לעבן חסידות · פרק 129 · 2024-05-29 · 33:33
אם בחוקותי תלכו, ווי ווערט מען א מהלך?
תיאור הפרק
*רש״י ורמב״ן על הפרשה *לקוטי תורה פרשת בחוקותי *ד״ה זימנא חדא תשכ״ז, הנה מה טוב תשכ״ט *לקוטי שיחות חלק י״ז בחוקותי א׳
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 המזכיר של הרבי, הרב ר' לייבל גרונר עליו השלום, סיפר שזה היה בערך בשנת תשל"ד. החסיד והמשפיע הידוע ר' ניסן נעמענאוו, שהיה מגדולי החסידים ומשפיע בישיבת תומכי תמימים בברינואה שבצרפת, היה אצל הרבי בחג. בזמן שהותו אצל הרבי הוא התוועד עם התמימים, עם הבחורים. ונראה שהרבי הורה למזכיר, ר' לייבל, להשתתף בהתוועדות. לאחר מכן שאל הרבי את ר' לייבל על מה דיברו, על מה התוועד ר' ניסן. ור' לייבל חזר על שתי נקודות. נקודה אחת הייתה שר' ניסן דיבר על האופן שבו חסיד צריך להתכונן לנסיעה לרבי. ר' ניסן סיפר, כפי שמבואר בכמה משיחות אדמו"ר הריי"צ, שבזמנים הקודמים חסידים שנסעו לרבי עשו הכנות גדולות, וההכנות נמשכו זמן רב. התכוננו במשך שנים, במשך חודשים. כידוע הפתגם שחסידים אמרו בשם החסידים הראשונים ששמעו מאדמו"ר הזקן, על הפסוק „ששה חדשים בשמן המור וששה חדשים בבשמים“: כדי להיכנס ליחידות דרושה הכנה של „ששה חדשים בשמן המור“ — עבודת התשובה והמרירות; „מור“ מלשון מרירות. „ששה חדשים בבשמים“ — זוהי העבודה של לימוד החסידות, פנימיות התורה, ריח הבשמים. ורק לאחר מכן — „ובזה הנערה באה אל המלך“. כך אפשר
00:00 דער מזכיר פון רבי'ן, הרב ר' לייבל גרונער עליו השלום, האט דערציילט אז עס איז געווען ארום דעם יאר תשל"ד לערך. דער באוואוסטער חסיד און משפיע ר' ניסן נעמענאוו, וואס איז געווען פון די גדולי החסידים און א משפיע אין תומכי תמימים אין ברינואה, אין צרפת, איז געווען ביים רבי'ן יום טוב. זייענדיג ביים רבי'ן האט ער פארברענגט מיט די תמימים, מיט די בחורים. און ס'ווייזט אויס אז דער רבי האט געהייסן דעם מזכיר, ר' לייבל, זיך משתתף זיין אין דעם פארברענגען. שפעטער האט דער רבי געפרעגט ר' לייבלען וואס האט זיך גערעדט, וואס האט ר' ניסן פארברענגט. און ער האט איבערגעחזרט צוויי נקודות. איין נקודה האט ער איבערגעחזרט, אז ר' ניסן האט גערעדט וועגן ווי אזוי א חסיד דארף זיך גרייטן צו פארן צום רבי'ן. ר' ניסן האט דערציילט, ס'איז מבואר אין כמה פון די שיחות פון דעם רבי'ן ריי"צ, אז אין אמאליגע צייטן, אז חסידים האבן געפארן צום רבי'ן, איז דאס געווען מיט גרויסע הכנות. און די הכנות זיינען געווען אויף אריכות. מ'האט זיך געגרייט יארן לאנג, חדשים לאנג. ווי עס איז באוואוסט דער פתגם: חסידים האבן געזאגט, ווי פריערדיגע חסידים הראשונים האבן געהערט פון אלטן רבי'ן, דעם פתגם פון „ששה חדשים בשמן המור וששה חדשים בבשמים“, אז כדי צו קענען אריינגיין אויף יחידות דארף זיין א הכנה פון „ששה חדשים בשמן המור“ — די עבודה פון תשובה, מרירות; מור מלשון מרירות. „ששה חדשים בבשמים“ — און דאס איז די עבודה פון לימוד החסידות, פנימיות התורה, דער ריח פון בשמים. און ערשט נאך בזה „ובזה הנערה באה אל המלך“. מיט דעם קען מען
01:53 להיות מוכנים ולזכות להיכנס ליחידות ולקבל דרך בעבודת ה'. וכידוע, היו חסידים שהתכוננו אפילו שלוש שנים וכיוצא בזה. אמר ר' ניסן שבוודאי גם היום צריך לעשות הכנות. חסיד שנוסע לרבי צריך הכנות; מובן שבלי הכנות אי אפשר לבוא לרבי. אבל משך הזמן הארוך אינו נוגע כל כך היום. פעם היה צורך בזמן רב; היום אפשר לעשות זאת בקיצור. והוא אמר שהגשמיות היא גם משל לרוחניות. בזמנים הקודמים, בגשמיות, הנסיעה לרבי ארכה שמונה שבועות. היו הולכים ברגל או נוסעים בסוס ועגלה, וכל הדרך לרבי נמשכה זמן רב. היום נוסעים במטוס: עולים למטוס, ובתוך כמה שעות, בתוך זמן קצר, מגיעים. אבל באיזו דרך מגיעים? איך נוסעים במטוס? מתרוממים מעל הקרקע. המטוס ממריא, עולה לגובה, ובתוך זמן קצר מגיע למחוז חפצו. זה נותן גם הוראה בעבודה: פעם נדרשו עבודה רבה ויגיעה רבה, כי הלכו על הקרקע, ולכן הדרך ארכה כל כך הרבה זמן. היום יש דרך חדשה. צריך
01:53 זיין גרייט צו זוכה זיין אריינצוגיין אויף יחידות, און מקבל זיין א דרך אין עבודה. און ווי ס'איז ידוע, ס'זענען געווען חסידים וואס האבן זיך געגרייט אפילו דריי יאר וכיוצא בזה. האט ר' ניסן געזאגט, אז אוודאי דארף מען היינט מאכן הכנות. א חסיד פארט צום רבי'ן — א חסיד וואס פארט צום רבי'ן דארף האבן הכנות. פארשטייט זיך, אז אן הכנות איז נישט שייך צו קומען צום רבי'ן. אבער די אריכות הזמן היינט איז נישט אזוי נוגע. אמאל האט געדארפט זיין א גרויסע אריכות הזמן; היינט קען מען דאס מאכן נאר בקיצור. און ער האט געזאגט אז גשמיות איז נאך א משל אויף רוחניות. אין אמאליגע צייטן, אין גשמיות, פארן צום רבי'ן האט דאך גענומען אכט וואכן לאנג. מ'פלעגט צופוס, אדער פארן מיט א פערד און וואגן, און דאס גאנצע גיין צום רבי'ן האט גענומען א ריבוי זמן. היינט איז דאך, מ'פארט מיט אן אוירון, מיט א מאטוס, גייט ארויף אויפן פליגער, און אין עטליכע שעות, ווייסט מען, אין א משך זמן קצר קומט מען אן. וואס איז אבער דער וועג ווי אזוי מ'קומט אן? ווי פארט מען מיט דעם פליגער? מ'גייט און מ'הייבט זיך אויף מעל הקרקע. דער פליגער, דער מאטוס, שטעלט זיך אוועק און הייבט זיך אויף העכער, און אין א קורצע וויילע קומט ער אן אין דעם מקום החפץ. דאס גיט אייך אויך א הוראה אויף עבודה: אז אמאל האט זיך געמאנט א ריבוי עבודה, ריבוי יגיעה, ווייל מ'איז געגאנגען אויף דער ערד, האט גענומען אזוי לאנג צייט. היינט איז דאך א נייע דרך. מ'דארף זיך
03:32 פחות להתייגע; להתרומם לגובה, כי כשמתרוממים מגיעים מהר הרבה יותר. וזוהי ההכנה, שהיום היא אכן קצרה יותר בכמות הזמן, אבל באיכותה היא נעשית באופן חדש. זו הייתה נקודה אחת מן ההתוועדות. לאחר מכן הוא דיבר על נקודה שנייה, בעניין מה שבחור המביט ברבי מבין: פעם היה טבע אצל החסידים שהבחורים היו מתחבאים. כלשון הפסוק, „ראוני נערים ונחבאו“. הצעירים, ובפרט הבחורים, היו מתחבאים כדי שלא יעמדו פנים אל פנים, שהרבי לא יביט בהם ולא יראה את פניהם וכיוצא בזה. זה היה עניין שלם: להתחבא. והיום הבחורים עומדים ומביטים, כאילו אין בכך בעיה. ואני רוצה לדעת: כשעומדים לפני הרבי, האם לא צריך להתבייש להראות את הפנים? אלה היו שתי הנקודות שעליהן התוועד. ור' לייבל סיפר שכאשר חזר עליהן בפני הרבי, הרבי הקשיב היטב לשני העניינים, ולבסוף אמר שזה [לא ברור] נכון. כלומר, שתי הנקודות האלה הן עניינים אמיתיים, והרבי הסכים עם הדברים. בפרשת השבוע, „אם בחוקותי תלכו“, מהו כל השפע שבפרשה? בהמשך מופיעות ברכות רבות; הפרשה מונה עניינים וברכות רבות, ברכות נעלות ביותר:
03:32 מער נישט באמיען; זיך שטעלן העכער, ווייל ווען מ'שטעלט זיך העכער קומט מען אן אזוי פיל גיכער. און דאס איז די הכנה, וואס היינט איז דאס אין כמות פון זמן טאקע ווייניגער, אבער אין איכות שטעלט זיך עס אויף א נייעם, נייעם אופן. דאס איז געווען איין נקודה פון דעם פארברענגען. שפעטער האט ער גערעדט א צווייטע נקודה, וועלכע האט געהערט דעם ענין פון וואס, וואס, וואס פארשטייט א בחור וואס קוקט אויפן רבי'ן: אז אמאל איז געווען דער טבע ביי חסידים אז די בחורים האבן זיך באהאלטן. ווי ס'איז דער לשון, „ראוני נערים ונחבאו“. אז די יונגע, בפרט די בחורים, פלעגן זיך באהאלטן, אז זיי זאלן נישט שטיין פנים אל פנים, אז דער רבי זאל נישט קוקן, זען מיין פנים וכיוצא בזה. ס'איז געווען א גאנצע זאך, אז איך זאל זיך באהאלטן. און היינט די בחורים שטייען און מ'קוקט אן, אז ס'איז נישט קיין דרך, וויל איך וויסן: אז מ'שטייט פארן רבי'ן, דארף מען זיך שעמען, באווייזן דעם פנים? דאס זענען געווען צוויי נקודות וואס ער האט פארברענגט אויף דעם. און ר' לייבל האט דערציילט אז ווען ער האט דאס איבערגעחזרט דעם רבי'ן, האט דער רבי זיך שטארק צוגעהערט צו די צוויי ענינים, און ער האט אויסגעפירט אז דאס איז [לא ברור] גערעכט. דאס הייסט אז די צוויי נקודות, דאס זענען ענינים אמיתיים, און ער האט זיי אויסגעהאלטן, די ענינים. היינטיגע סדרה, „אם בחוקותי תלכו“. וואס איז דאס, כל השפע פון דער פרשה? און דערנאך איז דא א ריבוי ברכות, וואס די פרשה פירט אויס, א ריבוי ענינים און ריבוי ברכות, ברכות נעלות ביותר, וואס איז, וואס
