פרשת תזריע מצורע תשפ״ו "ונתתי נגע צרעת בבית" די באהאלטענע אוצרות פון כח הדיבור

00:00 דער רבי ריי״צ דערציילט אין זיינע רשימות, וואס ער האט געהערט פון עלטערע חסידים וואס זענען נאך געווען ביים רבי מהר״ש. דאס איז געווען אין די יארן תרמ״א–תרמ״ב. ס׳זענען געווען זייער שווערע יארן אין רוסלאנד; דעמאלט זענען געווען אסאך, אסאך פאגראמען, און ס׳זענען געווען גאר שווערע, ביטערע צייטן. מען האט פארגאסן אידיש בלוט. ס׳איז געווען א גרויסע שנאת ישראל וואס איז דעמאלט אויפגעקומען אין אלע שטעטלעך אין רוסלאנד. דער רבי מהר״ש איז דעמאלט ארומגעפארן, דורכגערעדט מיט כמה וכמה פון די שרי הממשלה, שרי המדינה, און געפרואווט בארואיגן דעם מצב. עס האט געהאלפן אין כמה אופנים, אבער ס׳איז נישט געווען כדבעי, ס׳איז נישט געווען בשלימות. ביז דער רבי מהר״ש האט מחליט געווען צו פארן קיין פעטערבורג ספעציעל, און איז דעמאלט געגאנגען ביז צום שר הפנים. דאס איז געווען דער חשובסטער שר, וואס איז געווען [לא ברור] אויף אידן. און דער רבי מהר״ש, ווי כידוע, זיין אופן הנהגה איז געווען מיט גרויס ברייטקייט, און ער איז פון קיינעם נישט נתפעל געווארן. איז ער אליין, בכבודו ובעצמו, אנגעקומען דארט אין פעטערבורג, מיטגענומען מיט זיך פון די עלטערע חסידים, [לא ברור], און איז געגאנגען אויף א באזוך צום שר הפנים, בכבודו ובעצמו. און דער רבי מהר״ש איז געווען מיט גאנצער התפשטות, מיט גאנצער ברייטקייט, ווי כידוע. ער איז געווען אנגעטאן מיט אן אופן וואס האט געפועל׳ט א גרויסן רושם אויף ווער עס האט אים געזען. און ער איז אריינגעקומען צום משרד.

01:40 און דער שר הפנים האט אים תיכף מקבל געווען מיט א גרויסער הדרת כבוד, האט אים אוועקגעזעצט אויף איינעם פון די חשובע פלעצער, און מען האט אנגעהויבן רעדן. און אינמיטן, ביי דעם שר הפנים, האט ער אנגעהויבן רעדן פארשידענע זאכן, היפך שבחן של ישראל, און אנגעהויבן זאגן שארפע ווערטער און אלע מעגליכע ביטערע זאכן מיט באשולדיקונגען. ער האט אפילו געזאגט צום רבי מהר״ש אליין, אז ער איז מורד במלכות, מיט אלע מעגליכע שווערע ווערטער. דער רבי מהר״ש, אנשטאט זיך צו דערשרעקן און נתפעל ווערן פון דער גאנצער מעשה, איז פונקט פארקערט: ער האט זיך אוועקגעשטעלט און אנגעהויבן רעדן מיט א מערדיקן תוקף, און אנגעהויבן רעדן מיט זייער שארפע אותיות און קלארע דיבורים. ער האט זיך זייער שטארק אויסגעדריקט, און געזאגט, גערעדט מיט א זייער שטארקן טאן, מיט שארפע אותיות: ווי אזוי לאזט זיך דאס צו ביי דער ממשלה? דאס בלוט, דאס אידישע בלוט, איז געווארן הפקר, און מען טוט דערמיט וואס מען וויל — סיי אידיש בלוט, סיי אידישע נכסים. און ער האט גערעדט זייער שארף און זייער ביטער און זייער שטורעם, אז דער שר הפנים איז אינגאנצן נתפעל געווארן, נתבטל געווארן, ביז ער איז אינגאנצן אפגעשוואכט געווארן. און נישט נאר דאס, נאר ער האט אנגעהויבן רעדן מיטן גרעסטן כבוד, מיטן גרעסטן דרך ארץ צום רבי מהר״ש. איבערגעקערט דעם גאנצן מעמד ומצב. ווי דער חסיד דערציילט, דאס וואס האט געפועל׳ט ביי דעם שר הפנים א שינוי —

