פרשת בהר-בחוקותי תשפ״ה "וכי תמכרו ממכר לעמיתך וגו׳ - מכירה און אונאה אין עבודת השם

00:00 עס איז געווען אין א שטעטל ליובאוויטש, אין די צייטן פון דעם רבי'ן רש״ב. דעמאלט זענען אין ליובאוויטש געווען דער רבי רש״ב און דער רבי ריי״צ, דער פריערדיקער רבי, און ער האט געהאט דריי טעכטער. און אין דער זעלבער צייט איז געווען אין ליובאוויטש, אין הויף, אין חצר, אויך דער חסיד, א באוואוסטער חסיד, ר׳ חאניע מאראזאוו. ר׳ חאניע מאראזאוו איז געווען פון די משפיעים, און ער איז אויך געווען פון די גבאים פון דעם רבי'ן רש״ב. און ער איז געווען דארט מיט זיין משפחה און האט געהאט קינדער. צווישן זיי האט ער געהאט טעכטער. דער סיפור וואס מ׳גייט אייך דערציילן, דאס דערציילט איינע פון ר׳ חאניע'ס טעכטער. זיי זענען געווען מיידלעך, זיי האבן געשפילט צוזאמען. און אזוי פלעגן זיי אין אוונט, ווען זיי האבן געהאט צייט, זיך ארומשפילן אין חצר. איינע פון די שפילן וואס זיי האבן געשפילט איז געווען אזא שפיל וואס מ׳נעמט, מ׳לייגט אזא שמאטע, מ׳נעמט עפעס אזא זאך און מ׳לייגט עס ארום די אויגן, פארדעקט די אויגן, מען קען נישט זען. און דער מענטש וואס שפילט, דער וואס גייט, דארף זוכן די קינדער, גייט ארום און ער דארף זיך טאפן. ער קען נישט וויסן וואו ער גייט, איז ער דארף טאפן א וואנט, טאפן א טיש, טאפן וואו ער גייט. און ער דארף טאפן. און ווען ער טאפט אן דעם וואס ער טאפט אן, וועט יענער דארפן אנטאן די שמאטע אויף די אויגן און ארומגיין און טאן די זעלבע זאך, ארומזוכן. און זי דערציילט אז עס איז געווען איינמאל, די קינדער האבן געשפילט. ער—

01:47 גייט אזוי אין א צימער. און זיי האבן געמאכט עפעס אזא שפיצל. וואס האבן זיי געטאן? איינע האט אנגעטאן די שמאטע, איז ארומגעגאנגען זוכן. און די קינדער זענען אלע ארויסגעגאנגען פון צימער, זיך באהאלטן אינדרויסן. און זי איז געבליבן אליין און זי איז ארומגעגאנגען. זי האט געמיינט אז זי האט דארט מענטשן, אבער זי קען נישט זען. פלוצלינג איז דארט אראפגעגאנגען דער טאטע, דער רבי ריי״צ. ער איז פונקט אראפגעגאנגען דארטן, אריין אין צימער. און זי האט דאך נישט געקענט זען וואס זי טוט. זי איז אריין דארט און פונקט האט אים אנגעטאפט ביי דער האנט און געזאגט: „אך, איך האב דיך געכאפט.“ נו, האט זי אראפגענומען די שמאטע פון די אויגן. זעט זי אז דאס איז דער רבי ריי״צ, געפינט זיך דארטן. כמובן, דאס איז געווען אין די צייטן וואס דער רבי רש״ב האט נאך געלעבט. דער רבי ריי״צ איז געווען דער טאטע פון די מיידלעך. און זי איז געווען זייער פארשעמט אז זי האט דאס געטאן, געבעטן מחילה. אבער דער רבי ריי״צ האט געוואלט מוחל זיין די קינדער. האט ער געזאגט: „ניין, א שפיל איז א שפיל. דו האסט מיר געכאפט, איז דארף מען ווייטער שפילן די שפיל.“ דערווייל זענען אלע קינדער צוריק אריינגעקומען אין צימער, און זי איז געווען א ביסל נישט באקוועם. אבער דער פריערדיקער רבי האט געזאגט: „איך גיי ווייטער שפילן די שפיל. א שפיל איז א שפיל.“ כמובן אז זי האט געוואלט אויסלאזן דעם ענין. האט ער אנגעטאן די שמאטע אויף די אויגן, זיך פארדעקט