05:00 „ונתתי גשמיכם בעתם“, „ונתנה הארץ יבולה“, „ואכלתם לחמכם לשובע“, ונוסף על כך „והשבתי חיה רעה מן הארץ“, „ונתתי שלום בארץ“ — עניינים וברכות, גם בגשמיות, כאן למטה בעולם. וכמובן, מבקשים מהקב"ה, כשעומדים בפרשה כזאת, שהדברים האלה יתקיימו בפועל ממש, ושנראה אותם בעיני בשר: „ונתתי שלום בארץ“, „ואכלתם לחמכם לשובע“ ו„והשבתי חיה רעה מן הארץ“, על כל הפירושים שבזה, עד שיתקיימו גם כפשוטם ממש. ואז התורה ממשיכה ומביאה ברכות נוספות: „והתהלכתי בתוככם“ ו„ואולך אתכם קוממיות“. ומה שרואים כאן הוא שעניין ההליכה חוזר כמה וכמה פעמים. כשהתורה מדברת כאן על „אם בחוקותי תלכו“, היא אינה אומרת רק שיהודים מקיימים את המצוות; היא משתמשת בלשון מיוחדת. נאמר „אם בחוקותי תלכו“ — עניין של הליכה, וגם השכר הוא עניין של הליכה: „והתהלכתי בתוככם“ ו„ואולך אתכם קוממיות“. הכול כאן מדבר על עניין ההליכה. וצריך להבין: מהו העניין המיוחד שהתורה מדגישה כל כך בפרשת השבוע? לא רק קיום המצוות, אלא שצריך להיות עניין של הליכה; וגם השכר הוא „והתהלכתי בתוככם“ ו„ואולך אתכם קוממיות“. וכפי שכותב שם גם הרמב"ן, כשעוברים על הברכות שבפרשת השבוע רואים שרוב הברכות עדיין לא התקיימו.
05:00 איז געגעבן „ונתתי גשמיכם בעתם“, „ונתנה הארץ יבולה“, „ואכלתם לחמכם לשובע“, און נוסף אויף דעם „והשבתי חיה רעה מן הארץ“, „ונתתי שלום בארץ“ — ענינים, ברכות, ביז ברכות בגשמיות, דא למטה אין דער וועלט. און כמובן, אז מ׳בעט ביים אויבערשטן, און מ׳שטייט אין אזא פרשה, אז די ענינים דארט זאלן מקוים ווערן בפועל ממש, און מ׳זאל זען ווי זיי זענען בעיני בשר, די „ונתתי שלום בארץ“, די „ואכלתם לחמכם לשובע“, און די „והשבתי חיה רעה מן הארץ“ מיט אלע פירושים, ביז אז דאס איז גאר כפשוטו. און דאן גייט די תורה נאך ווייטער און זאגט נאך ברכות, „והתהלכתי בתוככם“ און „ואולך אתכם קוממיות“. און וואס מ׳זעט דא איז, אז עס חזרט זיך איבער כמה וכמה פעמים דער ענין פון הליכה. וואס די תורה וויל רעדן דא, דער „אם בחוקותי תלכו“, שטייט נישט דא, יא, וואס אידן טוען די מצוות, יא, דאס איז א לשון מיוחד. שטייט „אם בחוקותי תלכו“, ענין פון הליכה, און נאך דאס שכר איז ענין של הליכה: „והתהלכתי בתוככם“ און „ואולך אתכם קוממיות“. אלץ רעדט דא פון דעם ענין פון הליכה. וואס דאס דארף מען פארשטיין: וואס איז דא דער ענין מיוחד וואס די תורה קאכט זיך אין היינטיגער פרשה, נישט סתם דער ענין פון קיום המצוות, נאר זי רעדט אז דער ענין פון הליכה דארף זיין. און נאך דאס שכר: „והתהלכתי בתוככם“ און „ואולך אתכם קוממיות“. און ווי עס שטייט, דער רמב״ן שרייבט דארט אויך, אז ווען מ׳גייט די ברכות פון היינטיגער פרשה, אז מ׳זעט אז דער גרעסטער טייל פון די ברכות זענען נאך נישט מקוים
06:44 התקיימו עד היום הזה, שהרי הרמב״ן כותב זאת בימיו, וכמובן, הדברים לא השתפרו בתקופה שאחרי הרמב״ן. כלומר, רוב הפסוקים והברכות עדיין לא התקיימו בגשמיות, לעיני בשר. אמנם חלק מהעניינים כן התקיימו: הגמרא אומרת שהיו זמנים, כמו בימי רבי שמעון בן שטח, והיו דורות שבהם הייתה ברכה מיוחדת מאוד בגשמיות. אבל אף על פי כן, רוב הברכות עדיין לא התקיימו. וכך גם הברכה שנאמרת כאן, ״והתהלכתי בתוככם״ ו״ואולך אתכם קוממיות״, שהרמב״ן אומר עליה שהברכות יתקיימו בעיקר בתכלית השלמות עם ביאת משיח צדקנו במהרה בימינו ממש. וכאן צריך להבין: מהו הדגש על עניין ההליכה? הקב״ה אינו אומר סתם ״בחוקותי תשמרו״, ״בחוקותי תעשו״ או ״בחוקותי תקיימו״, אלא משתמש בלשון ״בחוקותי תלכו״. מהו עניין ההליכה כאן? וגם בשכר שנאמר כאן, מהו העניין שהתורה מדגישה בו: ״והתהלכתי בתוככם״ — דווקא עניין ההליכה — ו״ואולך אתכם קוממיות״? בשניהם חוזר עניין ההליכה. ועל כך מבואר בחסידות שעניין ההליכה הוא עניין עיקרי בעבודת האדם, וממילא גם בשכר הבא מלמעלה, בהתאם למה שהתורה אומרת: ״אם
06:44 געווארן עד היום הזה, ווייל דער רמב״ן שרייבט דאס בימיו, יא, און כמובן, אז זיי זענען נישט געווארן בעסער אין די ימים פונעם זמן רמב״ן, יא, אז דער גרעסטער חלק פון די פסוקים און די ברכות האט נאך נישט געווען אז זיי זאלן מקוים ווערן בגשמיות בעיני בשר. הגם אז א חלק פון די ענינים, די גמרא זאגט אז עס זענען געווען זמנים, רבי שמעון בן שטח, עס זענען געווען דורות וואס עס זענען געווען גאר ספעציעלע ענינים פון ברכה בגשמיות. אבער פונדעסטוועגן איז דער גרעסטער חלק פון די ברכות נאך נישט מקוים געווארן. יא, ביז די ברכה וואס מ׳זאגט דא, „והתהלכתי בתוככם“ און „ואולך אתכם קוממיות“, וואס דער רמב״ן זאגט דארט, אז די ברכות וועלן בעיקר מקוים ווערן בתכלית השלימות עם ביאת משיח צדקנו במהרה בימינו ממש. איז דא דארף מען פארשטיין: וואס איז דא דער דגש אויף דעם ענין פון הליכה? יא, וואס ער זאגט „אם בחוקותי“ — דער אויבערשטער זאגט נישט סתם „בחוקותי תשמרו“, „בחוקותי תעשו“, „בחוקותי תקיימו“, יא, נאר ער זאגט דעם לשון „בחוקותי תלכו“. וואס איז דא דער ענין הליכה? און נאך דאס שכר דא, וואס איז דא דער ענין וואס די תורה זאגט, וואס איז דא דער הויפט: „והתהלכתי בתוככם“, דער ענין פון הליכה דוקא, „ואולך אתכם קוממיות“. עס פאלט זיך ביידע דעם ענין פון הליכה. איז אויף דעם איז מבואר אין חסידות, אז דער ענין הליכה, דאס איז אן ענין עיקרי אין עבודת האדם. און במילא אויך אין דעם שכר הזה, וואס דאס קומט מלמעלה, על דרך פון דעם ענין וואס די תורה זאגט „אם
08:13 בחוקותי תלכו״. על פי פשוטו של מקרא, רש״י מפרש את המילים ״בחוקותי תלכו״ ואומר שהכוונה היא ״שתהיו עמלים בתורה״. ולכאורה מתעוררת מיד השאלה: מדוע בחר רש״י דווקא בפירוש הזה? הרי רש״י מפרש את ״אם בחוקותי תלכו״ על פי פשוטו של מקרא, ולכאורה אין זה הפשט הפשוט. אפשר לומר זאת כמדרש, אבל על פי פשוטו של מקרא, ״חוקותי״ הם חוקים, וחוקים הם מצוות, ואף מצוות מסוימות הנקראות חוקים — המצוות שעליהן נאמר ״גזירה גזרתי, חוקה חקקתי, ואין לך רשות להרהר אחריה״. איך מגיעים מכאן לעניין אחר לגמרי, ללימוד התורה בכלל, ״עמלים בתורה״? על כך אומר רש״י: מכיוון שבפסוק נאמר ״אם בחוקותי תלכו ואת מצותי תשמרו״, הרי קיום המצוות אמור בהמשך; מוכרחים אפוא לומר ש״אם בחוקותי תלכו״ פירושו דבר אחר. ולכן רש״י מפרש: ״שתהיו עמלים בתורה״. יפה מאוד, נכון מאוד. אבל השאלה היא: היכן במילים ״בחוקותי תלכו״ נמצא העניין של ״תהיו עמלים בתורה״? העובדה שעל פי פשוטו של מקרא רש״י מוכרח לשנות כאן את הפירוש הפשוט — זה מובן. מאחר שבהמשך הפסוק נאמר ״מצותי תשמרו״, יש כאן כפילות לשון המחייבת לומר שחלקו הראשון של הפסוק מדבר על דבר אחר. אבל היכן הדבר נמצא במילים עצמן? הרי אי אפשר לומר ש