03:18 דאס איז געווען א זייערער חידוש פאר די חסידים. זייער געדאנק איז געווען אז ער איז זייער נתפעל געווארן דערפון, און איינער פון די חסידים האט זיך אויסגעדריקט און געזאגט, אז ער האט דעמאלט געפילט, פארשטייט, פארשטייט, אז ער שטייט אין מדרש: אז ווען מלאך גבריאל האט געלערנט די שבעים לשון מיט יוסף הצדיק, ווען עס איז געקומען דער מאמענט וואס ער האט געדארפט זיך אויסקליידן אלס משנה למלך, האט מלאך גבריאל אים אויסגעלערנט די שבעים לשון. דאס זעלבע איז געווען ביים רבי מהר״ש, וואס זיי האבן קיינמאל נישט געקענט גלייבן ווי אזוי דער רבי קען רעדן מיט אזא שטאלץ און מיט אזא קלארקייט, מיט אזא שארפקייט, און קענען משפיע זיין און פועל זיין אזא שינוי ביי דעם שר הפנים, וואס איז געווען איינער פון די שטארקסטע מענטשן אין דער ממשלה אין רוסלאנד. ביז אז ער איז געגאנגען פון דער אסיפה מיטן גרעסטן כבוד, און האט אים געזאגט אז ער וועט אים געבן [לא ברור] טעג, אז ער וועט אים געבן אן ענטפער, דורכרעדן מיטן מלך [לא ברור]. דער רבי מהר״ש איז געגאנגען פון אים, און ער איז געווען זייער אפגעשוואכט, און האט געזאגט אז עס האט אים אנגעקאסט מיט שווערע ביטערע געזונט, אז די גאנצע [לא ברור], די גאנצע איבערלעבעניש, האט עס אים געקאסט מיט שווערע געזונט. ווי מען זעט אין סיפור, אז ער איז אפילו חלש געווארן, האט מען געדארפט רופן א ספעציעלן דאקטאר, וואס האט אים [לא ברור].

04:38 געווען בענייני רפואות, וואס דער דאקטאר איז געווען זייער שטארק נישט צופרידן, און דאס וואס דער רבי מהר״ש לאזט זיך אריין אין אזעלכע ענינים. בכלל איז דער רבי מהר״ש געווען שוואך אין געזונט, און אז ער האט זיך אזוי געלאזט אויפן געזונט, האט ער אים שטארק אויסגערעדט. און דער רבי מהר״ש האט אים געענטפערט אויף דעם: אז מיר זיינען אידן וואס מ׳דארף זיך אייננעמען פאר כלל ישראל, און אונזער גאנץ לעבן, און דער גאנצער תכלית פון לעבן, אז מיר געפינען זיך אין גלות, איז צו העלפן כלל ישראל. און כל זמן עס איז דא שונאי ישראל וואס רודפ׳ן אונז און ווילן אונז פארביטערן דאס לעבן, איז דאס אונזער תכלית; אויף דעם לעבן מיר, אז ביז דער לעצטער טיפת דם זיך איבערגעבן כדי צו קענען העלפן, ראטעווען אידן, און טאן גוטס פאר כלל ישראל. אז ער האט געטאן איין מאל, און אז ער טוט יעצט. די ווערטער האבן געמאכט א גרויסן רושם. און שפעטער האט דער רבי מהר״ש געדארפט זיך אפרוען ספעציעל צוליב ענייני רפואה, און ביז עטליכע טעג ארום האט אים נאך אמאל אריינגערופן דער [לא ברור], און האט אים געזאגט אז מ׳האט געפועלט, אז מ׳דארף [לא ברור], און האט אים צוגעזאגט מיט אלע הבטחות אז ער וועט נעמען אלע מעגליכקייטן פון דער ממשלה וואס ער קען טאן, אויף בארואיגן דעם מצב בנוגע [לא ברור] פאר כלל ישראל. אז דעמאלט האט דער רבי

