פרשת כי תצא תשפ"ה "כי יקרא קן צפור לפניך" די מעלה פון עבודה בכח עצמו

00:00 הרב האט דערציילט דעם סיפור, און דאס פאסירט ביים מיטעלער רבי. דער מיטעלער רבי האט געהאט א יונגערמאן, א איד אין שטאט יאנאוויטש. [לא ברור] און דאס איז געווען שבת אין שטאט יאנאוויטש. ער איז געווען א חסידישער אדם, וואס איז געווען פארנומען בלימוד החסידות, עבודה ותפילה, נאך אין דער צייט פונעם אלטן רבי. דער מיטעלער רבי האט אים זייער שטארק [לא ברור]. כידוע, דער מיטעלער רבי איז געווען זייער שטרענג און שטארק, און האט געפאדערט פון די חסידים עבודה פנימית. [לא ברור] ער האט זיך גערופן פאר א פארברענגען און געזאגט: דער מיטעלער רבי זאגט, רב, וואס זענט איר מדמה מיר צו אייך? ווער זענט איר און ווער בין איך? איר זענט דעם אלטן רבינ'ס זון. אייער טאטע האט געדארפט אראפברענגען אייער נשמה אויף דער וועלט. ער האט אייך, פון אלע נשמות, אויסגעקליבן די העכסטע נשמה, און האט אראפגעברענגט א גרויסע נשמה אויף דער וועלט. און איר האט אויפגעוואקסן ביים אלטן רבי'ן אין שטוב. ווי אזוי איר דאוונט, איר לערנט, אייער עבודה איז אויף אזא אופן. אבער איך, זאגט דער חסיד, מיין טאטע, ווער ווייסט וואס ער האט געטראכט בשעת ער האט אראפגעברענגט מיין נשמה. [לא ברור] דערנאך איז מען געקומען דא למטה. וואס בין איך, א איד, און וואס האב איך געטאן א גאנץ לעבן?

01:45 היינט אז איך דארף מיין פרנסה, די רעטעניש איז אויך פאר זיין פרנסה, פלעגט איך ארומפארן אין די שטעטלעך. [לא ברור] פלעגט ער ברענגען די קערלעך, כיוצא בזה, אויף מזל קענען זיין די פעלדער. פלעגט ברענגען כל מיני זרעים, כל מיני צמחים, כל מיני קערלעך וואס זענען געוואקסן. און פון דעם, שפעטער עטליכע חדשים, ארומדארף פארן נאך אמאל, און צוזאמנעמען די געלט פון די אלע ערלים, פון די גויים, פון די שקצים וואס האבן געוואוינט אין די שטעט און די דערפער ארום־ארום. שטעלט אייך פאר, איך דארף אויפשטיין אינמיטן נאכט, פארן אהין, גיין צו יענעם דארף. און דארטן דארף איך זיך טרעפן מיט א שייגעץ, דארף זיך באקענען מיט אים, דארף טרינקען מיט אים א ביסל בראָנפן, כדי איך זאל מיט אים רעדן און אים נאך משכנע זיין אז ער זאל ארויסגעבן די געלט. און אז איך קום צוריק פארטאג אויסגעריסן צו זיך אין שטאט, און איך זאל דאן גיין מיט א קאפ לערנען חסידות, עבודה און דאווענען? קענט איר זיך פארשטעלן וואס דאס פארלאנגט? דער פריערדיקער רבי, זצ"ל, דערציילט דעם סיפור, און ער דערמאנט אויך דעם נאמען פון זיין טאטן. אז ווי דער חסיד, דער גרויסער רבי, האט געהערט די ווערטער, האט ער געזאגט [לא ברור]. על כל פנים, זאגט דער חסיד צום מיטעלער רבי: וואס זענט איר מדמה מיר צו אייך? קענט איר זיך פארשטעלן ביי מיר, נאך די יגיעה, נאך די [לא ברור], נאך זיך שלעפן צו משא־ומתן מיט אלע זאכן, וואס וועט אויסקוקן מיין דאווענען? ביי אייך, וואס איר האט אזא הויכע נשמה און איר געפינט זיך ביים טאטן, ביים אלטן רבי'ן