08:13 בחוקותי תלכו“. וואס עס איז על פי פשוטו של מקרא, אז רש״י, וואס רש״י טייטשט די ווערטער „בחוקותי תלכו“, זאגט רש״י, אז דער ענין פון „בחוקותי תלכו“ מיינט „שתהיו עמלים בתורה“. וואס לכאורה פשוט שטעלט זיך אויף דעם, יא: וואס איז, פונקט דאס האט רש״י גענומען? רש״י איז דאך א ביאור אויף „אם בחוקותי תלכו“. פונקט למאי? דאס איז נישט דער פשט גאר כפשוטו. רש״י דאך פשוטו של מקרא. דו קענסט שטעלן אז א מדרש, אבער אין פשוטו של מקרא, „חוקותי“ איז חוקים, אז חוקים דאס איז מצוות, און מצוות גופא, דאס איז מצוות מסוימות, וואס ווערן אנגערופן חוקים — די מצוות וואס זיי זענען „גזירה גזרתי, חוקה חקקתי, ואין לך רשות להרהר אחריה“. ווי קומט דאס אהער? זאגט מען עפעס אן אנדערן ענין, גאנצן לימוד התורה, „עמלים בתורה“. אויף דעם זאגט רש״י, אז וויבאלד אז אין דעם פסוק שטייט „אם בחוקותי תלכו ואת מצותי תשמרו“, הרי קיום המצוות אמור, שטייט דאך ווייטער קיום המצוות, מוז מען דאך זאגן אז „אם בחוקותי תלכו“ מיינט עפעס אנדערש. און דערפאר לערנט רש״י אז דאס איז „שתהיו עמלים בתורה“. זייער שיין, זייער ריכטיג. די שאלה איז אבער: וואו שטייט אין די ווערטער „בחוקותי תלכו“ דער ענין פון „תהיו עמלים בתורה“? דאס וואס רש״י איז מכריח על פי פשוטו של מקרא, מען מוז דא בייטן דעם פירוש הפשוט, פיין. ריכטיג? דאס איז דער ענין פון רש״י. וויבאלד עס שטייט ווייטער אין פסוק „מצותי תשמרו“, דאך איז עס א כפל הלשון, די דאס איז מכריח צו זאגן אז דער פסוק דא זאגט עפעס אנדערש. אבער וואו שטייט אין די ווערטער? מען קען דאך נישט זאגן אז
09:50 זה אינו נמצא בהן כלל, ושכשאין ברירה, מפרשים דברים שאינם כתובים. מוכרחים לומר שבמילים ״בחוקותי תלכו״ נמצא גם העניין של ״שתהיו עמלים בתורה״. ועל כך מבואר בחסידות, על יסוד תורה של אדמו״ר הזקן על הפסוק ״בחוקותי תלכו״, שעניין העמל בתורה נמצא במילים ״בחוקותי תלכו״: הן במילה ״בחוקותי״ והן במילה ״תלכו״. באשר למילה ״בחוקותי״, אדמו״ר הזקן מבאר שפירושם של חוקים הוא גזירות, אבל ״חוקים״ הוא גם מלשון חקיקה. וכאשר בלשון הקודש יש מילה אחת בעלת שני פירושים, הדבר מלמד שיש קשר ביניהם. לשון הקודש אינה לשון הסכמית; זו לשון קודש, לשון אמיתית. זו לשון שכל מילה בה מחיה, מקיימת ומהווה את הדבר שהיא מציינת. ומכיוון שלמילה ״בחוקותי״ יש שני פירושים, מוכרח להיות ביניהם קשר. ומהו עניין החקיקה? לוקחים אבן וחורטים בה, כך שהאותיות החקוקות נעשות חלק מן האבן. לעומת זאת, בכתיבה האותיות הן דבר נפרד. אותיות כתובות הן
09:50 איז מער נישט, ווען מען האט נישט קיין ברירה, מוז מען אפטיילן זאכן וואס שטייען נישט. מען מוז דאך זאגן אז אין די ווערטער „בחוקותי תלכו“ געפינט זיך אויך דער ענין פון „שתהיו עמלים בתורה“. און אויף דעם איז מבואר אין חסידות, מיוסד אויף תורה פון דעם אלטן רבי'ן, אויפן פסוק „בחוקותי תלכו“, אז אין די ווערטער „בחוקותי תלכו“ שטייט דער ענין פון עמלים בתורה: סיי אין דעם ווארט „בחוקותי“, און סיי אין דעם ווארט „תלכו“. וואס אין דעם ווארט „בחוקותי“ איז מבואר, דער אלטער רבי מבאר, אז דאס וואס דער ענין פון חוקים, דער טייטש חוקים איז דער טייטש פון גזירות, אבער חוקים איז דאך אויך מלשון חקיקה. און דאס וואס אין לשון הקודש זענען דא צוויי ווערטער וואס האבן דעם זעלבן איין ווארט, מיט צוויי טייטשן, איז ווייל עס איז פאראן א שייכות צווישן זיי. לשון הקודש איז דאך נישט קיין לשון הסכמי; דאס איז א לשון הקודש, דאס איז א לשון אמיתי. דאס איז דער לשון וואס יעדער ווארט איז מחיה ומקיים ומהווה דעם ענין. און וויבאלד דער ווארט „בחוקותי“ האט צוויי טייטשן, מוז מען זאגן אז עס איז פאראן א שייכות אין דעם טייטש. וואס דער ענין החקיקה, וואס איז דער ענין פון חקיקה? דאס איז, מען נעמט א שטיין, און מען קריצט אריין אין דעם שטיין, וואס דאס מאכט אז די אותיות, וואס זענען אותיות חקוקות, דאס הייסט, די אותיות ווערן א חלק פון דעם אבן. וואס דער ענין הכתיבה איז א זאך וואס איז א דבר נפרד. אותיות וואס זענען געשריבן אותיות, איז
11:17 דבר נוסף, ואפשר למחוק אותן. אין זה עניין עצמי ומהותי; הכתב והדבר שעליו נכתב אינם דבר אחד. מה שאין כן אותיות החקיקה, הנעשות דבר אחד עם האבן. הן חקוקות בה; אבן עם שחור ולבן, זה [לא ברור]. האבן והאותיות נעשות דבר אחד, ואי אפשר כלל להפריד ביניהן. ורואים במוחש שכדי לחקוק דבר נדרשת יגיעה גדולה ביותר. גם כתיבה היא עבודה שלמה, אבל חקיקה דורשת יגיעה גדולה ביותר, שלא בערך: כדי לחרוט אותיות באבן צריך לעשות [לא ברור] גדולה ביותר. וממילא זהו הרמז במילה ״בחוקותי״ לעניין של ״עמלים בתורה״. לא רק לימוד תורה, אלא עמל — כמו בחקיקה. כאשר אדם עמל בתורה, הוא לא רק לומד תורה, אלא מתייגע ומתאמץ בלימוד ובהבנה, עד שהוא נעשה אחד, עצם אחד עם התורה. וכפי שאדמו״ר הזקן מסביר בתניא, פרק ה׳, שכאשר הוא לומד תורה ומתייגע יגיעה עצומה להבין את עומק התורה, [לא ברור] והשכל נעשה [לא ברור]. ובכך נוצר ייחוד נפלא שאין ייחוד כמוהו כלל בגשמיות, [לא ברור]. כשהוא לומד תורה, השכל [לא ברור] לתורה, כי זה
11:17 דאס א דבר נוסף. מען קען דאס אויסמעקן. עס איז נישט קיין ענין עיקרי עצמי; דער ווארט איז נישט איין זאך. מה שאין כן אותיות החקיקה ווערן איין זאך מיט דעם שטיין. דאס איז חקוק אין אים; אבן עם שחור ולבן, דאס איז [לא ברור]. דאס ווערט איין זאך, דער אבן מיט די אותיות, מען קען גארנישט פונאנדערטיילן צווישן זיי. און זאגט מען במוחש, אז כדי צו חוקק זיין א זאך, מאנט דאס יגיעה גדולה ביותר. יא, מען שרייבט, איז אויך — שרייבן איז א גאנצע עבודה — אבער די יגיעה גדולה ביותר שלא בערך איז א חקיקה. ווייל מען דארף אריינקריצן אין אן אבן אותיות, דארף מען טאן א [לא ברור] גדולה ביותר. און ממילא דאס איז דער רמז אין ענין פון „בחוקותי“, אז דאס איז דער ענין פון עמלים בתורה. נישט בלויז לערנען תורה, נאר דאס איז דער ענין פון עמלים, וואס דאס איז חקיקה. אז בשעת עס איז דא דער עמל אין תורה, א מענטש נישט נאר לערנט תורה, נאר הארעוועט, הארעוועט זיך אריין צו לערנען און פארשטיין און ווערן איינס, איין עצם מיט דער תורה, וואס דאס, ווי דער אלטער רבי מסביר אין תניא פרק ה', אז בשעת ער לערנט תורה, לערנט תורה ביגיעה עצומה להבין את עומק התורה, [לא ברור] והשכל ווערט [לא ברור]. אבער אין דעם ווערט א ייחוד נפלא שאין ייחוד כמוהו כלל בגשמיות, [לא ברור]. בשעת ער לערנט תורה, דער שכל [לא ברור] צו תורה, ווייל דאס
12:46 זהו סדר החקיקה. הדבר נובע מכך שחקיקה היא דבר אחד; זו תורה, זו אחדות. והוא גם מצד היגיעה שבזה, וזהו ״עמלים״. וכך מבואר גם כאן: העלייה האמיתית היא כשישנו העניין של עמלים בתורה. וכאן נכנס ״תלכו״, שהוא עניין ההליכה. כידוע, מבואר במאמרים שבעבודת ה׳ יש שתי דרגות: יש עבודה שנקראת עמידה, ויש עבודה שנקראת הליכה. ועניין העמידה אינו, חס ושלום, כפשוטו, שאדם עושה [לא ברור] ונשאר לעמוד. לא זו הכוונה. אדם עולה ממדרגה למדרגה, מחיל אל חיל, אבל זהו אופן בעבודת ה׳ שנקרא עמידה. הוא מתקדם בסדר מסודר, עולה מדרגה אחר מדרגה; זו עבודה מוגבלת, עבודה מסודרת. הדבר מבואר, כידוע, גם בפסוק ״ונתתי לך מהלכים בין העומדים האלה״. זה הפסוק שהרבי מביא [לא ברור]: ״ונתתי לך מהלכים בין העומדים האלה״. המלאכים נקראים ״עומדים״, והנשמות נקראות ״מהלכים״. כיצד? הנשמה עצמה, כפי שהיא בגן עדן, היא בבחינת ״עומדים״. [לא ברור] כשהנשמה יורדת למטה, לעולם הזה, היא נעשית ״מהלך״. מה ההבדל בין עומד למהלך? הרי המלאכים — הם [לא ברור], גם הם עולים ממדרגה למדרגה. ואף על פי כן הם נקראים בפסוק ״עומדים״. והנשמות בגן עדן, ״יושבים ונהנים מזיו השכינה״, ואף על פי כן מבואר שקוראים להן ״עומדים״ או ״יושבים״, אבל לא ״מהלכים״. כי זהו [לא ברור].
