לעבן חסידות · פרק 192 · 2025-08-27 · 20:35
פרשת שופטים תשפ"ה - "תמים תיהיה עם ה'אלוקיך"
תיאור הפרק
פרשת שופטים תשפ״ה תמים תהי׳ עם השם אלוקיך *רש״י, רמב״ן, ורמב״ם *אור התורה על הפסוק *לקוטי שיחות חלק יד שופטים א * לקוטי שיחות חלק ל לך לך שיחה ב
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 שמעתי פעם מחסיד, ר' מוטל קוזלינר עליו השלום, שסיפר על אחת ההתוועדויות של אדמו"ר הריי"צ, כשעוד היה ברוסיה. באמצע ההתוועדות ביקש אדמו"ר הריי"צ לקרוא לכל התלמידים, הבחורים. בחורי הישיבה היו בהתוועדות, והוא ביקש שיעמדו מולו בחצי גורן, בחצי עיגול, כל הבחורים, כי הוא רוצה לדבר אליהם. הוא ביקש מר' חאטשע פייגין, החסיד הידוע שהיה אז המשפיע, שיחלק להם משקה, ייתן להם לחיים, כדי שיאמרו לחיים. לאחר מכן, אחרי כל העניינים האלה ואחרי שעברו על ענייני הישיבה, ביקשו שיחלק להם לחיים. ואז הרבי קרא בקול: „תמימים!“ וקם ממקומו. בהמשך ההתוועדות דיבר על עניינים אחרים, ולא הוסיף לדבר אל הבחורים. כעבור זמן מה רצו הבחורים לדעת מה ההמשך. לבסוף אמר אדמו"ר הריי"צ שבאמת לא רצה לומר יותר מזה. הוא לא רצה לומר יותר מהמילה „תמימים“, כי זה השם שנתן אביו. כידוע, כשאדמו"ר הרש"ב ייסד את תומכי תמימים בט"ו באלול תרנ"ז, ובשמחת תורה תרנ"ט,
00:00 אמאל געהערט פון א חסיד, ר' מוטל קאזלינער עליו השלום, האט ער דערציילט, אז דאס איז געווען ביי איינעם פון די פארברענגענס וואס דער פריערדיקער רבי האט פארברענגט, ווען ער איז נאך געווען אין רוסלאנד. אינמיטן פארברענגען האט דער פריערדיקער רבי געבעטן דעם רבי ריי"צ, ער זאל רופן אלע תלמידים, די בחורים. די ישיבה־בחורים זענען געווען ביים פארברענגען. און ער האט געבעטן זיי זאלן זיך אוועקשטעלן אנטקעגן אים, בחצי גורן, ווי א האלבער, חצי עיגול, אוועקשטעלן אלע בחורים; ער וויל רעדן צו די בחורים. ער האט געבעטן ר' חאטשע, וואס איז געווען דעמאלט דער משפיע, ר' חאטשע פייגין, דער באוואוסטער חסיד, אז ער זאל זיי טיילן משקה, געבן זיי לחיים, זיי זאלן זאגן לחיים. נאך דערויף איז געווען, אז די אלע עניינים, נאך דעם דורכגיין פון די ישיבה, האט מען געבעטן אז ער זאל אויסטיילן זיי לחיים. און נאך דעם האט דער רבי געגעבן א געשריי און געזאגט: „תמימים!“ און האט זיך אויפגעשטעלט. און שפעטער האט ער במשך דעם פארברענגען גערעדט אנדערע עניינים, נישט גערעדט צו די בחורים מער. אז עס איז אריבער א משך זמן, האבן די בחורים געוואלט וויסן וואס איז דער המשך. צום סוף האט דער פריערדיקער רבי געזאגט, אז באמת האט ער נישט געוואלט זאגן מער ווי דעם. ער האט מער נישט געוואלט זאגן ווי דאס ווארט „תמימים“. ווייל דאס איז א נאמען וואס דער טאטע האט געגעבן. דער רבי רש"ב, כידוע, ווען דער רבי רש"ב האט מייסד געווען תומכי תמימים, ט"ו אלול תרנ"ז, און בשמחת תורה תרנ"ט,
01:55 אמר אדמו"ר הרש"ב ששם הישיבה יהיה תומכי תמימים, והתלמידים הלומדים בישיבה ונוהגים ברוחה ייקראו תמימים. ממילא, האב נתן את השם; והשם, כפי שאומר הבעל שם טוב, הוא החיות, הוא העצם — הכול נמצא בשם. לכן, כשאמר „תמימים“, רצה לעורר את מעלותיהם, את כוחותיהם העצמיים, את הכוחות הנסתרים שבתוכם, כדי שיצאו מן ההעלם אל הגילוי. בפרשתנו מופיע הפסוק הידוע: „תמים תהיה עם ה' אלקיך“. התורה אומרת שאדם צריך להיות תמים עם ה' אלקיך. מה הפירוש בזה? יש כמה וכמה פירושים בפסוק הזה. מה פירוש „תמים תהיה עם ה' אלקיך“? במפרשי הפסוק אנו מוצאים שבכללות, רובם מפרשים את המילה „תמים“ מלשון שלמות: להיות שלם. כך מובן מרוב מפרשי הפסוק: פירוש „תמים“ הוא שלם. כמו שנאמר על נח, וגם במקומות אחרים שבהם התורה משתמשת במילה „תמים“: „צדיק תמים בדורותיו“. זו תמימות ושלמות. למשל, הרמב"ן אומר שהתמימות והשלמות קשורות לעניינים הנמנים בפרשה. הדברים כאן באים