03:17 אין שטוב, איז ווי אזוי אייער עבודה גאר אויף אן אנדער אופן. דער מיטעלער רבי, בשעת ער האט געהערט די ווערטער פון דעם חסיד, האט ער דאס אנגענומען. ער האט ביי זיך צעבראכן, און ער איז געווארן נאך מער [לא ברור]. ער האט דאס גענומען בפנימיות. עד כדי כך, אז שפעטער, ווען ער איז צוריקגעפארן צום טאטן, צום אלטן רבי'ן, האט ער זיך אויסגעגאסן דאס הארץ. און ער האט געזאגט דעם רבי'ן, דעם טאטן, דעם אלטן רבי'ן, אז ער פילט אז די גאנצע עבודה איז נישט אמת'דיג, די גאנצע עבודה איז נישט כדבעי. און ער האט געבעטן דעם אלטן רבי'ן, דעם טאטן, אז ער זאל אים געבן א דרך אין עבודה פנימית, ער זאל גיין אויף אן אמת'דיגן אופן. און טאקע, דער מיטעלער רבי האט זיך גענומען צו דער עבודה בפנימיות. עד כדי כך, שפעטער, ווען דער חסיד, דער יונגערמאן פון יאנאוויטש, איז געקומען צום אלטן רבי'ן, האט דער אלטער רבי געזאגט: איך וויל אים א דאנק טאן. וואס האט ער געמאכט פון מיין בערעלע? ער האט געמאכט א חסיד. אזוי שטייט דער סיפור אין די רשימות פון דעם רבי'ן ריי"צ. אין היינטיגער סדרה געפינען מיר, צווישן די אלע זאכן אין פרשת כי תצא, איז פארהאן די מצוה וואס די פרשה רעדט וועגן שילוח הקן: „כי יקרא קן צפור לפניך בדרך בכל עץ או על הארץ“. און די פרשה זאגט, דער פסוק זאגט, וואס מען דארף טאן. דער פסוק זאגט: „לא תקח האם על הבנים“. „והאם רובצת על האפרוחים“ — און ער זאגט: „לא תקח האם על הבנים. שלח תשלח את האם ואת הבנים תקח לך, למען ייטב לך והארכת ימים“.

05:00 און דאס איז די מצוה פון שילוח הקן. יעדער מצוה אין דער תורה האט אויך א רוחניות'דיגן, א פנימיות'דיגן ענין אין עבודת האדם. וואס איז דער ענין פון קן צפור און דער ענין פון שילוח הקן? זעט מען דא אין דעם [לא ברור] גאנצע אריכות, גרויסע טיפע ענינים וואס רעדן ארום וועגן דעם קן צפור, פארבונדן מיט כנסת ישראל, מיט נשמות ישראל, בזמן הבית ובזמן הגלות, און וואס וועט זיין אין ימות המשיח. ענינים וואס רעדן ארום אין קבלה און חסידות אויף קן צפור — דאס איז גאר גרויסע ענינים. מיר וועלן זאגן א ווארט בקיצור, על כל פנים, פון דעם הייליגן [לא ברור], און דערנאך וועט בעזרת השם א ביאור פון דעם צמח צדק, ווי דאס קומט ארויס, אויסגעטייטשט אין עבודת האדם ביי יעדער איד, און פארבונדן מיט דעם זמן פון חודש אלול, חודש ראש השנה וכו'. דער הייליגער [לא ברור] זאגט, דאס איז בכלל דאך ידוע אז אין דער עבודה, עבודת השם, זענען דא צוויי פנים: אתערותא דלעילא און אתערותא דלתתא. דאס הייסט, דאס איז דא וואס א איד ארבעט און טוט מיט זיך אליין, דורך יגיעה און עבודה מלמטה, וואס ער מעורר איז זיין כח, און ער דערנענטערט זיך צו דעם אויבערשטן בכח עצמו ויגיעה. דאס איז אתערותא דלתתא. פאראן אבער וואס אמאל א מענטש געפינט זיך אין א מעמד ומצב פון מטה מטה, וואס ער אליין קען זיך נישט דערהייבן און דערנענטערן צו דעם אויבערשטן. איז דעמאלט מלמעלה דער אויבערשטער דערנענטערט זיך צום איש. דאס איז אתערותא דלעילא, וואס דער אויבערשטער טראגט זיך צו אים. ווי א דוגמא, ווי די מאמע וועט פארברענגען דארט אין דער