12:46 איז דער סדר חקיקה. דאס איז מצד דעם וואס חקיקה איז איין דבר; דאס איז תורה, דאס איז אחדות. און דאס איז מצד דער יגיעה שבזה, און דאס איז עמלים. און דאס איז מבואר אויך דא. די אמת'ע עלייה איז בשעת עס איז דא דער ענין פון עמלים בתורה. און דא קומט אריין „תלכו“, וואס דאס איז דער ענין ההליכה, ווי מבואר כידוע אין מאמרים, אז אין עבודת ה' זענען דא צוויי דרגות: עס איז דא אן עבודה וואס רופט זיך עמידה, און עס איז דא אן עבודה וואס רופט זיך הליכה. און דער ענין פון עמידה איז נישט דער פשט, חס ושלום, כפשוטו, אז א מענטש טוט [לא ברור] און בלייבט שטיין. דאס איז נישט דער ענין. א מענטש גייט ארויף פון מדרגה צו מדרגה, מחיל אל חיל, אבער דאס איז דער וועג אין עבודת ה' וואס רופט זיך עמידה. נו, ער גייט בסדר מסודר, ער גייט בדרגא; נו, דאס איז אן עבודה מוגבלת, אן עבודה מסודרת. דאס איז מבואר כידוע אויך אין פסוק „ונתתי לך מהלכים בין העומדים האלה“. דאס איז דער פסוק וואס ברענגט דער רבי [לא ברור]. „ונתתי לך מהלכים בין העומדים האלה“. אז די מלאכים ווערן אנגערופן עומדים, און די נשמות ווערן אנגערופן מהלכים. ווי אזוי? די נשמה אליין, די נשמה ווי זי איז אין גן עדן, איז בבחינת עומדים. [לא ברור] נשמה קומט אראפ דא למטה אין דער וועלט, ווערט זי א מהלך. וואס איז דער חילוק צווישן אן עומד און א מהלך? ווי די מלאכים — זיי זענען [לא ברור], זיי גייען אויך ארויף ממדרגה למדרגה. פונדעסטוועגן ווערן זיי אנגערופן אין פסוק עומדים. און די נשמות פון גן עדן, נשמות אין גן עדן, „יושבים ונהנים מזיו השכינה“, און פונדעסטוועגן איז מבואר, מען רופט זיי אן עומדים אדער יושבים, אבער נישט מהלכים. ווייל דאס איז [לא ברור].
14:52 הרבי מבאר את ההבדל: עניין ההילוך האמיתי הוא כשההליכה היא באופן שאדם נעתק לגמרי מנקודה אחת לאחרת, ממדידה והגבלה. כשאדם הולך כדרכו הרגילה, ממשיך ללכת עוד ועוד, הליכה כזאת נקראת עניין של עמידה. כי כשאדם הולך, רגל אחת נשארת תמיד מחוברת לקרקע. זה תמיד המשך של הצעד הקודם: אדם הולך, מרים רגל אחת ומעביר את הרגל השנייה, והרגל הראשונה נשארה מחוברת לצעד הקודם שלו. כך שבאמת, כל הזמן הוא אינו נעתק מן הצעד הקודם, ממדידה והגבלה. ואף שבהליכה הזאת הוא אכן הולך, בכללות הדבר כולו נקרא עמידה, כי הוא נשאר באותה מדידה והגבלה. על דרך זה בנוגע למלאכים. מלאך עולה ממדרגה למדרגה בעבודת ה׳ שלו, אבל בכללות הוא נשאר תמיד באותו תחום שבו הוא נמצא. מלאך אינו יכול לזנק מנקודה אחת לנקודה אחרת. המלאך נשאר אותו מלאך. מיכאל הוא באהבה, ונשאר באהבה לעולם ועד. המלאך מיכאל, עם כל ה[לא ברור] שלו, עבודתו אינה אלא אהבה. גבריאל הוא ביראה. מי שבאהבה נמצא תמיד באהבה; הוא אינו יכול להשתנות כלל, כי לא שייך אצלו משהו אחר. ומי שביראה נמצא תמיד ביראה. וזו הדרגה שבה עבודתם. לכן זה נקרא עמידה. כך גם נשמה למעלה. נשמה נמצאת למעלה; למעלה, גן עדן הוא עולם ברור, ואי אפשר לזנק בו מן הקצה אל הקצה.
14:52 דאס מבארט דער רבי, דעם חילוק. דער אמת'ער ענין פון הילוך איז בשעה דער הילוך איז אויף אן אופן אז ער ווערט אינגאנצן ארויסגעריסן פון נקודה צו נקודה, פון מדידה והגבלה. בשעה אן אדם גייט אין נארמאלן סדר הילוכו, גייט ער נאך און נאך, ווערט אזא סארט הילוך אנגערופן א ענין פון עמידה, ווייל בשעה אן אדם גייט, בלייבט איין פוס שטענדיג פארבונדן. דאס איז אלעמאל דער המשך פון דעם פריערדיגן צעד. אן אדם גייט, ער נעמט איין פוס, הייבט אויף דעם פוס, נעמט דעם צווייטן פוס, איז דער ערשטער פוס געבליבן פארבונדן מיט זיין פריערדיגן צעד. איז באמת די גאנצע צייט ווערט ער נישט ארויסגעריסן פון דעם פריערדיגן צעד, פון מדידה והגבלה. און אפילו אין דער הליכה ווערט ער יא א הולך, אבער דרך כלל ווערט די גאנצע זאך אנגערופן עמידה, ווייל ער בלייבט אין דער זעלבער מדידה והגבלה. על דרך זה בנוגע צו מלאכים. א מלאך איז עולה ממדרגה למדרגה אין זיין עבודת השם, אבער דער מלאך איז שטענדיג, בכללות, אין דעם זעלבן כלל וואו ער געפינט זיך. דער מלאך קען נישט געבן א שפרונג פון איין נקודה צו א צווייטער נקודה. דער מלאך איז דער מלאך. מיכאל באהבה, און ער בלייבט באהבה לעולם ועד. א מלאך מיכאל מיט זיין גאנצער [לא ברור], זיין עבודה איז מער נישט פון אהבה. גבריאל איז ביראה. די וואס זיינען באהבה, זיינען שטענדיג באהבה; זיי קענען גארנישט בייטן, ווייל ס'איז נישט שייך עפעס אנדערש. די וואס זיינען ביראה, זיינען שטענדיג ביראה. און דאס איז דער ראנג וואס איז זייער עבודה. דערפאר ווערט עס אנגערופן עמידה. אזוי אויך א נשמה למעלה. א נשמה געפינט זיך למעלה; למעלה, גן עדן איז א עולם ברור, מען קען נישט געבן א שפרונג מן הקצה לקצה.