01:55 האט דער רבי רש"ב דעמאלט געזאגט אז דער נאמען פון דער ישיבה וועט זיין תומכי תמימים, און די תלמידים וואס לערנען אין דער ישיבה און פירן זיך ברוח פון דער ישיבה, וועלן אנגערופן ווערן תמימים. ממילא, דער טאטע האט געגעבן דעם נאמען, און דער נאמען, דאס איז דער חיות, ווי דער בעל שם טוב זאגט, דאס איז דער חיות, דאס איז דער עצם, דאס אלץ געפינט זיך אין דעם נאמען. דאס, ממילא, מיטן זאגן דעם נאמען „תמימים“, האט ער געוואלט ארויסרופן זייערע מעלות, זייערע כוחות עצמיים, די באהאלטענע כוחות וואס זיי האבן אין זיך, אז דאס זאל ארויסקומען מן ההעלם אל הגילוי. וואס אין אונזער פרשה איז דאך דא דער באוואוסטער פסוק: „תמים תהיה עם ה' אלקיך“. די תורה זאגט אז א מענטש דארף זיין א תמים עם ה' אלקיך. וואס איז דא דער פשט? דא זענען דא כמה וכמה פירושים אין דעם פסוק. וואס איז דער פשט פון „תמים תהיה עם ה' אלקיך“? וואס מיר געפינען אין מפרשי הפסוק, ובכללות, איז רובם פון די מפרשים טייטשן דעם ווארט „תמים“ מיט לשון שלמות: זיין שלם. אז דאס איז פארשטענדלעך פון רובם פון די מפרשי הפסוק. דער טייטש פון „תמים“ איז שלם. אזוי ווי עס שטייט ביי נח, און נאך, וואו די תורה נוצט דאס ווארט „תמים“: „צדיק תמים בדורותיו“. עס איז תמימות און שלמות. מיר געפינען למשל דעם רמב"ן, וואס ער זאגט אז די תמימות און די שלמות איז פארבונדן מיט די עניינים וואס ער רעכנט אויף אין דער פרשה. די פרשה קומט דא
03:30 בהמשך למה שנאמר קודם, שאין לדרוש אצל כל אותם מחשבים וקוסמים וכל כיוצא באלה, ששואלים אצלם על דברים שלא על פי תורה. יהודי צריך לדרוש רק אצל הקב"ה עצמו, או אצל הנביאים המוסרים את דברו של הקב"ה. לפי השקפת הרמב"ן, זהו פירוש „תמים“: אדם צריך להיות שלם בעניין הזה — כל דבר שהוא צריך לדעת ולשאול, ישאל רק אצל הקב"ה ואצל אנשי הקב"ה, הנביאים, ולא אצל אחרים שאינם הולכים בדרכו של הקב"ה. זו שלמות בעניינים הנמנים בפרשה. מפרשים אחרים אומרים אף יותר מכך, שהתמימות נוגעת לכל העניינים בכלל. „תמים תהיה עם ה' אלקיך“ — עליו לעבוד את הקב"ה בתמימות ובשלמות בכל תרי"ג המצוות. וזה הרעיון של „תמים“, שלפעמים מפרשים את המילה הזאת כמי שאין בו שום מום: עליו להיות בתכלית השלמות בכל תרי"ג המצוות, ברמ"ח איברים ושס"ה גידים, בשלמות. וכך, לכאורה, היא שיטת הרמב"ם, מכך שהרמב"ם לא מנה את „תמים תהיה עם ה' אלקיך“ כמצווה. בעניין מניין המצוות בספר המצוות יש מחלוקת בין הרמב"ם לרמב"ן. הרמב"ם בספר המצוות מביא לנו
03:30 בהמשך צו דעם וואס ער זאגט פריער, אז מען זאל נישט נאכפרעגן ביי די אלע מחשבים, קוסמים, די אלע סארט זאכן וואס מען פרעגט ביי זיי, וואס איז נישט על פי תורה. א איד דארף נאר נאכפרעגן ביים אויבערשטן אליין, אדער ביי די נביאים וואס געבן מיט וואס דער אויבערשטער זאגט. וואס דאס איז, לפי השקפת הרמב"ן, דער טייטש „תמים“: אז א מענטש דארף זיין שלם אין דעם ענין, אז אלע עניינים וואס ער דארף וויסן און ער דארף נאכפרעגן, זאל ער נאכפרעגן נאר ביים אויבערשטן, ביי די אויבערשטנס מענטשן, די נביאים, אבער נישט פרעגן ביי אנדערע וואס איז נישט אין דעם אויבערשטנס וועג. איז דאס אן ענין פון שלמות אין די עניינים וואס ער רעכנט אויף אין דער פרשה. אנדערע מפרשים זאגן גאר נאך מער, אז דאס תמימות גייט בכלל אין אלע עניינים. אז „תמים תהיה עם ה' אלקיך“ — ער זאל דעם אויבערשטן דינען בתמימות ובשלמות אין גאנץ תרי"ג מצוות. און דאס איז דער רעיון פון תמים, וואס מען טייטשט אמאל דאס ווארט אזוי, אז ער דארף זיין אן קיין שום מום. אז ער דארף זיין בתכלית השלמות אין אלע תרי"ג מצוות, רמ"ח איברים ושס"ה גידים בשלמות. און אזוי ווייזט אויס איז שיטת הרמב"ם, פון דעם וואס דער רמב"ם האט נישט אריינגעשטעלט „תמים תהיה עם ה' אלקיך“ אלס א מצוה. אז אין די מצוות, אין ספר המצוות, איז דא אין דעם א מחלוקת צווישן דעם רמב"ם און דעם רמב"ן. דער רמב"ם האט אריינגע... דער רמב"ם אין ספר המצוות ברענגט אונז
05:04 את הפסוק „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“ כאחת מתרי"ג המצוות. והרמב"ן, בהשגותיו על ספר המצוות, עומד על כך ואומר שזו מצווה. המצווה היא „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“: אדם צריך להיות תמים באמונתו בקב"ה בלבד, ולא לדרוש ולא לרצות לברר את ענייני העתידות אצל כל אלה שמדובר עליהם בפסוקים, אלא אצל הקב"ה עצמו — „עם ה' אלוקיך“. וזו מצוות עשה, הקשורה לכל מצוות הלא תעשה שנזכרות גם בפסוקים כאן: שלא ללכת אל המעוננים, הקוסמים וכל כיוצא בהם. על כך נאמר בדרך של מצוות עשה „תמים תהיה“; בכל העניינים האלה צריך להאמין רק בקב"ה עצמו, ולבקש רק ממנו שיאמר לנו את מה שאנו צריכים לדעת. וכן מאנשי הקב"ה, הנביאים, כפי שרואים בהמשך הפסוקים: „נביא מקרבך“. כך מפרש הרמב"ן. אבל הרמב"ם אינו סובר כך. וכפי שהרבי מבאר בשיחה, שיטת הרמב"ם, כפי שעולה מספרו, מספר היד, בהלכות [לא ברור], היא ש„תמים תהיה עם ה' אלוקיך“ אינו קשור רק לעניינים שנידונים בפסוקים, אלא הוא עניין כללי. כלומר, כך סובר הרמב"ן — הרמב"ם, סליחה, סובר — והרמב"ן עצמו