06:07 מהר״ש געזאגט דעם פסוק „אני אל אלקים אקרא וה׳ יושיעני“: אז דער גאנצער תכלית און כוונה, ווען אמאל פאסירן אין וועלט ענינים, אז די שונאי ישראל רודפ׳ן אונז, און זיי ווילן [לא ברור], איז „אני אל אלקים אקרא“. אלקים איז דער ענין פון מידת הדין, מידת הגבורה, איז כדי אז „אני אל אלקים אקרא“, אז א איד שרייט און רופט און בעט. דער גאנצער תכלית איז אז א איד זאל שרייען צום אויבערשטן און בעטן, און נישט דערשרעקן זיך, און נישט מיואש ווערן. און אויף דעם העלפט דער אויבערשטער: „אני אל אלקים אקרא“, און דורך דעם „וה׳ יושיעני“ — עס אנטפלעקט זיך הוי׳, מידת הרחמים, און דעמאלט קומט די אמת׳ע ישועה. נישט אלע מאל ווייסט מען וואס מ׳דארף טאן און ווי מ׳דארף טאן. דאס האט דער רבי מהר״ש געזאגט: אבער אויפן וועג, בשעת א איד איז מתפלל צום אויבערשטן, „אל אלקים אקרא“, און ער טוט וואס ער טוט על פי דרך הטבע, לויט זיינע חשבונות ווי ער פארשטייט, איז אין יעדן אופן וואס מ׳טוט קומט דורך דעם די ישועה, „וה׳ יושיעני“, די ישועה פונעם אויבערשטן, וואס דאס איז שטענדיג, און סוף כל סוף איז דאס אלץ לטובתם של ישראל. אז די וואך איז יום הולדת, ב׳ אייר, פונעם רבי מהר״ש, וויל דער רבי פלעגן זאגן „לכתחילה אריבער“. דאס איז געווען כל ענינו פונעם רבי מהר״ש, וואס האט געזאגט אז מ׳דארף נישט גיין ווי די וועלט זאגט. די וועלט זאגט: אז מ׳קען נישט ארונטער, דארף מען גיין אריבער. דאס הייסט אז מ׳דארף גיין

07:29 מיט דרכים פון [לא ברור], און זיך מחבט זיין, און גיין ארונטער, און ערשט נאכדעם גייט מען אריבער. דער רבי מהר״ש האט געזאגט אז מ׳דארף גיין לכתחילה אריבער. אזוי איז געווען זיין הנהגה אין אלע ענינים, און אויך ווי אזוי איז געווען זיין הנהגה אין ענינים פון גזירות וואס זיינען געווען אויף כלל ישראל. און דאס איז א פראגע, וועלכע דער רבי האט זיך געקאכט אין דעם שטענדיג, דער דרך בחיים, אז א איד זאל זיך אפשטעלן אויף דעם שטעל פון לכתחילה אריבער: נישט נתפעל ווערן פון וועלט, נישט נתפעל ווערן פון אומות העולם, נישט נתפעל ווערן פון וואס גייט ארום אין וועלט, נאר שטיין שטארק און וויסן אז „אני אל אלקים אקרא“, זיך מתפלל זיין, זיך מחזק זיין, און [לא ברור] פון דרכי הטבע, פון נאך אידן, וואס דורך דעם פועלט מען די גרעסטע ישועות. אז אין היינטיגע פרשה קומט אויס, פרשת תזריע־מצורע, לערנט מען די וואך די ענינים פון פרשת הנגעים. וואס איז דער רוב פון דער פרשה פון תזריע, און אויך פון פרשת מצורע? רעדט מען די אלע ענינים פון נגע צרעת, שיהיה בעולם, די אלע דינים פארבונדן מיט נגע צרעת. ווען מ׳גייט אין דעם ענין פון נגע צרעת, זאגט דאך די גמרא, די מדרשים, רש״י ברענגט דאס אויך, און דער רמב״ם ברענגט דאס אויך, אז דער ענין פון נגעים קומט צוליב דעם ענין פון לשון הרע. אז בעיקר, פארוואס איז דא דער ענין פון חטא, דער ענין פון נגעים, וואס איז אן ענין רוחני, און דער

