לעבן חסידות · פרק 221 · 2026-03-24 · 26:05
פרשת צו - שבת הגדול תשפ״ו "זאת תורת העולה היא העולה" ווי אזוי צו ״פארברענען״ דעם גלות אדום
תיאור הפרק
מקורות: * רבינו בחיי על הפסוק * אור החיים הקדוש על הפסוק * מאמר ד״ה זאת תורת העולה העת״ר * מאמר ד״ה זאת תורת העולה תשכ״ד, תש״מ. * שיחת שבת הגדול תשמ״ב, תש״נ.
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 זה היה בשנת תרצ״ט, בט׳ בניסן. נכנסו לביתם של ר׳ ליוויק, הרב לוי יצחק, אביו של הרבי, והרבנית חנה. אז נכנסה המשטרה ברוסיה ולקחה את ר׳ ליוויק למאסר. מאותו זמן הוא כבר היה אסיר. הוא שהה בבתי כלא קשים במשך כמה חודשים. טלטלו אותו מבית כלא אחד למשנהו, עם כל הייסורים, והעמידו אותו למשפט. עד שלבסוף פסקו שיישלח לחמש שנות גלות. לאחר המאסר הוא יצא לגלות, למקום נידח, לעיירה, לכפר של גויים בשם צ׳יאילי, בקזחסטן — עולם אחר. לא היה שם אפילו יהודי אחד. והרבנית חנה נאבקה כדי לנסוע איתו, להיות לצידו ולתמוך בו, לעזור לו ולדאוג לו בכל מה שנדרש. שם הוא שהה, כידוע, במשך ארבע השנים הללו, עד שלבסוף יכול היה לעבור למקום טוב יותר לאחר כל תקופת הגלות. אבל בריאותו כבר הייתה רופפת מאוד, ובהמשך הוא נפטר בקיצור ימים בכ׳ באב תש״ד. הרבנית חנה כתבה רשימה, יומן יקר ערך, שבו היא מתארת בפרוטרוט את כל מה שעבר עליהם במשך כל התקופה. היא מספרת סיפורים רבים ברשימה המיוחדת הזאת, ביומן של הרבנית חנה. היא מספרת על השנים, השנים הטובות שבהן הייתה יחד עם בעלה ביקטרינוסלב, ב־
00:00 דאס איז געווען אין יאר תרצ״ט, ט׳ ניסן. איז מען אריינגעקומען אין שטוב פון ר׳ ליוויק, ר׳ לוי יצחק, דעם רבינ׳ס טאטע, און הרבנית חנה. און דעמאלט איז אריינגעקומען די משטרה, די פאליציי אין רוסלאנד, און זיי האבן גענומען ר׳ ליוויק אין תפיסה. פון דעמאלט איז ער שוין געווען געפאנגען. ער איז געווען אין שווערע תפיסות עטלעכע חדשים. מען האט אים געוואלגערט פון איין תפיסה צו דער אנדערער, מיט אלע ייסורים, און מען האט אים געמשפט. ביז צום סוף האט מען געפסקנט אז עס דארף זיין פינף יאר גלות. נאך דער תפיסה איז ער געגאנגען אין גלות, אין א פארווארפן לאך, אין א שטעטל, א גויישן דארף, טשיאילי האט עס געהייסן, אין קאזאכסטאן, אן אנדערע וועלט. דארט איז נישט געווען קיין איד בכלל. און הרבנית חנה האט זיך געקעמפט מיטצופארן, צו זיין מיט אים און אים שטיצן, אים העלפן, אים אונטערהאלטן אין די אלע זאכן וואס מען האט געדארפט. און דארט איז ער געווען, ווי באוואוסט, די גאנצע פיר יאר, ביז סוף־סוף האט ער געקענט אריבערגיין צו א בעסערן פלאץ נאך דעם גאנצן גלות. אבער ער איז שוין געווען זייער נישט געזונט, און שפעטער איז ער נפטר געווארן בקיצור ימיו כ׳ אב תש״ד. הרבנית חנה האט אנגעשריבן א רשימה, א יומן, א טייערע רשימה, וואו זי שרייבט בפרטיות די גאנצע איבערלעבעניש פון דער גאנצער תקופה. זי דערציילט א סך סיפורים אין דער ספעציעלער רשימה, דעם יומן פון הרבנית חנה. זי דערציילט וועגן די יארן, די גוטע יארן, וואס זי איז געווען צוזאמען מיט איר מאן אין יעקאטערינאסלאוו, אין
01:55 דנייפרופטרובסק, שם כבר היה הרב של כל המחוז, של כל הסביבה, והנהיג את כל העניינים ביד רמה. בהמשך היא מספרת גם על השנים הקשות, השנים המרות, ועל כל מה שעבר עליהם. בין הסיפורים היא מספרת על תש״פ [לא ברור], כלומר שנה לאחר מכן. המאסר היה בט׳ בניסן תרצ״ט. במשך חודשים רבים טלטלו אותו בין כל בתי הכלא הללו, עם כל הייסורים. ובהמשך, בסוף אדר או בסביבות הזמן הזה, הוא הגיע לעיירה צ׳יאילי, לכפר, ושם היה עליו להתיישב. כשהגיע פסח תש״פ [לא ברור], הרבנית מתארת כיצד התרחש כל העניין. מגיעים לשם, ולא היה שום [לא ברור]. בסופו של דבר, כשהגיעה לחדרון הקטן של הגויים שבו גרו, כבר היה ראש חודש ניסן. היה צריך להתחיל לדבר על מה שיעשו בפסח. ברגע שבעלת הבית שמעה שהיא רוצה לעשות דברים הקשורים לניקיון לפסח, היא מייד גירשה אותם, והם נשארו בלי קורת גג. לבסוף היא מצאה בית אחר, שהיה גרוע עוד יותר מהקודם, והם עברו את כל הצרות והייסורים האלה. בתוך כך, בדרכה מיקטרינוסלב להיות עם בעלה, היא הביאה איתה כמה כלים, גם כלים לפסח, כי ידעה שיצטרכו אותם בפסח. אבל הכלים אבדו או נלקחו בדרך, והיא נשארה בלי כלים.
01:55 דניעפראפעטראווסק, וואו ער איז שוין געווען דער רב פון דער גאנצער מחוז, פון דער גאנצער סביבה, און האט געפירט די אלע עניינים ביד רמה. שפעטער דערציילט זי אויך די שווערע יארן, די ביטערע יארן, די אלע איבערלעבענישן. צווישן די סיפורים דערציילט זי וועגן תש״פ [לא ברור], דאס הייסט א יאר נאך דעם. ט׳ ניסן תרצ״ט איז געווען די תפיסה. ער איז געווען כמה וכמה חדשים געוואלגערט אין די אלע תפיסות, מיט אלע ייסורים. און שפעטער, סוף אדר אדער ארום דעם, איז ער געקומען אין שטעטל טשיאילי, אין דארף, און דארט האט ער געדארפט זיך באזעצן. אז ס׳איז אנגעקומען פסח תש״פ [לא ברור], איז הרבנית מצייר ווי עס איז פארגעקומען די גאנצע זאך. קומען אהין, עס איז קיין [לא ברור] נישט געווען. און סוף־כל־סוף, ווען זי איז אנגעקומען צו דעם קליינעם צימערל פון גויים, וואו זיי האבן געוואוינט, איז עס שוין געווען ראש חודש ניסן. האט מען געדארפט אנהייבן רעדן וועגן דעם וואס זיי וועלן טאן אויף פסח. די בעל־הביתטע האט נאר געהערט אז זי וויל טאן, זי וויל, עניינים פון זאכן פארבונדן מיט רייניקן אויף פסח, און זי האט זיי גלייך ארויסגעווארפן, און זיי זענען געבליבן אן א שטוב. סוף־סוף האט זי געטראפן אן אנדערע שטוב, וואס איז געווען נאך ערגער ווי די פריערדיקע, און די אלע צרות און ייסורים זענען דורכגעגאנגען. אין דער צייט, צווישן די זאכן, אויפן וועג קומענדיק פון יעקאטערינאסלאוו, איז זי געקומען צו זיין מיט איר מאן, און האט מיטגעבראכט מיט זיך א פאר כלים, אויך פסח׳דיקע כלים, ווייל זי האט געוואוסט אז מען וועט זיי דארפן אויף פסח. אבער די כלים זענען פארלוירן געווארן אדער צוגענומען געווארן אויפן וועג, און זי איז געבליבן אן כלים.