03:30 די אויגן און געזאגט: „נו, איך דארף איצט גיין כאפן.“ נו, די מיידלעך האבן זיך נישט געפילט אזוי, ווי מ׳זאגט, זייער איינגענומען. אבער זיי זענען געווען פריילעך; צווישן זיי איז געווען א שמחה. און דער רבי גייט ארום און טאפט און טאפט און זוכט, ער וויל כאפן די קינדער. דערווייל איז דארט אריינגעקומען ר׳ חאניע. ר׳ חאניע קומט אריין אין צימער און ער זעט וואס גייט פאר. דער פריערדיקער רבי גייט ארום און די קינדער לויפן ארום, און ער גייט מיט די שמאטע. ער האט אריינגעשריגן און ער זאגט אים: „וואס טוסטו דא איצט? דער טאטע זוכט דיר.“ אזוי האט ער געזאגט צום פריערדיקן רבי, זיין זון. „וואס טוסטו אזוי?“ דער פריערדיקער רבי האט אראפגענומען די שמאטע און געזאגט, [לא ברור] „דאס זענען די קינדער. איר זעט, די קינדער.“ וואס איז געווען דער ענטפער? דאס זענען אנדערע ווערטער, מיר וועלן פארטייטשן דאס. אז דער טאטע זוכט, דאס זענען די קינדער. דאס איז, אז דער רבי רש״ב זוכט אים. אבער ער, ר׳ חאניע, זיינע קינדער. און ער זאגט זיינע קינדער. [לא ברור] דאס שפילט זיך מיט די קינדער. אבער כמובן, ער האט געוואלט ארויסברענגען דעם פנימיות הענין. אז דאס זענען די קינדער, [לא ברור]. דאס איז געווען, יא, א שפיל, וואס איז געווען א שיינע מעשה. יא, אבער די קינדער זענען ארויסגעלאפן פון צימער, זיי האבן געוואלט אויסשטעלן אז זיי זאלן נישט זיין דארטן. ממילא איז געווען גרינג צו פאטשן, אז די שפיל קען זיך ווייטער שפילן מיט די קינדער. וואס איז דא דער פנימיות פון דעם ענין, פון דעם שפיל? אין די סדרה, פרשת בהר־בחוקותי—

05:26 סיי, פרשת בהר, סיי פרשת בחוקותי, רעדט וועגן כמה וכמה דינים פון קנינים. ס׳איז דא דינים און מצוות, און אין דער פרשה זענען פאראן די פסוקים וואס רעדן וועגן דיני קנינים: „וכי תמכרו ממכר לעמיתך או קנה מיד עמיתך, אל תונו איש את אחיו“. פון דעם לערנט מען ארויס די מצוה פון מקח וממכר, און דער רמב״ם זאגט אז ס׳איז א מצות עשה צו דן זיין בדין מקח וממכר. מיט אנדערע ווערטער, די דינים פון מקח וממכר על פי הלכה: וויאזוי קען מען קונה זיין א חפץ, וויאזוי קויפט מען א קרקע, וויאזוי מאכט מען א קנין — די אלע דינים פון הלכות מכירה וקנין. און אויך לערנט מען ארויס די דיני אונאה, „אל תונו איש את עמיתו“. וויאזוי עס דארף זיין די מכירה, די קנין דארף זיין אן קיין אונאה — אונאת כספים, אונאת דברים, די אלע דינים. אז בכלל, פרשת בהר, און אויך פרשת בחוקותי, רעדט וועגן כמה וכמה