05:04 דעם פסוק „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“ איז איינע פון די תרי"ג מצוות. און דער רמב"ן, אין זיינע השגות אויפן ספר המצוות, שטעלט זיך אויף דעם און ער זאגט אז דאס איז א מצוה. די מצוה איז „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“, אז א מענטש דארף זיין תמים אין זיין אמונה נאר אינעם אויבערשטן, אז ער זאל נישט נאכפרעגן, ער זאל נישט וועלן מברר זיין ענייני העתידות ביי די אלע עניינים וואס רעדן זיך אין די פסוקים, נאר ביים אויבערשטן אליין, „עם ה' אלוקיך“. און דאס איז א מצות עשה, פארבונדן מיט די אלע מצוות לא תעשה וואס ווערן אויך דערמאנט אין דעם פסוק דא. יא, אז מ'דארף נישט נאכגיין צו די מעוננים, די קוסמים און די אלע זאכן. אויף דעם זאגט ער, בדרך מצות עשה, אז „תמים תהיה“, און אין די אלע עניינים דארף מען נאר גלייבן אינעם אויבערשטן אליין און נאר בעטן ביים אויבערשטן אליין אז ער זאל אונז זאגן וואס מיר דארפן. און דעם אויבערשטנס מענטשן, די נביאים, וואס מ'זעט ווייטער אין די פסוקים: „נביא מקרבך“. אזוי טייטשט דער רמב"ן. אבער דער רמב"ם האלט נישט אזוי. און ווי דער רבי איז מבאר אין די שיחה, אז די שיטת הרמב"ם איז, ווי מ'זעט אויס אין זיין ספר, אין ספר היד, אין הלכות [לא ברור], אז „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“ איז נישט נאר פארבונדן מיט די עניינים וואס רעדן זיך אין די פסוקים, נאר דאס איז אן ענין כללי. יא, דער רמב"ן האלט — דער רמב"ם, אנטשולדיקט, האלט — און דער רמב"ן אליין
06:27 הוא אומר שאפשר שהסיבה לכך שהרמב"ם לא כתב על הפסוק הזה היא שהוא סובר שזו מצווה כללית. ורואים ברמב"ם, בהלכות תשובה, שהרמב"ם אומר שהמצווה „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“ היא מצווה כללית. שזה עניין ש[לא ברור], והם אינם יודעים יותר מהקדוש ברוך הוא, והם עושים בכל העניינים ש— כלומר, הוא אינו מדבר רק על העניינים המסוימים שבהם עוסקת הפרשה, אלא כפי שהרמב"ם מפרש „תמים תהיה“: שאדם יהיה שלם בכל הדברים. כן, בכל תרי"ג המצוות ובכל העניינים, כשעובדים את ה' בשלמות, ולא צריך להגיע לכל הדברים האחרים. לפי זה יוצא שלפי שני הפירושים, „תמים“ הוא מלשון שלמות. ההבדל הוא רק שלפי הרמב"ן, זו שלמות בעניין שעליו מדברים כאן: שלא ירצה לברר דברים אצל כל העוסקים בכוכבים ומזלות, אלא ישאל רק את הקדוש ברוך הוא עצמו. ולפי הרמב"ם, „תמים תהיה“ זו שלמות בכל תרי"ג המצוות, בכל העניינים של [לא ברור] בעבודת השם. ואילו רש"י, על פני הדברים, מפרש „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“ כך: „התהלך אחריו בתמימות ולא תחקור אחר העתידות“. כלומר, לרש"י יש פירוש אחר לגמרי למילה „תמים“. רש"י אינו מפרש „תמים“ מלשון שלמות, אלא כמו שכתוב אצל
06:27 זאגט, אז אפשר די סיבה פארוואס דער רמב"ם האט נישט געשריבן אויף דעם פסוק, איז ווייל ער האלט אז דאס איז א מצוה כללית. און מ'זעט אין רמב"ם אין הלכות תשובה, אז דער רמב"ם זאגט, אז די מצוה „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“ איז גאר א מצוה כללית. אז דאס איז, דאס איז אן ענין וואס [לא ברור] און זיי ווייסן מער נישט ווי דעם אויבערשטן, זיי טוען אין אלץ אין עניינים וואס — דאס הייסט, ער רעדט נישט נאר וועגן די עניינים המסוימים וואס רעדן זיך אין דער פרשה, נאר ווי דער רמב"ם טייטשט „תמים תהיה“: א מענטש זאל זיין אין אלע זאכן בשלמות. יא, אין אלע תרי"ג מצוות און אלע עניינים, ווען מ'עבד את ה' בשלמות, און מ'דארף נישט אנקומען צו אלע אנדערע זאכן. אז לפי זה קומט אויס, אז ביי די ביידע טייטשן איז דער טייטש פון „תמים“ מלשון שלמות. דער חילוק איז מער נישט, אז לויט דעם רמב"ן איז דאס שלמות אין דעם ענין וואס מ'רעדט דא, אז ער וויל נישט נאכפרעגן זאכן ביי די אלע עניינים פון כוכבים ומזלות. ער וויל נאר פרעגן ביים אויבערשטן אליין. און לויט דעם רמב"ם איז דאס „תמים תהיה“ א שלמות אין אלע תרי"ג מצוות, אין אלע עניינים פון [לא ברור] בעבודת השם. און רש"י, אויבערפלעכלעך, אז רש"י טייטשט „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“ — טייטשט רש"י: „התהלך אחריו בתמימות ולא תחקור אחר העתידות“. דאס הייסט, דער רש"י האט אן אנדער טייטש אין גאנצן אין דעם ווארט „תמים“. רש"י טייטשט „תמים“ נישט מלשון שלמות, נאר רש"י טייטשט „תמים“ אויף דעם וואס שטייט ביי
