חג השבועות (תשפ"ה) - קבלת התורה דורך עבודה, נישט בדרך ממילא

00:00 דער רבי האט אמאל דערציילט וועגן שבועות, ווי עס איז געווען אין יאר תרנ״ו. דער רבי הרש״ב האט דעם ערשטן טאג שבועות געזאגט א זייער לאנגן מאמר. בכלל, דער סדר אין ליובאוויטש איז געווען אז דעם ערשטן טאג שבועות, ארום דער צייט פון ליכט־בענטשן, פלעגט דער רבי אריינקומען אין זאל און זאגן דעם מאמר. דאס איז געווען נאך פאר ליכט־בענטשן, און דער מאמר האט זיך פארצויגן ביז שפעט. עס איז געווען א זייער לאנגער מאמר. איבער צוויי שעה, צוויי־און־א־האלב שעה, האט דער רבי דעם מאמר געזאגט. צום סוף איז שוין געווען זייער שפעט. דערנאך האט דער רבי געדאוונט מעריב, און מעריב פונעם ערשטן טאג שבועות איז געווען א לאנגע מעריב. אזוי ווי איר קענט אפשר פון צפת, אז די רביים פלעגן דעם ערשטן טאג שבועות דאווענען באריכות. דעם ערשטן טאג שבועות פלעגט זיין א לאנגע דאווענען. דאס אלץ איז געווען נאך פאר דער סעודה. בכלל, די סעודה פון שבועות האט זיך אנגעהויבן זייער שפעט. ביי דער סעודה דעם ערשטן טאג שבועות זענען געזעסן קרובים פון דער משפחה. דער חסיד ר׳ ברוך שניאור שניאורסאהן איז דארט געווען. דאס איז געווען דער פאטער פון ר׳ לוי׳ק, דעם רבי׳נס זיידן. ער האט ביי דער סעודה געזאגט: „היינט האט מען געהאט תמימות בדרך ממילא.“ וואס האט ער דערמיט געמיינט? עס שטייט אין שולחן ערוך אז ליל שבועות דארף מען ערשט דאווענען שפעט ביינאכט. מען דארף ווארטן ביז עס וועט זיין תמימות. די תורה זאגט אז עס דארף זיין תמימות ביי ספירת העומר, און ערב שבועות איז דער לעצטער טאג פון ספירת העומר. כדי עס זאל זיין תמימות, דארף מען ווארטן ביז עס ווערט נאכט און עס זענען פאראן גאנצע טעג, תמימות, פון די ימי ספירת העומר. און ר׳ ברוך שניאור האט געזאגט דארט, אין אנוועזנהייט פונעם רבי׳ן, אז

02:17 וויבאלד עס איז געווען א לאנגער מאמר און א לאנגע דאווענען, איז תמימות שוין צוגעקומען בדרך ממילא, אן דעם וואס מען האט געדארפט ווארטן. דער רבי הרש״ב, ווען ער האט דאס געהערט, האט געזאגט אז ביי חסידים עקזיסטירט נישט אזא זאך ווי „בדרך ממילא“. תמימות און בדרך ממילא גייען נישט צוזאמען. תמימות קען נאר קומען דורך עבודה. אין חסידות עקזיסטירט נישט קיין זאך וואס קומט סתם בדרך ממילא. אין חסידות דארף יעדער ענין קומען דורך יגיעה און עבודה בכח עצמו. און ווען מען רעדט וועגן עבודה, רעדט מען וועגן תמימות. מען רעדט וועגן תמימות בזמן, ווייל דאס איז שבועות; מען רעדט וועגן תמימות במקום; מען רעדט וועגן תמימות בנפש. און דער עיקר התמימות איז תמימות בנפש. דער רבי איז אונז מזהיר אויף תמימות, אויף דער אמת פון תמימות. און אלע די זאכן קענען קומען נאר דורך עבודה ויגיעה. ווען מען רעדט וועגן חג השבועות, איז דאס דער ענין פון עבודה בכח עצמו. דאס איז אן עיקר׳דיגער ענין אין די ענינים פון חג השבועות. וואס מיר געפינען ביי חג השבועות איז אט די נקודה, אז מען מאנט דווקא דעם ענין פון עבודה בכח עצמו. די זאכן דארפן זיין דורך עבודה, און דערפאר רופט מען דאס דווקא קבלת התורה. שבועות איז דאך אויך דער ענין פון מתן תורה. מתן תורה איז וואס מען גיט מלמעלה, דער גילוי מלמעלה פון מתן תורה. אבער דער עיקר ענין אין חג השבועות, ווי דער רבי איז מסביר אין חסידות, איז דער ענין פון עבודה. דאס איז וואס די תורה זאגט: „ועשית חג שבועות“ — אז מען דארף מאכן דעם חג השבועות. דער מענטש דארף דאס דורכגיין דורך זיין עבודה, דווקא דורך עבודה בכח עצמו. דאס איז דער עיקר ענין פון דער תורה. עס איז אויך באקאנט די תורה פונעם אלטן רבי׳ן, וואס ער האט געזאגט: ביי מתן תורה זענען געווען דריי ענינים. דער ענין פון נגלה דתורה איז געגעבן געווארן, דער ענין פון פנימיות התורה איז געגעבן געווארן, און עס איז געגעבן געווארן דער כח אז מען זאל קענען דווקא נאך אלע