עניינים פארבונדן מיט דיני קנינים: קנינים פון מטלטלין, קנינים פון חצרות, קנינים פון הייזער. דאס איז וואס עס רעדט זיך אין המשך פון דער פרשה. ס׳איז דאך ידוע אז יעדער ענין וואס איז אין תורה, און דאס קומט ארויס אין הלכה, האט אויך א פירוש אין עבודת השם. כידוע, וואס עס ברענגט זיך, אז יעדער ענין אין תורה, יעדער הלכה אין תורה, האט זיך איר פירוש על פי פשט, און אויך א פירוש אין פנימיות הענינים. און דער בעל התניא זאגט אז בעצם שטייט עס שוין אין רמב״ם. ס׳איז נישט נאר קיין חידוש פון תורת החסידות, נאר דאס איז מפורש אין רמב״ם. דער רמב״ם זאגט אז די אלע דיני התורה, דאס איז אן ענין פון לתקן הדעות וליישר כל המעשים. דאס הייסט, אין אנדערע ווערטער, אז פון יעדער הלכה קען מען ארויסנעמען א הוראה אין עבודת האדם, ליישר הדעות ומתקן זיין די מעשים, און ווי

07:25 אזוי צו לעבן מיט דעם אויבערשטן. דערפאר געפינען מיר אין חסידות, פאראן א מאמר פונעם אלטן רבי, און דערנאך פאראן אויך פונעם צמח צדק, יא, כמה פרטים, און נאך פון רבי׳ן, נשיאנו, וואס רעדן ארום און גייען צו פארשטיין וואס איז דער ענין פון מכירה וקנין אין עבודת השם. ס׳איז פאראן פונעם רבי׳ן אויך די מאמרים פארבונדן מיט מתן תורה. דער רבי האט גערעדט אין תש״י, און דער רבי האט אמאל גערעדט צוויי מאמרים: „חמשה קנינים קנה הקדוש ברוך הוא בעולמו“, ווי עס שטייט אין משניות פרקי אבות, סוף פרקי אבות. און ער האט גערעדט באריכות, וואס באדייט דער ענין הקנינים. וועלן מיר ארומרעדן פריער דעם כללות׳דיקן ענין פון קנין, וואס רעדט זיך ארום אין חסידות, אין די מאמרים. און דערנאך וועלן מיר רעדן דעם ענין פון אונאה, וויאזוי דער ענין רעדט זיך ארום, אויך דאס מיוסד אויף דעם וואס ער מרמז אין מאמר. וועגן דעם כלל ענין הקנינים איז מבואר אין חסידות אז ס׳איז דא דער מוכר און ס׳איז דא דער קונה. „כי תמכרו ממכר לעמיתך“ — דאס גייט אויף דעם אויבערשטן און אויף כנסת ישראל. אז דער אויבערשטער איז דער קונה. „עמיתך“ — זה הקדוש ברוך הוא. יא, דער אויבערשטער ווערט אנגערופן „עמיתך“. דאס ברענגט זיך ארויס אין כמה מאמרי חז״ל. יא, איז דער אויבערשטער דער קונה, און א איד איז דער מוכר. און דאס אז דער אויבערשטער ווערט אנגערופן קונה: „ברוך עושה, ברוך יוצר, ברוך בורא, ברוך קונה“. דער אויבערשטער ווערט אנגערופן דער קונה. און על דרך זה געפינען מיר אין דעם מאמר חז״ל הידוע: „אני לא נבראתי אלא לשמש את קוני“. אז א איד איז באשאפן געווארן אויף דער וועלט צו משמש זיין את קוני. דאס הייסט, מען רופט אן דעם אויבערשטן בשם „קוני“. איז דער אויבערשטער

