לעבן חסידות · פרק 200 · 2025-10-29 · 22:49
פרשת לך לך תשפ"ו - "אחד היה אברהם" דער אחד פון אברהם אבינו
תיאור הפרק
פרשת לך לך אידיש אחד היה אברהם דער ״אחד״ פון אברהם אבינו *מאמר ד״ה נתת ליראיך תשלו בתחילתו *לקוטי שיחות חלק ל״ד פרשת שופטים שיחה ב *מכתב יא אדר תש״י
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 יש סיפור שחסידים מספרים, והרבי מספר אותו כמה פעמים בשיחות, לפעמים עם שמות מסוימים ולפעמים עם שמות אחרים. ודרך אגב, אפשר לספר על החסיד הידוע רבי בנימין קלעצקער, שהיה מגדולי החסידים של אדמו"ר הזקן. המסחר שלו היה, השם ירחם, מסחר בעצים; הרי השם „קלעצקער“ קשור לעץ. לפעמים אומרים שהמסחר שלו היה קשור לעורות. כך או כך, הוא היה חסיד גדול, משכיל גדול ועובד גדול, ובד בבד עסק גם במסחר. הוא היה מן התלמידים הראשונים של אדמו"ר הזקן. מספרים שפעם היה צריך לערוך בעסק שלו חשבון על ענייני המסחר, חשבון כללי של העסק כולו, וכתבו את כל החשבונות. כשהגיעו לסוף ונשאר רק לכתוב „סך הכול“, הוא כתב: „סך הכול — אין עוד מלבדו“. זה הסיפור. רואים שבסך הכול הזה אפשר לכלול את כל העניינים, את העסק כולו ואת כל ענייני העולם, והסך הכול שלנו הוא שאין לנו כאן בעולם שום דבר מלבד הקב"ה: אין עוד מלבדו. לסיפור הזה יש כמה נוסחאות וכמה פרטים; יש שמוסיפים פרטים לסיפור. אבל כשחסידים ראו זאת, הדבר היה בעיניהם קצת לא מסודר. כי, כידוע אצל חסידים, [לא ברור] חיצוניות, [לא ברור] עוסקים בחוץ ובענייני העולם. אבל חסידים אמרו: איך אפשר לזרוק את מה שהוא עשה, סדר קדושה גדול כל כך? אחרים אמרו שלא צריך לזרוק את זה. כך או כך, המשך הסיפור הוא שרבי בנימין הסביר להם את הנקודה: אם בשעת קריאת שמע, ב„שמע ישראל“, יכולות להיכנס מחשבות ודאגות על קלעצקער ועל המסחר, הרי בוודאי
00:00 ס'איז דא דער סיפור וואס חסידים דערציילן, און דער רבי דערציילט עס כמה פעמים אין שיחות, אמאל מיט נעמען, אמאל מיט אנדערע נעמען. און דרך אגב, מ'קען דערציילן וועגן דעם באקאנטן חסיד רבי בנימין קלעצקער, וואס איז געווען איינער פון די גרויסע חסידים פון דעם אדמו"ר הזקן. זיין מסחר איז געווען, השם ירחם, א מסחר מיט עצים; „קלעצקער“ איז דאך פארבונדן מיט האלץ. אמאל זאגט מען, אז זיין מסחר איז געווען פארבונדן מיט לעדער. ווי ס'זאל נאר זיין, ער איז געווען א גרויסער חסיד, א גרויסער משכיל, א גרויסער עובד, און דערמיט איז ער אויך געווען אין געשעפט. ער איז געווען פון די ערשטע תלמידים פון דעם אדמו"ר הזקן. מ'דערציילט, אז אמאל האט מען אין זיין מסחר געדארפט מאכן א חשבון איבער די ענינים פון געשעפט, א כללות'דיקן חשבון פון דעם גאנצן מסחר, און מ'האט אראפגעשריבן אלע חשבונות. ווען מ'איז אנגעקומען צום סוף און ס'איז געבליבן נאר צו שרייבן „סך הכל“, האט ער געשריבן: „סך הכל — אין עוד מלבדו“. דאס איז דער סיפור. מ'זעט דאך, אז אין דעם סך הכל קען מען אריינלייגן אלע ענינים, דעם גאנצן מסחר, אלע עניני העולם, און אונזער סך הכל איז, אז מיר האבן דא אין דער וועלט גארנישט אויסער דעם אויבערשטן: אין עוד מלבדו. דער סיפור האט עטליכע נוסחאות און עטליכע פרטים; אנדערע לייגן צו צום סיפור. ווען חסידים האבן דאס געזען, איז עס אבער געווען אביסל נישט מסודר. ווייל, ווי ס'איז ידוע ביי חסידים, [לא ברור] חיצוניות, [לא ברור] זיך פארנעמט מיט חוץ און מיט עניני העולם. אבער חסידים האבן געזאגט: ווי קען מען אוועקווארפן דאס וואס ער האט געטאן, אזא גרויסן סדר קדושה? אנדערע האבן געזאגט, מ'זאל עס נישט אוועקווארפן. ווי ס'זאל נאר זיין, דער המשך הסיפור איז, אז רבי בנימין האט זיי מסביר געווען דעם נקודה: אויב בשעת קריאת שמע, ביי „שמע ישראל“, קענען אריינקומען מחשבות און דאגות פון קלעצקער און פון מסחר, איז דאך אוודאי
02:12 אפשר גם להפך: כשמגיעים למסחר, צריך להביא לתוכו את המחשבה וההרגשה של אחדות הוי'. הסיפור הזה מסופר בכמה נוסחאות ועם כמה פרטים, אבל זו הנקודה שלו. זהו סיפור שהרבי מספר פעמים רבות, עם ביאורים נפלאים ועמוקים ביסודות החסידות. הדבר קשור לכך שבפרשת לך לך לומדים על אברהם אבינו. על אברהם אבינו נאמר הפסוק: „אחד היה אברהם ויירש את הארץ“. נאמר על אברהם אבינו „אחד היה אברהם“: הוא היה אחד לבדו, אחד ויחיד, „ויירש את הארץ“. החסידות אומרת ש„אחד היה אברהם“ פירושו שבאברהם התגלה ה„אחד“. אצל אברהם היה ברור, מובן מאליו, שיש אלוקים אחד, אחדות הוי'. המדרש מסביר על „ויאמר ה' אל אברם לך לך מארצך“ את כל התהליך שבו הגיע אברהם אבינו להכרה בקב"ה. המדרש מביא משל: אדם הלך וראה „בירה אחת דולקת“. הוא ראה בניין, בית, בירה, ארמון, שעולה באש. אמר: „תאמר שהבירה זו בלא מנהיג?“ הרי לא ייתכן. „הציץ עליו בעל הבירה“ — בעל הבית של אותה בירה הביט החוצה מן החלון ואמר: „אני הוא בעל הבירה“. המדרש מביא את המשל הזה על אברהם אבינו, שהלך וחיפש את הקב"ה. כפי שידוע סדר הדברים במדרשים, [לא ברור]. אברהם הסתובב וחשב; הוא ראה את השמש, ראה את הירח, וחשב ביום וחשב בלילה, „והיה משוטט בדעתו“, כדברי הרמב"ם. הוא חיפש וחיפש וחיפש, עד שלבסוף הגיע להכרה; בעל הבירה התגלה אליו. הוא הבין וראה שיש בעל הבית לבירה, שיש אלוקים בעולם,