16:40 מי שנמצא במדרגה מסוימת נשאר באותה מדרגה. גם שם ישנו עניין של ״ילכו מחיל אל חיל״, אבל הכול באותו מין ואופן, בסדר והדרגה. אין שם קפיצות. היכן יכולה להיות קפיצה מן הקצה אל הקצה? רק בעולם הזה הגשמי. זו עלייה בדרגה גבוהה יותר: עלייה בדרך דילוג, עלייה שבה האדם יכול לזנק, להשתנות ולהתהפך מן הקצה אל הקצה. עלייה מהסוג הזה נמצאת רק בכך שנשמה יורדת למטה, לעולם הזה הגשמי. רואים זאת בכך שיהודי יכול — וזהו בכלל כל עניינה של עבודת התשובה — להיות ברגע אחד בעמק תחת, וברגע שלאחריו מתקיים בו ״יש קונה עולמו בשעה אחת״. הגמרא מספרת את הסיפור הידוע על רבי אלעזר בן דורדיא, יהודי שחי בזמנו של רבינו הקדוש, בתקופת המשנה, ועבר על כל דבר עבירה. שמונים שנה הוא נכשל בעניינים הנמוכים ביותר, וכשהגיע הרגע שבו התעורר בו הרהור תשובה, כפי שהגמרא אומרת שם, ״הניח ראשו בין ברכיו וגעה בבכיה״, אמר רבינו הקדוש, רבי יהודה הנשיא: ״יש קונה עולמו בשעה אחת״. שיהודי, יהודי,
16:40 דער וואס געפינט זיך אין דעם מדריגה, בלייבט ער אין דעם מדריגה. דארטן גופא איז דא אן ענין פון מחיל אל חיל, ילכו מחיל אל חיל, אבער דאס איז אלץ אין דעם זעלבן מין און אופן, סדר והדרגה. ס'איז נישט קיין שפרינגען. וואו קען זיין דער שפרונג מן הקצה לקצה? נאר אין עולם הזה הגשמי. אז דער עלייה, דאס איז א בעסערער ראנג פון עלייה: דער עלייה בדרך דילוג, דער עלייה וואו ער קען געבן א שפרונג, זיך איבערבייטן, איבערמאכן מן הקצה לקצה. אט דער סארט עלייה, דאס געפינט מען מער נישט ווי אין דעם ענין פון דעם אז א נשמה קומט אראפ למטה אין עולם הזה הגשמי. דאס זעט מען אז א איד קען, וואס איז בכלל אויס די רצון פון עבודת התשובה, אז א איד קען זיין אין איין סעקונדע פריער אין עמק תחת, און איין סעקונדע שפעטער איז „יש קונה עולמו בשעה אחת“. די גמרא דערציילט דעם סיפור הידוע וואס איז געווען מיט ר' אלעזר בן דורדיא, וואס איז געווען א איד אין די צייטן פון רבינו הקדוש, אין די צייטן פון די משנה, וואס איז געווען א איד וואס איז דורכגעגאנגען כל דבר עבירה. שמונים שנה איז ער דורכגעפאלן אין די נידעריגסטע ענינים, און בשעה ס'איז געקומען דער מאמענט וואס ביי אים איז נתעורר געווארן א הרהור תשובה, וואס די גמרא זאגט דארטן אז „הניח ראשו בין ברכיו וגעה בבכיה“, און רבינו הקדוש, רבי יהודה הנשיא, האט געזאגט: „יש קונה עולמו בשעה אחת“. אז א, א,
18:11 ליהודי יש הכוח, דווקא בעולם הזה הגשמי, לצאת מן הקצה אל הקצה, להשתנות מקצה אחד לקצה השני. היכן הדבר מתגלה? בעבודת התשובה. אבל בעצם, לא רק בתשובה. כפי שהרבי מבאר, בכל מצווה ישנו העניין של עלייה מסוג זה, שיוצאת מכל גבול. מדוע? כי כל מצווה היא צוותא וחיבור. מצווה מלשון צוותא וחיבור. מה פירוש צוותא וחיבור? יהודי עושה מצווה: מניח תפילין, מתעטף בציצית, נותן צדקה — עושה מצווה. תורה ומצוות כפשוטן, מצוות מוגבלות, המלובשות בדבר מוגבל, בזמן מוגבל ובמקום מוגבל. והמצווה מקשרת ומחברת אותו עם עצמות ומהות אין סוף ברוך הוא, בלי שום גבולות. יוצא שעל ידי המצווה, בעולם הזה הגשמי, בהיותו נשמה בגוף, הוא מזנק מן הקצה אל הקצה; ברגע אחד הוא נעשה אחד עם אין סוף. וזה נמצא בעניין המצוות. אבל מצווה קשורה לדברים מוגבלים, כפי שנאמר: המצוות מלובשות בדברים גשמיים ובעניינים גשמיים. בתורה יש עניין נעלה הרבה יותר, כי התורה היא ״ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים״. התורה נעלית ממדידות והגבלות של זמן ומקום, כפי שמוצאים גם בהלכה: ״כל העוסק בתורת עולה כאילו הקריב עולה״. אדם יכול ללמוד את ההלכות של כל הקרבנות כשהוא נמצא בחוץ לארץ, אפילו
18:11 א איד האט דעם כח, נאר אין עולם הזה הגשמי, ארויסצוגיין מן הקצה לקצה, בייטן זיך פון איין קצה צום צווייטן קצה. וואס באווייזט דאס? עבודת התשובה. אבער בעצם נישט נאר אין תשובה. בעצם, וואס דער רבי מבארט, אין יעדער מצוה איז פאראן דער ענין פון אט דעם סארט עלייה וואס גייט ארויס אן קיין שום גבולות. פארוואס בעצם? יעדער מצוה איז דאך א צוותא וחיבור. מצוה מלשון צוותא וחיבור. וואס איז דער טייטש צוותא וחיבור? אז א איד טוט א מצוה, ער לייגט תפילין, ער לייגט אן די ציצית, ער גיט צדקה, ער טוט א מצוה. תורה ומצוות בפשטות, מצוות מוגבלות, אנגעטאן אין א דבר מוגבל, אין א זמן מוגבל, אין א מקום מוגבל. איז די מצוה מקשר און מחבר מיט עצמות ומהות אין סוף ברוך הוא אן קיין שום גבולות. קומט אויס אז דורך די מצוה, אין עולם הזה הגשמי, זייענדיג א נשמה בגוף, גיט ער א שפרונג מן הקצה לקצה; ווערט ער אין איין מינוט נעשה אחד מיט אין סוף. וואס דאס געפינט מען אין ענין המצוות. אבער א מצוה איז דאך פארבונדן מיט די דברים מוגבלים, ווי געזאגט, אז די מצוות זיינען מלובש אין דברים גשמיים און ענינים גשמיים. אין תורה איז דא נאך א סך א העכערער ענין, ווייל די תורה איז ארוכה מארץ מדה ורחבה מני ים. תורה איז העכער פון די מדידות והגבלות פון זמן און מקום, ווי מען געפינט אויך אין הלכה: כל העוסק בתורת עולה כאילו הקריב עולה. א מענטש קען לערנען הלכות פון אלע קרבנות, זייענדיג בחוץ לארץ, אפילו
19:44 אינו כהן, אלא ישראל. כל ההגבלות שיש במצוות אינן קיימות בתורה. ולכן בתורה מאיר יותר האין־סוף, הבלי גבול של נשמת התורה, הרבה יותר אפילו מאשר במצוות, בפרט הזה. ובתורה עצמה הדבר קיים עוד יותר בפנימיות התורה. בפנימיות התורה יש בגלוי ממש עניינים של אלוקות, עניינים של אין־סוף ובלי גבול, של הכתר שבעלייה. ולכן הבלי גבול שבתורה גדול ועמוק הרבה יותר. וכאן נוסף העניין שנאמר בתורה, העניין של עמל התורה: ״אם בחוקותי תלכו״ — עניין היגיעה, יגיעה בתורה. וזה מה שהתורה מוסיפה. כן, המילה ״תלכו״ באה לומר שהעניין האמיתי של הליכה קיים בלימוד התורה, ובלימוד התורה עצמו הוא נובע מעמל התורה, מיגיעה בתורה. יגיעה בתורה פירושה שהאדם יוצא מישותו וממציאותו שלו, כי זהו העניין האמיתי של יגיעה. יגיעה היא כשעושים חקיקה. אדמו"ר הזקן מסביר שעניין החקיקה הוא שחוקקים בנפש הבהמית. היינו, ״אבנים שחקו מים״: לוקחים אבן וחוקקים בה אותיות. בלימוד התורה בדרך יגיעה ועמל חוקקים באבן של לב האבן, באמצעות האבן והמים, בנפש
19:44 איז נישט קיין כהן, נאר א ישראל. די אלע הגבלות וואס זענען פאראן אין מצוות, איז אין תורה נישט פאראן אט די הגבלות. און דערפאר איז אין תורה, דארטן איז מער, דארטן לייכט דער אין סוף, דער בלי גבול פון דעם נשמה תורה, אסאך מער אפילו ווי מצוות אין דעם פרט. אין תורה גופא איז דאס נאך דא אין פנימיות התורה. פנימיות התורה, דארטן איז בגלוי ממש ענינים פון אלקות, דארטן ממש בגלוי ענינים פון אין סוף און פון בלי גבול, פון הכתר שבעלייה. און דערפאר איז דער בלי גבול פון תורה דאך אסאך מער, אסאך טיפער. און דארט קומט צו אין דער ווארט וואס מ׳זאגט אין תורה, דער ווארט פון עמל התורה: ״אם בחוקותי תלכו״, דער ענין פון יגיעה, יגיעה בתורה. און דאס איז תורה מוסיף. יא, דער ווארט ״תלכו״ צו זאגן, אז דער אמת׳ער ענין פון הליכה, וואס עס איז דא דער ענין פון לימוד התורה, און לימוד התורה גופא איז א נפקא פון עמל תורה, יגיעה בתורה. וואס יגיעה בתורה דאס הייסט, אז דער מענטש גייט ארויס פון זיין אייגענער ישות און פון אייגענער מציאות. ווייל דאס איז דער אמת׳ער ענין פון יגיעה. יגיעה איז אז מ׳מאכט א חקיקה. אז דער אלטער רבי איז מסביר, אז דער ענין פון חקיקה איז אז מ׳חקק׳ט אין דעם נפש הבהמית. אז היינו, דער ״אבנים שחקו מים״. מ׳נעמט א אבן און מ׳חקק׳ט אין דעם אותיות. לימוד התורה בדרך יגיעה ועמל איז מ׳חקק׳ט אין דעם אבן פון דעם לב האבן, עם אבן און עם מים, אין דעם נפש