09:21 איז דא דער קונה, און די אידן זיינען די מוכרים. וויאזוי רעדט זיך דאס? די קנינים, די מכירה, וויאזוי האנדלט זיך דאס? איז ווי ס׳איז מבואר אין מאמרי חסידות, אז א נשמה — ווען דער אויבערשטער אראפשיקט אויף דער וועלט נשמת ישראל, זיין חלק אלוקה ממעל ממש, די נשמה איז געווען למעלה אין גן עדן, נהנה מזיו השכינה. און דער אויבערשטער אראפשיקט די נשמה אויף דער וועלט, און די נשמה געפינט זיך אין דעם עולם הזה הגשמי, פארנעמט זיך מיט ענינים גשמיים. און די תכלית פון דער נשמה איז אויפצוהייבן די ענינים פון דער וועלט און דאס אפגעבן צום אויבערשטן. יעדער ביסן וואס א מענטש עסט לשם שמים, איז ער מברר דעם ניצוץ וואס געפינט זיך אין דעם דבר גשמי, הייבט עס אויף, און ער גיט עס אוועק צום אויבערשטן. „קונה שמים וארץ“ — דאס שטייט ביי אברהם אבינו, יא, וואס ער איז איינע פון די חמשה קנינים. „ברוך ה׳ אל עולם, קונה שמים וארץ“. דאס הייסט, אז א איד, דורך זיין עבודה, איז מקנה צום אויבערשטן. כביכול דער אויבערשטער האט באשאפן די וועלט, ווי די וועלט איז א מציאות נפרדת, די וועלט איז א עולם הזה, און אדרבה, ס׳איז „מלא קליפות וסטרא אחרא“. די וועלט פון נשמה, פון ישות, פון חומריות, כביכול אפגעריסן פון דעם אויבערשטן. און א איד, דורך זיין עבודה, און „כל מעשיך לשם שמים“, „בכל דרכיך דעהו“, און יעדער ענין וואס א איד פארנעמט זיך — במאכלו, במשתהו, בקנינו, במשאו ובמתנו — אין יעדן דבר גשמי, איז א מענטש כביכול, איז ער דער מוכר. ער גיט אוועק צום אויבערשטן דעם מציאות זיינעם,

11:03 זיין לעבן, מיט זיין גשמיות, מיט זיינע ענינים, און ער הייבט דאס אויף צו רשות הקדושה. ער מאכט פון דעם אן ענין פון קדושה, ער מאכט פון דעם א מצוה, ער מאכט פון דעם א חפץ של מצוה, א חפץ של קדושה, א תשמיש קדושה, מאכן די וועלט א דירה לו יתברך. און דאס איז דער כלל ענין פון מתן תורה. כידוע, וואס דער אויבערשטער האט געגעבן אידן תורה, וואס דורך תורה זיינען אידן מברר די וועלט, מזכך די וועלט, צו מאכן די וועלט א דירה לו יתברך. און וואס גיט דער מוכר פאר דעם? אה, וואס גיט דער קונה? ער גיט געלט. [לא ברור] אז דאס איז דער ענין פון כסף, געלט, כסף. וואס די גמרא זאגט, מסכת בבא מציעא, פרק הזהב, אז כסף, דאס איז די זאך וואס גייט אריבער מרשות לרשות, אפצומאכן די קנייה, איז דאס דער ענין פון כסף. און מען איז מסביר, וואס איז דער טייטש כסף, און דאס איז דער אויבערשטער גיט אידן כסף, און אידן געבן דעם אויבערשטן די גשמיות פון דעם עולם הזה. טייטשט מען עס אויס, אז כסף איז דאך מלשון אהבה, „כי נכסוף נכספתה“. אז „נכסוף נכספתה“, יא, דאס איז דער ענין פון כסף: כיסופים, אהבה, תשוקה, צמאון, דבקות. יא, דער אויבערשטער גיט אידן דעם כסף, [לא ברור] מלמעלה, [לא ברור] פון אהבה. דער אויבערשטער שיינט אריין אין אידן [לא ברור] די אהבה, וואס דער אויבערשטער גיט אריין אין אידן. און מצד דעם אהבה, דאס וואס ביי אידן ווערט נתעורר די תשוקה, דער צמאון, „נר ה׳ נשמת אדם“.