02:12 מעגליך אויך פארקערט: ווען מ'קומט צום מסחר, דארף מען דארט אריינברענגען די מחשבה און הרגשה פון אחדות הוי'. דעם סיפור האט מען אין עטליכע נוסחאות און מיט עטליכע פרטים, אבער דאס איז די נקודה פון דעם סיפור. דאס איז א סיפור וואס דער רבי דערציילט כמה וכמה פעמים מיט וואונדערבארע און טיפע ביאורים אין יסודות החסידות. דאס איז פארבונדן מיט דעם וואס אין סדרה לך לך לערנט מען וועגן אברהם אבינו. וועגן אברהם אבינו שטייט דער פסוק: „אחד היה אברהם ויירש את הארץ“. עס שטייט אויף אברהם אבינו „אחד היה אברהם“: ער איז געווען איינער אליין, אחד ויחיד, און „ויירש את הארץ“. חסידות זאגט, אז „אחד היה אברהם“ מיינט, אז אין אברהם האט זיך אנטפלעקט דער „אחד“. ביי אברהם איז געווען פארשטענדלעך, זעלבסטפארשטענדלעך, אז ס'איז דא איין גאט, אחדות הוי'. דער מדרש איז מסביר ביי „ויאמר ה' אל אברם לך לך מארצך“ דעם גאנצן סדר, ווי אזוי אברהם אבינו איז צוגעקומען צו דער הכרה אין דעם אויבערשטן. דער מדרש זאגט א משל: א מענטש איז געגאנגען און האט געזען „בירה אחת דולקת“. ער האט געזען א בנין, א הויז, א בירה, א פאלאץ, וואס ברענט. האט ער געזאגט: „תאמר שהבירה זו בלא מנהיג?“ ס'קען דאך נישט זיין. „הציץ עליו בעל הבירה“, דער בעל הבית פון יענער בירה האט זיך ארויסגעקוקט פון פענצטער און געזאגט: „אני הוא בעל הבירה“. דער מדרש זאגט דעם משל, אז אברהם אבינו איז ארומגעגאנגען און האט געזוכט דעם אויבערשטן. ווי ס'איז באקאנט דער סדר הענינים אין מדרשים, [לא ברור]. אברהם איז ארומגעגאנגען און האט געטראכט; ער האט געזען די זון, געזען די לבנה, און ער האט געטראכט בייטאג און געטראכט ביינאכט, „והיה משוטט בדעתו“, ווי דער רמב"ם זאגט. ער האט געזוכט און געזוכט און געזוכט, ביז צום סוף איז ער אנגעקומען צו דער הכרה; עס האט זיך צו אים באוויזן דער בעל הבירה. ער האט פארשטאנען און דערזען, אז ס'איז דא א בעל הבית צו דער בירה, אז עס איז דא א גאט אויף דער וועלט,
04:31 וזו ההליכה העיקרית של אברהם אבינו. כלומר, אברהם אבינו הגיע להכרה מתוך ענייני העולם. הוא הביט בעולם, ראה את העולם, ראה דברים בעולם, ובהדרגה הגיע למסקנה, לדרך, ש„יש בעל הבית לבירה זו“. זהו „אחד היה אברהם“: אברהם אבינו הגיע להכרה, הגיע לאחדות הוי', לעניין של „אין עוד מלבדו“; לכך שיש אלוקים בעולם ואין שום דבר מלבדו. הוא הגיע לכך באמצעות ראיות והוכחות מענייני העולם עצמם. זהו עניין עיקרי אחד אצל אברהם. ואחר כך אברהם אבינו הלך ולא שמר את הדבר רק לעצמו: „ויירש את הארץ“. אברהם אבינו עצמו הלך והכריז את שמו של הקב"ה בפני כל בני העולם. המדרש מביא על הפסוק „ויקרא שם בשם ה' א־ל עולם“, שאברהם אבינו נסע ממקום למקום, „הלוך ונסוע“, ובכל מקום שהלך ובכל מקום שהגיע אליו, הפיץ את שמו של הקב"ה. שהוא לא רק „א־להי השמים“, אלא גם „א־להי הארץ“; שכולם ילמדו את האמת, שכל בני האדם ידעו ויבינו שאין עוד מלבדו. זה היה עניינו, תפקידו ומהותו. עד כדי כך, כפי שאומרים על „ויטע אשל בבאר שבע“, שכאשר היה עם אנשים, עם הרועים בבאר שבע, הוא שהה שם ונתן אוכל לכל עוברי הדרכים. כל זה היה „ויקרא שם בשם ה' א־ל עולם“ — להאיר ולהביא לידיעת כל
04:31 און דאס איז די עיקר'דיקע הליכה פון אברהם אבינו. דאס הייסט, אז אברהם אבינו איז צוגעקומען צו דער הכרה פון די עניני העולם. ער האט געקוקט אויף דער וועלט, געזען די וועלט, געזען זאכן אין דער וועלט, און צוביסלעך איז ער צוגעקומען צו דער מסקנא, צום דרך, אז „יש בעל הבית לבירה זו“. דאס איז דער „אחד היה אברהם“: אברהם אבינו איז צוגעקומען צו דער הכרה, צוגעקומען צו אחדות הוי', צום ענין פון „אין עוד מלבדו“; צו דעם, אז ס'איז דא א גאט אויף דער וועלט און ס'איז נישטא קיין שום זאך אויסער אים. ער איז דערצו צוגעקומען דורך ראיות און הוכחות פון די ענינים פון דער וועלט גופא. דאס איז איין עיקר'דיקער ענין ביי אברהם. און דערנאך איז אברהם אבינו ארומגעגאנגען און האט דאס נישט נאר געלאזט ביי זיך: „ויירש את הארץ“. אברהם אבינו אליין איז געגאנגען און האט מכריז געווען דעם אויבערשטנס נאמען פאר אלע מענטשן פון דער וועלט. דער מדרש ברענגט אויפן פסוק „ויקרא שם בשם ה' א־ל עולם“, אז אברהם אבינו איז ארומגעפארן, „הלוך ונסוע“, און וואו ער איז נאר געגאנגען און וואו ער איז נאר אנגעקומען, האט ער פארשפרייט דעם אויבערשטנס נאמען. אז ער איז נישט נאר „א־להי השמים“, נאר אויך „א־להי הארץ“; אז אלע זאלן לערנען דעם אמת, אז אלע מענטשן זאלן וויסן און פארשטיין, אז עס איז נישטא קיין אנדערן אויסער אים. דאס איז געווען זיין ענין, זיין תפקיד און זיין מהות. ביז ווי מ'זאגט ביי „ויטע אשל בבאר שבע“, אז בשעת ער איז געווען מיט מענטשן, מיט די פאַסטוכער אין באר שבע, האט ער זיך דארט אויפגעהאלטן און האט געגעבן צו עסן פאר אלע עוברי דרכים. דאס איז אלץ געווען „ויקרא שם בשם ה' א־ל עולם“ — אויפמאכן ליכטיג און מאכן וויסן די גאנצע