04:23 ענינים דורך עבודה. דער כח פון עבודה איז באקומען געווארן ביי מתן תורה. דאס איז דער סדר הענין, אז די זאכן זאלן זיין דווקא דורך עבודה בכח עצמו. עס ווערט מבואר אין חסידות דווקא אין די מאמרים וואס רעדן וועגן דעם ענין פון דעם גילוי פון מתן תורה. וואס שטייט ביי מתן תורה? עס שטייט אז עס זענען געווען קולות וברקים און אלע ענינים וואס זענען געקומען מלמעלה. עס איז געווען „והר עשן“. דאס הייסט, עס זענען געווען גילויים וואס זענען געקומען מלמעלה: ענינים פון קולות, ענינים פון ברקים, קולי שופרות. דאס אלץ זענען ענינים פון גילויים וואס זענען געקומען מלמעלה. אבער עס איז אויך געווען דער ענין פון „והר עשן“ — אז דער בארג איז געווען מיט רויך, מיט עשן. עס ווערט מבואר אין חסידות אז דא זענען דא די צוויי ענינים ביי מתן תורה. עס זענען דא די זאכן וואס דער אויבערשטער האט געגעבן ביי מתן תורה מלמעלה, די קולות און די ברקים און די גילויים וואס זענען געקומען מלמעלה — דאס איז פון איין זייט. אבער פון דער צווייטער זייט איז די תורה מדגיש אז עס איז געווען „והר עשן“. וואס איז דער טייטש „והר עשן“? דאס הייסט דער זיכוך פונעם הר, פונעם גשמיות. דער הר, דער ענין פון גשמיות, פון דומם, דער ענין פון א בארג — אז דער בארג איז געווען דורכגענומען מיט עשן. עס איז געווען אן עשן, וואס עשן באווייזט אויף א זאך וואס גייט מלמטה למעלה. ווען עס ברענט א דבר גשמי, גייט ארויס א רויך, און דאס איז וואס ווייזט אויף דעם זיכוך פון דעם חומר. בשעת דער חומר ווערט נזדכך, ווערט פארברענט, ווערט אויסגעאיידלט, און פון

05:56 דעם ווארט אויך. און דער סדר הענין וואס מ׳וויל ארויסברענגען איז, אז אין עבודה, דער עבודה פון מתן תורה, פון חג השבועות, דארף דער עיקר הדגש זיין דווקא אז ס׳זאל זיין דער עבודה בכח עצמו, אויף זיינע כלים צו די אלע גילויים פון מתן תורה. ס׳איז דאך ידוע אז דער ענין פון חג השבועות איז פארבונדן מיטן הייליגן בעל שם טוב, וואס ביי אים איז די הסתלקות געווען דעם ערשטן טאג שבועות. איז געפינען מיר א דבר נפלא דווקא ביים בעל שם טוב. ס׳איז דאך ידוע, ס׳איז מקובל ביי חסידים, אז ביים בעל שם טוב איז געווען אז די הסתלקות זיינע איז געווען דעם ערשטן טאג שבועות, אבער זיין קבורה איז געווען דעם צווייטן טאג שבועות. און ס׳איז ידוע, דער רבי ריי״צ דערמאנט כמה פעמים וואס ער האט געהערט בקבלה פונעם אלטן רבי, וואס האט איבערגעזאגט וואס ער האט געהערט פונעם מגיד, אז ביים בעל שם טוב איז געווען א חביבות מיוחדת דווקא אינעם צווייטן טאג שבועות, מער ווי אינעם ערשטן טאג שבועות. ס׳איז דאך, די הסתלקות איז געווען דעם ערשטן טאג שבועות; דעם צווייטן טאג שבועות איז געווען נאר זיין קבורה. און פון דעם וועגן האט מען געזען ביים הייליגן בעל שם טוב אז ער האט געהאט א ספעציעלן יוקר, א ספעציעלע חביבות דווקא אינעם צווייטן טאג שבועות. וואס מען דערציילט אז דער בעל שם טוב האט געמאכט איינמאל א ספעציעלע סעודה מיט א פארברענגען מיט זיינע