21:09 הבהמית. וכך גורמים לכך שכל מציאותו של האדם מתאחדת עם התורה, עד שכל מציאותו היא תורה. וזה נכון אפילו בנגלה דתורה, וכל שכן וקל וחומר בפנימיות התורה. בדרך כלל, פרשת בחוקותי חלה תמיד בסמיכות לל"ג בעומר — בערב ל"ג בעומר, במוצאי ל"ג בעומר או בשבוע של ל"ג בעומר. ובעניין הזה, כמובן, הדבר נמצא בעיקר אצל רבי שמעון בר יוחאי, שאצלו היה גילוי פנימיות התורה. מוצאים דבר מעניין: יום ל"ג בעומר של רבי שמעון בר יוחאי נקרא גם ״הילולא דרשב"י״, הילולא דרבי שמעון בר יוחאי. רואים זאת בספר הזוהר, בזוהר בפרשת האזינו, באידרא זוטא, ששם מסופר כל הסיפור על הסתלקותו של רבי שמעון בר יוחאי. ושם רבי שמעון מכנה את אותו היום [לא ברור], שכן זה היה יום ההסתלקות, ומאוחר יותר התגלה שזה היה ל"ג בעומר. שם בזוהר רבי שמעון מכנה את הזמן הזה ״הילולא״: ״עולו ואתכנשו להילולא דרבי שמעון״, כלשון הזוהר. כלומר, הוא קורא לאותו היום יום הילולא. וכפי שמבואר, זהו טעם השמחה. מניין רואים שהשמחה הגדולה בל"ג בעומר אצל חסידים ואצל מקובלים היא דווקא מפני של"ג בעומר הוא היום שרבי שמעון בר יוחאי
21:09 הבהמית. און מ׳מאכט אז דער גאנצער מציאות פון דעם מענטשן ווערט נתאחד מיט תורה, ביז כל מציאותו איז תורה. און כאטש דאס איז דאך נגלה דתורה, און כל שכן וקל וחומר איז דאך פנימיות התורה. וואס בדרך כלל, פרשת בחוקותי פאלט אלע מאל בהמשך צו ל״ג בעומר, אדער ערב ל״ג בעומר, אדער מוצאי ל״ג בעומר, די וואך פון ל״ג בעומר. וואס אויף דעם ענין איז כמובן און בעיקר געפינט מען ביי דעם ענין פון רבי שמעון בר יוחאי, וואס ביי אים איז געווען דער גילוי פון פנימיות התורה. געפינט מען א אינטערעסאנטן ענין: אז רבי שמעון בר יוחאי, דער טאג פון ל״ג בעומר, ווערט אויך אנגערופן ״הילולא דרשב״י״, הילולא דרבי שמעון בר יוחאי. דאס מערקט מען אויפן אין ספר הזוהר. דער זוהר אין פרשת האזינו, אידרא זוטא, וואס דארטן ווערט דערציילט דער גאנצער סיפור ווי רבי שמעון בר יוחאי איז נסתלק געווארן. און דארטן ווערט אנגערופן, רבי שמעון רופט אן אותו היום [לא ברור], ווייל דאס איז געווען דער יום הסתלקות, וואס שפעטער איז דאס נתגלה געווארן אז דאס איז געווען ל״ג בעומר. איז דאס דער זמן וואו רבי שמעון רופט דאס אן אין דער זוהר, אז דאס איז הילולא: ״עולו ואתכנשו להילולא דרבי שמעון״, דער לשון אין זוהר. דאס הייסט, ער רופט אן אותו היום אז דאס איז דער טאג פון הילולא. און ווי עס איז מבואר, אז דאס איז א טעם השמחה. וואו זעט מען אז ל״ג בעומר, די שמחה גדולה ביי חסידים און ביי מקובלים, איז דאס טאקע צוליב דעם וואס ל״ג בעומר איז דאס דער טאג וואס רבי שמעון בר יוחאי
22:30 עצמו כינה בשם ״הילולא״? הרי הילולא פירושה חתונה. אדמו"ר הזקן שואל: כיצד קוראים לל"ג בעומר, יום הסתלקות, ״הילולא״? אמנם רשב"י כינה אותו כך, אבל על כך גופא השאלה: מדוע הוא מכנה את יום ל"ג בעומר בשם חתונה? היכן יש חתונה ביום הסתלקות הנשמה? ועל כך מבואר בסידור, בהמשך ל"ג בעומר, עניין ההילולא. הגמרא במסכת עירובין, דף נ"ד, מביאה: ״האי עלמא כבי הילולא דמיא״. כן, העולם הוא כמו מקום של חתונה, ״כבי הילולא דמיא״. רש"י אומר: ״חטוף אכול, חטוף ושתי״. לשון הגמרא שם היא: ״האי עלמא דאזלינן מיניה כבי הילולא דמיא״. העולם הזה, העולם שיוצאים ממנו — ״דאזלינן מיניה״; האדם אינו חי לנצח, יוצאים ממנו — צריך להיות כמו הילולא, כמו בחתונה. כלומר, החתונה נמשכת זמן מסוים, וכשהחתונה מתקיימת, כל הדברים הטובים עוברים, ואפשר לחטוף ולאכול ולשתות. אבל ״דאזלינן״ — הולכים, זה נגמר, כפי שרש"י מסביר. כן, שמואל אומר שם לרב יהודה: ״שיננא״ — צריך לדעת זאת, לחטוף את ההזדמנות. רש"י מפרש זאת אפילו בגשמיות, שצריך לנצל את הדברים הגשמיים, כי העולם הזה, חיי האדם, הם כצל עובר. ״דאזלינן מיניה״.
22:30 גופא איז אנגערופן בשם הילולא. וואס הילולא מיינט א חתונה. פרעגט מען די שאלה, דער אלטער רבי פרעגט די שאלה: ווי קומט דאס אז מ׳רופט אן ל״ג בעומר, יום הסתלקות, הילולא? טאקע רשב״י האט עס אזוי אנגערופן, אבער אויף דעם גופא איז די קשיא: וואו רופט ער אן אותו היום פון ל״ג בעומר בשם חתונה? וואו איז דא די חתונה, דער טאג פון דער הסתלקות הנשמה? איז אויף דעם איז מבואר אין סידור, בהמשך ל״ג בעומר, דער ענין פון הילולא. די גמרא זאגט אין מסכת עירובין דף נ״ד, אז די גמרא ברענגט דארטן: ״האי עלמא כבי הילולא דמיא״. יא, אז די וועלט איז אזוי ווי א מקום חתונה. ״כבי הילולא דמיא״. רש״י זאגט: ״חטוף אכול, חטוף ושתי״. דער לשון אין דער גמרא דארטן: ״האי עלמא דאזלינן מיניה כבי הילולא דמיא״. אויף דעם עולם, די וועלט, וואס מ׳גייט ארויס פון דעם, ״דאזלינן מיניה״, א מענטש לעבט נישט אויף אייביק, מ׳גייט ארויס, דאס דארף זיין אזוי ווי א הילולא, אזוי ווי ביי א חתונה. אז היינו, דער חתונה איז דער זמן וואס דאס איז די חתונה, און ווען עס איז די חתונה פארגייען אלע גוטע זאכן, און מ׳קען אריינכאפן עסן און טרינקען. אבער ״דאזלינן״, מ׳גייט, עס ענדיגט זיך, ווי רש״י איז מסביר. יא, אז ער זאגט דארט, שמואל זאגט צו רב יהודה: ״שיננא״, דאס דארף מען וויסן, כאפ אריין. רש״י טייטשט דאס אפילו בגשמיות, אז מ׳דארף די שטופליכע זאכן אפמאלן, ווייל דער עולם הזה, דער לעבן פון א מענטשן איז כצל עובר. ״דאזלינן מיניה״.
24:07 וממילא, כשעורכים את החתונה הזאת, החולפת והזמנית, שאחריה לא יישאר דבר — חטוף לאכול ולשתות. אבל מדוע זהו העניין? ראשונים אחרים על מסכת עירובין מפרשים שכל העניין הזה מתייחס לעניין רוחני. וזה מה שאדמו"ר הזקן מבאר במאמר: כאן מדובר על העבודה של ״מהלך״. וזהו הדיוק שמפיקים מלשון הגמרא. אני רואה שזה מובא כאן ב[לא ברור] חז"ל. כי זהו דיוק הלשון של הגמרא: ״האי עלמא דאזלינן מיניה״. והדיוק הוא ״מיניה״ — מן העולם הזה נעשים ״מהלך״. וזה מה שהוא אומר: צריך לדעת שהנשמה למעלה היא בבחינת ״עומד״. כדי שתיעשה ״מהלך״, הדבר צריך להיות ״מיניה״. מרגע שהנשמה נכנסת לעולם הזה הגשמי ומתלבשת בגוף גשמי, עליה בעולם הזה [לא ברור]; על כל פנים, לעשות את הקפיצה הזאת, את ההילוך בלי גבול. ועל ידי תשובה, קיום המצוות ולימוד התורה, על ידי פנימיות התורה, נעשה ״מיניה״ — מן העולם הזה, דווקא בעולם הזה ומתוך העולם הזה, ״מיניה״, מן העולם הזה הגשמי, מגיעים ל״דאזלינן״, לעניין של ״מהלך״. וזהו ״כבי הילולא״. מה פירוש ״כבי הילולא״? חסידים — אצל חסידים זה [לא ברור].
24:07 וממילא, אז מ׳הייבט דער חתונה, דער שטופליגן, סענדיגן חתונה, וואס דער שד גוט בלייבן מיט גארנישט. כאפ אריין עסן און טרינקען — אויף דעם איז דער ענין, למה זה? אבער אנדערע ראשונים, דעם עירובין, און נאך פון די אנדערע עירובין, אז דער גאנצער ענין, דאס קומט אויף אן ענין רוחני. און דאס איז וואס דער אלטער רבי איז מבאר אין דעם מאמר, אז דא רעדט מען וועגן דעם ענין העבודה פון מהלך. און דאס איז דער דיוק, דאס נעמט מען דער רייכקייט פון דער גמרא. איך זע דאס דא אריינגעברענגט אין [לא ברור] חז״ל. ווייל דאס איז דער דיוק הלשון וואס די גמרא זאגט: ״האי עלמא דאזלינן מיניה״. און דער דיוק איז ״מיניה״ — פון דעם עלמא וועט מען א מהלך. און דאס איז וואס ער זאגט: דאס דארף מען וויסן, אז די נשמה למעלה איז אן עומד. כדי אז זי זאל ווערן א מהלך, דארף דאס זיין ״מיניה״. משעה אז די נשמה קומט אריין אין עולם הזה הגשמי, און זיך מתלבש אין א גוף גשמי, דארף אין דער וועלט ווערן [לא ברור]; על כל פנים, זיך געבן דעם שפרונג, דעם הילוך בלי גבול. און מען קומט דורך תשובה, דורך קיום המצוות און דורך לימוד התורה, דורך פנימיות התורה, איז ״מיניה״ — פון אט דעם עולם, דווקא אין אט דעם עולם און פון אט דעם עולם, ״מיניה״, פון עולם הזה הגשמי, קומט מען צו דעם ״דאזלינן״, דעם ענין פון א מהלך. און דאס איז ״כבי הילולא״. וואס איז דער טייטש פון ״כבי הילולא״? חסידים — חסידים איז דאס [לא ברור].
