פרשת במדבר וחג השבועות - משה רבינו דער אמתער טאטע פון עם ישראל

00:00 געווען א חסיד געהייסן ר' שלום פויזנער. ר' שלום פויזנער, דאס איז געווען איינער פון די גרעסטע חסידים, פון די תמימים פון ליובאוויטש, וואס איז אנגעקומען קיין אמעריקע שוין כמעט הונדערט יאר צוריק. ער איז געווען פון די ערשטע חסידים, די ערשטע שלוחים, די ערשטע תמימים אין פיטסבורג. ער איז געווען דארט א חסידישער איד, און ער איז געווען א סאלדאט, אן איבערגעגעבענער סאלדאט. דער רבי ריי״צ האט אים געשיקט אויף שליחות נאך אין יענע יארן אין אמעריקע, נאך פאר דער מלחמה, און שפעטער איז ער געווען פון די גרעסטע שלוחים און חסידים, וואס האט מקרב געווען רבנים, ראשי ישיבות, [לא ברור], מקרב געווען צענדליגער, הונדערטער און טויזנטער אידן צו אידישקייט. ר' שלום פויזנער איז געווען נאך פון די תמימים וואס האבן געלערנט אין ליובאוויטש ביים רבי׳ן רש״ב, נאך אין יענע ימים. דאס הייסט, פון די תמימים וואס זענען געווען אין תומכי תמימים ליובאוויטש, אין ליובאוויטש אין רוסלאנד. ער איז געווען אין דער צייט וואס ס׳האט אויסגעבראכן די קריג, די מלחמה, די ערשטע וועלט־מלחמה. אין יענע יארן, אינמיטן דער מלחמה, האט דער רבי רש״ב געדארפט אוועק פון ליובאוויטש, ווייל מ׳האט שוין נישט געקענט מער וואוינען דארט. ס׳איז געווען א מקום סכנה, און ער איז אוועקגעפארן וואוינען אין ראסטאוו, אן אנדער ארט, אין אן אנדער טייל פון רוסלאנד. דארט איז דער רבי רש״ב געווען עד סוף ימיו, בחיים חיותו בעלמא דין. די ישיבה איז נאך ממש געווען א משך זמן אין ליובאוויטש, און נאך א יאר, צוויי, האט זיך די ישיבה אויך פארמאכט און איז אוועקגעפארן.

01:33 און זי איז געפארן קיין קרעמענטשוג, און די אלע סיפורים וואס זענען דעמאלט פארגעקומען. דעמאלט האבן די קאמוניסטן איבערגענומען, און ס׳איז געווען א גרויסע שוועריקייט צו פירן א ישיבה. מ׳האט געדארפט לויפן פון איין ארט צום צווייטן, וכו׳. אין די יארן, יענע יארן וואס זענען געווען גאר שווערע יארן, זענען געווען גרויסע פאגראמען. ס׳זענען געווען דעמאלט [לא ברור] וואס האבן ארומגעלאפן און געמאכט צרות און געיאגט. ס׳איז געווען א סכנת נפשות צו ארומפארן און צו ארומגיין. אבער חסידים האבן געוואלט זיין ביים רבי׳ן. ס׳זענען געקומען צו גיין יום טוב, און חסידים זענען געווען, בחורים, תמימים, און מען האט זיי געזאגט אז ס׳איז א סכנה, מ׳זאל נישט פארן. פונדעסטוועגן זענען געווען כמה וכמה וואס זענען געגאנגען און האבן געטאן כל מיני פעולות, אז זיי זאלן קענען אנקומען צום רבי׳ן. דאס איז געווען כל משאלת לבם פון חסידים: זיי האבן געוואלט קענען זיין ביים רבי׳ן אויף יום טוב, און דעם רבי׳ן זען. און אזוי איז געווען: מ׳האט געדארפט דעמאלט נעמען א רכבת, א טריין, א באן, וואס זאל פארן פון וואו זיי זענען געווען דעמאלט, אין דער שטאט וואו זיי האבן געלערנט, און קענען אנקומען קיין ראסטאוו, וואו דער רבי רש״ב איז דעמאלט געווען. פארנדיק אויף דער רכבת, אויף דער באן, זענען אין איינע פון די סטאנציעס, אין איינע פון די ערטער, ארויפגעגאנגען יענע, פון די רשעים, פון די [לא ברור], פון די מענטשן וואס האבן געזוכט אידן און זענען געווען דארשטיק אויף בלוט.