06:15 כי הוא הביא את ההכרה בהקב"ה אל העולם: ״א-ל עולם״. ובחסידות מבארים: מהו העניין של ״א-ל עולם״? אין אלה שני עניינים נפרדים. בחסידות מבארים ש״עולם״ הוא לא רק מלשון נצחיות, אלא גם העולם כפשוטו. זהו היסוד: ״עולם״ מתייחס גם לעולם הזה, ופירושו שאברהם הביא את העולם כולו לידיעה שהקב"ה הוא הא-ל של העולם. וזהו הדיוק שמובא בחסידות, כפי שהרבי אומר במאמר ״באתי לגני״ הראשון, תשי״א, המאמר הראשון שאמר הרבי: לא נאמר ״א-ל העולם״, כאילו העולם הוא דבר אחד והאלוקות היא דבר אחר, והקב"ה הוא הא-ל של העולם, כדבר אחד הממונה על דבר אחר; אלא נאמר ״א-ל עולם״ — כולא חד. העולם והאלוקות הם דבר אחד ויחיד. זו הייתה הכרת האלוקות של אברהם, וזה היה העניין שהפיץ והביא לידיעת העולם כולו. לאידך גיסא, כשמביטים בפרשה רואים שאצל אברהם אבינו היה עניין נוסף בפני עצמו. בחייו של אברהם אבינו הייתה עבודת הניסיונות. כמו שאומרת המשנה: ״עשרה נסיונות נתנסה אברהם אבינו״. ופרשת לך לך, מתחילתה ועד סופה, כולה ניסיונות. מן הניסיון הראשון, ״לך לך״ — יש כמה דעות מה היה הניסיון הראשון: האם עקידת [לא ברור] נחשבת לניסיון הראשון, האם מה שהוציאו אותו מאור כשדים, או ש״לך לך״ הוא הניסיון הראשון.
06:15 ווייל אז ער פירט דעם גאט אויף דער וועלט, „קל עולם“. און חסידות טייטשט: וואס איז דער ענין פון „קל עולם“? דאס איז נישט צוויי באזונדערע ענינים. חסידות טייטשט „עולם“ נישט נאר מלשון נצחיות, נאר „עולם“ אויך מלשון וועלט. דאס איז דער יסוד, אז „עולם“ גייט אויך אויף דער וועלט, און דאס טייטשט, אז ער האט געמאכט וויסן די גאנצע וועלט, אז דער אויבערשטער איז דער גאט פון דער וועלט. און דאס איז דער דיוק וואס ברענגט זיך אין חסידות, ווי דער רבי זאגט דאס אין דעם ערשטן באס לגני, תשי״א, אין דעם ערשטן מאמר וואס דער רבי האט געזאגט: דער דיוק איז נישט „קל העולם“, אז וועלט איז איין זאך און געטליכקייט איז נאך א זאך, און גאט איז דער גאט פון דער וועלט, ווי איין זאך אויף א צווייטער זאך; נאר דאס איז „קל עולם“ — כולא חד. אז וועלט און אלקות איז איין און איינציקע זאך. דאס איז געווען די הכרת אלקות וואס אברהם האט געהאט, און דאס איז געווען דער ענין וואס ער האט פארשפרייט און געמאכט וויסן די גאנצע וועלט. לאידך גיסא, גיט א קוק אין דער פרשה, זעען מיר, אז ביי אברהם אבינו איז געווען נאך א באזונדערער ענין. אין לעבן פון אברהם אבינו איז געווען דער ענין פון עבודת הנסיונות. ווי די משנה זאגט: „עשרה נסיונות נתנסה אברהם אבינו“. און פרשת לך לך, פון אנהייב ביזן סוף, איז דאס אלץ נסיונות. פון דעם ערשטן נסיון, פון „לך לך“ — עס זענען דא כמה דעות וואס איז געווען דער ערשטער נסיון, צי עקידת [לא ברור] רעכנט זיך פארן ערשטן נסיון, דאס וואס מ׳האט אים ארויסגערופן פון אור כשדים, אדער „לך לך“ איז דער ערשטער נסיון.
07:53 אחר כך באה הירידה למצרים, ניסיון נוסף. לאחר מכן זה נמשך עם שרה אמנו, ומלחמת המלכים, ועם לוט. כך הדברים הולכים ומתקדמים. במידה רבה, כל ענייני הפרשה, בזה אחר זה, הם ניסיונות: ״עשרה נסיונות נתנסה אברהם אבינו״. וגם זה מן הדברים שבהם מתבטאת גדולתו של אבינו: הוא עבר ניסיונות רבים ועמד בהם, ״ועמד בכולם״, ואדרבה, גם צמח מתוכם. והשאלה היא: מהו הצד השווה, מהי הנקודה המשותפת, מהו הקשר בין שני העניינים שמוצאים אצל אברהם אבינו? העובדה שאברהם אבינו הגיע להכרת האלוקות ופרסם אלוקות בעולם, והעובדה שאצלו הייתה עבודת הניסיונות עניין עיקרי דווקא בעבודתו. ובמבוא החסידות זהו עניין עיקרי ויסודי בגילוי תורת הבעל שם טוב, בתורת החסידות, והוא בולט מאוד אצל אברהם אבינו כפי שמבואר בחסידות. וזהו העניין של אחדות הוי׳. כידוע, הבעל שם טוב הקדוש בא לעולם והכין את העולם לגילוי המשיח. וגילוי המשיח — מה פירושו? ״ונגלה כבוד הוי׳ וראו כל בשר יחדו כי פי הוי׳ דיבר״, ״ומלאה הארץ דעה את הוי׳ כמים לים מכסים״, ״והיה הוי׳ למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה הוי׳ אחד ושמו אחד״. מה פירוש הדבר? המשיח יבוא, ובגאולה תתגלה בעולם אחדות הוי׳. אז יהיה גלוי שהעולם כולו הוא דבר אחד ויחיד, כולא חד עם הקב"ה. זהו הגילוי של ״אין עוד״ ו״אין עוד מלבדו״. ואת זה מוצאים בתורת החסידות לכל אורכה, בהרחבה ובאריכות — הכול נמצא בתורת החסידות. מהי תורת הבעל שם טוב? הבעל שם טוב גילה יסוד, כידוע, ואדמו"ר הזקן מביא אותו