03:32 ור׳ ליוויק אמר שאם אין כלים לפסח, הוא לא יאכל במשך כל שאר הפסח. גם הרבנית טרחה והתאמצה מאוד, עד שהשיגה כמה כלים שתוכל לבשל בהם. לאחר מכן הצליחה גם להגיע לעיר אחרת, שבה גרו יהודים, כדי להשיג מעט דגים ובשר. כל הדגים והבשר התקלקלו בדרך — סיפור שלם של כל הדברים המרים שהתרחשו. אחר כך היא מספרת מה קרה שם בערב פסח. כשהגיע ערב פסח והגיע רגע ביעור חמץ, הם לקחו את פירורי החמץ המעטים שהיו להם כדי לשרוף אותם. הם הדליקו אש בחוץ, ברחוב, כדי לשרוף את החמץ. היא אומרת שכאשר הוא בא לומר את ה״כל חמירא״ שאומרים בביעור חמץ, פרץ בכי. הם פשוט לא יכלו להמשיך. הם בכו ובכו. והוא לא יכול היה שלא לראות ולא לשמוע את הרשעות שהתרחשה שם. ה״יהי רצון״ שאומרים בשעת ביעור חמץ: ״כשם שביערתי חמץ מביתי, כך תבער את כל החיצונים... ורוח הטומאה תעביר מן הארץ״, כל הלשונות הללו, ״וכל הרשעה כולה כעשן תכלה״.
03:32 און ר׳ ליוויק האט געזאגט אז אויב עס זענען נישטא קיין פסח׳דיקע כלים, וועט ער נישט עסן דעם גאנצן איבעריקן פסח. און הרבנית האט זיך אויך גאנץ שטארק געשלעפט, ביז זי האט באקומען עפעס כלים צו קענען קאכן. דערנאך האט זי אויך געקענט גיין צו אן אנדער שטאט, וואו עס האבן געוואוינט אידן, צו באקומען עפעס פיש און פלייש. די גאנצע פיש און פלייש זענען קאליע געווארן אויפן וועג — א גאנצער סיפור מיט די אלע ביטערע זאכן וואס זענען פארגעקומען. דערנאך דערציילט זי וואס איז דארט געגאנגען ערב פסח. אז זי איז געקומען ערב פסח, און עס איז געקומען דער מאמענט פון ביעור חמץ, און זיי האבן גענומען די פאר ברעקלעך חמץ וואס זיי האבן געהאט אויף צו פארברענען. און זיי האבן אנגעצונדן דעם פייער דארטן אינדרויסן אויפן גאס צו פארברענען דעם חמץ. זאגט זי, אז בשעת ער איז געקומען זאגן דעם „כל חמירא“ וואס מען זאגט ביים ביעור חמץ, האט אויסגעבראכן א געוויין. זיי האבן פשוט נישט געקענט ווייטער גיין. זיי האבן געוויינט און געוויינט. און ער האט נישט געקענט נישט זען און נישט הערן פון די רשעות וואס איז דארטן פארגעקומען. דער „יהי רצון“ וואס מען זאגט, דעם „יהי רצון“ וואס מען זאגט בשעת ביעור חמץ: „כשם שביערתי חמץ מביתי, כך תבער את כל החיצונים ... ורוח הטומאה תעביר מן הארץ“, די אלע לשונות דארטן, „וכל הרשעה כולה כעשן תכלה“.
05:08 תחילה. וכאן היא מתארת שבשעה שר׳ לוי אמר זאת, היו ממש רעמים וברקים; הוא צעק כל כך, עד שכפי שהיא מתבטאת שם בביטוי מיוחד ועשיר, בכל החיים לא ראו ביעור חמץ כזה. כמובן, כוונתו הייתה לומר שבכל העולם לא ראו כזה. אבל הנקודה היא שמה שהתפרץ והתרחש בכל אותו ביעור חמץ היה קשור לבקשה מהקב״ה על ביעור החמץ האמיתי: לשרוף את כל הגלות ואת כל האומה הרשעה, ו״כל הרשעה כולה כעשן תכלה״. זה מה שהיה בביעור החמץ האמיתי הזה. ובהמשך היא מתארת את ליל הסדר: כמעט לא היה מה לאכול, והייתה להם מצה מרה; גויים עמדו בחוץ, ליד החלונות, צחקו עליהם והסתכלו כיצד הם עורכים את הסדר. בעלה השיג בקושי חתיכת מצה, והם ישבו בסדר עד שתיים לפנות בוקר. אז הוא אמר שכשהוא חושב על פסח לפני שנה, כשישב בכלא, לא היה לו כלום בכלל. ואילו השנה הקב״ה עשה לנו חירות. אני מדבר על הנושא הזה בפרט בתקופה שלנו, שבה אנחנו נמצאים היום, ורואים כיצד מתקיימות כל הנבואות שהקב״ה
05:08 תחילה. און דא ציילט זי, אז בשעת ר' לוי האט געזאגט, איז געווען אזעלכע דונער און בליצן, האט אזוי געשריגן, אז ווי זי דריקט זיך אויס דארטן אין א ספעציעל רייכן אויסדרוק, אז אין גאנצן לעבן האט מען נישט געזען אזא ביעור חמץ. כמובן האט ער געמיינט צו זאגן אז אין דער גאנצער וועלט האט מען נישט געזען. אבער די נקודה דערין איז, וואס איז אויסגעבראכן און געווען ביי דעם גאנצן ביעור חמץ, איז געווען פארבונדן מיט בעטן ביי דעם אויבערשטן אויפן אמת'ן ביעור חמץ. אלזא, פארברענען דעם גאנצן גלות און די גאנצע אומה הרשעה, און כל הרשעה כולה כעשן תכלה. און דאס איז געווען ביי דעם אמת'ן ביעור חמץ. און ווי זי שטעלט פאר שפעטער דעם סדר נאכט, אז עס איז כמעט נישט געווען וואס צו עסן, און זיי זענען געווען אויף ביטערע מצה, און עס זענען געשטאנען גויים פון דרויסן ביי די פענצטער און געלאכט פון זיי און געקוקט ווי זיי מאכן דעם סדר. אז דער מאן האט זיך אינגאנצן ערוויסט א שטיקל מצה, און געזעסן ביי צוויי פארטאגס, האט מען געזעסן ביים סדר, און האט זיך דעמאלט אויסגעדריקט, אז בשעת ער קוקט ארום ווי עס איז געווען פאר א יאר פסח, איז ער געזעסן אין טורמע, איז דאך בכלל נישט געווען גארנישט. איז דעם יאר, וואס דער אויבערשטער האט געמאכט חירותנו. און איך רעד אין דעם נושא, בפרט אין אונזער תקופה, וואס מיר געפינען זיך היינט, און מ'זעט ווי עס ווערט מקוים די אלע נבואות וואס דער אויבערשטער