03:07 זיי האבן געוואלט מער נישט ווי יאגן און הרג׳ענען און רויבן פון אידן, ה׳ ישמרנו. זיי זענען געווען אויף א באן דעמאלט, און ווען די רוצחים זענען אריינגעקומען, האבן זיי געדארפט אראפשפרינגען אינמיטן פארן. זיי האבן געדארפט אראפשפרינגען פון דער באן; ס׳איז געווען ממש א סכנת נפשות. אנדערע זענען, ה׳ ישמרנו, רחמנא ליצלן, אפילו אומגעקומען אין דעם. אנדערע זענען געווען אין א סכנת חיים. ס׳איז געווען א שווערער מצב. עס דערציילט ר' שלום פויזנער אז אין יענער צייט איז דער רבי רש״ב געווען אין ראסטאוו. ער איז געווען ביי זיך אינעווייניק און האט געוואוסט אז עס זענען דא עטליכע בחורים וואס דארפן אנקומען. און אפעס, די באן איז אנגעקומען און זיי זענען נישט געווען אויף דער באן, זענען נישט אנגעקומען. האט מען פארשטאנען אז עפעס איז פאסירט אויפן וועג, און מ׳האט נישט געקענט וויסן: צי זיי זענען געיאגט געווארן, צי זיי לעבן, וואו זיי זענען, צי זיי זענען אנטלאפן. און אזוי איז געווען א גרויסער טומל. מ׳האט געוואוסט אז עס דארפן זיין עטליכע בחורים, ווייל מ׳האט פריער געהאט געמיינט אז זיי וועלן אנקומען מיט יענער באן. און די באן איז אנגעקומען קיין ראסטאוו, און די בחורים זענען נישט אראפגעשטיגן. מענטשן האבן נישט געוואוסט וואס איז געשען אויפן וועג, וואו זיי זענען, וואו זיי זענען פארשוואונדן. און ס׳איז געווען א גרויסע צרה, א גרויסער פחד. דער רבי רש״ב האט געוואוסט וואס עס דארף זיין, און יעדע שעה, יעדן רגע, איז ער ארויסגעקומען פון צימער זיך נאכצופרעגן וואס עס טוט זיך מיט די בחורים, צי זיי זענען שוין אנגעקומען. אזוי איז עס אנגעגאנגען במשך כמה וכמה שעות. און א דאנק אפענע ניסים, א דאנק אפענע ניסים.

04:50 עס איז געווען א נס גדול, אז די ספרים האבן געקענט אראפקומען, און זיי זענען שפעטער אנגעקומען, נאך א פאר שעה, אדער וויפיל צייט עס האט גענומען. צום סוף זענען זיי אנגעקומען. און ווען דער רבי רש״ב האט געזען אז זיי זענען אנגעקומען, איז געווען א גרויסע שמחה. דער רבי רש״ב איז ממש געווען אין א געוואלדיגער שמחה. די שמחה איז געווען אזוי גרויס, ביז די רביצין, די רביצין פון רבי רש״ב, האט געזאגט: „אה, פון יעצט אן איז די אהבה צו די ספרים ווי צו אייגענע קינדער.“ און דער רבי רש״ב האט געזאגט: „יא, ווי אייגענע קינדער, און מען קען אפילו זאגן נאך מער.“ דאס איז געווען דער אויסדרוק פון אהבה וואס דער רבי רש״ב האט געוויזן. די אהבה איז געגאנגען צו די תמימים: זיי זענען ווי אייגענע קינדער, און מען קען אפילו זאגן נאך מער. און דאס אליין איז פארבונדן מיט פרשת במדבר. אין פרשת במדבר געפינען מיר אז די תורה זאגט: „ואלה תולדות אהרן ומשה“. דאס זענען די תולדות פון אהרן און משה. וואס וויל מען דא זאגן? די פרשה וויל דערציילן וועגן די כהנים. פרשת במדבר רעדט פון ציילן די שבטים, דעם מספר בני ישראל, און שפעטער פון ציילן שבט לוי און די כהנים. און דא שטייט: „ואלה תולדות אהרן ומשה“. ווער זענען די כהנים? די קינדער פון אהרן. דער לשון הפסוק איז: „ואלה תולדות אהרן ומשה ביום דבר ה׳ את משה“. און אויף דעם איז רש״י מסביר. וואס איז די קשיא וואס רש״י פרעגט? לכאורה, וואס טוט משה דא? מען רעדט דא פון די תולדות אהרן; מען רעדט דא בכלל נישט פון משה. משה׳ס קינדער ווערן אין דער פרשה בכלל נישט דערמאנט. און פארשטייט זיך פארוואס: די פרשה רעדט דא וועגן די כהנים. איז די שאלה: פארוואס שטייט אויך דער נאמען פון משה — „ואלה תולדות אהרן ומשה“? וואס קומט משה דא אריין? אויף דעם זאגט רש״י: „מלמד שכל המלמד את בן חבירו תורה מעלה עליו הכתוב כאילו ילדו“.