06:40 א משל: אז די מאמע זייגט דאס קינד, איז דא דער תינוק, דער תינוק וואס מ׳וויל אז ער זאל זייגן און ער זאל עסן און זאל וואקסן. ווי לאנג דער קינד איז גענוג פארשטאנדיג, זוכט ער אליין דאס עסן, און דאס איז די בעסטע זאך. אמאל אבער, ווי מ׳זעט ביי קליינע פיצעלע קינדער, וויל דער קינד נישט עסן, אדער דער קינד ווייסט נאך נישט ווי מ׳דארף עסן. און דעמאלט דארף די מאמע זיך בייגן צום קינד, כדי אז דער קינד זאל אין אים נתעורר ווערן דער חשק און צמאון, ער זאל וועלן זייגן, זאל וועלן עסן. אויף דעם זעלבן אופן אין עבודת נשמות ישראל: די עבודה אמיתית, ווי עס דארף זיין, איז אז א איד דארף נישט ווארטן אויף אתערותא דלעילא, נישט ווארטן אויף א השפעה מלמעלה, זי זאל קומען און מעורר זיין צו תשובה. עס דארף זיין די תשובה בכח עצמו, אתערותא דלתתא. א איד דארף זיך אליין צוגיין צום אויבערשטן, וואס דאס איז דער גרעסטער, בעסטער אופן אין עבודת השם. און אמאל מאכט זיך בדרך מקרה, אז מלמעלה דארף מען מעורר זיין. און דא זאגט די פרשה ״כי יקרא״. דאס איז דער ענין פון בדרך מקרה, ווי די גמרא זאגט, פרט למזומן. דאס הייסט אז דאס איז נישט דער סדר עבודה הרגילה. דער דרך העבודה דארף זיין עבודה בכח עצמו, עבודה מלמטה. נאר ״כי יקרא״, אמאל מאכט זיך אז די נשמה דארף האבן מלמעלה, אז מ׳זאל איר מעורר זיין צו תשובה. די נשמה זאל קומען למטה און וועט פארקריכן, וועט אינגאנצן פארגרעבט און נתגשם ווערן, און ער וועט נישט נתעורר ווערן מצד עצמו. איז בדרך מקרה פארהאן