07:25 תלמידים, האט ער געוואלט זיצן מיט זיי דווקא אינעם צווייטן טאג שבועות. האט מען געזען ביים בעל שם טוב א ספעציעלע התלהבות מיט א ספעציעלן כח. און אזוי האט געפירט שפעטער דער מגיד פון מעזריטש, און אזוי האט געפירט דער אלטער רבי. אזוי האט מען געזען ביי אונזערע רביים, ביז ביי אונזער רבי האט מען געזען אז דער רבי, דער עיקר פארברענגען פון שבועות איז גאר געווען דעם צווייטן טאג שבועות. דעמאלט האט מען געהאט דער פארברענגען, דעמאלט האט מען געהאט דער חסידות, דער מאמר. ביים רבי׳ן האט מען געזען אז דער צווייטער טאג שבועות איז געווען דער עיקר, דער עיקר כח, דער עיקר ברען. וואס איז דא אין דעם צווייטן טאג שבועות דווקא מער ווי אינעם ערשטן טאג שבועות? וואס איז דאס באדייט אזוי? נו, דא קומט אט דער ענין. ווי דער רבי האט געזאגט, ווי דער פריערדיקער רבי, דער רבי ריי״צ, האט איבערגעזאגט בשם דעם אלטן רבי וואס האט געהערט פונעם מגיד פון מעזריטש, אז דער מגיד פון מעזריטש האט מסביר געווען פון וואס איז ביים בעל שם טוב געווען אזוי טייער דער צווייטער טאג שבועות: ווייל דאס איז דער ערשטער מעת לעת, די ערשטע פיר־און־צוואנציק שעה נאך מתן תורה. דערנאך האט ער צוגעגעבן: אליבא דרבי יוסי. די גמרא זאגט דאך, ווען איז געווען מתן תורה, אין ששי אדער אין שביעי? אליבא דרבי יוסי איז דאס מתן תורה ממש. דאס איז דאך לכאורה נישט פארשטענדלעך. וואס האט ער געוואלט זאגן מיט דעם? וואס איז דא די גרויסע מעלה, די גרויסע רייכקייט? אה, דאס איז די ערשטע

08:40 פיר־און־צוואנציק שעה נאך מתן תורה. וואס איז אליבא דרבנן? אוממעגליך. מתן תורה אליין איז נאך בעסער. וואס איז דאס פאר א ענין פון די פיר־און־צוואנציק שעה נאך מתן תורה? און לאידך גיסא, וואס זאגט ער? אליבא דרבי יוסי איז דאס מתן תורה אליין. דאס איז א סתירה מיניה וביה. די חביבות איז אין דעם טאג פון מתן תורה, און די חביבות איז אין דעם טאג נאך מתן תורה. און דער רבי האט אמאל גערעדט ארום אין א שיחה, דעם זעלבן תוכן, ארום גערעדט אויף דער גאנצער נקודה. אז דא זעען מיר: דער עיקר אויפטו פון תורת החסידות איז די מעלה פון עבודה בכח עצמו. כלומר, ס׳איז דאך וואס מתן תורה איז מלמעלה. אבער דער עיקר וואס חסידות האט ארויסגעברענגט, די עיקר טייערקייט, די עיקר רייכקייט, די עיקר מעלה, איז דאס וואס איך דארף מיט די אייגענע כחות זיך אויסארבעטן און צוקומען צו ווערן א כלי אויף תורה. און דאס איז דאך דער חידוש אין דעם צווייטן טאג מתן תורה. אין דעם צווייטן טאג מתן תורה איז, אליבא דרבנן, איז דאס וואס מיר זאגן: מתן תורה איז געגעבן געווארן מלמעלה. אבער דאס וואס אידן האבן אנגעהויבן טאן און ארבעטן, דאס איז געווען דעם טאג נאך מתן תורה. די ערשטע פיר־און־צוואנציק שעה נאך מתן תורה, דארט נעמט זיך אן דער עיקר וואס אידן האבן אין דעם [לא ברור]. דאס וואס דער רבי האט געגעבן, האט דער רבי געגעבן. וואו האבן אידן אנגעהויבן טאן די עליות, א שייכות מיט דעם מטה למעלה? תחתונים יעלו למעלה, ווי דער מדרש איז ידוע. אויף דער וועלט,