07:03 אז איינער לערנט מיט דעם זון פון זיין חבר תורה, איז עס אזוי ווי זיין אייגענער קינד. און אויף דעם גייט רש״י ווייטער. רש״י איז מסביר די ווערטער „ביום דבר ה׳ את משה“. רש״י זאגט: „ביום דבר ה׳ את משה“ — אין טאג וואס דער אויבערשטער האט גערעדט צו משה, דעם טאג פון קבלת התורה, „נעשו אלו התולדות שלו, שלמדן מה שלמד מפי הגבורה“. זיי זענען געווען אהרן׳ס קינדער, אבער זיי זענען אויך געווען ווי קינדער פון משה רבינו, ווייל ער האט מיט זיי געלערנט וואס ער האט געלערנט מפי הגבורה. ביז דא רש״י. און דאס זעט אויס שווער, פשוט שווער. לכאורה איז נישט פארשטענדלעך וואס רש״י וויל דא זאגן, און לכאורה איז דער לאנגער לשון אינגאנצן איבעריג. וואס קומט צו דער צווייטער רש״י נאך דעם ערשטן רש״י? ער האט שוין געזאגט אויף „ואלה תולדות אהרן ומשה“: „מלמד שכל המלמד את בן חבירו תורה מעלה עליו הכתוב כאילו ילדו“. ער האט עס שוין געזאגט. קומט רש״י און זאגט נאך אמאל אויף „ביום דבר ה׳ את משה“: „נעשו אלו התולדות שלו, שלמדן מה שלמד מפי הגבורה“. פארוואס דארף רש״י דאס נאכאמאל זאגן? ווען רש״י זאגט „מלמד שכל המלמד את בן חבירו תורה“, זאגט ער דאך שוין אז עס איז „כאילו ילדו“. נו, וואס קומט צו „נעשו אלו התולדות שלו, שלמדן מה שלמד מפי הגבורה“? ער האט דאך שוין געזאגט אז ער האט מיט זיי געלערנט תורה. נו, דא קומט רש״י אונז מרמז זיין אויף אן ענין נפלא ויסודי. דער רבי איז מסביר אז אויסער דעם פשוטן פשט קומט רש״י דא זאגן א געוואלדיגן יסוד.

09:09 דער רבי רעדט אמאל אין דער שיחה וועגן דעם רש״י. רש״י האט א שאלה אין פשוטו של מקרא: אויב מען זאגט „מלמד שכל המלמד את בן חבירו תורה מעלה עליו הכתוב כאילו ילדו“, איז דאס דאך לכאורה נאר „כאילו ילדו“. דאס הייסט, אז ער באקומט דעם שכר ווי ער וואלט אים געבוירן. פיין. אבער דא שטייט עפעס מער. די תורה שטעלט צוזאמען אהרן און משה אין דעם זעלבן פסוק. דאס זענען דאך צוויי באזונדערע זאכן. אהרן איז דער אמת׳ער טאטע; אהרן האט זיי געבוירן, און זיי זענען געווען זיינע אייגענע קינדער ממש. משה אבער — ווי אזוי זאגט מען אויף משה אז ער איז אין דער זעלבער מדרגה ווי אהרן? ער האט זיי געלערנט תורה, „כאילו ילדו“. דאס איז אלץ פיין און גוט, אבער ווי קען מען עס שטעלן אין דער זעלבער מדרגה ווי איינער וואס האט ממש געבוירן א קינד און געמאכט א נייע מציאות? און דאס קומט רש״י פארענטפערן. רש״י זאגט אז עס זענען דא צוויי ענינים: עס איז דא דער מלמד, א גוטער, איבערגעגעבענער מלמד, וואס לערנט מיט דעם זון פון זיין חבר תורה. אויף דעם זאגט מען „כאילו ילדו“ — מען רעכנט אים ווי ער וואלט אים געבוירן.