06:39 יינקם מכל שונאי ישראל, ושנראה ש״וכל הרשעה כולה כעשן תכלה״. ואנחנו אכן מקווים שזה יתקיים. וכפי שכתוב בספרים, כל העניין של הימים האלה, של חודש ניסן, קשור לביעור חמץ: ביעור החמץ של עמלק, ביעור החמץ של גלות אדום, ביעור החמץ של כל העניינים האלה. את כל ענייני החמץ שצריך לבער — לשרוף, שלא יישאר מהם שום זכר. לשרוף את כל הגלות, ושתהיה כבר הגאולה השלימה. אני רוצה לדבר על נקודה, נקודה עשירה ומענגת מאוד, שנמצאת במאמר של אדמו״ר הרש״ב נ״ע, שנאמר בשבת פרשת צו, שבת הגדול, תרע״ה. המאמר הזה הוא אכן מאמר היסטורי מאוד, מפני ששבת פרשת צו, שבת הגדול, שבה אמר אדמו״ר הרש״ב את המאמר הזה, הייתה במוצאי י״א ניסן, יום הבר־מצווה של הרבי. הרבי נולד בי״א ניסן תרס״ב, והבר־מצווה הייתה בי״א ניסן תרע״ה. באותה שנה חל י״א ניסן ביום שישי. ביום שישי אחר הצהריים, [לא ברור], זה היה הזמן שבו אדמו״ר הרש״ב נ״ע אמר [לא ברור]. זאת אומרת, ממש באותה שעה שבה התקיימה הבר־מצווה של הרבי — זה היה ב
06:39 נעמט נקמה פון די אלע שונאי ישראל, און מ'זאל זען דעם, דעם, דעם, דעם „וכל הרשעה כולה כעשן תכלה“, און מיר האפן טאקע אז דאס זאל מקוים ווערן. און ווי עס שטייט טאקע אין ספרים, דער גאנצער זאך וואס איז אין די טעג, אין דעם חודש ניסן, איז דאך פארבונדן מיט ביעור חמץ, וואס איז דער ביעור חמץ פון עמלק, דער ביעור חמץ פון גלות אדום, דער ביעור חמץ פון די אלע ענינים, פון דעם חמץ, די אלע ענינים וואס מ'דארף דאס מבער זיין, פארברענען, און ס'זאל נישט בלייבן פון דעם קיין שום זכר, פארברענען דעם גאנצן גלות, און ס'זאל שוין זיין הגאולה השלימה. איז וויל איך אריינרעדן א נקודה, א גאר געשמאקע, רייכע נקודה, וואס איז דא אין א מאמר פון דעם רבי'ן רש"ב, פון דעם רבי'ן מוהרש"ב נ"ע, וואס איז געזאגט געווארן אין שבת פרשת צו, שבת הגדול, תרע"ה. וואס דער מאמר איז טאקע א גאר היסטארישער מאמר, ווייל שבת פרשת צו, שבת הגדול, ווען דער רבי רש"ב האט געזאגט אט דעם מאמר, איז געווען מוצאי י"א ניסן, דעם רבי'נס בר מצוה. דער רבי איז דאך געבוירן געווארן י"א ניסן תרס"ב, און דער בר מצוה איז געווען י"א ניסן תרע"ה. און יענעם י"א ניסן איז געפאלן פרייטאג. איז פרייטאג נאך מיטאג, [לא ברור], דאס איז געווען דער זמן וואס דער רבי רש"ב, דער רבי מוהרש"ב נ"ע, האט געזאגט [לא ברור]. דאס הייסט, ממש אין דער זעלבער צייט וואס עס איז פארגעקומען דעם רבי'נס בר מצוה, דאס איז געווען אין
08:19 יקטרינוסלב, באוקראינה — באותה שעה אמר אדמו״ר הרש״ב בליובאוויטש את המאמר הזה. אבל כשמסתכלים במה שמדובר במאמר, מוצאים שם ממש עניינים נפלאים, מן העניינים הנפלאים ביותר, שגם הרבי חזר עליהם כמה פעמים במשך השנים. הן במאמרים של הרבי — יש בתשל״ד מאמר ״חשב הגלות״, ומאוחר יותר, בתש״מ, גם מאמר ״חשב הגלות״, העוסק אף הוא בעניינים האלה. שם עומד אדמו״ר הרש״ב על פסוק בפרשה של היום. הפרשה נפתחת: ״צו את אהרן ואת בניו לאמר זאת תורת העולה היא העולה״. כן, הפרשה נפתחת בדינים הקשורים לקרבן עולה, בכל הדינים של ״אש המזבח תוקד בו״, ובאופן שבו צריך להיות סדר תרומת הדשן — כל הדינים שהתורה כותבת בתחילת הפרשה של היום. ותראו איך הפרשה מתחילה: ״צו את אהרן ואת בניו לאמר״, וממשיכה: ״זאת תורת העולה היא העולה על מוקדה על המזבח כל הלילה עד הבקר״. על כך מביא אדמו״ר הרש״ב נ״ע את מה שכתב רבינו בחיי. רבינו בחיי כותב שהפסוקים האלה רומזים לגלות ולגאולה העתידה. ובין שאר הפרטים יש גם [לא ברור].
08:19 יקטרינאסלאוו, אין אוקראינע, אבער אין דער זעלבער צייט האט דער רבי רש"ב אין ליובאוויטש געזאגט אט דעם מאמר. אבער ווען מ'זעט וואס עס רעדט זיך אין דעם מאמר, געפינט מען דארטן ממש ענינים נפלאים. פון די ענינים הכי נפלאים וואס דער רבי האט אויך געחזרט די ענינים במשך די יארן כמה פעמים. סיי אין רבי'נס מאמרים, עס איז פאראן אין תשל"ד א מאמר „חשב הגלות“, און נאך שפעטער אין תש"מ אויך א מאמר „חשב הגלות“, וואס איז אויך איבער די ענינים. וואס דארטן שטעלט זיך דער רבי רש"ב אויף א פסוק אין היינטיקער סדרה. די פרשה שטעלט זיך אן: „צו את אהרן ואת בניו לאמר זאת תורת העולה היא העולה“. יא, די פרשה הייבט זיך אן וועגן די דינים פארבונדן מיט קרבן עולה, די אלע דינים פון „אש המזבח תוקד בו“, און ווי עס דארף זיין דער סדר פון תרומת הדשן, די אלע דינים וואס די תורה שרייבט אין אנהייב פון היינטיקער סדרה. און גיט א קוק, הייבט זיך אן די פרשה: „צו את אהרן ואת בניו לאמר“, און הייבט זיך אן: „זאת תורת העולה היא העולה על מוקדה על המזבח כל הלילה עד הבקר“. איז אויף דעם ברענגט דער רבי נשמתו עדן וואס עס שטייט געשריבן פון רבינו בחיי. רבינו בחיי שרייבט אז אט די פסוקים זענען מרמז אויף גלות און אויף די גאולה העתידה. און צווישן אנדערע פרטים איז אויך [לא ברור].