08:11 ״קן צפור״, וואס מלמעלה איז מען מעורר די נשמה צו תשובה. וואס דאס איז דער ״האם רובצת על האפרוחים״. דאס הייסט אז די מאמע דערנענטערט זיך צום קינד. די שכינה, דער אויבערשטער כביכול, אמא עילאה — דאס גייט אויף די מאמע שלמעלה, די אם, די שכינה, שכינה עילאה, דער אויבערשטער כביכול — איז ״רובצת״, זי בייגט זיך אראפ, זי טראגט זיך צו, וכו׳ וכו׳, אויף מעורר זיין די נשמה לתשובה מלמעלה למטה. זאגט אבער די פרשה: מיר זאלן וויסן אז שלעבעס אויף דעם דרך איז קיין עבודה נישט; דאס איז נישט דער דרך ווי עס דארף זיין. דער דרך דארף זיין ״שלח תשלח את האם״. די עבודה דארף זיין: מיר זאלן נישט ווארטן אז מלמעלה זאל מען אונז מעורר זיין. דאס איז ״ואת הבנים תקח לך״ — נעמען ביי זיך אליין, זוכן ביי זיך אליין די אייגענע כוחות און די אייגענע כשרונות, די אייגענע ענינים, די אייגענע עבודה, און דורך די אייגענע עבודה צוקומען אליין, זיך דערנענטערן צום אויבערשטן. זוכן אז די עבודה זאל זיין דוקא בכח עצמו, מיט אייגענע ערעוואניע, נישט פארלאזן זיך אויף מתנות וואס קומען מלמעלה. נאר מיר זאלן אליין ארבעטן מיט זיך אליין, מיט די אייגענע כוחות, אויף צוקומען צו דעם, צו דינען דעם אויבערשטן. וואס דאס איז דוקא מעורר דעם אמת׳ן נחת רוח. ״למען ייטב לך״ — טייטשט דא דער בארדיטשעווער, אז דער ״למען ייטב״ איז ״לך״: ווען עס קומט פון זיך אליין, ווען די עבודה קומט פון זיך אליין, אז דאס איז גורם דעם אמת׳ן נחת רוח למעלה. וואס דער אויבערשטער האט נחת רוח, ״נחת רוח לפני שאמרתי ונעשה רצוני״, ווען א איד ארבעט מיט זיינע אייגענע כוחות. דער גרעסטער

09:42 נחת רוח מלמעלה איז, ווען א איד הייבט זיך אויף פון זיך אליין און דערנענטערט זיך און קומט צום אויבערשטן, אז דאס איז מעורר דעם אמת׳ן נחת רוח למעלה. און נישט נאר דאס: ״והארכת ימים״. טייטשט דא דער בארדיטשעווער, וואס איז ״והארכת ימים״? ווען א זאך נעמט זיך מלמעלה, האט עס אן סוף, עס קומט אן סוף דערפאר, לרגעים, און עס ווערט נעלם. מ׳זעט במוחש, ווען א מענטש האט א התעוררות תשובה, אז עס קומט מלמעלה א התעוררות תשובה, אבער ער טוט נישט נעמען און טאן מיט דעם און ארבעטן מיט דעם און זיך אריינגעבן מיט דעם, אז עס זאל ווערן בכח עצמו, איז די התעוררות קומט און גייט און עס ווערט נעלם. ווען מ׳ארבעט אבער בכח עצמו, בדרך אתערותא דלתתא, איז דעמאלט ״והארכת ימים״ — עס איז פאראן אריכות ימים מיט די עבודה. און ווי עס איז מבואר דאך באריכות אין ליקוטי תורה, פרשת ויקרא, דעם ערשטן מאמר ״אדם כי יקריב״, וואס דער אלטער רבי איז מסביר דעם מקום, כביכול, דארט נאך דעם זעלבן דרך, דעם זעלבן נקודה: אז דא איז אתערותא דלעילא, און מלמעלה ווערט א התעוררות מלמעלה וואס מעורר דעם מענטשן צו עבודה, צו יראה, צו תשובה. און דעמאלט זעט מען, און מ׳זעט במוחש, אז זי קומט און זי ווערט נעלם. און דער אלטער רבי זאגט: דא האבן נאך מענטשן דאס, דאס וואס פאלט ביי זיך אראפ און עס קומט א יאוש, אז זיי זעען אז זיי האבן א התעוררות, ארבעטן עטליכע טעג, געטאן מיט זיך, און פלוצלינג איז עס אינגאנצן געבליבן. זאגט דער אלטער רבי: מ׳זאל נישט, ווייל דאס דא איז קיין מער נישט ווי אתערותא דלעילא מלמעלה, איז דעמאלט דאס…