12:42 און דער רבי זאגט אין תניא, אז דער נר שטרעבט שטענדיק כלפי מעלה. און דער אויבערשטער גיט אריין אין אידן דעם כיסופין, דעם כסף, די אהבה ותשוקה, איז דורך די אהבה, מצד דעם כח פון אהבה וואס אן איד האט צום אויבערשטן, הייבט דער איד אויף די וועלט צום אויבערשטן. די גמרא זאגט אבער אז עס דארף זיין דער ענין פון משיכה. וואס איז דער ענין פון משיכה? אז מען דארף דעם ענין ארויסשלעפן, משיכה. יא, אז עס דארף זיין אן ענין פון ארויסציען, ארויסנעמען פון רשות הקליפה צו רשות הקדושה. ארויסנעמען די זאך פון דער וועלט, צופירן איר צו א העכערער וועלט. וואס דאס איז דער ענין פון משיכה: מען נעמט די זאך פון רשות הרבים און מען פירט עס אריבער אין רשות היחיד. רשות הרבים איז דער ענין פון רבים; [לא ברור] וועלט און גשמיות וחומריות, וואס איז דער רשות הרבים, עלמא דפרודא, ענינים נפרדים. און אן איד איז מושך, הייבט אויף, נעמט ארויס די ענינים פון דער וועלט, און אן איד הייבט עס אויף צו רשות היחיד, יחידו של עולם, גיט עס אוועק צום אויבערשטן. און דאס איז דער סדר העבודה וואס אן איד, מוכר ומקח. יא, אז עס פירן זיך דא מקח וממכר. דער אויבערשטער גיט אן אידן כסף, גיט אן אידן אהבה, גיט אן אידן דבקות, און אן איד גיט דעם אויבערשטן מלמטה, הייבט אויף גשמיות און מאכט פון גשמיות רוחניות. אזוי איז דא דער פתגם פון דעם אלטן רבי׳ן, אז דער אויבערשטער גיט אידן גשמיות, און אידן מאכן פון די גשמיות רוחניות. דער אויבערשטער באשאפט די וועלט פון אין צו יש, און אידן מאכן פון דעם יש, מאכן זיי אין, הייבן אויף די וועלט און מאכן פון

14:19 די וועלט א דירה לו יתברך. אז דאס איז [לא ברור], אז דאס איז דער טעם וואס מען רופט אן ארץ ישראל בשם ארץ כנען. ווייל דער אלטער רבי, ווי ער רופט עס אן כמה וכמה פעמים, רופט ער אן ארץ ישראל בשם ארץ כנען. יא, ווייל כנען איז, רש״י זאגט אז כנען איז א מלשון סחורה. איש כנעני איז אן ענין פון תגר, סוחר. דאס הייסט אז סחורה איז דער ענין פון קנין ומקח. איז רופט מען אן ארץ ישראל „ארץ כנען“, ווייל דאס איז דער ענין פון ארץ ישראל. ירידת הנשמה למטה איז כדי צו פועל זיין דעם ענין פון כנען, דעם קנין ומכירה. אז מיר באקומען פון אויבערשטן די כסף, די אלע ענינים מלמעלה, אהבה ויראה, און אידן געבן דעם אויבערשטן די גשמיות מלמטה, און מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך. און דאס איז תכלית ירידת הנשמה למטה, דער ענין פון קנין: „אני נבראתי לשמש את קוני“. אז [לא ברור] א קנין, אז מאכן פון דער וועלט, איבערמאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך, מאכן פון דער וועלט [לא ברור]. איז אויף דעם זאגט מען חסידות: „וכי תמכרו ממכר לעמיתך או קנה מיד עמיתך“. אז אט די עבודה וואס אן איד טוט אויף דער וועלט פון מכירה וקנין, זאגט די תורה ווייטער: „אל תונו איש את עמיתו“. אז עס דארף נישט זיין קיין אונאה. וואס איז דער ענין פון אונאה? איז אויף דעם איז דא א ביאור נפלא פון דעם אלטן רבי׳ן. דער אלטער רבי האט עס געזאגט אין דעם מאמר „קמתי אני לפתוח לדודי“, [לא ברור] מאמר, וואס איז מבאר דעם גאנצן תכלית פון ירידת הנשמה למטה, [לא ברור] דעם ביאור פון דעם רבי רש״ב [לא ברור].