08:53 רמב"ם זאגט אז נגעים, דאס איז נישט קיין סתם א פשוטע מחלה, דאס איז אן אות און סימן למעלה מדרך הטבע, אויף כדי צו מתקן זיין דעם חטא פון לשון הרע. אויף עוון לשון הרע קומען צו גיין די עניינים פון נגעים. וואס פאר א זאכן דארף מען ברענגען צום טהרת המצורע? די ענין פון, עס איז דא די ענין וואס ער דארף זיצן מחוץ למחנה, ״בדד ישב״, ווי מיר האבן גערעדט אין די עניינים פריער אויף א צווייטן דין. און דא דארף ער ״בדד ישב מחוץ למחנה״. און אויף דער זייט, אין דער טהרה, דארף ער ברענגען שני ציפורים, וואס ציפורים זענען פארבונדן מיט דעם וואס זיי מצפצפים. וויבאלד ער האט גערעדט לשון הרע, דארף מען כל מיני עניינים וואס זענען פארבונדן מיט דעם תיקון אויף דעם חטא פון לשון הרע. און רש״י ברענגט אויך דא אין פירוש אויף דער טהרה. ווי פארן פון דעם מאמר אריין, ר׳ נחום טשערנאביל ברענגט א זייער געשמאקן טייטש אויף דעם ענין. וואס איז דא דער פשט אז נגעים קומען צו גיין אויף עוון לשון הרע? וואס איז דאס דער מידה כנגד מידה? וויבאלד ער האט גערעדט לשון הרע, דערפאר קומט צו גיין דער ענין פון נגע. זאגט ער, זאגט ער א זייער געשמאקן טייטש, אז ער זאגט, דער גאנצער מציאות פון בריאת עולם, ווי רש״י זאגט אין דעם ערשטן פסוק התורה, ״בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ״, אז זאגט רש״י, אז בראשית איז בשביל התורה, בשביל ישראל. אז דער גאנצער טעם אז דער רבונו של עולם האט באשאפן די וועלט, שמים וארץ וכל צבאם, מיט אלע וועלטן, גאנץ אלע שלש עולמות, וואס

10:19 איז אלץ געווען בשביל התורה, בשביל ישראל. וואס איז ביים אויבערשטן איז פאראן דער תענוג. וואס עלה במחשבתו, דער תענוג וואס ער האט, אז מיר וועלן נאך קוקן אין מאמר החסידות, אז ביים אויבערשטן איז ״במי נמלך? בנשמותיהם של צדיקים״. און דער רבונו של עולם איז זיך מתענג, דער מעשה, דער תכלית סוף, דער רבונו של עולם איז זיך מתענג צו אידן, צו עבודתם של ישראל, צו נשמות ישראל. און דער תענוג פון אידן, אז דאס איז געווען וואס, וואס זיין בריאת עולם, און דאס גדלות עולם, און אלע עניינים אין עולם, מיט אלע השפעות פון קיום העולם, איז אלץ פארבונדן מיט דעם וואס דער רבונו של עולם האט תענוג אין נשמות ישראל. ווי נאר אבער א איד רעדט לשון הרע, איז ער דאך [לא ברור]. איז ער פונקט פארקערט פון תענוג. דער רבונו של עולם האט תענוג פון אידן. ווי נאר אבער א איד רעדט, ער רעדט נאר נישט קיין גוט ווארט אויף א צווייטן איד, ער רעדט א לשון הרע ווארט, ער רעדט א שווער ווארט אויף א צווייטן איד, רעדט ער עפעס נישט גוט אויף אים, איז דורך דעם וואס ער רעדט א לשון הרע, איז ער מעורר דעם היפך פון עונג. איז ער גורם א צער למעלה. וואס דער היפך פון עונג, דער ענין פון צער, איז ווי ער זאגט אין ספר יצירה, אז עונג, [לא ברור], ווארט נגע, ״אין למעלה מעונג ואין למטה מנגע״, ווי ער זאגט אין ספר יצירה. דאס הייסט אז נגע, דאס איז די גרעסטע קליפה, די גרעסטע טומאה, ווי מיר זעען אין דער פרשה דא, ער דארף גיין