07:57 יעקב אבינו: „יעקב איש תם“. ורש"י שם אומר שהפירוש של „יעקב איש תם“ הוא „מי שאינו חריף לרמות“. כלומר, הפירוש של „תם“ כאן הוא אדם שאינו מרמה, אינו עושה תחבולות ואינו עושה טריקים. כן, הוא לא מסובב לאף אחד את הראש; אדם ישר, אדם שעושה את כל ענייניו ברצינות ובתמימות, מתוך התמסרות, בלי שום תחבולות. „התהלך אחריו בתמימות ולא תחקור אחר העתידות“. ובפרט, דברי רש"י שונים לגמרי מדברי הרמב"ן. הרמב"ן אינו אומר „לא תחקור“; להפך, לפעמים אפשר לברר, רק לא אצל כל האחרים — לא ללכת אל הקוסמים, אל המעוננים, אל המחשבים וכל אלה, אלא אל הקדוש ברוך הוא ואל נביאיו. ואילו אצל רש"י זה „לא תחקור אחר העתידות“ בכלל. כלומר, ללכת בתמימות, לעבוד את הקדוש ברוך הוא ולא לשאול שאלות מה יהיה ואיך יהיה, ולא לחפש סודות ולרצות לדעת מה ומתי. הוא צריך פשוט להתמסר לגמרי לקדוש ברוך הוא, ולא לרצות לדעת על שום [לא ברור]. כן, לדעת רק מה הקדוש ברוך הוא רוצה ממנו, ולעבוד את הקדוש ברוך הוא; וכל מה שהקדוש ברוך הוא נותן לו, להיות תמיד [לא ברור], בכל מעמד ומצב. מדברי רש"י מובן שאולי „לא תחקור אחר העתידות“ הוא אפילו לא באמצעות נביא; לא לשאול כלל על סודות. להיות מסור לגמרי, בתמימות, לקדוש ברוך הוא ולמה
07:57 יעקב אבינו: „יעקב איש תם“. און רש"י דארטן זאגט, אז דער טייטש פון „יעקב איש תם“ איז „מי שאינו חריף לרמות“. דאס הייסט, אז דער טייטש פון „תם“ דא איז א מענטש וואס ער נארט נישט אפ, ער מאכט נישט קיין דריידלעך, ער מאכט נישט קיין טריקס. יא, ער פארדרייט נישט דעם קאפ; א גלאטער מענטש, א מענטש וואס טוט אין אלע עניינים מיט אן ערנסטקייט און מיט א תמימות, פון לשון איבערגעבנקייט, אן קיין שום טריקלעך. „התהלך אחריו בתמימות ולא תחקור אחר העתידות“. וואס אין פרט איז דער ווארט פון רש"י גאנץ אנדערש פון דעם רמב"ן. דער רמב"ן זאגט נישט אז „לא תחקור“; פארקערט, אמאל קען זיין, נאר נישט ביי די אלע אנדערע עניינים, נישט גיין ביי די קוסמים, ביי די מעוננים, ביי די מחשבים און די אלע זאכן, נאר ביים אויבערשטן און ביי זיינע נביאים. וואס ווידעראום אין רש"י איז בכלל „לא תחקור אחר העתידות“. דאס הייסט, גיין מיט תמימות, דינען דעם אויבערשטן און נישט פרעגן קיין קשיות וואס וועט זיין, ווי וועט זיין, און נישט זוכן סודות און וועלן וויסן וואס און ווען. ער דארף פשוט איבערגעבן זיין אין גאנצן צום אויבערשטן און נישט וועלן וויסן פון קיין [לא ברור]. יא, וויסן נאר וואס דער אויבערשטער וויל פון אים, און דינען דעם אויבערשטן, און וואס דער אויבערשטער גיט אים, אלץ שטענדיג זיין [לא ברור], אין וועלכן מעמד ומצב. וואס פון רש"י איז פארשטאנדיק אז אפשר „לא תחקור אחר העתידות“ איז אפילו נישט דורך א נביא; בכלל נישט פרעגן פון קיין סודות. זיין אין גאנצן מיט איבערגעבנקייט, תמימות, צום אויבערשטן און וואס
09:30 שהקדוש ברוך הוא נותן לו, ולקבל באהבה ובשמחה. זה כלול בעניין של קבלת ייסורים באהבה. גם בזה יש עניין של תמימות. וכפי שאדמו"ר הצמח צדק מפרש, מיוסד על המדרש — המדרש בתהילים ק"א, שבו נאמר: „חסד ומשפט אשירה לך“, והלשון „אתהלך בדרך תמים“. המדרש אומר שם שמעלתם של יהודים היא שגם כשהקדוש ברוך הוא נוהג עמם בחסד, וגם כשהקדוש ברוך הוא נוהג עמם במשפט, רחמנא ליצלן — כלומר, בין כשזה חסד גלוי ובין כשזה מצב של חסדים המכוסים — בכל מעמד ומצב שבו הוא נמצא, הוא תמיד „תמים עם ה' אלוקיך“. הוא תמיד נוהג בתמימות, „אתהלך בדרך תמים“, ומקבל הכול בתמימות, בלי שום שאלה, „ולא תחקור אחר העתידות“. ורש"י ממשיך בפירוש „עם ה' אלוקיך“, שגם זה תוכן הדברים: שעל ידי „תמים תהיה“, „אז תהיה עמו ולחלקו“. הקדוש ברוך הוא מבטיח שכאשר יהודי מתמסר אליו בתמימות, הקדוש ברוך הוא עמו והוא לחלקו. שהוא יהיה עמו, ולא רק זאת — הדבר גם גורם שתהיה לו השפעה של טובה גלויה, שהעניינים יהיו טוב בטוב הנראה והנגלה. ועל כל פנים, לפי זה יוצא שלשיטת רש"י צריך לומר שגם רש"י סובר ש