10:02 צו מאכן פון וועלט א דירה לו יתברך, דאס האט זיך אנגעהויבן נאך מתן תורה. און דאס איז דער עיקר, די עבודה בכח עצמו, וואס אידן מאכן פון וועלט א דירה לו יתברך. לויט רבי יוסי אבער, איז דאך ידוע, ווי די גמרא זאגט אין מסכת שבת, אז רבי יוסי זאגט אז מתן תורה איז געווען דעם זיבעטן סיון, ווייל משה רבינו הוסיף יום אחד מדעתו. דאס הייסט, די גאנצע שיטה פון רבי יוסי איז מיוסד אויף דעם וואס משה רבינו האט געוואלט אז ביי אידן זאל זיין נאך מער די עבודה בכח עצמו. עס זאל זיין נאך איין טאג פון הכנה. הוסיף מדעתו, צוגעגעבן צו דעם וואס איז געקומען מלמעלה. דער אויבערשטער האט געוואלט געבן די תורה אין [לא ברור]. משה רבינו, דערהערנדיק די מעלה אין דער עבודה בכח עצמו, האט הוסיף מדעתו צוגעגעבן נאך איין טאג, אז ס׳זאל זיין עבודה בכח עצמו. און דאס איז דער עיקר חידוש פון מתן תורה, די עבודה בכח עצמו. און דאס איז דער גאנצער יסוד. און דאס וואס משה הוסיף מדעתו, דאס איז דער יסוד: אז לימוד התורה, איך דארף וויסן אז ס׳איז נישט גענוג אז מ׳גיט עס מיר מלמעלה. נאר איך דארף זיך אנשטרענגען און הארעווען און טאן בכח עצמי, מאכן זיך א כלי צו תורה. און דאס דארף איך דורך דער עבודה בכח עצמו, אז איך מאך זיך גרייט און ארבעט און הארעווע. און דאס איז די מעלה דווקא אין דעם צווייטן טאג. און דאס האט מען געזען ביים בעל שם טוב, די שמחה אין דעם טאג מער ווי אין דעם ערשטן טאג.

11:26 און דאס איז וואס מ׳זאגט, אז ווען מ׳קוקט אויפן בעל שם טוב, ווי דערציילט, אז זיין הסתלקות איז געווען אין דעם ערשטן טאג, אבער דער ענין הקבורה איז פארבונדן דווקא מיטן צווייטן טאג. און דער רבי דערציילט, ס׳איז ידוע, ער ברענגט עס אין המשך תער״ב. דער רבי רש״ב האט אנגעהויבן זאגן המשך תער״ב, און דאס געזאגט פיר, פינף יאר. [לא ברור] אין יענעם המשך רעדט זיך די טיפסטע ענינים אין חסידות, רעדט ער אויך בקשר צום בעל שם טוב. און דארט דערציילט דער רבי, וואס אידן האבן מקבל געווען, אז דער בעל שם טוב האט געזאגט, אז ער האט געהאט בכח צו עולה זיין בסערה השמימה. ער האט בעצם געקענט ארויפגיין בסערה השמימה, אזוי ווי ס׳שטייט ביי אליהו הנביא, אז דער גוף זאל זיין בסערה השמימה. אבער וואס האט ער געוואלט דורכגיין „ואל עפר תשוב“? ער האט געוואלט דורכגיין דעם עפר. דערפאר איז זיין קבורה געווען כפשוטו, כדי צו זיין ביי אים „ואל עפר תשוב“. און דא זעט מען, על דרך זה ווי דער רבי האט גערעדט פריער, דאס הייסט אז דער ערשטער טאג, די הסתלקות פונעם בעל שם טוב, דאס איז געווען די עליית הנשמה. אבער דער צווייטער טאג, וואס איז געווען פארבונדן מיט די קבורה, וואס ער האט געוואלט, איז דווקא בדרך עבודה און דורכגיין „ואל עפר תשוב“. דאס הייסט די מעלה פון זיכוך התחתון, די מעלה פון ארץ, פון עפר, פון זיכוך הגוף. אז דעם ענין האט מען דווקא בשעת