25:31 על ידי זה שמתקיים העניין של ״איש ואשה זכו, שכינה שרויה ביניהם״, נמשך אצל חסידים כוח האין־סוף, [לא ברור] בנים ובני בנים עוסקים בתורה ובמצוות. זה נעשה על ידי עניין החסידים. חסידים הם המשכה של כוח האין־סוף, ו[לא ברור] בניין עדי עד. אבל מהי השמחה של חסיד, השמחה הגדולה, ומה באמת מציין ״כבי הילולא״, השמחה הגדולה אצל חסידים? על דרך החיבור, על דרך העניין של ״איש ואשה זכו״, שפועל את המשכת כוח האין־סוף, [לא ברור], זו ברכה מאין־סוף. וזו הברכה שנכנסת אחר כך בבניין עדי עד, עם בנים ובני בנים העוסקים בתורה ובמצוות. ועל דרך זה, זו עבודה רוחנית; על כך הוא אומר ״כבי הילולא דמי״ — עבודה רוחנית. על ידי ירידת הנשמה בגוף, שהיא על דרך איש ואשה, כפי שכתוב בספרים שחיבור הנשמה והגוף הוא על דרך חיבור איש ואשה. הנשמה נכנסת בגוף, וכאן נמשך העניין של בניין עדי עד, וזהו העניין של תורה ומצוות. מה פירוש תורה ומצוות? כפי שאומרת הגמרא במסכת שבת, על ידי שיהודי לומד תורה בהיותו נשמה בגוף, לומד תורה ומקיים מצוות, הרי על ידי זה, ״דאזלינן מיניה״, הוא נעשה מהלך, מהלך הנמשך מבלי גבול. וזה הפירוש של ״חטוף ואכול, חטוף ואישתי״, שהדברים אמורים על תורה ומצוות. תורה ומצוות נמשלו — התורה נמשלה למזון,
25:31 דורך דעם וואס ס׳ווערט דער ענין פון ״איש ואשה זכו, שכינה שרויה ביניהם״, איז ביי חסידים נמשך דער כח האין סוף, דער [לא ברור] בנים ובני בנים עוסקים בתורה ובמצוות. דאס איז דורך דעם ענין פון חסידים. חסידים איז א המשכה פון כח האין סוף, און [לא ברור] בנין עדי עד. אבער וואס איז די שמחה פון א חסיד, די גרויסע שמחה, און וואס איז באמת מציין ״כבי הילולא״, די גרויסע שמחה ביי חסידים? על דרך דער חיבור, על דרך דער ענין פון ״איש ואשה זכו״, וואס פועל׳ט אז עס איז נמשך דער כח האין סוף, [לא ברור], איז א ברכה פון אין סוף. און דאס איז די ברכה וואס קומט אריין שפעטער אין בנין עדי עד, עם בנים ובני בנים עוסקים בתורה ובמצוות. און על דרך זה, דאס איז אן עבודה רוחנית; דאס זאגט ער ״כבי הילולא דמי״ — אן עבודה רוחנית. דורך ירידת הנשמה בגוף, וואס איז על דרך איש ואשה, ווי ס׳שטייט אין ספרים, אז דער חיבור פון נשמה און גוף איז על דרך דער חיבור פון איש ואשה. נשמה קומט אריין אין גוף, און דא ווערט נמשך דער ענין פון בנין עדי עד, און דאס איז דער ענין פון תורה ומצוות. וואס הייסט תורה ומצוות? ווי די גמרא זאגט עס אויף מסכת שבת, איז דורך דעם וואס א איד לערנט תורה, זייענדיק א נשמה בגוף, לערנט תורה און מקיים מצוות, איז דורך דעם ״דאזלינן מיניה״: ווערט ער א מהלך, א מהלך נמשך פון בלי גבול. און דאס איז דער טייטש פון ״חטוף ואכול, חטוף ואישתי״, וואס דאס גייט אויף תורה ומצוות. תורה ומצוות איז נמשל — תורה נמשל למזון,
27:00 מזון לנפש וחיים בקרבה. התורה נמשלה ללחם ולשמן, ואלה הם כל העניינים של ״חטוף ואכול, חטוף ואישתי״, שעל ידם נעשים מהלך בלי גבול. ואת זה גילה רבי שמעון בר יוחאי בתוקף מלמעלה [לא ברור], ולכן זה נקרא הילולא. כי רבי שמעון בר יוחאי היה [לא ברור] בלי גבול ב[לא ברור]. ש[לא ברור], שבעניין פנימיות התורה, שם נכנס הבלי גבול של גדלות ב[לא ברור]. בקיום המצוות הוא מלובש בדברים גשמיים. בלימוד התורה, תורה, נגלה דתורה, [לא ברור] דברים גשמיים. אבל את האופן שבו זהו גילוי של אין־סוף, את הבלי גבול, את המעלה שבתורה — את זה גילה רבי שמעון בר יוחאי. וזו התורה שגילה, רזין ומילין עילאין שכתובים בזוהר, שהיו [לא ברור] של פנימיות התורה, ועל ידי זה נמשכה פנימיות התורה למטה בעולם. הדבר התגלה אחר כך בתורת החסידות, וזהו המצב היום, כשלומדים תורת החסידות: הראשית היא רבי שמעון בר יוחאי, [לא ברור], וכאן מגיעים ל״תלכו״ בלי גבול. ועל פי זה חוזרים לפרשת השבוע, לדברי התורה: ״אם בחוקותי תלכו״. ש[לא ברור]: ״אם בחוקותי״ — חקיקה, עמלים בתורה; ״תלכו״ — זו הליכה בתורה, [לא ברור] של בלי גבול. [לא ברור]
27:00 מזון לנפש וחיים בקרבה. תורה נמשל ללחם און שמן, וואס דאס איז די אלע ענינים פון ״חטוף ואכול, חטוף ואישתי״, וואס דורך דעם ווערט מען א מהלך בלי גבול. און דאס האט רבי שמעון בר יוחאי מגלה געווען אין תוקף מלמעלה [לא ברור], וואס דערפאר ווערט דאס אנגערופן הילולא. ווייל רבי שמעון בר יוחאי איז געווען [לא ברור] א בלי גבול אין [לא ברור]. אז [לא ברור], אז אין ענין פון פנימיות התורה, אז דארטן קומט אריין דאס בלי גבול פון גדלות אין [לא ברור]. אין קיום המצוות איז דאס אנגעטאן אין דברים גשמיים. אין לימוד התורה, תורה, נגלה דתורה, [לא ברור] דברים גשמיים. אבער ווי דאס איז גילוי פון אין סוף, דעם בלי גבול, דעם עליונות פון תורה, אז דאס האט רבי שמעון בר יוחאי מגלה געווען. און דאס איז די תורה וואס ער האט מגלה געווען, רזין און מילין עילאין וואס שטייט אין זוהר, וואס דאס איז געווען [לא ברור] פון פנימיות התורה, און דורך דעם איז נמשך געווארן פנימיות התורה למטה בעולם. וואס דאס איז נתגלה געווארן שפעטער אין תורת החסידות, וואס דאס איז היינט, וואס מען לערנט תורת החסידות, די ראשית איז רבי שמעון בר יוחאי, [לא ברור], דא גייט מען צו דעם ״תלכו״ בלי גבול. וואס על פי זה קומט מען צוריק צו גיין צו דער פרשת השבוע, וואס דאס איז וואס די תורה זאגט: ״אם בחוקותי תלכו״. אז, אז [לא ברור]: ״אם בחוקותי״ — חקיקה, עמלים בתורה; ״תלכו״ — דאס איז א הליכה אין תורה, [לא ברור] פון בלי גבול. [לא ברור]
28:24 ״בחוקותי״ — זהו לימוד התורה, כלומר באופן של עמל. וכשאדם משקיע בכך את כל נשמתו, עד שהוא נעשה אחד עם האלוקות שבתורה, כחקיקה בלב האבן, אז לימוד התורה הוא באופן של בלי גבול. ״אם בחוקותי תלכו״ — ולכן ההמשך הוא ״ונתתי גשמיכם בעתם״, שנמשכת מלמעלה המשכה בלי גבול. מה נובע מזה לעבודת האדם? על כך מבאר הרבי במאמרי חסידות ובשיחות רבות את ההבדל בין שני אופני עבודה: עבודתו של חוני המעגל ועבודתו של רבי שמעון בר יוחאי. שניהם המשיכו ברכות לעולם, אבל בשני אופנים שונים. חוני המעגל — הגמרא במסכת תענית מספרת שכשהעולם היה זקוק לגשם, באו אל חוני המעגל, והוא עג עוגה, עמד בתוכה והתפלל. הוא ביקש, ובהדרגה החל הגשם לרדת והגיע לשיעור הראוי. אבל אצל רבי שמעון בר יוחאי היה הדבר שונה לגמרי. כשתלמידיו שאלו אותו על גשם, מפני שהעולם היה זקוק לגשם, אמר רבי שמעון בר יוחאי דברי תורה — ״הנה מה טוב ומה נעים שבת אחים גם יחד״ — ומיד ירד גשם. לא באמצעות תפילות, לא באמצעות בקשות, לא באמצעות דמעות; הוא אמר תורה, וזה המשיך את הגשם. כך מבואר במאמרי חסידות: דווקא על ידי עניין התורה, ההמשכה היא באופן של מלמעלה למטה.