09:56 כך כתוב באור החיים הקדוש בפרשה של היום. אבל הרבי מביא כאן מדברי רבינו בחיי, על הפסוק ״זאת תורת העולה היא העולה על מוקדה״. הוא מפרש את הפסוק על עניין הגלות והגאולה. הוא אומר: מהו עניין ״העולה״? ״העולה״ הוא גלות אדום, שעליה נאמר ״אם תגביה כנשר״. ״היא העולה״ — הוא כותב — מה פירושה של גלות אדום? השר של אדום; גלות אדום, שהיא הגלות שלנו, הגלות האחרון הזה, נקראת ״תורת העולה היא העולה״. הוא מביא על כך מדרש מפורסם, על הסולם של יעקב אבינו. אנחנו מוצאים שכאשר יעקב אבינו הלך לחרן, הוא ראה בחלום ״סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה״, ״מלאכי אלוקים עולים ויורדים בו״. אומר על כך המדרש: מה ראה יעקב בסולם? הוא ראה את השר של בבל עולה שבעים חווקים — שבעים צעדים, שבעים שלבים, שבעים מדרגות בסולם. אחר כך ראה את הגלות האחרת, את השר של יוון, שעלה [לא ברור] מדרגות. אחר כך ראה את השר של מדי, שעלה נ״ב חווקים, חמישים ושתיים, של מדי. כן, ואחר כך ראה את השר של אדום עולה, עולה ועולה ו
09:56 שטייט געשריבן אין אור החיים הקדוש אין היינטיגע סדר. אבער דער רבי ברענגט דא פון רבינו בחיי, וואס ער זאגט אויפן פסוק ״זאת תורת העולה היא העולה על מוקדה״. טייטשט ער דעם פסוק אויפן ענין פון גלות און גאולה. זאגט ער: וואס איז דאס דער ענין פון ״העולה״? ״העולה״ גייט אויף גלות אדום, וואס אויף דעם שטייט ״אם תגביה כנשר״. ״היא העולה״ — שרייבט ער — וואס איז דער טייטש פון גלות אדום? דער שר של אדום; גלות אדום, וואס דאס איז אונזער גלות, דער גלות הזה האחרון, רופט זיך אן ״תורת העולה היא העולה״. ברענגט ער אויף דעם א מדרש, א מפורסמ׳דיגער מדרש, וואס דער מדרש זאגט וועגן דעם סולם פון יעקב אבינו. מ׳געפינט אז יעקב אבינו, ווען ער איז געגאנגען קיין חרן, האט ער געזען בחלום א סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה, מלאכי אלוקים עולים ויורדים בו. זאגט דערויף דער מדרש: וואס האט יעקב געזען אין דעם סולם? ער האט געזען שר של בבל עולה שבעים חווקים — זיבעציג שטריט, זיבעציג שטייגן, זיבעציג טרעפ אין דעם סולם. דערנאך האט ער געזען דעם אנדערן גלות, דעם שר של יון, וואס האט עולה געווען [לא ברור] טרעפ. דערנאך האט ער געזען ווי אזוי דער שר של מדי, וואס איז געווען נ״ב חווקים, צוויי און פופציק, פון מדי. יא, און דערנאך האט ער געזען דעם שר של אדום עולה, גייט ארויף און ארויף און
11:51 עולה ועולה, ולא יכול היה לראות את סופו. והוא נבהל. ״וירא יעקב ויאמר״ — יעקב אבינו נבהל ואמר: ״שמא״ השר של אדום יעלה בלי סוף, ולעניין הזה לא יהיה סוף. והקב״ה אמר: ״אל תירא עבדי יעקב״. אפילו אם יעלה ״וישב אצלי״, משם אוריד אותו: ״אם תגביה כנשר משם אורידך נאום ה׳״. וכפי שמבואר, הדברים נאמרים על הגלויות: גלות אדום, גלות בבל וכל הגלויות. לגלות בבל היה מספר שנים, שבעים שנה, ואלה היו שבעים המדרגות; ונ״ב שנה של גלות פרס, ו[לא ברור] שנה של גלות יוון. ואז הגיעה גלות אדום, שהיא גלות ארוכה כל כך, שהתחילה לפני [לא ברור] שנים, ועד היום הזה אנחנו עדיין באותה גלות. יעקב אבינו לא ראה סוף לגלות הזאת, וזה הבהיל אותו. הקב״ה אמר לו: אין לך מה לדאוג, ״אל תירא עבדי יעקב״. אפילו ״יושב אצלי״, הרי ״משם אורידך״ — הקב״ה יוריד אותו משם. אומר רבינו בחיי: זהו רמז בפסוק שלנו. ״זאת תורת העולה״ — הגלות הזאת, החושך, גלות אדום, שעולה; ״היא העולה״ — הגלות הידועה, שעולה ועולה ועולה, ולא רואים את סופה. צריך לדעת,
11:51 ארויף און ארויף, און האט נישט געקענט זען דעם סוף. און ער האט זיך דערשראקן. ״וירא יעקב ויאמר״ — יעקב אבינו האט זיך דערשראקן און געזאגט: ״שמא״ דער שר של אדום וועט עולה זיין אן א סוף, אז עס וועט נישט האבן קיין סוף צו דעם ענין. און דער אויבערשטער האט געזאגט: ״אל תירא עבדי יעקב״. אפילו ער וועט ארויפגיין, ״וישב אצלי״, וועל איך אים פון דארטן אראפווארפן: ״אם תגביה כנשר משם אורידך נאום ה׳״. וואס, ווי מבואר, גייט עס אויף דעם גלות: גלות אדום, גלות בבל, די אלע גליות. גלות בבל האט געהאט א מספר שנים, שבעים שנה, און דאס איז געווען די זיבעציג טרעפ; און נ״ב שנה פון גלות פרס, און [לא ברור] שנה פון גלות יון. אזוי איז געקומען צו גיין גלות אדום, וואס דער גלות, גלות אדום, איז אזא לאנגער גלות, וואס האט זיך אנגעהויבן [לא ברור] שנים, און עד היום הזה זיינען מיר נאך דא אין דעם זעלבן גלות. האט ער נישט געזען קיין סוף צו דעם גלות, און דאס האט דערשראקן יעקב אבינו. דער אויבערשטער האט אים געזאגט: האסט נישט וואס צו דאגה׳ן, ״אל תירא עבדי יעקב״. אפילו ״יושב אצלי״, איז ״משם אורידך״ — דער אויבערשטער וועט אים אראפווארפן. זאגט רבינו בחיי, דאס איז א רמז אין אונזער פסוק: ״זאת תורת העולה״ — אט דער גלות, דער חושך, גלות אדום, וואס איז עולה, ״היא העולה״, דער באוואוסטער גלות וואס איז עולה און עולה און עולה, און מ׳זעט נישט דעם סוף. דאס דארף מען וויסן,