16:02 ס׳איז דא אין חסידות א טייטש, תוספות און פרטים וביאורים, אין דעם ענין פון אונאה. וואס איז דער טייטש פון „ולא תונו איש את עמיתו“? דער רבי ברענגט אויף דעם א געשמאקן ביאור. אין שיר השירים רופט כנסת ישראל דעם אויבערשטן בשם „יונתי“. אין דעם פסוק שטייט: „אני ישנה ולבי ער, קול דודי דופק, פתחי לי אחותי רעיתי יונתי תמתי“. כמה פעמים רופט כנסת ישראל דעם אויבערשטן בשם „יונתי“. זאגט דער רבי, אז דאס ווארט „יונתי“ האט צוויי טייטשן: א חיובדיקן טייטש און א שלילדיקן טייטש. דאס איז מצד דער נשמה, ווי די נשמה איז בעצם, און מצד דער התלבשות פון דער נשמה אין גוף און נפש הבהמית. וואס מיינט „יונתי“ מצד דער נשמה? דאס רופט זיך יונה, וואס ווייזט אויף דעם ענין פון כנסת ישראל, ווי זיי האבן ליב דעם רבונו של עולם. זאגט דער מדרש: „יונתי“ — אזוי ווי א יונה. די יונה ווייזט אויף הסתכלות. זאגט דער מדרש, אז ביי א יונה איז דא א גרויסע אהבה וחיבה. דאס איז א משל אויף דעם קשר צווישן דעם הקדוש ברוך הוא און כנסת ישראל: די אהבה וחיבה וואס כנסת ישראל האט צום הקדוש ברוך הוא, זי קוקט אויף אים, און זי קוקט זיך אן און איז זיך מתבונן אין דער גרויסקייט פון רבונו של עולם, און דאס איז א הסתכלות מיט דביקות. דאס איז דער טייטש פון „יונתי“ מלשון יונה. וואס איז דער אנדערער טייטש פון „יונתי“? פארוואס רופט מען די נשמה „יונתי“? ווייל זי ווערט אנגע׳אונה׳ט, מיט אן א׳, דורך דעם גוף און נפש הבהמית. זי ווערט פארפירט דורך דעם גוף און נפש הבהמית. און וואס פאר א משל זאגט דער אדמו״ר אויף דעם? דאס איז ווי א מענטש וואס מען לייגט אים א שמאטע פאר די אויגן. דער אדמו״ר ברענגט דעם משל: אמאל איז דא א מענטש וואס איז בעצם א חכם, א גרויסער חכם,

18:07 און אויך א בעל מעלות, א בעל כשרונות און א בעל חושים. אבער אז מען נעמט אים אוועק די מעגליכקייט צו זען וואו ער גייט און וואו ער שטייט, מען לייגט אים א שמאטע פאר די אויגן, מען נעמט אים אוועק די ברילן מיט וועלכע ער קען זען, מען פארשווארצט עס, דאן ווערט דער מענטש פארכאפט. און די מענטשן ארום אים שלעפן אים ארום וואוהין זיי ווילן: זיי פירן אים אהין, זיי פירן אים אהער, אהין און אהער, אויף אלע רוחות. דאס פועל׳ט אויפן מענטש, וואס איז בעצם א גרויסער חכם, אז ער ווערט מבולבל און צעטומלט. זאגט דער אדמו״ר: דאס איז דער ענין פון דער התלבשות פון דער נשמה אין גוף און נפש הבהמית. די נשמה איז א חלק אלוקה ממעל ממש. די נשמה, מזליה חזי; די נשמה זעט אלקות, די נשמה וויל אלקות, די נשמה האט בעצם אמונה פשוטה אין אלקות, ווי דער אדמו״ר זאגט