09:30 וואס דער אייבערשטער גיט אים, און מקבל זיין באהבה ובשמחה. וואס דאס ליגט אין דעם ענין פון מקבל יסורים באהבה. אין דעם איז אויך דער ענין פון תמימות. און ווי דער צמח צדק טייטשט, מיוסד על המדרש, דער מדרש אין תהילים ק״א, וואס ער זאגט דארטן: „חסד ומשפט אשירה לך“, און דער לשון „אתהלך בדרך תמים“. זאגט דארטן דער מדרש, אז די מעלה פון אידן איז, אז סיי ווען דער אייבערשטער פירט זיך מיט זיי בחסד, און סיי ווען דער אייבערשטער פירט זיך מיט זיי במשפט, רחמנא ליצלן. דאס הייסט, סיי ווען עס איז חסד גלוי, סיי ווען עס איז א מצב פון חסדים המכוסים, אין וועלכן מעמד ומצב ער איז, איז ער שטענדיג „תמים עם ה׳ אלוקיך“. ער איז שטענדיג מיט דער תמימות, „אתהלך בדרך תמים“, און ער נעמט אלץ אן מיט תמימות, אן קיין שום שאלה, „ולא תחקור אחר העתידות“. און רש״י איז ממשיך „עם ה׳ אלוקיך“, אז דאס איז אויך דער תוכן: אז דורך דעם וואס „תמים תהיה“, „אז תהיה עמו ולחלקו“. דער אייבערשטער זאגט צו, אז דורך דעם וואס א איד גיט זיך איבער צום אייבערשטן מיט תמימות, איז דער אייבערשטער מיט אים, און ער איז לחלקו. אז ער וועט זיין מיט אים, און נישט נאר דאס, דאס איז אויך גורם אז ער וועט האבן השפעה פון דער טובה גלויה, אז ענינים זאלן זיין טוב בטוב הנראה והנגלה. ועל כל פנים, לפי זה קומט אויס, אז לשיטת רש״י דארף מען זאגן, אז רש״י האלט אויך אז
11:03 זו מצוות עשה בפני עצמה. לא כמו הרמב"ן בפירוש המצווה, אבל כן, זו מצווה בפני עצמה. כלומר, רש"י סובר שהדברים אמורים על העניינים שבהם עוסק כאן הפסוק, כמצווה פרטית. המצווה הפרטית שכתובה כאן היא שיהודי צריך להיות „תמים תהיה עם ה' אלוקיך“, „ולא תחקור אחר העתידות“. הוא צריך ללכת בתמימות, בהתמסרות, ביושר וברצינות, ולהתמסר לקדוש ברוך הוא ולמה שהקדוש ברוך הוא רוצה, בלי שום חקירות מה יהיה מחר ומה יהיה מחרתיים, ואיך תתהפך המציאות מחר ומחרתיים. הוא מסור בתמימות לקדוש ברוך הוא. וזו מצוות עשה בפני עצמה לשיטת רש"י. ועל כל פנים, לסיכום הדברים יוצא שיש שני ביאורים כלליים בפירוש המילה „תמים“: תמים מלשון שלמות, או תמים מלשון „התהלך עמו בתמימות“, עניין של התמסרות בלי שום חקירות, בלי שום תחבולות. ובפרטיות אנו מוצאים שיש שלושה פירושים במילה „תמים“. יש פירוש נוסף, והוא עניין ה„תמים“ שאנו מוצאים בקרבנות. בקרבנות, כשהתורה משתמשת בלשון „תמים“, מפרשים שם „תמימים“, שהקרבן צריך להיות תמים. אין הכוונה רק שלא יהיה בו מום, אלא יותר מכך: כפי שהרמב"ם מביא בהלכות, „תמימים“ פירושו מובחרים. שאז
11:03 דאס איז א מצות עשה בפני עצמו. נישט ווי דעם רמב״ן אין דעם טייטש פון דער מצוה, אבער יא, דאס איז א מצוה בפני עצמו. כלומר, אז רש״י נעמט אן, אז דאס גייט אויף די ענינים וואס מיר רעדן דא אין דעם פסוק, פאר א מצוה פרטית. די מצוה פרטית וואס שטייט אין דעם, אז א איד דארף זיין „תמים תהיה עם ה׳ אלוקיך“, „ולא תחקור אחר העתידות“. ער דארף גיין מיט תמימות, מיט אן איבערגעבנקייט, מיט א גלאטקייט, מיט אן ערנסטקייט, און זיך איבערגעבן צום אייבערשטן און וואס דער אייבערשטער וויל, אן קיין שום חקירות וואס וועט זיין מארגן און וואס וועט זיין איבערמארגן, און ווי אזוי די וועלט וועט זיך אויסקערן מארגן, איבערמארגן. ער איז מיט תמימות איבערגעגעבן צום אייבערשטן. און דאס איז אן אייגענע מצות עשה לשיטת רש״י. ועל כל פנים, לסיכום הדברים קומט אויס, עס זענען דא צוויי כלליותדיקע ביאורים אין דעם אויסטייטש פון דעם ווארט „תמים“: תמים מלשון שלמות, אדער תמים איז מלשון „התהלך עמו בתמימות“, דער ענין פון איבערגעבנקייט אן קיין שום חקירות, אן קיין שום דריידלעך. ובפרטיות געפינען מיר אז עס זענען פאראן דריי פירושים אין דעם ווארט „תמים“. עס איז פאראן נאך א פירוש, און דאס איז דער ענין פון תמים וואס מיר געפינען בקרבנות. בקרבנות, וואס די תורה זאגט דעם לשון „תמים“, טייטשט מען דארטן „תמימים“, אז דער קרבן דארף זיין תמים. איז נישט נאר אז תמימות מיינט אז ער דארף נישט האבן קיין מום, נאר נאך מער, ווי דער רמב״ם ברענגט אין די הלכות, אז „תמימים“ מיינט מובחרים. שאז
12:39 כשמביאים קרבן לקב"ה, הוא צריך להיות תמים. בפרשת אמור, ובכמה מקומות שבהם התורה מדברת על עניין התמימות, כתוב ש"תמימים" פירושו שהקרבנות צריכים להיות מובחרים. לא רק שאסור שיהיה בקרבן מום — כל דיני המומים, כל פרטי הדינים של מה נחשב בעל מום בקרבנות, מובאים במשנה ובהלכה — אלא יותר מזה: הקרבן צריך להיות מובחר, כמו שמן, [לא ברור], וכמו שאר הדברים המובאים בהלכה. זהו עניינו של תמים. על דרך מה שמצאנו גם לגבי "שנה תמימה", שהגמרא אומרת ש"שנה תמימה" פירושה "להביא חודש העיבור". כלומר, תמימות אינה רק שנה רגילה, שנה שלמה; כשאומרים "שנה תמימה", הכוונה היא שאם זו שנת העיבור, היא כוללת גם י"ג חודשים. מובא בהלכה לגבי שכירות וקניינים, שאם עושים שכירות ל"שנה תמימה", לפי כמה דעות היא כוללת גם את חודש העיבור. כי תמימות היא יותר משלמות: היא דבר שלם שיש בו גם הידור, שהוא מובחר. לסיכום, יש שלוש דרגות, שלושה ביאורים במשמעות של תמים: תמים מלשון שלמות, תמים מלשון הידור, ותמים מלשון הליכה בתמימות, העניין של