13:21 ״על מוקדה״ — שבסופו של דבר היא תישרף. ככל שהיא תעלה גבוה יותר, אדרבה, משם תבוא האש שלה. היא תישרף באש של גיהנם. וכפי שהוא מביא מן המדרש, הקב״ה ייקח כובע מאדום ויצית בו אש, וזה יהיה החורבן הגדול ביותר של אדום, אחרי כל הצרות שעשה לעם ישראל. אבל האור החיים הקדוש מאריך בעניינים הפשוטים. הוא ניגש לעוד דברים בפרשה של היום. כידוע, האור החיים שהרבי הזכיר כמה פעמים בהתוועדות, בשבת הגדול תרש״ב — אני בוודאי שמעתי על כך משבת הגדול תרנ״א — והרבי מביא את האור החיים הקדוש. ושם הוא מוסיף שזהו ״כל הלילה עד הבוקר״. וכפי שהוא מפרש, ״כל הלילה עד הבוקר״ נאמר על האלף שלנו, האלף השישי. המחצית הראשונה של האלף השישי, מתחילתו ועד ת״ק, היא ״כל הלילה״ — החושך וכל הצרות. וכפי שהוא מביא שם, רואים את כל הצרות שהגויים גורמים ליהודים. וכפי שהוא אומר על הארצות, ובפרט ישמעאל והישמעאלים, שהסבו צרות ששום גלות לא הסבה כמותן. הוא מביא שם את הדברים המרים, שהרי ידוע, כפי שהרבי אמר, שהאור החיים הקדוש עצמו עבר
13:21 ״על מוקדה״, אז ער וועט צום סוף פארברענט ווערן. אז פון דעם עולה, ווי ווייט ער דארף עולה גיין, איז אדרבה, פון דארטן וועט קומען זיין פייער. ער וועט פארברענט ווערן באש של גיהנם. און ווי ער ברענגט פון מדרש, אז דער אויבערשטער וועט נעמען א כובע פון אדום און צינדן דארט אן א אש, און דאס וועט זיין דער גרעסטער חורבן פון אדום, נאך די אלע צרות וואס ער האט געמאכט צו עם ישראל. אבער דער אור החיים הקדוש איז מאריך אין די פשוטע ענינים. ער גייט צו נאך זאכן אין היינטיגע פרשה. באוואוסט, דער אור החיים וואס דער רבי האט געזאגט כמה פעמים אין פארברענגען, אין שבת הגדול תרש״ב — איך האב זיכער געהערט ארום דעם פון שבת הגדול תרנ״א — און דער רבי זאגט דעם אור החיים הקדוש. און דארטן איז ער מוסיף, אז דאס איז ״כל הלילה עד הבוקר״. און ווי ער טייטשט אויס אז ״כל הלילה עד הבוקר״, דאס גייט אויף אונזער טויזנט, אלף הששי. די ערשטע העלפט נאכט פון אלף הששי, פון אנהייב ביז ת״ק, דאס איז ״כל הלילה״, דאס איז דער חושך און די אלע צרות. און ווי ער ברענגט דארטן, וואס מ׳זעט, וואס די אלע צרות וואס די גויים מאכן צו אידן. און ווי ער זאגט אין די מדינות, און בפרט ישמעאל און די ישמעאלים, וואס זיי האבן אנגעטאן צרות וואס קיין גלות האט נישט געמאכט אזעלכע צרות. ווי ער ברענגט דארטן די ביטערע זאכן, וואס מ׳ווייסט דאך, ווי דער רבי האט געזאגט, אז דער אור החיים הקדוש אליין האט דורכגעמאכט
14:43 כל הצרות האלה היו במרוקו, שם הוא היה. והוא אומר ש״אור הבוקר״ הוא המחצית השנייה של הלילה, שכבר יש בה סימן לבוקר, לגאולה, שאז יהיה רק טוב. וכידוע, האור החיים הקדוש חי בסביבות שנת ת״ק. וכבר אז הייתה לו התקווה, האמונה והביטחון שהמחצית השנייה תהיה שונה לגמרי. וכפי שהרבי מדבר על כך, הדבר קשור לגילוי הבעל שם טוב, לגילוי החסידות ולגילוי פנימיות התורה, ל״רוחו של משיח״ ול״יפוצו מעיינותיך חוצה״. כל זה התחיל דווקא במחצית השנייה: משנת ת״ק ואילך החל עיקר הגילוי של ההכנות למשיח. וכפי שהרבי אומר בשנת תנש״א, בתוך המחצית הזאת עצמה, בשנת תנש״א, כבר עברה מחצית מחמש מאות השנים. זאת אומרת שכבר נמצאים בערב שבת לאחר חצות. וכפי שהרבי גם הוסיף, שכאן, לפי ה[לא ברור] הזה, בעצם כבר משנת ת״ק התחיל יום השישי לאחר חצות. אם כך, יוצא שכבר נמצאים ממש בפלג המנחה וכו׳. על כל פנים, זהו זמן הגאולה. והאור החיים הקדוש מראה לנו בהמשך הפסוקים,
14:43 די אלע צרות זיינען אין מרוקו, וואו ער איז געווען. און ער זאגט „אור הבוקר“, אז דאס איז די צווייטע העלפט נאכט, וואס דעמאלט איז שוין א צייכן דעם בוקר, א גאולה, וואס דעמאלט וועט זיין נאר גוט. איז כידוע, דער אור החיים הקדוש האט געלעבט ארום יאר ת״ק. איז דעמאלט ביי אים געווען די תקוה און די אמונה און די בטחון, אז די צווייטע העלפט וועט זיין א סך אנדערש. און ווי דער רבי רעדט, אז דאס איז פארבונדן מיט דעם גילוי הבעל שם טוב, מיט דעם גילוי החסידות און גילוי פנימיות התורה, דעם רוחו של משיח, „יפוצו מעיינותיך חוצה“, וואס האט זיך אנגעהויבן טאקע אין דער צווייטער העלפט, פון אנהייב אן ת״ק און ווייטער, האט זיך אנגעהויבן דער עיקר גילוי פון די הכנות צו משיח. און ווי דער רבי רעדט, זאגט מען דא גאר, דער רבי רעדט אין תנש״א, אז אין דעם גופא, אין דעם יאר תנש״א, איז אריינגעגאנגען שוין העלפט פון די פינף הונדערט יאר. דאס הייסט, מען געפינט זיך שוין אין ערב שבת לאחר חצות. און ווי דער רבי האט אויך צוגעגעבן, אז דא אין דעם [לא ברור] נוסח, אז בעצם איז פון ת״ק, וואס האט שוין אנגעהויבן, שוין יום השישי חצות. איז דעמאלט קומט אויס, אז מען איז שוין ממש אין פלג המנחה וכולי. על כל פנים, איז דאס דער זמן הגאולה. און דער אור החיים הקדוש ווייזט אונז אין דעם המשך הפסוקים, די