אין תניא. דאס איז אלץ מצד דער נשמה. אבער ווען די נשמה קומט אראפ למטה און זי ווערט מתלבש אין גוף און נפש הבהמית, פארדעקט דער גוף און נפש הבהמית דעם אור הנשמה. און דאן, וואס ציט דעם גוף און נפש הבהמית? ער ווערט מער געצויגן צו חומריות, גשמיות און עולמיות. דער יצר הרע פארדעקט אים די אויגן, ער פארדעקט דעם בליק און פארבלענדט אים מיט כל דבר אסור. אדער אפילו מיט א דבר המותר, אבער נישט לשם שמים. און דער מענטש ווערט פארכאפט פונעם יצר הרע; ער מיינט אז ער טוט אליין. און דער מענטש זאגט: מיט דעם מוז איך זיך פארנעמען, מיט דעם עסן, מיט דעם טרינקען, מיט די פרנסה, מיט די ענינים — פארגעס איך דעם רבונו של עולם. און פון דעם פאלט ער אראפ און ווערט פארבלאנדזשעט, און ער פארגעסט דעם רבונו של עולם. דאס איז די אונאה פון עולם הזה, די אונאה דקליפה. און דאס איז וואס די פרשה קומט אונז זאגן: א איד דארף וויסן אז די נשמה איז אראפגעקומען למטה אין דער וועלט מיט א תפקיד. און חסידים קומען מיט

20:03 [לא ברור]. אידן זענען געקומען אויף דער וועלט צו וויסן אז דא אין דער וועלט איז דא דער תפקיד פון קנין ומכירה. ער קויפט ביים רבונו של עולם דעם כסף וזהב, דעם [לא ברור], און דער רבונו של עולם גיט אים צוריק אויף דעם. די עבודה איז אז ער גיט איבער צום אויבערשטן, ער פארקויפט. די ענינים פון מאכן פון דער וועלט און פון אלץ וואס געהערט צו עניני עולם הזה, און מאכן פון דעם א ג־טליכע וועלט. און אויף דעם זאגט מען „ולא תונו איש את עמיתו“. א מענטש זאל זיך נישט לאזן אנאונען פונעם יצר הרע און נפש הבהמית, וואס פארפירן דעם איד. אנשטאט דעם זאל א מענטש זען דעם אמת׳ן ווילן אלוקי. א מענטש זאל זען דעם אמת און געדענקען דעם אמת, וויסן פאר וואס מען איז געקומען און וואס איז זיין תפקיד. און ווען מען דארף מאכן פון דער וועלט א דירה לאלקות, זאל מען זיך נישט אנאונען פון די נארישקייטן פון דער נפש הבהמית, און מיינען אז די אנדערע ענינים ברענגען אזויפיל פרנסה, און דערפאר איז נישטא קיין צייט צו דאווענען, נישטא קיין צייט צו לערנען, וכולי. „ולא תונו איש את עמיתו“ — נישט אנאונען. און ווי חסידים זאגן, אז אונאה איז נישט נאר דער טייטש אז מען זאל נישט אנאונען יענעם, נאר זיך אליין אויך נישט אנאונען. ווייל אמאל נארט א מענטש נאר זיך אליין אפ, מיט כל מיני תירוצים וביאורים; ער מיינט אז אלץ איז ענינים פון קדושה, און ער קען זיך אליין ארייננארן אין דעם, און זוכן צו זיין אן עבד השם. און אויף דעם זאגט מען „ולא תונו איש את עמיתו“. א מענטש זאל האבן ליכטיגע אויגן, מען זאל קענען זען.