11:50 מחוץ לכל המחנה, וכולי, כמה עניינים [לא ברור], אז נגע, דאס איז פון די גרעסטע טומאות. איז ער ״בדד ישב״, און דארף אין גאנצן זיך אפרייסן. און דאס ווייזט ער, דאס האט טומאת [לא ברור]. און א איד, דאס פירט אים פונקט פארקערט דער ענין פון עונג. און דאס איז וואס ער זאגט, דאס איז דער ענין: אז ווען אויף עוון לשון הרע נגעים באים, דער רבונו של עולם האט עונג, עונג אין בריאת [לא ברור], וואס דאס איז דער עונג פארבונדן מיט נשמות ישראל, וואס דאס איז די פנימיות הכוונה פון עולם. אז ווען אויף עוון לשון הרע א איד רעדט לשון הרע, איז ער מהפך פון דעם עונג צו צער, ווערט פון דעם עונג א נגע, און במילא, דערמיט ווערט פון דעם נגע אויך די [לא ברור] פון צרעת, צרעת נגע צרעת. קומט אויס די גאנצע פרשה, וואס דאס איז דער תיקון און די טהרה וואס דארף זיין אויף דעם חטא נגעים, דאס איז וואס איז דער [לא ברור] דער רבונו של עולם נעמט אן. און דאס דורך דעם וואס מען איז מתקן דעם חטא פון לשון הרע, דעם חטא הדיבור, איז דורך דעם איז מען נאך אמאל מעורר תענוג למעלה, און דאס איז, מען איז משנה דרכים. אז און מען רעדט נאך בשבחן של ישראל, און מען רעדט נאך גוט אויף אידן, וואס דורך דעם וואס מיר רעדן בשבחן של ישראל, איז מען נאך אמאל מעורר דעם תענוג למעלה. ממילא ווערט מהפך פון דעם נגע צוריק צו עונג, און דאס איז דער טהרה [לא ברור]. וואס על פי זה געפינען מיר, דער רבי גיט אמאל זייער א געשמאקן טייטש וואס מיר געפינען אין פרשה ביי נגע [לא ברור] צרעת. וואס מיר געפינען אז עס איז דאס

13:20 צרעת אויף דער צורה פון אדם, דערנאך צרעת בגדים, און נאך שפעטער אין פרשת מצורע — צרעת בתים. די תורה זאגט: „כי תבואו אל ארץ כנען ... ונתתי נגע צרעת בבית ארץ אחוזתכם“. אז עס וועט זיין א נגע צרעת אין אייערע הייזער. קומט רש״י, און רש״י זאגט: וואס איז דער ענין וואס די תורה זאגט „ונתתי“? „ונתתי“ איז משמע אז דאס איז א זאך וואס מען גיט מלמעלה, דורך א מתנה. זאגט רש״י תיכף, אז דער ענין איז: ווען אידן זענען געקומען פון מצרים אין ארץ ישראל אריין, איז דארט געווען די אומות, אזוי זאגט רש״י, וואס האבן באהאלטן זייערע אוצרות, גאלד און זילבער, די אלע טייערע זאכן וואס זיי האבן געהאט, אין די ווענט. פארוואס האבן זיי עס באהאלטן אין די ווענט? זיי האבן נישט געוואלט אז עס זאל אנקומען צו אידן. און נאך טיפער געזאגט, זיי האבן געהאפט אז זיי וועלן שפעטער נאך אמאל זען, אפשר וועלן זיי נאך אמאל איבערנעמען און גיין צוריק צו זייערע שטעטלעך און זייערע הייזער, וועלן זיי האבן דאס גאלד און זילבער באהאלטן, וואס זיי וועלן וויסן וואו צו נעמען. זאגט מען אז דער אויבערשטער האט געמאכט ספעציעל אז עס זאל קומען די טומאת הצרעת, און כדי אז דורך דעם וואס מען דארף צוברעכן די שטוב, וועט מען געפינען די מטמוניות וואס די אומות האבן באהאלטן אין די הייזער. און דאס איז געווען דער טעם. און דא זאגט מען א דבר נפלא: רש״י איז משנה פון לשון המדרש. דער לשון המדרש איז אז עס איז געווען כנענים, און [לא ברור].