12:39 מען ברענגט א קרבן צום אייבערשטן, דארף ער זיין תמים. עס שטייט אין פרשת אמור, אין כמה ערטער ווי די תורה רעדט וועגן דעם ענין תמימות, אז „תמימים“ טייטשט, אז עס דארף זיין מובחרים. נישט נאר אז ער דארף נישט האבן קיין מום. די אלע דיני מומין ברענגען זיך אין דער משנה און הלכה, די אלע פרטי דינים פון וואס עס הייסט א בעל מום אין קרבנות. נאר נאך מער, דער קרבן דארף זיין באופן פון זיין א מובחר, ווי א שמן, [לא ברור], ווי די אלע זאכן וואס עס שטייט אין הלכה. און דאס איז דער ענין פון תמים. על דרך ווי מיר געפינען אויך ווען עס גייט וועגן „שנה תמימה“, וואס די גמרא זאגט, אז „שנה תמימה“ טייטשט „להביא חודש העיבור“. דאס איז אז תמימות איז נישט נאר א יאר, א פשוט יאר, א גאנץ יאר, נאר אז דו זאגסט „שנה תמימה“, מיינט מען אויך אז, אויב דאס איז א שנת העיבור, י״ג חדשים. עס ברענגט זיך אין הלכה לגבי שכירות, קנינים, אז אויב מען מאכט א שכירות אויף „שנה תמימה“, איז לפי כמה דעות אז דאס איז כולל אויך שנת העיבור. ווייל תמימות איז אן ענין פון מער ווי שלמות. תמימות איז אן ענין אז עס איז א דבר שלם, אז עס איז אן ענין פון הידור, מובחר. איז לסיכום הדברים קומט אויס, אז עס זענען דא דריי דרגות, דריי ביאורים אין דעם טייטש פון תמים: תמים מלשון שלמות, תמים מלשון הידור, און תמים מלשון הליכה בתמימות, דער ענין פון
14:07 תמימות, התמסרות. ומבואר בחסידות ששלושת העניינים האלה כלולים בכך שאומרים שיהודי צריך להיות תמים, שיהודי צריך ללכת בתמימות. כך מוצאים אצל אברהם אבינו, אצל יצחק ואצל יעקב, שלושת האבות. לאברהם אמר הקב"ה: "התהלך לפני והיה תמים". על יצחק נאמר שהיה עולה תמימה. ועל יעקב נאמר "איש תם". לאבות הייתה מעלת התמימות, והם העבירו אותה בירושה לכולנו, לכל היהודים, לבניהם אחריהם. עבודתו של יהודי צריכה להיות באופן של "תמים תהיה עם ה' אלקיך", וכל שלושת העניינים קשורים בזה. מצד אחד, נדרש מיהודי העניין של תמימות ושלמות, כפי שדיברנו קודם: להיות שלם בתרי"ג מצוות, שלם באמונה. לפי הרמב"ן, זו שלמות בענייני אמונה; לפי הרמב"ם, זו שלמות בכלל תרי"ג המצוות. כשם שיש רמ"ח איברים ושס"ה גידים, שכנגדם תרי"ג מצוות, כך צריכה להיות אצלו שלמות. ונוסף על כך אומרים עוד יותר: צריך להיות תמים מופלג. לא רק שתהיה שלמות, ולא רק במה שהוא מחויב על פי דין, אלא יהודי צריך לדרוש מעצמו שיהיו אצלו הידור מצווה ולפנים משורת הדין. להיות תמים פירושו לנהוג בהידור: בכל עניין לחפש איך לעשות את הדברים ביתר הידור, ביתר התמסרות, ולעשות את
14:07 תמימות, איבערגעגעבנקייט. און וואס איז מבואר אין חסידות, אז די דריי ענינים, דאס איז אלץ נכלל אין דעם ענין וואס מען זאגט, אז א איד דארף זיין א תמים. דאס איז וואס מען זאגט אויף אידן, אז א איד דארף גיין מיט תמימות. ווי מען געפינט דאס סיי ביי אברהם אבינו, סיי ביי יצחק, סיי ביי יעקב, די ג׳ אבות. ביי אברהם דער אויבערשטער האט געזאגט: „התהלך לפני והיה תמים“. ביי יצחק שטייט דער לשון אז ער איז געווען אן עולה תמימה. און ביי יעקב שטייט דער לשון „איש תם“. דאס איז געווען ביי די אבות, וואס זיי האבן געהאט די מעלה פון תמימות, און דאס האבן זיי איבערגעגעבן בירושה צו אונז אלעמען, פאר אלע אידן, בניהם אחריהם. אז די עבודה פון א איד דארף זיין אין דעם אופן פון „תמים תהיה עם ה׳ אלקיך“. און אין דעם זענען פארבונדן די אלע דריי ענינים. פון איין זייט מאנט מען אבער פון א איד דעם ענין פון תמימות ושלמות. וואס מען האט געהאט פריער: זיין שלם אין תרי״ג מצוות, שלם באמונה. יא, לויטן רמב״ן איז דאס שלם אין עניני אמונה; לויטן רמב״ם איז דאס שלם בשלמות בכלל תרי״ג מצוות. אז ווי רמ״ח אברים ושס״ה גידים, וואס דאס גייט אויף תרי״ג מצוות, דארף זיין ביי אים די שלמות. און נאך זאגט מען נאך מער, אז דאס דארף זיין תמים מופלג. נישט נאר אז עס זאל זיין שלמות, און נישט נאר אין דעם וואס איז מחויב על פי דין, נאר א איד דארף מאנען ביי זיך אז ביי אים זאל זיין דער ענין פון הידור מצוה, לפנים משורת הדין. זיין א תמים מיינט זיין מיט א הידור. אז אין יעדן ענין דארף ער זוכן צו טאן זאכן מיט מער הידור, מיט מער איבערגעגעבנקייט. און טאן די