11:07 איז נישט קיין קיום. אז שפעטער, ווען מ׳נעמט דאס און מ׳טוט מיט דעם און מ׳ארבעט מיט דעם בכח עצמו, „ואת הבנים תקח לך“, איז דעמאלט מען זוכה אז דאס קען זיין דער ענין פון „והארכת ימים“. אבער דער אלטער רבי רעדט אין לקוטי תורה אין ויקרא, אז דאס איז דער פירוש פון „אדם כי יקריב מכם קרבן לה׳“: פון זיך אליין, פון די אייגענע כוחות, און דעמאלט האט עס אן אמת׳ן קיום. וואס בכללות איז דאס דער ענין פון עבודה אין חודש אלול. וואס אין חודש אלול, כידוע ווי ס׳איז מבואר ביים אלטן רבי אין לקוטי תורה, „אני לדודי ודודי לי“ — ראשי תיבות אלול. און מבואר באריכות אין אלע מאמרים און שיחות וועגן חודש אלול, אז דער עיקר עבודה פון חודש אלול איז דאס וואס דאס איז עבודה בכח עצמו. און ווי ס׳איז מבואר, דער אלטער רבי איז מסביר: טאקע אין חודש אלול איז פאראן א גילוי פון י״ג מדות הרחמים, וואס במדה מסוימת איז דאס א סארט פון אתערותא דלעילא. אבער ווי ס׳איז מבואר, דער אלטער רבי איז מסביר, אז די אתערותא דלעילא איז נישט ממש אן אתערותא דלעילא וואס דאס קומט מלמעלה למטה בדרך מתנה. דאס איז מער נאר א נתינת כח, אויף דעם אז מ׳זאל זיך פון זיך אליין נתעורר ווערן מיט אן אתערותא דלתתא. און דער רבי איז מסביר לקמן בפירוש „אני לדודי“ על דרך דעם מלך בשדה. אז בשעת דער מלך געפינט זיך בשדה, איז ער אנגעטאן בלבושי השדה. ווען דער מלך געפינט זיך אין אזא אופן, אז דער מלך איז נשפעטער [לא ברור]. מצד דעם וואס דער מלך געפינט זיך בשדה, אין לבושי השדה, איז דאס בהתלבשות ובהעלם; איז דאס נישט קיין אתערותא דלעילא. דאס איז נאר א נתינת כח.

12:41 א נתינת כח — עס שיינט די י״ג מדות הרחמים, עס שיינט די שלש עשרה [לא ברור], אבער דער גילוי איז א נתינת כח, אז דער עובד זאל זיך נתעורר ווערן, און האבן א רצון און א בליק זיך צו ווענדן צום מלך און מקבל זיין פני המלך. און דאס איז דער עיקר עבודה של חודש אלול. דאס איז „אני לדודי“: דאס וואס איז בכח עצמו. ער זאל זיך, עבודת התשובה, חשבון הנפש, עבודת התפלה, זיך נענטערן צום אויבערשטן, ווערן נענטער צו אלקות. און דאס איז דער עיקר עבודה פון דעם חודש. עס איז דא פון צמח צדק, אויף דעם ענין פון קן צפור, אויף דעם פסוק, כמה מאמרים. עס זענען רייכע און געשמאקע ביאורים, אבער על כל פנים א נקודה וויל איך ארויסנעמען. זאגט ער: „כי יקרא קן צפור“ — צפור גייט אויף דעם בית המקדש. קן צפור גייט אויף דעם בית המקדש, אזוי ווי מבואר במדרש. צפור איז כנסת ישראל. פארוואס איז כנסת ישראל, און קן צפור — דאס קן, דאס איז דער נעסט וואו די צפור געפינט זיך — דאס איז דער בית המקדש. פארוואס ווערט כנסת ישראל אנגערופן בשם צפור? אין איינע פון די תירוצים ווערט געברענגט דארטן, איז עס מיוסד אויף דעם וואס דער מעזריטשער מגיד זאגט. דער מעזריטשער מגיד זאגט אזוי: „לב מלכים אין חקר“. א משל ידוע, וואס מ׳ברענגט בשם דעם מעזריטשער מגיד, אז בשעת דער מלך — דער מלך געפינט זיך אין א מצב פון רוממות והתנשאות, און מ׳וויל צוטרעגן דעם מלך און פועל׳ן זיין ביי אים אן ענין, איז דעמאלט דער סדר עבודה צו קומען צום מלך און מבקש זיין ביי אים. אבער ווען דער מלך געפינט זיך אין אזא מין אפגעטראגנקייט, אז מ׳קען ביי אים נישט פועל׳ן זיין — ער איז אזוי מרומם, און אזוי אדיר, און אזוי אפגעהויבן, און אזוי אפגעריסן, אפגעטראגן — מ׳קען ביי אים נישט פועל׳ן זיין. וויאזוי איז מען מעורר דעם תענוג ביי דעם מלך, אזוי צוצוטרעגן צו אים און פועל׳ן זיין?