28:24 בחוקותי — דאס איז לימוד התורה, דאס הייסט אויף אן אופן פון עמלות. און ווען א מענטש לייגט אריין זיין גאנצע נשמה, ביז ער ווערט איינס מיט דער אלקות שבתורה, ווי חקיקה אין א לב האבן, דעמאלט איז לימוד התורה אויף אן אופן פון בלי גבול. „אם בחוקותי תלכו“ — און דערפאר איז דער המשך „ונתתי גשמיכם בעתם“, אז עס קומט מלמעלה א המשכה בלי גבול. וואס קומט ארויס פון דעם פאר עבודת האדם? אויף דעם מבאר דער רבי אין מאמרים אין חסידות און אין ריבוי שיחות דעם חילוק צווישן צוויי אופנים פון עבודה: די עבודה פון חוני המעגל און די עבודה פון רבי שמעון בר יוחאי. ביידע האבן ממשיך געווען ברכות אויף דער וועלט, אבער אויף צוויי באזונדערע אופנים. חוני המעגל — די גמרא אין מסכת תענית דערציילט, אז בשעת די וועלט האט געדארפט האבן רעגן, איז מען געקומען צו חוני המעגל, און ער האט געמאכט אן עוגה, זיך געשטעלט דערין און מתפלל געווען. ער האט געבעטן, און ביסלעכווייַז האט דער רעגן זיך אנגעהויבן און געוואָרן ווי מען דארף. דאס איז אבער גאר אנדערש געווען ביי רבי שמעון בר יוחאי. ווען זיינע תלמידים האבן אים געפרעגט וועגן רעגן, ווייל די וועלט האט געדארפט האבן גשם, האט רבי שמעון בר יוחאי געזאגט דברי תורה — „הנה מה טוב ומה נעים שבת אחים גם יחד“ — און תיכף איז רעגן געקומען. נישט דורך תפילות, נישט דורך בקשות, נישט דורך דמעות; ער האט געזאגט תורה, און דאס האט ממשיך געווען דעם רעגן. דאס איז מבואר אין מאמרי חסידות: דווקא דורך דעם ענין פון תורה איז די המשכה אויף אן אופן פון מלמעלה למטה.
30:19 תפילה היא עבודה מלמטה למעלה; זו עבודה על פי סדר והדרגה. כשזקוקים לגשם, צריך להתפלל. תפילה היא עבודה מסודרת מלמטה למעלה: גם כשפועלים, הדבר בא בהדרגה, לפי הסדר. רבי שמעון בר יוחאי, לעומת זאת, פתח את הצינור. אצל רבי שמעון בר יוחאי הדבר לא נעשה באמצעות העבודה הרגילה של תפילה. חסידות מסבירה שרשב״י פתח את הצינור להשפעת אלוקות בעולם. על ידי לימוד התורה, ובפרט על ידי לימוד פנימיות התורה, נמשך אור אין־סוף עד למטה, בלי גבול. וזה פועל שינוי בטבע העולם, כך שהעולם מקבל גשם ואת כל העניינים הגשמיים. זהו העניין של ״ונתתי גשמיכם בעתם״ — ברכות גם בעניינים גשמיים, בבני, חיי ומזוני. וזה הפירוש בפסוק: ״אם בחוקותי תלכו״ — עמלים בתורה; ״תלכו״ פירושו הליכה בלי גבול. על ידי לימוד התורה ביגיעה, ובפרט לימוד פנימיות התורה באופן של הליכה בלי גבול, נמשך הכוח שגילה רבי שמעון בר יוחאי. הוא פתח את הצינור לכל הברכות וההשפעות. על ידי תורת רבי שמעון בר יוחאי, ועל ידי לימוד חסידות חב״ד, פנימיות התורה, הדבר נמשך בעולם. ומזה בא ״ונתתי גשמיכם בעתם״: גשמים, ברכות בגשמיות.
30:19 תפילה איז אן עבודה פון מלמטה למעלה; דאס איז אן עבודה על פי סדר והדרגה. בשעת מען דארף רעגן, דארף מען מתפלל זיין. תפילה איז אן עבודה מסודרת פון מלמטה למעלה: אפילו ווען מען פועל'ט, קומט עס ביסלעכווייַז, לויט דעם סדר. רבי שמעון בר יוחאי אבער האט אויפגעמאכט דעם צינור. ביי רבי שמעון בר יוחאי איז דאס נישט געווען דורך דער געוויינלעכער עבודה פון תפילה. חסידות טייטשט, אז רשב"י האט אויפגעמאכט דעם צינור פון דער השפעה פון אלקות אין דער וועלט. דורך לימוד התורה, און בפרט דורך לימוד פנימיות התורה, ווערט נמשך אן אור אין סוף ביז למטה, בלי גבול. און דאס פועל'ט א שינוי אין טבע העולם, אז די וועלט באקומט רעגן און אלע עניינים גשמיים. דאס איז דער ענין פון „ונתתי גשמיכם בעתם“ — ברכות אויך אין עניינים גשמיים, אין בני, חיי ומזוני. און דאס איז דער פשט אין פסוק: „אם בחוקותי תלכו“ — עמלים בתורה; „תלכו“ מיינט אן הליכה בלי גבול. דורך לימוד התורה מיט יגיעה, און בפרט לימוד פנימיות התורה אויף אן אופן פון הליכה בלי גבול, ווערט נמשך דער כח וואס רבי שמעון בר יוחאי האט מגלה געווען. ער האט אויפגעמאכט דעם צינור פאר אלע ברכות והשפעות. דורך תורת רבי שמעון בר יוחאי, און דורך לימוד חסידות חב"ד, פנימיות התורה, ווערט דאס נמשך אין דער וועלט. און דערפון קומט „ונתתי גשמיכם בעתם“: גשמים, ברכות בגשמיות.
32:03 זו ברכת הגשם, זו ברכת השדה וזו ברכת הפרנסה. ומן הגשם באים לכל העניינים הגשמיים, להשפעות בבני, חיי ומזוני, ועד לעניינים המופיעים בהמשך הפרשה: ״ונתתי שלום בארץ״, ״והשבתי חיה רעה מן הארץ, וחרב לא תעבור בארצכם״, ו״ורדפתם את אויביכם״ — המשכה בלי גבול, גילוי אלוקות עד למטה. וזהו הגילוי של משיח. וזו ההוראה שלוקחים מכל הסדר הזה, שעליו דיבר הרבי בהתוועדויות ל״ג בעומר כמה וכמה פעמים, כדי לחזק את העניינים הללו. פעם היה זה בשעה שהייתה מלחמה באותה תקופה, בסביבות ל״ג בעומר, והרבי דיבר על הפסוק הזה, כדי שאחר כך תהיה נחמה. ובמשך כמה וכמה שנים חיזק הרבי בל״ג בעומר את העניין הזה: שהחידוש של רבי שמעון בר יוחאי נעשה, באופן מסוים, גם בדורנו, אצל כל אחד ואחד; כל אחד שייך באותה מידה לרבי שמעון בר יוחאי. והרבי אמר שעל ידי שמתמסרים ללימוד התורה בשקידה, נגלה ונסתר, הרי זה עצמו באופן שהיה אצל רבי שמעון בר יוחאי. ובדרך ממילא, כל העניינים בעולם ובטבע יסתדרו באופן הטוב ביותר לטובתם של ישראל. וייפסקו המלחמות, ייפסקו הצער ועוגמת הנפש; ויהיה ״ונתתי שלום בארץ״ בכל הפרטים, ״ושכבתם ואין מחריד״ בכל הפרטים. שנזכה אכן לראות את כל זה, עד ל״ואולך אתכם קוממיות״, ביד רמה, בגאולה האמיתית
32:03 דאס איז ברכת הגשם, דאס איז ברכת השדה, דאס איז ברכת הפרנסה. און פון גשם קומט מען צו אלע עניינים גשמיים, צו השפעות אין בני, חיי ומזוני, ביז די עניינים וואס שטייען ווייטער אין דער פרשה: „ונתתי שלום בארץ“, „והשבתי חיה רעה מן הארץ, וחרב לא תעבור בארצכם“, און „ורדפתם את אויביכם“ — א המשכה בלי גבול, א גילוי אלקות ביז למטה. און דאס איז דער גילוי פון משיח'ן. און דאס איז די הוראה וואס מען נעמט פון דעם גאנצן סדר, וואס דער רבי האט גערעדט אין די ל"ג בעומר פארברענגען כמה וכמה פעמים, צו מחזק זיין די עניינים. אמאל איז דאס געווען בשעת ס'איז געווען א מלחמה אין יענער תקופה ארום ל"ג בעומר צייט, און דער רבי האט גערעדט אויף דעם פסוק, אז דערנאך זאל זיין נחמה. און כמה וכמה שנים ל"ג בעומר האט דער רבי מחזק געווען דעם ענין: אז דער חידוש פון רבי שמעון בר יוחאי איז געווארן, אויף אן אופן, אויך אין דורנו. לכל אחד ואחד, יעדער איינער וואס איז אייניגערהייט שייך צו רבי שמעון בר יוחאי. און דער רבי האט געזאגט, אז דורך דעם וואס מ'געבט זיך צו צום לימוד התורה, מיט שקידה, נגלה ונסתר, איז דאס אליין אויף אן אופן ווי ביי רבי שמעון בר יוחאי. און בדרך ממילא וועלן אלע עניינים אין דער וועלט און אין טבע זיך מסדר זיין אויפן בעסטן אופן לטובתם של ישראל. און ס'וועט אויס זיין מלחמות, אויס צער און אויס עגמת נפש; און ס'וועט זיין „ונתתי שלום בארץ“ מיט אלע פרטים, „ושכבתם ואין מחריד“ מיט אלע פרטים. זאלן מיר טאקע זוכה זיין צו זען דאס אלעס, ביז צו „ואולך אתכם קוממיות“, ביד רמה, בגאולה האמיתית
33:28 והשלימה על ידי משיח צדקנו, תיכף ומיד ממש, אמן כן יהי רצון.
33:28 והשלימה על ידי משיח צדקנו, תיכף ומיד ממש, אמן כן יהי רצון.