10:50 שכר ועונש, ווי השם שכיבה. דאס איז נאך נישט דאס. ווייל משה רבינו איז אבער געווען א נאענטער. משה רבינו, זיין מסירות נפש, זיין השתדלות, זיין איבערגעגעבנקייט צו זיינע תלמידים, זיינע תלמידים וואס האבן געלערנט מיט אים, איז געווען אזא מין אופן וואס כאילו ילדו — נחשבו אלו תלמידיו. דאס איז געווען ממש זיינע אייגענע קינדער. די איבערגעגעבנקייט פון משה רבינו צו די תלמידים, צו [לא ברור], צו בני אהרן, דאס איז געווען אין אן אופן וואס נישט נאר כאילו ילדו, נאר טאקע נחשבו — דאס איז געווען ממש ווי ער האט זיי אויפגעמאכט א מציאות חדשה, ממש ווי אייגענע קינדער. ווי קען זיין אזא זאך? אויף דעם זאגט רש"י, דאס איז וואס די תורה איז מדגיש: „ביום דבר ה' את משה“. שלמד עמהם מה שלמד מפי הגבורה. רש"י גיט אונז צו פארשטיין אין דעם גאנצן ענין ווי אזוי משה האט געלערנט מיט די קינדערלעך: אז אויב מען זאגט „מפי הגבורה“, מתן תורה — וואס איז פאסירט ביי מתן תורה? וואס איז געווען „ביום דבר ה' את משה“? וואס איז זיך אפגעטאן אין דעם טאג וואס „דבר ה' את משה“? אין דעם טאג וואס „דבר ה' את משה“, דעם טאג פון מתן תורה, דעם טאג פון חג השבועות, איז געווען די התגלות פון ה' אויף הר סיני, [לא ברור], אז דער אויבערשטער האט זיך איבערגעגעבן צו אידן, עם סגולה, [לא ברור]. דער אויבערשטער אליין האט זיך איבערגעגעבן צו אידן. [לא ברור] מיט אידן, [לא ברור].

12:27 [לא ברור]. און דערפאר איז אידן געווארן א מציאות חדשה. דערפאר שפירט מען אז ביי מתן תורה איז געווען א סגולה, א מהפכה ביי אידן. [לא ברור] א נייע מציאות ביי אידן. [לא ברור]. און טאקע „מפי הגבורה“, דאס הייסט מפי ה' ביי מתן תורה. פארוואס זאגט די גמרא „מפי הגבורה“ דווקא? ווייל דאס האט א ענין. [לא ברור]. דאס איז נישט בלויז אינפארמאציע, דאס איז נישט בלויז ידיעות, דאס איז תורה ומצוות. [לא ברור], דאס איז א נייע מציאות. אבער נאכדעם וואס מען האט מקבל געווען די תורה, איז געווארן א מציאות חדשה, און א נייע יסוד [לא ברור]. דערפאר, „ביום דבר ה' את משה“, משה רבינו [לא ברור]. דער אויבערשטער האט געזאגט עשרת הדברות, [לא ברור], אבער דאס האט משה רבינו געלערנט. באמת, ווען ער האט געלערנט מיט אידן, איז עס נישט געווען נאר זיי לערנען תורה, להבין [לא ברור]. דאס איז עצם [לא ברור]. אז משה רבינו האט געלערנט מיט זיי דאס וואס ער האט מפי הגבורה, [לא ברור] די תורה מיט אידן, איז דאס געווען ממש א מציאות חדשה. און דערפאר „נחשבו אלו תלמידיו“ — דאס איז ממש ביי משה רבינו. זיינע קינדער [לא ברור]. גשמיות, משה רבינו [לא ברור], רוחניות, ממש [לא ברור], מסירות נפש. [לא ברור] זיינע קינדער, [לא ברור].