07:53 דערנאך איז פאראן די ירידה למצרים, נאך א נסיון. דערנאך גייט עס ווייטער, מיט שרה אמנו, און די מלחמת המלכים, און מיט לוט. אזוי גייט דאס פאראויס. אין גרויסן טייל, אלע ענינים פון דער פרשה, איינס נאך דאס אנדערע, איז דאס אלץ נסיונות: „עשרה נסיונות נתנסה אברהם אבינו“. און דאס איז אויך פון עניני גדלות וואס מ׳זאגט דאך אויף אבינו, אז ער איז געגאנגען דורך א ריבוי נסיונות, און ער איז דורכגעשטאנען, „ועמד בכולם“, און אדרבה, פון דעם איז ער אויך געוואקסן. והשאלה היא: וואס איז דער צד השווה, וואס איז דער נקודה המשותפת, וואס איז דער קשר צווישן די צוויי ענינים וואס מ׳געפינט ביי אברהם אבינו? דאס וואס אברהם אבינו איז צוגעקומען צו הכרת אלקות, און דאס וואס ער האט מפרסם געווען אלקות בעולם, און דאס וואס ביי אים איז געווען די עבודת הנסיונות, דווקא ווי אן ענין עיקרי אין זיין עבודה. און דאס איז אין מבוא החסידות א יסודות׳דיגער עיקר־ענין, בגילוי תורת הבעל שם טוב, בתורת החסידות, וואס מ׳זעט דאס ביי אברהם אבינו אין חסידות שטארק ארויס. און דאס איז דער ענין פון אחדות הוי׳. כידוע, דער הייליגער בעל שם טוב איז געקומען אויף דער וועלט און האט צוגעגרייט די וועלט צום גילוי המשיח. און גילוי המשיח — וואס מיינט דאס? דאס איז „ונגלה כבוד הוי׳ וראו כל בשר יחדו כי פי הוי׳ דיבר“, „ומלאה הארץ דעה את הוי׳ כמים לים מכסים“, „והיה הוי׳ למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה הוי׳ אחד ושמו אחד“. וואס מיינט דאס? משיח וועט קומען און עס וועט זיך אנטפלעקן בגאולה די אחדות הוי׳ אויף דער וועלט. אז עס וועט זיין בגילוי, און די גאנצע וועלט איז איין און איינציקע זאך, כולא חד מיטן אויבערשטן. דאס איז דער גילוי פון „אין עוד“ און „אין עוד מלבדו“. און דאס געפינען מיר אין תורת החסידות, רצוף, מרחיב, מאריך — דאס איז אלץ אין תורת החסידות. וואס איז תורת הבעל שם טוב? דער בעל שם טוב האט מגלה געווען א יסוד, כידוע, און דער אלטער רבי ברענגט
09:50 בשער היחוד והאמונה. והיסוד שגילה הבעל שם טוב הוא: ״לעולם הוי׳ דברך נצב בשמים״. דבר הוי׳ עומד בכל רגע ורגע, מהווה ומקיים את כל המציאות, את כל הדברים. כל פרט בבריאה חדור בדבר הוי׳; זו כל מציאותו, וזה נמשך בכל רגע ורגע. ואילו ניתנה רשות לעין לראות, היינו רואים באמת שאין שום מציאות מלבד הקב"ה עצמו; שכל המציאות שרואים אינה אלא הכוח האלוקי שנמשך בכל רגע ורגע. והיסוד הזה של החסידות, תורת הבעל שם טוב, התבאר אחר כך בכל ענייניו, באופנים, במשלים ובדוגמאות, בתורת החסידות, מאדמו"ר הזקן ואחריו אצל נשיאינו. כל רבי בדורו מוסיף בזה עומק לפנים מעומק — בגילוי אחדות הוי׳. וזה העניין, זהו עיקר החידוש. עיקר החידוש באחדות הוי׳, שנתגלתה על ידי הבעל שם טוב והתבארה אחר כך בחסידות חב״ד לדורותיה, הוא שמגלים את אחדות הוי׳, ״אין עוד״ ו״אין עוד מלבדו״. במילים אחרות, אין זה גילוי של אחדות הוי׳ שבא בדרך נס, בדרך של גילוי מלמעלה. זהו גילוי בדרך הטבע; אין זה גילוי שבו העולם — אין זה נס שמבטל את כל המציאות, ואז רואים ״אין עוד מלבדו״. הרי היו מצרים, וקריעת ים סוף ומתן תורה, שבהם היה גילוי כזה בכל התוקף, ואז ראו שאין שום דבר מלבד הקב"ה. אבל עיקר הכוונה, עיקר התכלית ועיקר החידוש אינם שגילוי אחדות הוי׳ יהיה בדרך נס, או, בלשון החסידות, בדרך מלמעלה למטה. הכוונה היא שהדבר ייכנס אל העולם, שזה יהיה על ידי העולם ומצד העולם עצמו. מה פירוש הדבר? העולם עצמו — ״וראו כל בשר״.
09:50 אין שער היחוד והאמונה. און דער יסוד וואס דער בעל שם טוב האט מגלה געווען: „לעולם הוי׳ דברך נצב בשמים“. אז דער דבר הוי׳ שטייט אין יעדן רגע ורגע, מהווה און מקיים די גאנצע מציאות, אלע ענינים. יעדער פרט פון דער בריאה איז דורכגענומען מיטן דבר הוי׳; דאס איז זיין גאנצע מציאות, און דאס איז נמשך אין יעדן רגע ורגע. און ווען מ׳וואלט געגעבן רשות לעין לראות, וואלט מען געזען באמת אז עס איז נישטא קיין שום מציאות אויסער דעם אויבערשטן אליין; אז די גאנצע מציאות וואס מ׳זעט איז נישט מער ווי דער כח אלקי וואס איז נמשך אין יעדן רגע ורגע. און דער יסוד החסידות, תורת הבעל שם טוב, דאס איז נאך שפעטער נתבאר געווארן אין אלע ענינים, אין אופנים, משלים און דוגמאות, בתורת החסידות, למן דעם אלטן רבי׳ן און לאחריו ביי די נשיאינו, יעדער רבי בדורו, זאגן אויף דעם עומק לפנים מעומק — דער גילוי פון אחדות הוי׳. און דאס איז דער ענין, דאס איז דער עיקר חידוש. דער עיקר חידוש פון אחדות הוי׳, וואס איז נתגלה געווארן דורך דעם בעל שם טוב, און נתבאר געווארן שפעטער אין חסידות חב״ד לדורותיהם, דאס איז דער עיקר חידוש: מ׳איז מגלה די אחדות הוי׳, „אין עוד“ און „אין עוד מלבדו“. אין אנדערע ווערטער, דאס איז נישט א גילוי פון אחדות הוי׳ וואס קומט בדרך נס, בדרך מלמעלה. דאס איז א גילוי בדרך הטבע; דאס איז נישט א גילוי וואס דער עולם — דאס איז נישט קיין נס וואס איז מבטל די גאנצע מציאות, און מ׳זעט „אין עוד מלבדו“. ווייל עס איז געווען מצרים, און קריעת ים סוף, און מתן תורה, אז עס איז געווען אזא סארט גילוי, וואס איז געווען בכל התוקף, און דעמאלט האבן זיי געזען אז עס איז נישטא קיין שום זאך מער ווי דער אויבערשטער. אבער דער עיקר כוונה, און דער עיקר תכלית, און דער עיקר חידוש, איז נישט אז דער גילוי אחדות הוי׳ זאל זיין בדרך נס, אדער, בלשון החסידות, בדרך מלמעלה למטה. דאס זאל אריינגיין אין דעם עולם. אז דאס זאל זיין דורך עולם, און מצד עולם גופא. וואס מיינט דאס? דער עולם אליין — „וראו כל בשר“.