16:12 בכל המשך הפסוקים כאן, כיצד ובזכות מה נזכה לגאולה. צריך להזכיר מה שהרבי אמר בשבת הגדול, שבת פרשת צו, [לא ברור]. הוא אומר שהעניינים שמדברים עליהם כאן קשורים גם לעניין של ביעור חמץ. הוא אומר שגלות אדום שאנו נמצאים בה כעת, דווקא על ידי ה[לא ברור], וזוהי עיקר הכוונה של ביעור חמץ. כפי שהוא מביא מכתבי האריז״ל, מספר טור ברקת של תלמידי רבי חיים ויטאל, שכותב בכוונות ביעור חמץ שכל הכוונה של ביעור חמץ היא שעל ידיו נמשכות הגבורות דעתיק. זוהי אש שלמעלה, והגבורות דעתיק הן הגבורות של העצמות, וזהו עניין ״נוגף למצרים ורופא לישראל״. משם באה השריפה, האש ששורפת את כל רוח הרעה של הקליפה והסטרא אחרא, של גלות אדום. וכפי שנאמר גם במדרש ובגמרא, שהרשעים נידונין בה והצדיקים מתרפאין בה — השמש שתצא לעתיד לבוא. וזה מה שהוא אומר כאן על שריפת חמץ: כאשר יהודי שורף את החמץ בערב פסח, על ידי כך הוא שורף את כל ענייני הקליפה והסטרא אחרא ואת כל כוחו של אדום, והוא
16:12 גאנצע המשך הפסוקים דא, ווי אזוי און אין וועלכן זכות מען וועט זוכה זיין צו דער גאולה. דארף מען דערמאנען וואס דער רבי האט געזאגט אין דעם שבת הגדול, שבת פרשת צו, [לא ברור]. זאגט ער, אז די ענינים וואס מען רעדט דא, איז פארבונדן אויך מיט דעם ענין פון ביעור חמץ. זאגט ער, אז דער גלות אדום וואס איז דא יעצט, דווקא דורך דעם [לא ברור], און דאס איז דער עיקר הכוונה פון ביעור חמץ. ווי ער ברענגט פון כתבי האריז״ל, טור ברקת, פון די תלמידים פון רבי חיים ויטאל, וואס ער שרייבט אין די כוונות פון ביעור חמץ, אז די גאנצע כוונה פון ביעור חמץ איז, אז דורך דעם וואס עס איז נמשך די גבורות דעתיק, דאס איז אש שלמעלה, און די גבורות דעתיק, דאס איז די גבורות פון עצמות, וואס דאס איז ענין פון „נוגף למצרים ורופא לישראל“. פון דארט קומט די שריפה, פון אש וואס פארברענט די גאנצע רוח רעה פון קליפה וסטרא אחרא, פון גלות אדום. און דורך דעם, ווי עס שטייט אויך אין מדרש און די גמרא זאגט, אז רשעים נידונין בו און צדיקים מתרפאין בו, די שמש וואס וועט ארויסקומען לעתיד לבוא, וואס דאס איז וואס ער זאגט דא, די שריפת חמץ, אז דורך דעם וואס ערב פסח א איד פארברענט דעם חמץ, איז דורך דעם פארברענט ער די אלע ענינים פון קליפה וסטרא אחרא און די גאנצע כח פון אדום, און ער
17:44 מכלה אותו, שורף את כל הגלות, וזוהי ההכנה לגילוי שלעתיד לבוא ולגילוי המשיח. וכפי שנאמר במדרש, שעל ידי שמכריתים את זרעו של עמלק זוכים לבניין בית המקדש: ״והיה בהניח ה׳ אלקיך לך מכל אויביך מסביב ... תמחה את זכר עמלק״. כפי שהרבי מביא את המאמר הידוע על שלוש המצוות, כך יהיה גם לעתיד לבוא: לאחר עניין מינוי מלך, שהוא מלך המשיח, הוא נלחם באדום ובעמלק, ובכל העניינים שמהם נוצר זרעו של עמלק בדור הזה, ואז בא גילוי המשיח. זמן הפסח הוא הזמן הראוי לכך, ואז זוהי עת רצון. כשם שהיה בפעם הראשונה בגלות מצרים, כך יהיה גם בגאולה העתידה. על כך מביא הרבי את מה שכתוב בספר פנים יפות. פנים יפות הוא ספרו של בעל ההפלאה, רבי פנחס, כידוע, שהיה מן ה[לא ברור]. רבי פנחס ורבי שמעלקא, כפי שמובא גם בהקדמת השולחן ערוך, היו שניהם אצל המגיד הקדוש, והיה להם קשר עם אדמו״ר הזקן; הם היו בין הידידים וכו׳. ורבי פנחס בעל ההפלאה כותב בספרו פנים יפות, שהוא פירוש על התורה על דרך הדרוש. ועל כך הוא מביא
17:44 מאכט פון דעם א כלה, פארברענט די גאנצע גלות, און דאס איז די הכנה אויף דעם גילוי פון לעתיד לבוא און גילוי המשיח. און ווי עס שטייט אין מדרש, אז דורך דעם וואס מען מכרית זרעו של עמלק, איז דורך דעם וועט מען זוכה זיין צו דעם בנין בית המקדש. „והיה בהניח ה׳ אלקיך לך מכל אויביך מסביב ... תמחה את זכר עמלק“, ווי ברענגט דער רבי דעם באוואוסטן מאמר, די שלוש מצוות, אז על דרך זה וועט זיין לעתיד לבוא. אז נאך דעם ענין פון מינוי מלך, וואס דאס איז מלך המשיח, און האט מלחמה געהאלטן אין אדום און אין עמלק, און די אלע ענינים וואס פון זיי מאכן זיך די זרעו של עמלק אין דעם דור, און דעמאלט קומט צו דער גילוי המשיח. וואס דער זמן פון פסח, דאס איז דער זמן הראוי, און דעמאלט איז דאס א עת רצון, אזוי ווי עס איז געווען בפעם הראשונה אין גלות מצרים, אזוי וועט זיין אויך אין דער גאולה העתידה. אויף דעם ברענגט דער רבי וואס שטייט אין דעם ספר פנים יפות. פנים יפות, דאס איז א ספר פון בעל ההפלאה, רבי פנחס, כידוע, וואס ער איז געווען פון די [לא ברור], רבי פנחס און רבי שמעלקא, וואס כידוע, ווי עס ברענגט זיך אויך אין די הקדמה פון שולחן ערוך, וואס זיי זיינען ביידע געווען ביים הייליגן מגיד, און זיי האבן געהאט א קשר מיטן אלטן רבי, זיי זיינען געווען צווישן די ידידים וכולי. און רבי פנחס בעל ההפלאה, וואס ער שרייבט אין זיין ספר פנים יפות, אז דאס איז א פירוש על התורה על דרך הדרוש, איז אויף דעם ברענגט
19:13 פירוש לפסוק הזה. על הפסוק כאן הוא מפרש: כתוב ״צו את אהרן ואת בניו״. רש״י אומר ש״אין צו אלא לשון זירוז, מיד ולדורות״. שואל הפנים יפות: מה הדיוק ב״מיד ולדורות״? והוא מפרש ש״מיד״ מתייחס לקרבנות. כאן מדובר בפרשת הקרבנות, שהוקרבו בזמן שבית המקדש עמד על תילו. ומהו ״לדורות״? ״לדורות״, הוא אומר, משום שחז״ל אומרים שכל העוסק בתורת עולה כאילו הקריב עולה, כל העוסק בתורת מנחה כאילו הקריב מנחה, וכן הלאה. אם כן, ״לדורות״ — כשאין בית מקדש, על ידי לימוד התורה, כאשר יהודי לומד בכל עת, הרי זה כאילו הוא עושה את כל ענייני הקרבנות. ועל כך הוא אומר כאן בפסוק. הרבי מבאר זאת במאמר: יהודי בא ושואל, איך זוכים? בזכות מה נזכה?