14:20 משה רבינו. דאס איז מסירות נפש, דער אמת'ער רועה נאמן של ישראל. [לא ברור] משה רבינו, אז באמת [לא ברור]. דאס איז דער חילוק צווישן דעם און בכלל א רב ותלמיד. עס שטייט דאך „ושננתם לבניך“ — אלו התלמידים. תלמידים קרויים בנים, אבער דא [לא ברור]. כמה ענינים, כמה תכונות, איבערגעגעבנקייט, מסירות נפש, די ליבשאפט — אלץ גוט און פיין, אבער ביי משה רבינו איז עס געווען אין אן אופן וואס דאס איז ממש געווארן זיינע אייגענע. דאס איז „נחשבו אלו תלמידיו“ — דאס איז ביי אים. דערפאר לערנט מען פרקי אבות. [לא ברור] פון מתן תורה. דאס איז אן אינטערעסאנטע זאך: פארוואס לערנט מען פרקי אבות ארום מתן תורה? פארוואס רופט מען די מסכת אבות דווקא אבות? די משנה „כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא, שנאמר ועמך כולם צדיקים, לעולם יירשו ארץ, נצר מטעי...“ [לא ברור]. אבות לערנט מען שבתות [לא ברור]. דאס הייסט אבות. [לא ברור] די תנאים. און דאס איז פרקי אבות. פרקי אבות רעדט פון שלשלת התורה. די תנאים זענען געווען פון משה רבינו. [לא ברור] דרך קבלת התורה, און ס'גייען די תנאים ביז רבי יהודה הנשיא, וואס ער האט מסדר געווען די משנה. אז די תנאים, דאס זענען אונזערע אבות. בש"ס רעדט מען פון תנאים [לא ברור].

16:06 און אין אבות, קבלת התורה איז נישט קיין פשוטע חכמה, נישט קיין חכמה און נישט קיין ידיעות. תלמידים קרויים בנים ותלמידי חכמים קרויים אבות. אבער דאס איז א פשוטע זאך: דאס וואס תלמידי חכמים זיינען אבות איז, ווי דער אלטער רבי מסביר אין תניא אין פרק ב׳, אז תלמידי חכמים זיינען אבות ווייל זיי ברענגען ארויס דעם עצמיות׳דיגן קשר פון א איד מיטן אויבערשטן. דאס וואס איז דער קשר פון אב און בן, אזוי ווי בגשמיות דער קשר פון אב און בן איז נישט קיין חיצוניות׳דיגער קשר. איז, מבין איך זיך דאס? ס׳איז דא דער קשר פון רב און תלמיד, און ס׳איז דער קשר פון אב און בן. דער רב און דער תלמיד איז א חיצוניות׳דיגער קשר: על ידי התורה, על ידי החכמה, ווייל דער תלמיד האט נישט קיין שכל און האט נישט קיין ידיעות. אבער דער עצמי׳דיגער קשר פון אב און בן — דער טאטע גיט דעם גאנצן עצם. און דער טאטע גיט אריין אין דעם קינד זיין מוח האב, ווי דער אלטער רבי ברענגט אין פרק ב׳ פון תניא. און דאס גיט זיך איבער צום קינד. און דערפאר איז דאס קינד ממש די עצמיות פון דעם טאטן. דער מוח האב און מוח הבן איז איין און איינציגע זאך, ווייל יעדער פרט פון דעם מוח הבן איז אלץ כלול אין דעם מוח האב. און ווי דער אלטער רבי פירט אויס אין תניא, אז דורך דער התקשרות פון די צדיקים וחכמים ראשי בני ישראל שבדורות,

17:31 איז דאס דער קשר פון א איד מיטן אויבערשטן. אפילו א איד וואס איז דער פשוט שבפשוטים, און הקל שבקלים, און א פושע ישראל און עם הארץ, ווי באלד ער איז אבער פארבונדן מיט דעם ראש בני ישראל, איז פארבונדן מיט דעם משה רבינו שבדורו, מיט דעם נשיא הדור, מיט דעם ראש בני ישראל, איז ער פארבונדן מיט מוח הבן. און דאס פארבינדט ער מיט דעם מוח האב, וואס איז איין און איינציגע זאך מיטן אויבערשטן. דערפאר האט יעדער איד א חיות און קיום פון אויבערשטן, אלקות, וואס דאס איז די נשמה הטהורה, חלק אלוקה ממעל ממש. דערפאר איז יעדער איד גרייט צו גיין אויף מסירות נפש, און יעדער איד האט זיך א פארבינדונג מיטן אויבערשטן, וואס דאס איז דער קשר עצמי וואס ווערט אויפגעטאן דורך דער התקשרות מיט משה רבינו. דאס האט דער אלטער רבי מסביר געווען גלייך אין אנהייב פון תניא. און דאס איז דער ווארט וועגן פרקי אבות: אז דאס וואס די מסכתא רופט זיך אבות, צו זאגן אז די חכמי התורה, די ראשי בני ישראל, וואס זיי זיינען התפשטות פון משה בכל דור ודור — אזוי ווי משה קיבל תורה מסיני, איז משה רבינו געווען נישט סתם א מלמד, נישט סתם א ראש ישיבה, נאר משה רבינו איז געווען דער אב, דער אמת׳ער טאטע. ווי ס׳איז געזאָגט אז אלו תלמידיו. על דרך זה איז די התפשטות פון משה בכל דור ודור, די צדיקי הדור, אז די התקשרות זייערע צו זייערע תלמידים און זייערע מקבלים און זייערע חסידים און צו די אנשי הדור, איז אין דעם אז ער גיט אריין דעם עצם,