15:40 הדברים באופן מופלג, באופן שהוא מופלג, כן, [לא ברור], בדרך שלמות. ואחר כך נוסף עניין שלישי בתמימות: להתמסר ולהסתמך לגמרי על הקב"ה. מצד זה באה העבודה באופן שאדם אינו מתפעל מכל השינויים שהוא פוגש לעיתים קרובות [לא ברור]. כן, עניין התמימות בעבודה. כן, "תמים במעשיו" הוא עניין שמבואר בהרחבה במאמרי חסידות. כן, זהו שכאשר ילד [לא ברור], ההילוך שלו נשאר כך לעולם, וזה מקיף אותו לגמרי. זהו "תמים במעשיו". פירושו של "תמים במעשיו" הוא שהתמימות מגיעה לכל העניינים, לכל דבר. הוא לא עושה חשבונות, לא מחפש התחכמויות, לא מחפש היתרים וקולות וכיוצא בזה. שינויי הזמן והמקום אינם פועלים אצלו שינוי, והוא אינו מתפעל מכל הבלבולים, ההעלמות וההסתרים, ומכל הדברים שעלולים להיות מסביבו ולנסות [לא ברור]. הוא תמיד מסור לקב"ה בתמימות הלב. הרבי מביא כמה פעמים ב"היום יום" את הלשון שתמים פירושו רציני. "תמים תהיה עם ה' אלקיך". ובעניין התשובה מביא הרבי ב"היום יום" פירוש של רבי זושא מאניפולי למילה
15:40 זאכן באופן מופלג, באופן שהוא מופלג, יא, [לא ברור], מיט דרך שלמות. און דערנאך קומט צו א דריטער ענין, וואס דאס איז דער ענין פון תמימות, וואס דאס דארף זיין אן איבערגעגעבנקייט, און זיך פארלאזן אינגאנצן אויפן אויבערשטן. וואס מצד דעם קומט די עבודה באופן אז א מענטש ווערט נישט נתפעל פון די אלע שינויים, וואס ער איז אפט [לא ברור]. יא, דער ענין פון תמימות אין עבודה. יא, דאס „תמים במעשיו“ איז ברייט אין די מאמרי חסידות. יא, דאס איז, ווען א קינד [לא ברור], דער הלוך איז שלו לעולם, דאס נעמט אים דורך אינגאנצן. אז דאס איז „תמים במעשיו“. וואס דער טייטש „תמים במעשיו“ איז, אז די תמימות קומט אן אין אלע ענינים, אין יעדער זאך. ער מאכט נישט קיין חשבונות, ער מאכט נישט קיין דרייטלעך, ער זוכט נישט קיין היתרים און קיין קולות וכיוצא בזה. עס טוען נישט ביי אים קיין שינויים פון שינויי הזמן והמקום, און ער ווערט נישט נתפעל פון די אלע בלבולים, העלמות והסתרים, און די אלע זאכן וואס קענען זיין פון ארום און ארום, וואס ווילן אים [לא ברור]. ער איז שטענדיק איבערגעגעבן צום אויבערשטן מיט תמימות הלב. און דער רבי ברענגט כמה פעמים אין „היום יום“ דעם לשון, אז א תמים מיינט ערנסטקייט. „תמים תהיה עם ה׳ אלקיך“, און דער רבי ברענגט אין „היום יום“ אין דעם ענין פון תשובה א טייטש פון רבי זושא מאניפולי, וואס האט געטייטשט דעם ווארט
17:11 תשובה: בתשובה יש חמש אותיות — תי"ו, שי"ן, וי"ו, בי"ת, ה"א — וכל אות רומזת לעוד עניין בעבודת ה'. האות הראשונה של תשובה היא תי"ו, והיא "תמים תהיה עם ה' אלקיך". שי"ן היא "שויתי ה' לנגדי תמיד". וי"ו היא "ואהבת לרעך כמוך". בי"ת היא "בכל דרכיך דעהו". וה"א היא "הצנע לכת עם ה' אלקיך". "הצנע לכת עם אלקיך". אבל הוא מתחיל בתנועה הראשונה של תשובה, שאותה הוא מפרש כ"תמים תהיה עם ה' אלקיך". תמים פירושו רציני; ורציני פירושו התמסרות, ביטול ותמימות — לא להתחכם, לא לשאול על כל דבר. "ומצאת את לבבו נאמן לפניך". הנאמנות הזאת, התמימות הזאת, ההתמסרות הזאת, הן שעושות אותנו לתמימים. הרבי דיבר פעם בשיחה על כך ששלושת העניינים בתמימות קשורים לשלושת האבות. אצל אברהם אבינו עיקר התמימות היה שלמות: הוא שלל את כל ענייני העבודה הזרה, והייתה אצלו שלמות בעבודת ה'. יצחק היה עולה תמימה, וכאן כבר יש עניין של הידור: הוא לא יצא מארץ ישראל, והייתה אצלו דרגה גבוהה יותר של קדושה. זהו עניין ההידור. ואצל יעקב — "איש תם יושב אהלים": בכל מקום שאליו הלך ובכל מקום שבו היה, אצל לבן ואצל עשו ובכל הדברים שעברו עליו, הוא תמיד עמד עם a
17:11 פון תשובה. אז תשובה האט אין זיך פינף אותיות: תי״ו, שי״ן, וי״ו, בי״ת, ה״א. און יעדער אות איז מרמז אויף נאך אן ענין אין עבודת ה׳. דער ערשטער אות פון תשובה איז תי״ו, וואס דאס איז „תמים תהיה עם ה׳ אלקיך“. שי״ן איז „שויתי ה׳ לנגדי תמיד“. וי״ו איז „ואהבת לרעך כמוך“. בי״ת איז „בכל דרכיך דעהו“. און ה״א איז „הצנע לכת עם ה׳ אלקיך“. „הצנע לכת עם אלקיך“. אבער ער הויבט אן מיט דער ערשטער תנועה אין תשובה, אז ער געטייטשט „תמים תהיה עם ה׳ אלקיך“. וואס תמים מיינט ערנסט; וואס ערנסט מיינט מיט דער איבערגעגעבנקייט, מיטן ביטול, מיט דער תמימות, נישט מאכן קיין דרייטלעך, נישט נאכפרעגן זאכן. „ומצאת את לבבו נאמן