19:13 ער אויף דעם פסוק. אויף דעם פסוק דא טייטשט ער: דא שטייט „צו את אהרן ואת בניו“. רש״י זאגט, אז „אין צו אלא לשון זירוז, מיד ולדורות“. זאגט דער פנים יפות: וואס איז דאס דיוק „מיד ולדורות“? טייטשט ער, אז „מיד“ גייט אויף קרבנות. דא רעדט מען פון פרשת הקרבנות, וואס איז געווען בשעת דער בית המקדש איז געשטאנען. וואס איז דאס „לדורות“? „לדורות“, זאגט ער, חז״ל זאגן דאך, אז כל העוסק בתורת עולה כאילו הקריב עולה, כל העוסק בתורת מנחה כאילו הקריב מנחה, און אזוי ווייטער. איז „לדורות“, בשעת עס איז נישטא קיין בית המקדש, איז דורך לימוד התורה, אז א איד לערנט זיך אלע מאל, איז דאס כאילו ער טוט אלע עניני קרבנות. איז אויף דעם זאגט ער דא אין פסוק. דאס טייטשט דער רבי אין דעם מאמר, אז א איד קומט צו גיין און פרעגט: ווי אזוי איז מען זוכה? בזכות מה וועט מען זוכה זיין?
20:15 [לא ברור] גם מעמלק וגם מגלות אדום. כפי שהרבי אומר, שורפים את כל חושך הגלות ומביאים את אור הגאולה. זאת על ידי שני עניינים: קרבנות ותורה. בעבודת השם אלה הם שני העניינים של תפילה ותורה. קרבנות הם גם עניין התפילה. תפילה היא במקום קרבנות: ״תפילות כנגד תמידין תקנום״. זהו עניין העולה, עולה כפשוטו, קרבן עולה, התמיד: תמיד של שחר ותמיד של בין הערביים. אלה תפילת שחרית, תפילת מנחה ותפילת ערבית. אלו התפילות הקשורות לקרבנות. ואחר כך הוא מדבר על עניין התורה. תורה היא עניין הדרש, עניין עסק התורה. אלה שני העניינים: עבודת התפילה ולימוד התורה. ועל ידם שורפים את קליפת אדום ומביאים את הגאולה. כך מבארים את כל העניין. זהו העניין הנפלא. מביאים את זה [לא ברור]. מהי הנקודה העיקרית בעבודת השם? הנשמה יורדת לעולם. נשמות ישראל ירדו לעולם כדי להאיר את העולם. זו התכלית של נשמות ישראל. על ידי הירידה לעולם הזה הגשמי, כנשמות בגופים, יחד עם הגוף והנפש הבהמית, מזככים והופכים אותם. שוברים את הנפש הבהמית ומהפכים אותה, עושים ממנה כלי לקדושה. ועל ידי כך ממלאים את הכוונה העליונה של דירה בתחתונים, ומגיעים לעולם של גאולה. לשם כך ירדו הנשמות לעולם. זה מה שכתוב בפסוק: ״כל הנקרא בשמי ולכבודי בראתיו יצרתיו אף עשיתיו״, אומר הרבי. מהו ״כל הנקרא בשמי״? ״כל הנקרא בשמי״ פירושו גם נשמות. עם ישראל נקרא בשמו. והגמרא אומרת בבבא בתרא, [לא ברור], הגמרא אומרת על צדיקים,
20:15 [לא ברור] אויך פון עמלק, און אויך פון גלות אדום. ווי דער רבי זאגט, פארברענט מען דעם גאנצן חושך הגלות און מען ברענגט אריין דעם אור הגאולה. דאס איז דורך צוויי ענינים, דורך קרבנות און תורה. אין עבודת השם זענען דאס די צוויי ענינים פון תפילה און תורה. קרבנות איז אויך דער ענין פון תפילה. תפילה איז במקום קרבנות: תפילות כנגד תמידין תקנום. דאס איז דער ענין פון עולה, עולה כפשוטו, קרבן עולה, דער תמיד. תמיד של שחר, תמיד של בין הערביים. דאס איז תפילת שחרית, תפילת מנחה און תפילת מעריב. דאס זענען די תפילות וואס זענען פארבונדן מיט די קרבנות. און דערנאך זאגט ער דעם ענין פון תורה. תורה איז דער ענין פון דרש, דער ענין פון עסק התורה. דאס זענען די צוויי ענינים, דורך עבודת התפילה און דורך לימוד התורה. און דורך דעם פארברענט מען די קליפת אדום, און דורך דעם ברענגט מען די גאולה. אזוי באווארנט מען דעם גאנצן ענין. דאס איז דער געשמאקער ענין. מען ברענגט דאס [לא ברור]. וואס איז די עיקר נקודה אין עבודת השם? די נשמה קומט אראפ אויף דער וועלט. נשמות ישראל זענען אראפגעקומען אויף דער וועלט צו מאכן ליכטיג די וועלט. דאס איז דער תכלית פון נשמות ישראל. דורך דעם אראפקומען אין עולם הזה הגשמי, נשמות בגופים, מיטן גוף און נפש הבהמית, מזכך און מהפך זיין. מען ברעכט דעם נפש הבהמית און מען קערט אים איבער, מען מאכט פון אים א כלי לקדושה. און דורך דעם דערפילט מען די כוונה העליונה פון דירה בתחתונים, און מען קומט צו דער וועלט פון גאולה. אויף דעם זענען נשמות אראפגעקומען אויף דער וועלט. דאס איז וואס עס שטייט אין פסוק: „כל הנקרא בשמי ולכבודי בראתיו יצרתיו אף עשיתיו“, זאגט דער רבי. וואס איז „כל הנקרא בשמי“? „כל הנקרא בשמי“ מיינט אויך נשמות. עם ישראל ווערט אנגערופן בשמי. און די גמרא זאגט אין בבא בתרא, [לא ברור], די גמרא זאגט אויף צדיקים,
22:24 ישראל, שנקראים בשמו של הקדוש ברוך הוא. חסידים, צדיקים, שנקראים בשמו של הקדוש ברוך הוא. לא רק חסידים, לא רק צדיקים — עם ישראל, כל היהודים הם צדיקים. ומי נקרא בשמו של הקדוש ברוך הוא? מביאים את הפסוק „כל הנקרא בשמי“. עם ישראל, יהודים, נקראים „הנקרא בשמי“. זהו „כי חלק הוי׳ עמו“, „חלק אלוקה ממעל ממש“. הנשמה היא בעצם „נקרא בשמי“. אומר הפסוק: הנשמה, שהיא „נקרא בשמי“, ירדה למטה והתלבשה בגוף ובנפש הבהמית, בעולם הזה הגשמי. זהו עולם מלא בקליפה וסטרא אחרא, והרשעים גוברים בו. אפשר לשאול: מה פשר כל העניין? למה הנשמה צריכה לרדת ולהיכנס? על כך הוא משיב: „לכבודי“. כל זה הוא „לכבודי בראתיו“. בכך שהנשמה ירדה למטה, להאיר את העולם על ידי תורה ותפילה, על ידי זיכוך ואתהפכא — בזה מתבאר העניין של „לכבודי“. כל זה הוא לכבודו של הקדוש ברוך הוא. בכך מתקיימת הכוונה העליונה של הקב"ה, לעשות לו דירה בתחתונים. וזה מה שהתורה אומרת לנו בהמשך. הרבי אומר, זו תורה. בכך שהיהודי עושה את שני העניינים האלה [לא ברור]. הכוונה בעבודת השם היא לעבודת התפילה. התפילה היא הסולם. הסולם הוא כמו הסולם שדיברנו עליו קודם. זהו עניין הסולם בתפילה. [לא ברור] כל שורשי הגלות. בכך שהיהודי מתחזק, בפרט בתקופה שלנו, צריך להיות [לא ברור] העניין של עבודת התפילה. עולים, עולים בקדושה, העלייה בתפילה. אדם עולה מדרגה לדרגה. כך מבואר בחסידות. כל העניין של סולם התפילה. אדם עולה מדרגה לדרגה בכל שלב בתפילה, עם