15:03 און רש״י זאגט אמוריים. לכאורה, עס זענען דא שבע אומות, אה? און אין דער תורה שטייט „ארץ כנען“, און דא זאגט רש״י דווקא אמוריים. וואס איז דער טעם וואס רש״י זאגט דעם ענין פון אמוריים, פון אלע אומות דווקא אמוריים? און דער רבי גיט א גאנצע אריכות; ס׳איז דאך פשוטו של מקרא, אז דווקא ביי די אמוריים איז געווען ספעציעל די הבטחה וואס דער אויבערשטער האט געזאגט צו אברהם אבינו: „כי לא שלם עון האמורי עד הנה“. זיי האבן געוואוסט אז דעמאלט דארפן זיי גיין, און ביי זיי איז געווען דער פחד און דער החלטה און די וויסנשאפט אז עס קומט צו גיין „שלם עון האמורי“, אז עס איז צייט צו פארלאזן. דערפאר איז עס דווקא ביי זיי געווען. א גאנצע אריכות איז על פי פשט. אבער דער עיקר, דער טייטש אין דעם פנימיות׳דיגן ענין, בהמשך להאמור לעיל, וואס נאך מבואר אין חסידות, ווי עס שטייט פונעם אלטן רבי׳ן: יעדער איינער פון די שבע אומות איז מרמז אויף געוויסע ענינים פון מידות רעות. מבואר אין חסידות וואס איז כנעני, וואס איז חתי, וואס איז אמורי. יעדער איינער פון די שבע אומות איז א באזונדערער נאמען וואס באווייזט אויף איינע פון די מידות רעות וואס מען דארף מתקן זיין. אז בכלל ווייסט מען אין חסידות אז די שבע אומות זענען פארבונדן מיט די שבע מידות, ווי עס איז מבואר אין די ספרים. אז עס זענען דא די שבע מידות רעות, און מען דארף זיי משנה זיין און מתקן זיין און מאכן מידות טובות. ווען מען קומט צו גיין צו דעם ענין פון אמורי, זאגט דער אלטער רבי, צו וויסן די זאך: וואס איז קליפת האמורי? זאגט דער—

16:26 אמורי איז דאך מלשון אמירה, דיבור. און וואס איז דער ענין פון אמורי? אז דער וואס רעדט, דאס איז די קליפה פון אמירה ודיבור, אז ער איז מדבר דברים של הבל, דברים של הבל, און נוצט דעם כח הדיבור אויף ענינים היפך ווי עס דארף צו זיין. וואס דורך דעם איז ער גורם א העלם והסתר, אז ער נעמט דעם כח הדיבור און מען נוצט עס אויף ענינים פון קליפה וסטרא אחרא. און דאס איז קליפת האמורי, אז ער רעדט ענינים פון לשון הרע, רכילות און אלע ענינים. און אויף דעם זאגט מען, אז מען דארף דעם אמורי ספעציעל — דערפאר איז דאס פארבונדן אין די פרשה. כאמור לעיל, דער ענין צרעת איז אויך פארבונדן מיט דעם ענין הדיבור פון לשון הרע. און דער רמב״ם זאגט אז די אלע סוגי צרעת נעמען זיך פון דעם וואס א מענטש רעדט [לא ברור]. פריער רעדט ער סתם דברי הבל ולשון הרע, ביז ער קומט רעדן אויף [לא ברור], און דער רמב״ם איז מאריך אין שייכות נגע צרעת. איז אויף דעם זאגט מען אז דער ענין פון אמורי דווקא, אז דער ענין פון נגע צרעת איז פארבונדן מיט אמירה, פון דיבור בלתי רצוי, און פון דעם ווערט די טומאת הצרעת. וואס איז אבער די עבודה? דער שבע אומות איז אלעס אן ענין פון תיקון, אז פון אמורי דקליפה דארף ער מאכן אמורי דקדושה. און דאס איז דער אמירה, וכאמור לעיל, פון רעדן און מדבר זיין און זאגן דברים ושבחים של

17:50 ישראל. זאגן זאכן, זאלן רעדן נאר גוטס, און מעורר זיין רחמים רבים, און מעורר זיין נאר ענינים ושבחים של ישראל, וואס דורך דעם דיבור איז מען מהפך און איז מגלה די מטמוניות. און דאס איז דער רמז וואס רש״י זאגט, אז די אמוריים האבן באהאלטן מטמוניות אין זייערע ווענט. וואס דער ענין, ווי עס ווערט מסביר אין חסידות, אז אין דיבור געפינט זיך דער עומק הנפש. די מטמוניות שבנפש געפינען זיך אין דיבור. און דער מיטלער רבי איז מסביר אין דרך חיים, אז אין דעם צד פון דעם לעומת זה, אין דעם צד פון רע, אז דער עומק הרע שבנפש זאגט זיך ארויס אין דיבור. אמאל זאגט זיך ארויס א ווארט. אין דעם ווארט וואס ער זאגט ארויס, אמאל אפילו אין דעם טאן און אין דער הגהה, קען מען דערקענען דעם עומק הרע שבנפש. דיבור איז מגלה עומק שבנפש. אזוי זאגט דער מיטלער רבי אין זיינע מאמרים. אז דיבור רירט אן דעם כח, דאס רירט אן דעם טיפסטן פון נפש. וואס דערפאר, דער גאנצער דיבור, איז ער שטארק נוגע, ווי עס ווערט אין ספרים, ווי עס ברענגט זיך אין כמה ערטער, דער גאנצער ענין פון, ווי עס ברענגט זיך א סך ערטער פון בעל שם טוב, דער גאנצער ענין פון ברית המעור, ברית הלשון, אז דורך דעם וואס מ׳היט זיך נישט אפ אין דיבור, איז פארבונדן אויך מיט נישט אפהיטן זיך, מיט שמירת הברית, מיט קדושה, מיט אלע ענינים. ווייל דער דיבור רירט אן א טיפערן פון נפש. וואס פון דעם איז פארשטאנדיק, כאמור לעיל,