11:52 אז זו הרגשה מצד עניין ה״אני״, ולשבור את העולם. שהעולם הוא מצד עניין האלוקות. בעבודה, וזהו ציווי, ובזמן שמתגלה גילוי תורת החסידות, המבארת את ענייני אחדות הוי׳ מתוך העולם גופא. העולם הוא משל על אלוקות. קולטים שעניין האלוקות מתגלה מתוך העולם גופא, וזאת משום שזה עצמו מוכיח: מסתכלים על העולם, ומתוך העולם, מתוך היש, מתוך המציאות, מתוך העולם עצמו, זועק העניין הזה. אבל צריך בזה קצת ביאור. ובעניין הזה טמון העומק של אחדות הוי׳. למה? כי העולם גופא אינו מציאות בפני עצמה; הוא עצמו זועק זאת מצד ענייניו. זהו העומק האמיתי של אחדות הוי׳, והוא בא מצד ״יחיד״, מצד עצמות ומהות. וכשאתה אומר שאתה רוצה להגיע לאחדות הוי׳ באמצעות נס, באמצעות שבירת העולם, בוא וראה שאין זה העניין האמיתי של אחדות. זה אומר שהעולם והאלוקות אינם הולכים יחד. זה עניין של התרחקות מן העולם, של יציאה מן העולם, של יציאה מן העולם. זו תנועה של שלילה, של סילוק, של יציאה. אבל אחדות אמיתית היא אדרבה, וכפי שהרבי אומר, זו אחדות העצם. אחדות העצם פירושה שלא ייתכן שום דבר חוץ ממנו. לא שיש דבר כלשהו, והעולם גופא כבר נפרד מן האחדות, ואנחנו צריכים לצאת ממנו. אלא מתוך העולם גופא אנחנו מגיעים לדבר האמת. וזהו העומק האמיתי של אחדות הוי׳, והוא מצד עצמות ומהות. וכך גם אצל היהודי עצמו, בנפשו, מצד היחידה שבנפש. מצד היחידה שבנפש, כי היחידה שבנפש היא אותו עניין כמו יחידו של עולם. ליהודי יש את חמשת השמות שנקראו לה: נפש, רוח, נשמה, חיה, יחידה. ומבואר בחסידות שדווקא היחידה, ״יחידה ליחדך״, מצד היחידה שבנפש, כי
11:52 אז דאס איז א הרגש מצד ענין „אני“, און צעברעכן די וועלט. אז עולם מצד ענין אלקות. שבעבודה, און דאס איז א ציווי, און בזמן שמתגלה גילוי תורת החסידות, וואס מבאר די ענינים פון אחדות הוי׳, מעולם גופא. עולם איז א משל אויף אלקות, מען כאפט איין אז דער ענין אלקות אנטפלעקט זיך מעולם גופא, און דאס איז ווייל דאס איז מוכיח: מען קוקט אויף דער וועלט, און פון דער וועלט, פון דעם יש, פון דער מציאות, פון דער וועלט אליין שרייט זיך ארויס דער ענין, אז דאס דארף זיין אבער א ביסל ביאור אין דעם. און אויף דעם ענין איז דאך דער עומק פון אחדות הוי׳. פארוואס? ווייל די וועלט גופא איז נישט קיין מציאות, שרייט אליין פון זיך מצד ענינים — דאס איז דער אמת׳ער עומק פון אחדות הוי׳, און דאס קומט מצד יחיד, מצד עצמות ומהות. און ווען דו זאגסט אז דו ווילסט דערגיין אחדות הוי׳ דורך א נס, דורך צעברעכן די וועלט, קום און זע אז דאס איז נישט דער אמת׳ער ענין פון אחדות. דאס זאגט אז וועלט מיט אלקות גייען נישט צוזאמען. דאס איז אן ענין פון אוועקגיין פון דער וועלט, דאס איז ארויסגיין פון דער וועלט, דאס איז ארויסגיין פון דער וועלט. דאס שטייט אין א תנועה פון שלילה, פון סילוק, פון ארויסגיין. אבער אמת׳ע אחדות איז אדרבה, און ווי דער רבי זאגט, אז דאס איז אחדות העצם. אחדות העצם מיינט אז ס׳איז נישט שייך קיין שום זאך חוץ פון אים. אפילו נישט אז ס׳איז שייך עפעס א זאך, און די וועלט גופא איז שוין נפרד פון דער אחדות, און מיר דארפן פון איר ארויסגיין. נאר פון דער וועלט גופא קומען מיר צום דבר האמת. און דאס איז דער אמת׳ער עומק פון אחדות הוי׳, און דאס איז מצד עצמות ומהות. און דאס איז ביים אידן אליין, בנפשו, מצד יחידה שבנפש. מצד יחידה שבנפש, ווייל יחידה שבנפש איז די זעלבע זאך ווי יחידו של עולם. דער איד, ער האט די חמשה שמות שנקראו לה: נפש, רוח, נשמה, חיה, יחידה. און ס׳איז מבואר אין חסידות אז דווקא יחידה, יחידה ליחדו, מצד יחידה שבנפש, ווייל
13:53 היחידה שבנפש היא אותו עניין כמו יחידו של עולם. ממילא, אצל היהודי, זהו העומק של אחדות הוי׳. אבל כשהיחידה שבנפש מאירה, אין צורך לשבור את העולם; אדרבה, אז יורד האמת של הוי׳ אל העולם, אל העולם גופא, כדי לחוות את אחדות הוי׳. מסתכלים על העולם: העולם עצמו, הטבע עצמו, זועק ״הוי׳ הוא האלקים״. הטבע עצמו זועק שהעולם הוא אלוקות, שאין שום דבר חוץ ממנו. וזהו עומק הביאור במדרגת האמונה שאברהם אבינו הגיע אליה. כלומר, אברהם אבינו לא הגיע להכרה באלוקות מצד נס, אלא מצד הטבע. הוא ראה בירה, את העולם גופא. הוא ראה שמש, לבנה, ומתוך העולם גופא התבונן בחכמתו והגיע למסקנה, לדבר האמת של עניין ״אחד״. כלומר, הכרת האלוקות באה מתוך ענייני העולם גופא. ועל כך אומרים: ״הציץ עליו בעל הבירה״. ״הציץ עליו בעל הבירה״ — בחסידות מפרשים שמשמעות הדבר היא גילוי היחידה. ואצל אברהם אבינו התגלה גילוי היחידה. ״הציץ עליו״ — הדבר התגלה ביחידה שבנפש, וממילא דווקא משום שהוא ראה, ראה את העולם, התבונן בעולם גופא וחיפש את הקב״ה — לכן ״הציץ עליו בעל הבירה״. מצד גילוי היחידה הוא ראה שהעולם עצמו, בעניינים שעל פי הטבע גופא, הטבע עצמו, זועק את עניין ״אחד״. מכאן מבינים את הקשר בין שני העניינים: הדבר נוגע להכרת אלוקות ולפרסום אלוקות, וזהו גם העניין שבזכותו הוא עבר את כל הניסיונות. ולמה? מבואר בחסידות בעניין הניסיונות: מהו עניינו של ניסיון? ניסיון הוא סערה, סערה שמכסה ומסתירה את האמת, עד שאינך רואה שום דבר חוץ מן הניסיון. אינך יכול לראות שום אור. זו סערה כזאת שכל העניין הוא