22:24 ישראל, וואס ווערן אנגערופן אויפן נאמען פון הקדוש ברוך הוא. חסידים, צדיקים, וואס ווערן אנגערופן אויפן נאמען פון הקדוש ברוך הוא. נישט נאר חסידים, נישט נאר צדיקים — עם ישראל, אלע אידן זענען צדיקים. און ווער ווערט אנגערופן אויפן נאמען פון הקדוש ברוך הוא? מען ברענגט דעם פסוק „כל הנקרא בשמי“. עם ישראל, אידן, ווערן אנגערופן „הנקרא בשמי“. דאס איז „כי חלק הוי׳ עמו“, „חלק אלוקה ממעל ממש“. די נשמה איז בעצם „נקרא בשמי“. זאגט דער פסוק: די נשמה, וואס איז „נקרא בשמי“, איז אראפגעקומען למטה און זיך אנגעטאן אין א גוף און נפש הבהמית, אין עולם הזה הגשמי. דאס איז א וועלט פול מיט קליפה און סטרא אחרא, און רשעים גוברים. קען מען פרעגן: וואס איז דער גאנצער ענין? פארוואס דארף די נשמה אראפגיין און אריינגיין? אויף דעם ענטפערט ער: „לכבודי“. דאס אלץ איז „לכבודי בראתיו“. דורך דעם וואס די נשמה איז אראפגעקומען למטה, צו מאכן ליכטיג די וועלט דורך תורה און תפילה, דורך זיכוך און אתהפכא — דאס ערקלערט דעם ענין פון „לכבודי“. דאס אלץ איז לכבודו של הקדוש ברוך הוא. דורך דעם ווערט מקוים די כוונה העליונה פון דעם אויבערשטן, צו מאכן א דירה בתחתונים. און דאס איז וואס די תורה זאגט אונז ווייטער. דער רבי זאגט, דאס איז תורה. דורך דעם וואס דער איד טוט די צוויי ענינים [לא ברור]. דאס מיינט אין עבודת השם: עבודת התפילה. תפילה איז דער סולם. דער סולם איז ווי דער סולם וואס מיר האבן פריער גערעדט וועגן אים. דאס איז דער ענין פון דעם סולם אין תפילה. [לא ברור] אלע שורשים פון גלות. דורך דעם וואס דער איד שטארקט זיך, בפרט אין אונזער תקופה, דארף זיין [לא ברור] דער ענין פון עבודת התפילה. מען איז עולה, עולה בקדושה, דער עלייה אין דאווענען. א מענטש איז עולה מדרגה לדרגה. דאס איז מבואר אין חסידות. דער גאנצער ענין פון דעם סולם פון דאווענען. א מענטש איז עולה מדרגה לדרגה אין יעדן שלב פון דאווענען, מיט
24:28 יותר כוונה, עם יותר דבקות, עם יותר ייחוד, עם גדלות, עם הקב"ה. וזוהי העלייה שבתפילה. ועוד צריך לקחת: אחרי התפילה בא העניין של לימוד התורה. ודווקא שם, בלימוד התורה, נמצאת עיקר ההמשכה. על ידי לימוד התורה ממשיכים את הקב"ה, מורידים את התורה למטה. מורידים את התורה, גדלות, כאן למטה בעולם. בכך שיש ליהודי תפילה ותורה, שני העניינים האלה [לא ברור], שוברים את הקליפה של [לא ברור], את הקליפה של אדום. לוקחים אותה [לא ברור], אומר הרבי, מורידים אותה ומשליכים אותה למטה. ו[לא ברור] יקידת אש. אז משליכים אותה אל האש של [לא ברור], של גיהנם. ואז נעשה כל העניין של הפיכת חושך לאור, עד לגאולה השלמה. בפרט, אנחנו נמצאים עכשיו בימים גדולים כאלה, בזמן של שבת הגדול, ועוברים לערב פסח. אז הוא הזמן של ביעור חמץ. ואכן צריך להיות בשנה זו ממש שנזכה לביעור של כל רוח הטומאה מן הארץ. ו„כל הרשעה כולה בעשן תכלה“. זה מה שאומרים בנוסח ביעור חמץ. ואכן עלינו לזכות לגאולה שלמה. וכמו שאומרים בנוסח ההגדה: „ונאכל שם מן הזבחים ומן הפסחים, שיגיע דמם על קיר מזבחך לרצון, ונודה לך שיר חדש על גאולתנו
24:28 מער כוונה, מיט מער דביקות, מיט מער יחוד, מיט גדלות, מיטן אויבערשטן. און דאס איז דער עלייה שבתפילה. און נאך דארף מען נעמען: נאך תפילה גייט דער ענין פון לימוד התורה. און דווקא דארט, אין לימוד התורה, איז דער עיקר ההמשכה. דורך לימוד התורה איז מען ממשיך דעם אויבערשטן, מען ברענגט תורה אראפ. מען ברענגט תורה אראפ, גדלות דא למטה אין דער וועלט. דורך דעם וואס דער איד האט תפילה און תורה, די צוויי ענינים [לא ברור], דורך דעם צוברעכט מען די קליפה פון [לא ברור], די קליפה פון אדום. מען נעמט איר [לא ברור], זאגט דער רבי, מען טראגט איר אראפ און ווארפט איר אראפ. און [לא ברור] יקידת אש. דאן ווארפט מען איר אריין אין דעם פייער פון [לא ברור], פון גיהנם. און דעמאלט ווערט דער גאנצער ענין פון הפיכת חושך לאור, צו דער גאולה השלמה. בפרט, מיר געפינען זיך איצט אין אזעלכע גרויסע טעג, אין דער צייט פון שבת הגדול, מען גייט אריבער צו ערב פסח. דעמאלט איז דער זמן פון ביעור חמץ. און עס דארף טאקע זיין בשנה זו ממש, אז מיר זאלן זוכה זיין צו דעם ביעור פון דער גאנצער רוח הטומאה מן הארץ. און „כל הרשעה כולה בעשן תכלה“. דאס איז וואס מען זאגט אין נוסח פון ביעור חמץ. און מיר דארפן טאקע זוכה זיין צו א גאולה שלמה. און ווי מען זאגט אין נוסח פון דער הגדה: „ונאכל שם מן הזבחים ומן הפסחים, שיגיע דמם על קיר מזבחך לרצון, ונודה לך שיר חדש על גאולתנו
25:58 ועל פדות נפשנו“. שתהיה אכן בשנה זו ממש הגאולה השלמה, אמן כן יהי רצון.
25:58 ועל פדות נפשנו“. עס דארף טאקע זיין בשנה זו ממש די גאולה שלמה, אמן כן יהי רצון.