12:50 מ׳גייט דורך דעם באדן, דעם עפר הגשמי. און דאס איז דער ענין וואס מ׳זאגט, אז דער עיקר חידוש פון מתן תורה איז דאס וואס דער איד מצד זיין עבודה, מצד זיין יגיעה, נעמט אויף זיך עול התורה. כאמור, דער אלטער רבי האט געזאגט אז מתן תורה איז פאראן דאס וואס מ׳גיט מלמעלה, די נתינת התורה, אבער ס׳דארף אויך זיין די עבודה פון דעם אידן. און דאס איז דער עיקר העבודה פון הכנה ויגיעה, פון הכנה צו מתן תורה, אז ער זאל זיין לקבלת התורה, און ער זאל זיין א כלי צו מתן תורה. אז די תורה זאל ווערן ביי אים זיין אייגענע זאך, און אויף דעם דארף זיין דווקא עבודה ויגיעה בכח עצמו. און דאס איז וואס די משנה זאגט אין פרקי אבות: „והתקן עצמך ללמוד תורה שאינה ירושה לך“. ס׳איז דא וואס תורה איז בדרך ירושה, ס׳איז דא וואס תורה איז בדרך מתנה, ס׳איז דא וואס דער איד דארף הארעווען בכח עצמו, ווערן א כלי צו תורה, וואס דורך דעם ווערט דער איד מיט תורה איין און די זעלבע זאך. און דאס איז דער ענין וואס שטייט, אז ווען מ׳קומט צו גיין צו מתן תורה, און די הייליגע טעג וואס מ׳גרייט זיך צו מתן תורה, איז צו גרייטן די כלים. נאך מוזכר זיין די אלע הכנות וואס מ׳מאכט פאר מתן תורה, ווי ס׳ווערט געברענגט אין שולחן ערוך. יעדער פרט, יעדער טאג איז דא זיין הכנה. דעם ערשטן סיון: „ויחן שם ישראל נגד ההר“, כאיש אחד בלב אחד. דערנאך, דעם צווייטן סיון: „ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי קדוש“. און דעם דריטן סיון, די ימי הגבלה. דערנאך דעם פערטן סיון, ימי פרישה. און

14:13 דעם פינפטן סיון, „נעשה ונשמע“, הקדימו נעשה לנשמע. יעדער טאג איז א יומא ויומא עביד עבידתיה, וואס מ׳טוט אין אונזער עבודה פנימית, ווי ס׳איז מבואר אין חסידות. דער איד דארף דורכטאן אלע די ענינים אין זיין אייגענער עבודה, וואס דורך דעם מאכט ער די כלים און מ׳זאל טאקע קענען מקבל זיין די תורה. נישט נאר באופן פון בדרך ממילא, נאר טאקע ס׳זאל זיין דורך עבודה ויגיעה, און מ׳זאל זיין ראוי צו מקבל זיין די תורה, ביז מ׳זאל זוכה זיין טאקע צו מקבל זיין די אמת׳ע תורה חדשה. און דאס וואס דער אויבערשטער וועט מגלה זיין דורך מלך המשיח, די תורה חדשה, וועט זיין בביאת משיח צדקנו. און דאס איז וואס די גמרא זאגט: „הכל מודים בעצרת דבעינן נמי לכם“, אז ס׳דארף זיין דער „נמי לכם“, בגימטריא קץ, דער זמן הגאולה, אז מ׳זאל זוכה זיין צו גאולה שלמה במהרה בימינו תיכף ומיד.