13:53 יחידה שבנפש איז די זעלבע זאך ווי יחידו של עולם. דאס איז ממילא, ביים אידן, דאס איז דער עומק פון אחדות הוי׳. אבער ווען עס שיינט יחידה שבנפש, דארף מען נישט צעברעכן די וועלט; אדרבה, דעמאלט יורד דער אמת הוי׳ אין עולם, אין עולם גופא, צו דערלעבן אחדות הוי׳. מען קוקט אויף דער וועלט: די וועלט אליין, טבע אליין שרייט „הוי׳ הוא האלקים“. טבע אליין שרייט אז וועלט איז אלקות, ס׳איז נישטא קיין שום זאך חוץ ממנו. און דאס איז דער עומק הביאור אין דער מדרגה פון אמונה וואס אברהם אבינו האט דערגרייכט. דאס הייסט אז אברהם אבינו איז נישט געקומען צו דערקענען אלקות מצד א נס, נאר ער איז געקומען מצד הטבע. ער האט געזען א בירה, די עולם גופא. ער האט געזען זון, לבנה, און פון וועלט גופא האט ער גענומען חכמה און איז געקומען צום מסקנא, צום דבר האמת פון ענין אחד. דאס הייסט אז דער הכרת אלקות איז געקומען מצד עניני עולם גופא. און אויף דעם זאגט מען: „הציץ עליו בעל הבירה“. „הציץ עליו בעל הבירה“, אין חסידות טייטשט מען, דאס טייטשט גילוי היחידה. און אברהם אבינו, ביי אים איז געווארן, האט זיך ארויסגעוויזן גילוי היחידה. „הציץ עליו“ — דאס האט זיך ארויסגעוויזן אין יחידה שבנפש, און ממילא דווקא דורך דעם וואס ער האט געזען, ער האט געזען די וועלט, ער האט געקוקט אין דער וועלט גופא און געזוכט דעם אויבערשטן, און דערפאר „הציץ עליו בעל הבירה“. מצד גילוי היחידה האט ער געזען אז די וועלט אליין, בענינים על פי טבע גופא, טבע אליין שרייט ענין אחד. מצד דעם פארשטייט מען דעם קשר פון די צוויי ענינים: ס׳איז נוגע אין הכרת אלקות און פרסום אלקות, און דאס איז דער ענין אז דורך דעם איז ער דורכגעגאנגען אלע נסיונות. און פארוואס? מבואר אין חסידות אויף דעם ענין הנסיונות: וואס איז דער ענין פון א נסיון? א נסיון איז א סערה, א סערה וואס פארדעקט און באהאלט דעם אמת, אז דו זעסט נישט קיין שום זאך חוץ פונעם נסיון. דו קענסט נישט זען קיין שום אור. ס׳איז אזא סערה אז דער גאנצער ענין איז
15:59 מנגד לאלוקות. והמצב הוא שאין שום דרך לצאת ממנו. וכאן בא גילוי היחידה. כדי להתמודד עם הניסיון, אומרת החסידות, הדבר אפשרי רק כשהיהודי מעמיק יותר ביחידה שבנפש, נשען על התוקף העצמי. הדבר נובע מן הביטול העצמי הזה, מן התוקף של היחידה שבנפש. כשהוא רואה שאין זה אלא שהיחידה שבנפש מאירה, אז הוא קולט שאין מציאות שמנגדת לאלוקות, ושכל העניין של המנגד הוא מציאות, ושכולו היפך. וזהו עניינו של אברהם, שעמד בכל ניסיונותיו. כי אצלו היה ״הציץ עליו בעל הבירה״, והיחידה שבנפש האירה. וזהו הדיוק ״אחד היה אברהם״. אברהם היה האחד. היחידה שבנפש האירה אצלו בגלוי. ולכן הוא גם ראה את הוי׳ בעולם, עם העולם, דרך העולם. ולכן היה ברור לו כל כך ששום דבר אינו יכול להסתיר על אלוקות. לאן שהלך, היכן שעמד, בכל דבר הוא ראה את החשבון האלוקי שבו, ולכן היה יכול לפרוץ את כל הניסיונות. וזו דרך לכל אחד מאיתנו. זה היה בשנת תש״י, מיד לאחר הסתלקות אדמו״ר הריי״צ. המכתב הראשון שהרבי שלח לאחר ההסתלקות, שלושים יום אחרי י׳ שבט תש״י, חודש לאחר ההסתלקות בי׳ שבט של
15:59 מנגד צו אלקות. און ס׳טוט זיך, ס׳איז נישטא קיין שום וועג ארויסצוגיין דערפון. און דא קומט גילוי היחידה. אז כדי זיך צו באציען צום נסיון, זאגט חסידות, איז דאס נאר דורך דעם וואס דער איד מעמיק איז מער די יחידה שבנפש, זיך אויפן תוקף עצמי. וואו דאס נעמט זיך פון דעם ביטול עצמי, פון דעם תוקף פון יחידה שבנפש. ווען ער זעט אז דאס איז נישט אנדערש ווי עס שיינט די יחידה שבנפש, דעמאלט דערהערט ער זיך אז ס׳איז נישט קיין מציאות פון מנגד צו אלקות, און דער מנגד, דער גאנצער, איז מציאות, און דער גאנצער איז היפך. און דאס איז דער ענין ווי אברהם, וואס ער האט דורכגעשטאנען אלע זיינע נסיונות. ווייל ביי אים איז געווען דער „הציץ עליו בעל הבירה“ און ס׳האט געשיינט יחידה שבנפש. און דאס איז דער דיוק „אחד היה אברהם“. אברהם איז געווען דער אחד׳יקער. עס האט ביי אים בגלוי די יחידה שבנפש געשיינט. און דערפאר האט ער אויך געזען הוי׳ אין דער וועלט, מיט דער וועלט, דורך דער וועלט. און דערפאר איז ביי אים געווען אזוי קלאר אז קיין שום זאך קען נישט פארשטעלן אויף אלקות. וואו ער איז געגאנגען, וואו ער איז געשטאנען, יעדע זאך האט ער געזען אין דעם דעם חשבון אלקי, און דערפאר האט ער געקענט דורכברעכן אלע נסיונות. און דאס איז א וועג פאר יעדן איינעם פון אונז. ס׳איז געווען אין תש״י, גלייך נאך דער הסתלקות פון דעם רבי׳ן ריי״צ, דעם פריערדיקן רבי׳ן. דער ערשטער בריוו וואס דער רבי האט געשיקט נאך דער הסתלקות, דרייסיק טעג נאך דעם י׳ שבט תש״י, א חודש נאך דער הסתלקות י׳ שבט פון דעם