21:30 דעם אמת, זיין דעם אמת׳ן ווילן, און געדענקען שטענדיג, אז פאר וואס די נשמה איז געקומען דא למטה: צו מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך. און דאס איז דער ענין פון „טוב לי תורת פיך מאלפי זהב וכסף“. עס איז א טייטש פון חסידות, אז דער ענין פון „אלפי זהב וכסף“, דאס איז די אהבה ויראה. ווייל כסף איז דער ענין פון „נכסוף נכספתי“, אהבה. זהב איז דער ענין פון יראה. זהב איז „מצפון זהב יאתה“, גבורה, יראה. וואס אהבה ויראה, כסף וזהב, דאס האט דער רבי מסביר געווען אין תניא. איז „אלפי זהב וכסף“, דאס איז די אלפי, וואס די נשמה האט געלערנט זיך, אלפי מלשון „אאלפך חכמה, אאלפך בינה“. די אהבה ויראה וואס די נשמה האט למעלה איז [לא ברור] די אהבה ויראה. זאגט מען אבער אז „תורת פיך“, דווקא דא למטה אין עולם הזה הגשמי, אז א איד זיצט צו לערנען תורה בגשמיות, „תורת פיך“ איז „טוב לי“ פון „אלפי זהב וכסף“, ווייל פון דעם מאכט א איד א דירה לו יתברך. און דאס איז די אמת׳ע עליה דורך די התלבשות אין גוף און נפש הבהמית, און איבערמאכן זיי, מאכן זיי א דירה לו יתברך, און מאכן פון דעם מכירה וקנין צום אויבערשטן. דאס הייסט מאכן פון ארץ כנען ארץ ישראל, און דעמאלט קומט מען צו צו דער אמת׳ער עליה [לא ברור] מתן תורה. און דאס איז די עבודה פון די טעג פון ספירת העומר: „משכני אחריך נרוצה, הביאני המלך חדריו, נגילה ונשמחה בך“. „משכני“, דאס איז מלשון משיכה, וואס דער אויבערשטער ציט אידן צו זיין רשות, ווי א קנין משיכה. דער פארעם פון משיכה, וואס דער אויבערשטער ציט צו אידן צו

23:01 געטלעכקייט. „אחריך נרוצה“, וואס דאס איז מלשון רבים, אז סיי די נפש האלקית און סיי די נפש הבהמית ווערן נמשך און נתברר, ווערן איבערגעמאכט צו ווערן כלים לאלקות. און דעמאלט „הביאני המלך חדריו“, אז דער אויבערשטער נעמט אידן און פירט זיי אריין אין חדר, וואס דאס איז דער ענין פון מתן תורה, וואס דער אויבערשטער האט אריינגענומען אידן אין חדר און געגעבן אונז די תורה, אז מ׳זאל קענען מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך, און מאכן אז די גאנצע וועלט זאל ווערן ברשותו של הקדוש ברוך הוא, ווי מ׳זאגט דעם פסוק „עם זו קנית“. דאס גייט אויף דעם גילוי פון, פון, פון, פון יציאת מצרים, און ווי עס שטייט לעתיד לבוא: „והיה ביום ההוא יוסיף אדני שנית ידו לקנות את שאר עמו“. „שאר עמו“ — דער אויבערשטער וועט [לא ברור] ביי אידן דעם קנין, דעם אמת׳ן קנין, אז עס וועט ווערן די התאחדות פון אידן מיטן אויבערשטן, ישראל, אורייתא וקודשא בריך הוא כולא חד.