14:34 און מ׳זוכט צו קומען צו אים און בעטן די בקשות. אויף דעם ברענגט ער דעם משל פון דער צפור המדברת, וואס רופט זיך אזוי אין די מאמרים. און דאס איז די צפור המדברת, מ׳רופט דאס אויף עברית „תוכי“. יא, דאס איז א בעל חי וואס רעדט, וואס קען זאגן אפאר ווערטער. מ׳ברענגט דעם צפור המדברת. הגם ער רעדט שוואך, רעדט אפאר ווערטער, זאגט נישט קיין סאך, אבער דאס איז מעורר תענוג. טבע האדם, אפילו ביי א מלך, רם ונשא, בשעת ער זעט דעם צפור המדברת, רופט דאס ביי אים ארויס תענוג, און דורך דעם תענוג קען מען ביי אים צוטרעגן און פועל׳ן זיין ביי אים וואס מ׳וויל. על דרך זה, זאגט דער מגיד, איז דאס דער ענין פון נשמות ישראל. דער אויבערשטער, מלך, קל, רם ונשא, וואס געפינט זיך למעלה מעלה עד אין קץ, איז נישטא קיין שום זאך וואס קען מעורר זיין ביי אים אן ענין פון רצון ותענוג. אלע מלאכים, שרפים, אופנים, נשמות הגבוהות, אצילות, קענען נישט פועל׳ן זיין ביי אים דעם ענין. דווקא די צפור המדברת, און דער נמשל דאס איז נשמות ישראל, כנסת ישראל שלמטה, נשמות בגופים. וואס זיי זענען אזוי ווי א צפור המדברת, א קליינס קאפעלע, פרובירן צו דאווענען, זאגן א ווארט — דאס איז, דאס איז, דאס איז אויבן דער גאנצער רייכקייט. אבער יעדע דעם ביסל, יעדע דעם טראפ, יעדע תנועה וואס זיי זענען מעורר ביי זיך, אדער די התעוררות תשובה, די התעוררות זיך צו נענטערן צום אויבערשטן, התעוררות אהבה צו אלקות, און דאס נעמט זיך פונעם אויבערשטן מיט דעם גרעסטן תענוג, מיט דעם גרעסטן נחת רוח. און דאס איז דער קן צפור. און דאס איז דער צפור, די כנסת ישראל, צפור המדברת. בזמן הבית, איז געווען קן צפור, דאס איז געווען דער אויבערשטער באופן קבוע. עס איז געווען די שכינה, און אידן זענען געווען מיט דער תנועה פון אהבה און רצון און ביטול לאלקות, ווי מ׳זאגט: „להשתחוות ולהיראות“, „כשם שבא לראות כך בא ליראות“. אידן האבן געזען אים.