17:29 אדמו״ר הריי״צ. זהו מכתב עשיר כל כך שהרבי הדפיס אז. כפי שהרבי נהג להדפיס עוד לפני ההסתלקות, מדי פעם, את המאמרים של חותנו, אדמו״ר הריי״צ. בכל יומא דפגרא, בכל יום טוב, היה יוצא מאמר עם שיחה. אחרי ההסתלקות הרבי ממש היה ב[לא ברור]. בפורים תש״י יצא החלק השני של המאמר ״באתי לגני״, שהתחילו להדפיסו לפני ההסתלקות, כידוע, ״באתי לגני״ של תש״י. ובפורים יצאו עוד כמה פרקים. יחד עם זה הדפיס הרבי שיחה, שיחה של אדמו״ר הריי״צ מפורים תש״ד. ובאותה שיחה מובא פתגם בשם אדמו״ר הצמח צדק, שאמר בשנת תרכ״ח. אדמו״ר הצמח צדק אמר: ״אחד היה אברהם. באברהם האיר ה׳אחד׳, והוא היה ׳אחד׳ בעיקר״. מהו הביאור בדברים שאמר אדמו״ר הצמח צדק? אדמו״ר הריי״צ חוזר על הפתגם הזה. בי״א אדר תש״י כתב הרבי מכתב. הרבי נהג לכתוב מכתבים, כלומר, מכתבים כלליים־פרטיים. פירוש הדבר שאותו מכתב נשלח לכמה וכמה חסידים. זהו מכתב כללי שהוא שלח באופן פרטי לחסידים שהרבי שלח להם באותה תקופה. באותו מכתב כותב הרבי
17:29 דער רבי ריי״צ. ס׳איז אזוי א רייכער בריוו וואס דער רבי האט דאמאלט געדרוקט. ווי דער רבי פלעגט דרוקן, נאך פאר, נאך פאר די הסתלקות, פון צייט צו צייט די מאמרים פון דעם שווער, פון דעם רבי׳ן ריי״צ. אויף יעדן יומא דפגרא, יעדן יום טוב, פלעגט ארויסגיין א מאמר מיט א שיחה. נאך דער הסתלקות איז דער רבי ממש געווען אין דער [לא ברור]. אויף פורים תש״י איז ארויסגעגאנגען דער צווייטער חלק פון דעם מאמר באתי לגני, וואס ער האט זיך אנגעהויבן דרוקן פאר דער הסתלקות, כידוע, דער באתי לגני פון תש״י. און אויף פורים איז ארויסגעגאנגען נאך כמה פרקים. צוזאמען דערמיט האט דער רבי געדרוקט א שיחה, א שיחה פון דעם פריערדיקן רבי׳ן פון פורים תש״ד. און אין יענער שיחה שטייט דער ווארט בשם דעם צמח צדק, וואס ער האט געזאגט אין יאר תרכ״ח. דער צמח צדק האט געזאגט: „אחד היה אברהם. אין אברהם האט געשיינט דער אחד, און ער איז געווען אחד בעיקר.“ וואס איז דער ביאור אין די ווערטער וואס דער צמח צדק האט געזאגט? דער פריערדיקער רבי חזר׳ט דעם ווארט. אין י״א אדר תש״י האט דער רבי געשריבן א בריוו. דער רבי פלעגט שרייבן מכתבים, דאס הייסט כללי־פרטי. דאס הייסט, דער זעלבער בריוו ווערט געשיקט צו כמה וכמה חסידים. ס׳איז א מכתב כללי וואס ער האט געשיקט בפרטיות צו די חסידים, וואס דער רבי האט זיי געשיקט יענע צייט. אין יענעם בריוו שרייבט דער רבי
19:00 ביאור שלם, ביאור עשיר מאוד, על הלשון הזה, על כפל הלשון: ״אחד היה אברהם״ — באברהם האיר ה״אחד״, והוא היה ״אחד״ בעיקר. והרבי מבאר שיש שתי דרגות, שני שלבים בחיי אברהם. בתחילה, בתחילת עבודתו של אברהם אבינו בהכרת הקב״ה ובאמונה בו, היה זה באופן שבאברהם האיר ה״אחד״. כלומר, הוא עדיין היה מציאות בפני עצמה, וה״אחד״ האיר באברהם, כמו שדבר אחד מאיר בדבר אחר. ענייני התורה עוד לא חדרו בו עד כדי כך שהוא עצמו נעשה דבר אחד איתם. אבל על ידי עבודתו, היגיעה והניסיונות, וכל מה שעבר עליו, הוא הגיע למדרגה עמוקה יותר: הוא נעשה ״אחד״ בעיקר. כלומר, ה״אחד״ חדר בו לגמרי, עד שהוא וה״אחד״ נעשו דבר אחד ממש. הרבי מסביר זאת באופן נפלא, על יסוד דברי הרמב״ם. הרמב״ם אומר בהלכות דעות שהחכם ניכר במאכלו: ״כשם שהחכם ניכר בחכמתו ובדעותיו״ וכו׳. כן, והלשון, הלשון המלאה, היא: ״כך החכם ניכר במאכלו ובמשקהו ובמשאו ובמתנו ובהילוכו ובדיבורו״ — כל האריכות בדברי הרמב״ם. הרבי מבאר את העניין: יש שתי מדרגות. יש מצב שבו האלוקות, האמונה בקב״ה, מאירה באדם. אבל כשהיא מאירה בכל מציאותו, זו מדרגה עמוקה יותר: שהכול נעשה דבר אחד.
19:00 א גאנצן ביאור, זייער א רייכן ביאור אויף דעם לשון, דעם כפל הלשון: „אחד היה אברהם“ — אין אברהם האט געשיינט דער אחד, און ער איז געווען אחד בעיקר. און דער רבי איז מבאר אז ס׳זענען צוויי דרגות, צוויי שלבים אין חיי אברהם. בתחילה, אין אנהויב, אברהם אבינו, תחילת עבודתו אין הכרה פון דעם אויבערשטן, אין אמונה אין דעם אויבערשטן, איז דאס געווען באופן אז אין אברהם האט געשיינט דער אחד. דאס הייסט, ער איז געווען א מציאות נאך, און דער אחד האט געשיינט אין אברהם, ווי איין זאך שיינט אין א צווייטער זאך. נאך נישט זענען אלע עניני התורה אזוי דורכגענומען אין אים, אז ער איז בעצם געווארן איין זאך מיט דעם. אבער דורך זיין עבודה, יגיעה מיט די נסיונות, מיט אלע זאכן, איז ער צוגעקומען צו דער טיפער מדרגה, וואס ער איז געווארן אחד בעיקר. דאס הייסט אז ער איז אזוי דורכגענומען געווארן אין גאנצן, ביז אז ער מיט אחד איז געווארן איין און די זעלבע זאך. דער רבי איז דאס מסביר זייער געשמאק מיט א יסוד אויף דעם רמב״ם. דער רמב״ם זאגט אין הלכות דעות אז דער חכם איז ניכר במאכלו, כשם שהחכם ניכר בחכמתו ובדעותיו וכו׳. יא, און דער לשון, דער גאנצער לשון, איז: כך החכם ניכר במאכלו ובמשקהו ובמשאו ובמתנו ובהילוכו ובדיבורו — די גאנצע אריכות הרמב״ם. דער רבי טייטשט אויס דעם ענין: ס׳זענען דא צוויי מדרגות. ס׳איז דא וואס די ג־טלעכקייט, די אמונה אין דעם אויבערשטן, שיינט אין אים. אבער ווען עס שיינט אין זיין גאנצער מציאות, איז דאס א טיפערע דרגה: אז עס איז כולא חד.