19:13 אין דעם צד החיוב, און דאס איז וואס רש״י איז מרמז, אז די אוצרות, מטמוניות, געפינען זיך דווקא אין דעם דיבור, אויך דעם צד החיוב. אז א מענטש ארבעט אויף זיך, אז יעדער כח הדיבור זאל זיין, ער זאל שטענדיג זוכן און זאגן א גוט ווארט אויף א צווייטן. ער זאל שטענדיג זוכן און מלמד זכות זיין אויף אידן און זאגן שבחים של ישראל. איז דאס איז דער אמירה דקדושה, דער דיבור דקדושה, וואס איז מגלה די מטמוניות המכוסות, די אמת׳ע אוצרות פנימיים, וואס געפינען זיך ביי אידן אין דעם טיפן שבנפש. אז עס מהפך דעם מענטש, אז עס זאל ווערן ביי אים דער אמת׳ער תיקון. אז פון נגע זאל ווערן ענג. און דורך דעם איז מען מעורר עונג למעלה. און ווי ס׳איז ידוע אויך, וואס דער רבי מהר״ש, דער בעל יום הולדת, האט געזאגט בנוגע צו ראש השנה. פאר א פסוק, און ווי עס ברענגט זיך, וואס האט ער געזאגט? אז ער האט געזאגט, אז הונדערטער, טויזנטער מלאכים שטייען אין דער נאכט פון ראש השנה און ווארטן, אז איין איד זאל זאגן דעם צווייטן אידל „לשנה טובה תכתב ותחתם“, ווייל די מלאכים ווייסן אז דער אויבערשטער איז מתאווה לשבחן של ישראל נאך מער אפילו [לא ברור] לתפילותם. דאס איז אז זאגן א גוט ווארט אויף אידן איז נאך אין פרט מער וויכטיגער פון די אלע תפילות און די אלע ענינים וואס צדיקים דאווענען. און דאס איז די הוראה וואס מ׳נעמט פון היינטיגע פרשה, אז מ׳דארף זיך אויפהיטן פון רעדן חס ושלום אויך שום ענין וואס איז גורם דעם ענין פון

20:32 צער און נגע בנפש, רעדן ענינים וואס איז פאר שבחם של ישראל. דער ענין פון לשון הרע, דער ענין פון רכילות, דער ענין פון רעדן, דער ענין שלילת אויף אידן. דער רבי, בפרט בימינו אלה, זאגט מחזק זיין אין דעם ענין פון רעדן בשבחם של ישראל, און זאגן א גוט ווארט אויף אידן. און דורך דאס איז דאס וואס איז מהפך פון דעם ענין פון נגע צו ענג, אז מ׳מאכט דעם אויבערשטן זיין אמת׳ן ענג, אז ס׳זאל זיין דער עונג האמיתי, אז ס׳זאל זיין [לא ברור] די גילויים פון לעתיד לבוא, וואס דעמאלט וועט זיין „עין לא ראתה אלקים זולתך“, די גילוי פון עדן, דער עונג האמיתי של דעם אויבערשטן, וואס דעמאלט וועט [לא ברור] צו יעדן אידן. און דאס וועט זיין אין די גאולה שלמה דורך משיח צדקנו, וואס ער ווערט אנגערופן „מצורע“, די גמרא אין סנהדרין, וואס איז דורך דעם וואס ער מהפך דעם ענין פון נגע, צרעת, פון לעומת זה. און מ׳מאכט פון דעם די גאנצע ענין פון נגע, פון נגע צו ענג, איז מ׳ממשיך דעם תענוג פון דעם אויבערשטן מעת בריאת העולם, וואו במילא וועט זיין א גאולה שלמה למטה, בגאולה בקרוב ממש.