. משיח דארף שוין קומען. אבער וואס איז אויבערפלעכלעך נסיונות, כל מיני שוועריקייטן, וואס מאכט נאך אלץ שווער אין דער עבודת השם, אין ענינים פון שוועריקייטן, אין [לא ברור], סיי די שוועריקייטן פון בחוץ, סיי אלע די נסיונות וואס גייען פאר אין דער עבודה, און יודע איניש בנפשיה. דארף זיין דער צוגאנג צו דער עבודה פון נסיונות: זיך נישט אריינגיין אין א מלחמה, מיט א ויכוח, מיט א שקלא וטריא, מיט פילאסאפיעס, מיט ענינים וואס איז [לא ברור]. נאר מען דארף זיך אוועקשטעלן בתוקף, בתוקף עצמי. דא [לא ברור]. עצמי איז א תוקף, א תוקף וואס נעמט זיך פון עצם, פון דעם עצם איד, פון דער עצם יחידה. און אט דער תוקף עצמי, דער ביטול עצמי, מיט דעם [לא ברור], מיט דער איבערגעגעבנקייט, דאס מאכט אז די גאנצע זאך וואס איז כאילו א מציאות, וואס [לא ברור], אין גאנצן [לא ברור], ס׳איז גארנישט דא געווען, קיין מאל גארנישט געווען דא. ס׳איז א [לא ברור], ס׳איז גארנישט געווען אפילו [לא ברור]. און דאס איז די עבודה וואס מאנט זיך בימינו ביי אידן ספעציעל. [לא ברור] אזא גרויסן תוקף, און דערמיט י״ב און י״ג תמוז, און דאס [לא ברור]. אז מען דארף זיין באוואוסט דעם ענין, אז ס׳דארף זיין, מען געפינט זיך דא ממש אין די לעצטע טעג פון גלות. און ס׳מאנט זיך ביי יעדער איינעם לפי ערכו, זיין מעמד ומצב, זיך אוועקשטעלן מיט אן [לא ברור],

16:15 נס. אז מיר אלע ווארטן אויף דעם נס פון דער גאולה האמיתית והשלימה, דורך משיח צדקנו, במהרה בימינו, אמן.