20:34 אבל הרבי כותב שם, ומסיים, שזה היה רצונם של רבותינו נשיאינו. בזה הם היו שקועים, ולכך קיוו: לחנך ולהדריך את אנ״ש החסידים, אנשים, נשים וטף, כל אחד במשפחתו, ש[לא ברור]. שלא יהיה רק אדם שיש לו אמונה, ובנוסף לכך הוא חסיד, כעוד עניין נפרד; אלא זה כל העניין — שהחסידות והחסיד נעשים דבר אחד ממש. וזהו ״אחד היה אברהם״: לא רק שה״אחד״ האיר בו, אלא שהוא נעשה ״אחד״ בעיקר. שנהיה חסידים, שזה ייעשה כל חיינו; שהעניינים שחסידות מלמדת וחיינו עצמם ייעשו דבר אחד. וזו הפרשה שלומדים השבוע, הפרשה הראשונה שבה לומדים על היהודי הראשון, אברהם אבינו — לך לך. אברהם אבינו הוא הדוגמה ל״אחד היה אברהם״, לכך שהוא נעשה ״אחד״ בעיקר. שיהודי יהיה חדור באחדות הוי׳ באופן שהיא נעשית כל מציאותו. וזהו הסיפור על בנימין קלצקר: לא בשעה שעמד בבית המדרש, בתוך [לא ברור]. וגם לא שהוא היה בעל עסק שלא עשה חשבונות. הוא היה בעל עסק, וכך חי. אדרבה: הוא היה בעל עסק, הוא היה איש של חשבונות, והוא ערך חשבון; כלומר, הוא היה בתוך העולם ועסק בשלמותו. ואף על פי כן, דווקא שם הוא [לא ברור]. כלומר, להיות בתוך העולם, בתוך חיי העולם — זו האמת,
20:34 אבער דער רבי שרייבט דארט, און פירט אויס, אז דאס איז געווען דער רצון פון רבותינו נשיאינו. דאס האבן זיי זיך אריינגעקאכט און געהאפט אויף מחנך זיין און מדריך זיין את אנ״ש חסידים, אנשים נשים וטף, יעדער אין זיין משפחה, אז מען זאל דערויף [לא ברור]. אז נישט נאר אז מען זאל זיין א מענטש וואס האט אמונה, און בנוסף לזה זיין א חסיד, און דאס איז כלל אחד נוסף; נאר דאס איז דער גאנצער ענין, אז חסידות מיטן חסיד ווערט איין און די זעלבע זאך. און דאס איז דער „אחד היה אברהם“: נישט נאר אז אין אים האט אריינגעשיינט דער אחד, נאר ער איז געווארן אחד בעיקר. אז מען זאל זיין חסידים, אז דאס זאל ווערן אונזער גאנצע לעבן; ענינים וואס חסידות לערנט, און אזוי איז מיט אונזער לעבן — דאס זאל ווערן כולא חד. און דאס איז די פרשה וואס מען לערנט די וואך, די ערשטע פרשה וואס מען לערנט וועגן דעם ערשטן איד, אברהם אבינו, לך לך, וואס אברהם אבינו איז די דוגמא אז „אחד היה אברהם“, אז אברהם אבינו איז געווארן אחד בעיקר. אז א איד זאל זיין דורכגענומען מיט אחדות הוי׳ באופן אז דאס ווערט כל מציאותו. און דאס איז דער סיפור פון בנימין קלצקער, אז נישט בשעת ער איז געשטאנען אין בית מדרש, אין א [לא ברור]. און נישט אז ער איז געווען א בעל עסק און האט נישט געמאכט קיין חשבון. ער איז געווען א בעל עסק, ער האט געלעבט דערמיט. פארקערט: ער איז געווען א בעל עסק, ער איז געווען א חשבון־מאכער, און האט געמאכט א חשבון; דאס הייסט, ער איז געווען אין וועלט און ביי שלימות. און פונדעסטוועגן האט ער דארט [לא ברור]. דאס הייסט, זיין אין וועלט, אין חיי עולם — דאס איז דער אמת,
22:02 ה״כל מעשיך לשם שמים״ וה״בכל דרכיך דעהו״: שתהיה שם אחדות הוי׳, בחיי היום־יום, בעניינים יום־יומיים, בעניינים גשמיים, בענייני העולם; שאין כאן שני עולמות. במאכלו, בשתייתו, במשאו ומתנו, בטיולו ובהילוכו — זו האמת: כאן הולך חסיד, כאן אוכל חסיד, כאן ישן חסיד, כאן חי חסיד. שהחסידות חודרת בו גם בענייניו הפשוטים, בחיי היום־יום. וזו ההכנה האמיתית וההכנה הקרובה לגילוי המשיח, שאז יהיה הגילוי האמיתי של אחדות הוי׳ האמיתית, שתהיה בעולם — ״מלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״; ואיתו, באמת, העניין של ״ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדיו כי פי ה׳ דיבר״, גילוי המשיח, שנזכה לראותו בעיני בשר ממש, היום הזה.
22:02 דער „כל מעשיך לשם שמים“ און „בכל דרכיך דעהו“, אז מען זאל דארט האבן די אחדות הוי׳ אין חיי היום־יום, אין טאג־טעגליכע ענינים, אין גשמיות׳דיקע ענינים, אין וועלטישע ענינים, אז ס׳זענען נישט קיין צוויי וועלטן. אין אכילתו, שתייתו, משאו ומתנו, טיולו והילוכו — דאס איז דער אמת: אז דא גייט א חסיד, דא עסט א חסיד, דא שלאפט א חסיד, דא לעבט א חסיד. אז חסידות נעמט אים דורך אין זיינע פשוטע ענינים, חיי היום־יום. און דאס איז די הכנה האמיתית און הכנה קרובה צו דעם גילוי המשיח, וואס דעמאלט וועט זיין דער אמת׳ער גילוי פון אחדות הוי׳ האמיתית, וואס עס מעל זיין אין וועלט, דער „מלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים“, און מיט דעם באמת דעם ענין פון „ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדו כי פי ה׳ דיבר“, דער גילוי המשיח, וואס מען זאל דאס זוכה זיין צו זען בעיני בשר ממש, היום הזה.