16:22 דעם אויבערשטן אין בית המקדש, עשרה ניסים פון בית המקדש, און ס׳איז געווען די אהבה צום אויבערשטן, די אהבה רבה שלמעלה מהדעת, און דאס איז געווען קבוע ונטוע בלב כל ישראל אין זמן הבית. קומט אבער צו גיין א זמן, אין זמן הגלות, איז דעמאלט דער מצב אז ס׳איז נאר „כי יקרא“, פרט למזומן. מזמן לזמן איז „ירד רוח ממרום“. ס׳איז נישט דא די קביעות פון דעם גילוי אין נפש האדם. פארקערט, איז אלע מצוות [לא ברור]. אבער פונדעסטוועגן זאגט דער פסוק „כי יקרא קן צפור“, אז מזמן לזמן זענען דא זמנים מסוימים, און דא מיינט אבער דער צמח צדק, אז דאס איז דער זמן פון חודש אלול, און דעמאלט ווערן נפתחים שערי רחמים, און ס׳איז דא דער גילוי פון די י״ג מידות הרחמים. און ס׳איז דער ענין ווי דער מלך קומט ארויס בשדה מיט אלע עניינים. איז דאס דער ענין פון „כי יקרא קן צפור“, ס׳ווערט בדרך מקרה ופנים, ווערט א זמן פון דעם גילוי י״ג מידות הרחמים. קען מען דאך מיינען אז דאס איז אן אתערותא דלעילא ולמעלה, דרך מתנה. זאגט דער פסוק „קן“, אז ס׳דארף זיין אן עבודה פון זיך. און דא טייטשט דער צמח צדק זייער געשמאק די דריי עניינים וואס ער זאגט אין פסוק: „בדרך, בכל עץ, או על הארץ“. דאס זענען דריי אופנים אין עבודה וואס דער מענטש טוט, אויפמאכן די כלים, כדי אז די התעוררות זאל בלייבן בדרך קביעות, זאל דורכנעמען די פנימיות. די ערשטע זאך איז „בדרך“, דאס איז עבודה דעת תפילה. עבודה דעת תפילה איז „בדרך בצאתם ממצרים“. כידוע, ווי עס איז מבואר אין חסידות, אז דער ענין

17:59 פון יציאת מצרים איז בזמן התפילה. דערפאר אין קריאת שמע זאגט מען, אין דער מצוה פון קריאת שמע, „אני ה׳ אלקיכם אשר הוצאתי אתכם מארץ מצרים“. און דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא, און מאריך אין די מאמרים אין לקוטי תורה, אז ביים דאווענען, אז דער איד איז זיך מעורר, ער איז זיך מתבונן אין גדלות השם, איז ער זיך מעורר די אהבת השם, און ער גייט ארויס פון די אייגענע מיצרים וגבולים. און „בדרך בצאתם ממצרים“ איז דא די מלחמה מיט עמלק, ווי עס איז מבואר אין לקוטי תורה פרשת כי תצא באריכות. „אשר קרך בדרך“, אז דער ענין פון דער עבודה פון דאווענען איז, אז דער איד שטעלט זיך פאר די מלחמה, מלחמה לה׳ בעמלק. „כי תצא למלחמה על אויביך“ — די מלחמה אין עבודה דעת תפילה. און אט די מלחמה איז דוקא „בדרך“. איז זאגט אין דער פרשה: „זכור את אשר עשה לך עמלק בדרך בצאתכם ממצרים“. דער איד גייט ארויס פון מצרים בזמן התפילה, קומט אחריו עמלק און וויל אים מאכן קאלט, און דא איז די עבודה פונעם אידן, אויפצומעוררן די אהבה בתפילה, וואס דורך דעם וועט זיין די התעוררות פונעם קן צפור אין עבודה דעת תפילה. דאס איז „בדרך“, אין עבודה דעת תפילה. דערנאך קומט „בכל עץ“. וואס עצים גייט אויף עץ החיים ועץ הדעת, ווי עס איז מבואר אין כמה ספרים אין חסידות, אז דאס גייט אויף תורה, אויף נגלה דתורה און פנימיות דתורה. כידוע, אז נגלה דתורה קומט פון עץ הדעת. תורה, נישט חס ושלום, ווייל דאס איז תורה, נאר זי איז מתלבש אין