לפניך“. אז דא די נאמנות, אז דא די תמימות, אז דא די איבערגעגעבנקייט, אז דאס איז וואס מאכט אונז איבער א תמים. און דער רבי האט אמאל גערעדט אין א שיחה, אז די דריי ענינים פון תמימות זענען טאקע פארבונדן מיט די דריי אבות. ביי אברהם אבינו איז געווען דער עיקר פון תמימות — שלמות, וואס ער האט אפגעלייקנט אלע ענינים פון עבודה זרה, און עס איז געווען א שלמות אין עבודת ה׳. ביי יצחק איז געווען אן עולה תמימה, איז דא שוין דער ענין פון הידור, אז ער איז נישט ארויסגעגאנגען פון ארץ ישראל, עס איז עפעס א העכערע דרגא אין קדושה וואס איז געווען ביי אים. דאס איז דער ענין פון הידור. און ביי יעקב איז „איש תם יושב אהלים“, אז ביי אים איז געווען דער ענין, וואו ער איז געגאנגען און וואו ער איז געווען, ביי לבן און ביי עשו און אלע זאכן, איז ער שטענדיק געשטאנען מיט א
18:37 תמימות. הוא הלך אחריו בתמימות, הלך עם הקב"ה בנאמנות, בתמימות ובהתמסרות. כמובן, אצל כל האבות היו כל העניינים, ואף על פי כן, אצל כל אחד מהם הודגש עיקר מיוחד מאחד העניינים. כאשר אדמו"ר הרש"ב ייסד את תומכי תמימים, הוא נתן להם את השם ״תמימים״. הוא דרש מהתמימים את כל שלושת העניינים ונתן להם את הכוחות לכך, שלכל אחד יהיו כל שלושת העניינים: שיהיה תמים בשלמות וגם תמים באופן של הידור. אבל העיקר, כפי שמבואר במאמרים ובשיחות, הוא מה שדרשו מהתמימים של תומכי תמימים, [לא ברור]. ההתמסרות, הרצינות, הביטול, הנחת עצמו בצד — הרי דורשים מתמים שיהיה תמיד מסור לקב"ה, בלי התחכמויות ובלי פלפולים, ושלא יחפש דרך להתחמק משום דבר. להיות מסור לגמרי, בתכלית התמימות. ועל ידי העבודה באופן של ״תמים תהיה״, התורה מבטיחה לנו שכאשר יש ״תמים תהיה״, אזי ״עם ה' אלקיך״. כאשר אצל יהודים יש ״תמים תהיה״, על כל ענייני התמימות שבו, אזי ״עם ה' אלקיך״ — אנחנו נמצאים יחד עם הקב"ה, ה' הוא חלקו ונחלתו, וזוכים לכל הדברים הכתובים בפרשה, שהתורה אומרת לנו: [לא ברור].
18:37 תמימות. ער איז געגאַנגען אחריו בתמימות, איז מיטגעגאַנגען מיט דעם אויבערשטן, מיט אַ נאמנות, מיט אַ תמימות, די איבערגעגעבנקייט. כמובן, ביי די אַלע אבות איז געווען אַלע זאַכן, אָבער פונדעסטוועגן, מיט יעדער איינעם פון זיי איז אַרויסגעבראַכט אַן עיקר מיוחד פון איינעם פון די ענינים. איז בשעת אַז דער רבי רש״ב האָט מייסד געווען תומכי תמימים, האָט ער געגעבן דעם נאָמען „תמימים“. ער האָט געמאָנט ביי די תמימים אַלע דריי ענינים און געגעבן די כוחות, אַז יעדער איינער זאָל האָבן די אַלע דריי ענינים. זאָל זיין סיי תמים בשלמות און סיי תמים אויפן של הידור. און דער עיקר איז אָבער, ווי ס׳מבואר אין די מאמרים און אין די שיחות, אַז דער עיקר אין דעם וואָס מען האָט געמאָנט ביי די תמימים פון תומכי תמימים, [לא ברור]. די איבערגעגעבנקייט, די ערנסטקייט, דער ביטול, דער אַוועקלייגן, וואָס מען מאָנט דאָך ביי אַ תמים, אַז ער זאָל שטענדיק זיין איבערגעגעבן צום אויבערשטן, און קיין דרייטלעך און קיין פשעטלעך, און נישט זוכן זיך אַרויסצודרייען פון קיין שום זאַך. זיין איבערגעגעבן אינגאַנצן מיט תכלית התמימות. און דורך די עבודה אויפן אופן פון „תמים תהיה“ זאָגט אונז צו די תורה, אַז בשעת ס׳איז פאַראַן דעם „תמים תהיה“, איז דעמאָלט „עם ה׳ אלקיך“. בשעת אַז ביי אידן איז דאָ דעם „תמים תהיה“, די אַלע ענינים מיט תמימות, איז דעמאָלט „עם ה׳ אלקיך“ — מיר געפינען זיך צוזאַמען מיטן אויבערשטן, אַז ה׳ איז חלקו ונחלתו, און מ׳זוכה צו די אַלע זאַכן וואָס שטייט אין די פרשה, וואָס די תורה זאָגט אונז: [לא ברור]. און
20:06 והקב"ה ייתן לנו את כל הדברים שהוא מבטיח בפרשה, עם כל הברכות וכל ההבטחות, שנזכה תיכף ומיד ובקרוב לגאולה השלימה. ושכל אחד יעמוד בשלמות גמורה ובתמימות. כן, ואנחנו עם שלם, עם כל ה[לא ברור], עם כל העוצמה, שנזכה לכתיבה וחתימה טובה, שנה טובה ומתוקה וגאולה שלימה תיכף ומיד ממש, אמן.
20:06 דער אויבערשטער וועט אונז געבן די אַלע ענינים וואָס ער זאָגט צו אין די פרשה, מיט די אַלע ברכות, מיט די אַלע הבטחות, אַז מיר זאָלן זוכה זיין תיכף ומיד ובקרוב צו די גאולה שלימה. און יעדער זאָל שטיין גאַנץ בשלמות בתמימות. יאָ, און מיר זיינען אַ גאַנץ פאָלק מיט דער גאַנצער [לא ברור], מיט דער גאַנצער שטאַרקייט, אַז מיר זאָלן קענען זוכה זיין צו האָבן אַ כתיבה וחתימה טובה, שנה טובה ומתוקה און אַ גאולה שלימה תיכף ומיד ממש, אמן.