19:27 תורה, ווי עס איז מבואר אין תניא, דער אלטער רבי איז מבאר, אז נגלה דתורה איז זיך מתלבש אין הלכות, אין דינים, צו מבאר זיין אסור והמותר, הטמא והטהור, הכשר והפסול, די אלע עניינים וואס זענען פארבונדן מיט תורה. און די תורה איז זיך מתלבש אין עניינים, אויף צו מבאר זיין די ניצוצות וואס געפינען זיך אין יעדער זאך, און מבאר זיין הטוב מן הרע אין אלע פרטים, וואס דאס איז עץ הדעת, נגלה דתורה. און עץ החיים, דאס איז פנימיות דתורה, אז דארטן רצון ברענגט מען ליכט בגילוי. ווייט פון בירורים, נישט קיין קשיא, נישט קיין מחלוקת, נישט קיין רמינהו, ווי עס איז מבואר אין אגרת הקודש באריכות. און דאס איז דער ענין פון „בכל עץ“. אז ווי נאר דער איד לערנט תורה, נגלה דתורה און פנימיות דתורה, איז ווי די גמרא זאגט, אז נאך דעם חורבן בית המקדש איז „אין לו להקדוש ברוך הוא בעולמו אלא ד׳ אמות של הלכה בלבד“. אז דארטן געפינט זיך דער אויבערשטער, און דאס איז דער ענין פון עץ החיים און דאס איז „בכל עץ“. דורך תורה קומט מען און מען מאכט די כלים צו דעם קן צפור, צו דעם גילוי השכינה שלמעלה. און דערנאך קומט דער דריטער ענין, „או על הארץ“. וואס „על הארץ“ גייט אויף מצוות מעשיות. „על עסקיו וחפציו“ — א איד וואס קען נישט זיצן לערנען תורה א גאנצן טאג, איז דורך מצוות „על הארץ“. מצוות זענען מלובש געווארן אין עניינים ארציים, חומריים און גשמיים, וואס אבער דורך מצוות, [לא ברור], ווערט דער איד פארבונדן מיטן אויבערשטן. און עד

20:51 און דא זאגט דער פסוק, אז אפילו בזמן הגלות, וואס די שכינתא בגלותא, און דער קן צפור איז אין מימד המעשה, וואס איז נישט במקום קבוע, איז דאס דער עיקר. און פון דעם איז דא די י״ג מדות הרחמים, וואס קומט צו גיין חודש אלול, און עס זענען פתוחים שערי רחמים. און דעמאלט קען אן איד צוקומען צו די גרעסטע מדריגות אין אהבת השם און יראת השם, וואס דאס איז די עבודה פון יעדער איד יעדן טאג. און די עצה פאר דעם איד איז דורך די דריי ענינים פון „בדרך“, עבודת התפילה, און דער „בכל עץ“ איז אין תורה, און דער „על הארץ“ דורך מעשי המצוות. וואס דאס איז דער כללות׳דיגער ענין וואס שטעקט אין די אלול־חמשה ראשי תיבות, ווי דער רבי האט זיך שטארק געקאכט אין חודש אלול, אז אין אלול זענען דא די פינף ראשי תיבות. ראשי תיבות וואס זענען פארבונדן מיט תורה איז דא „אנה לידו ושמתי לך“ — הרי דברי תורה קולטין. און בנוגע תפילה, „אני לדודי ודודי לי“, להתקרב אל הקדוש ברוך הוא. און בנוגע צדקה, „איש לרעהו ומתנות לאביונים“. און בנוגע תשובה, „את לבבך ואת לבב“, דער ענין פון ברית מילה, דאס איז תשובה, „ומל ה׳ אלקיך את לבבך“. און דער ענין פון גאולה, „לה׳ ויאמרו לאמר אשירה“, וואס דאס איז דער ענין פון אלול, זמן פון גאולה, ארויסנעמען די ניצוצות פון גלות דורך עבודת התשובה. וועט מען זוכה זיין, אז ס׳זאל זיין די גאולה בקרוב ממש. מען זאל זוכה זיין צו דעם קן צפור, וואס דאס גייט אויף

22:18 משיח, וואס מיר וועלן מקבל זיין די גילוי פון דעם בית המקדש השלישי, און די גאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו. זאל זיין א גוט געבענטשט יאר, און א כתיבה וחתימה טובה, שנה טובה ומתוקה בגשמיות וברוחניות.