18:52 די התחברות, דעם מהות פון א איד מיט דעם מהות פון דעם אויבערשטן, וואס ווערט נתגלה דורך דעם צדיק הדור, דורך דעם נשיא הדור. און דערפאר איז דאס אן אמת׳ע התקשרות. און דערפאר איז דאס דער אמת׳ער ענין פון אבות. אז דאס וואס די מסכתא רופט זיך אבות — דער אמת׳ער ענין פון אבות זיינען טאקע די חכמי התורה, וואס זיי מאכן אויף דעם קשר עצמי פון א איד מיטן אויבערשטן. און דאס איז די סיבה וואס מיר זאגן די משנה „כל ישראל יש להם חלק לעולם הבא“. מענטשן פרעגן: פארוואס כל ישראל? ווייל א איד לערנט תורה קומט זיך אים עולם הבא. אבער „כל ישראל“, אן קיין אויסנאם, „יש להם חלק לעולם הבא“ — פארוואס יעדער איד? און דער תירוץ איז אבות. ווי באלד אז יעדער איד האט א קשר דורך די אבות, דורך חכמי התורה, דורך דעם משה רבינו שבכל דור ודור, אז יעדער איד האט א קשר צו דעם עצם מציאות פון תורה, עצם מציאות פון דעם אויבערשטן, פארבונדן מיט דעם עצם מציאות פון א איד. אפילו דער עם הארץ, הקל שבקלים, פושעי ישראל — זיין עצם הנשמה איז פארבונדן מיט משה און דעם אויבערשטן דורך דעם צדיק. איז ממילא, ער איז אן אמת׳ער קינד. און אן אמת׳ער קינד האט אין זיך דעם חלק לעולם הבא. כל ישראל, יעדער איד האט אין זיך א חלק לעולם הבא, שנאמר „ועמך כולם צדיקים לעולם יירשו ארץ נצר מטעי מעשה ידי להתפאר“. אז משה רבינו גיט אריין אין יעדער איד דעם חיבור, דעם קשר, דעם עצמיות׳דיגן פארבונד פון דעם אויבערשטנס קינד. און דאס איז דער יום טוב פון קבלת

20:18 התורה, און דאס איז [לא ברור] פון זמן מתן תורתנו. און [לא ברור] פון פרשת במדבר גייט מען אריין אין חג השבועות. „ביום דבר ה׳ את משה“ — מתן תורה האט געטאן אז אידן זיינען געווארן דעם אויבערשטנס קינדער. אידן זיינען געווארן „וכל בניך לימודי ה׳ ורב שלום בניך“. אידן זיינען געווארן דעם אויבערשטנס קינדער, אידן זיינען געווארן משה רבינו׳ס קינדער. „ביום דבר ה׳ את משה“ — משה רבינו איז נישט נאר א מלמד וואס לערנט אונז, אז מיר זאלן לערנען תורה, נאר משה רבינו גיט אריין דעם נשמה פון תורה, דעם אויבערשטן אליין, אין תורה, און מאכט אז א איד זאל ווערן א מציאות חדשה, נישט די מציאות וואס איז געווען פריער, אז א איד זאל ווערן פון דאס ניי געבוירן. „כי הם חיינו ואורך ימינו“ — זאל דערהערן אז תורה, דאס איז אלעס פון לעבן, און דורך תורה איז דאס אמת׳ס לעבן, דאס געטלעכע לעבן, און אז א איד ווערט א תורה־איד. און דאס איז דער זמן וואס קומט צו גיין, חג השבועות, אז חג השבועות איז דער זמן פון משה רבינו, פון דוד המלך, פון הבעל שם טוב, וואס יעדער איינער איז געווען די התפשטות פון משה שבדור, וואס ער איז מגלה געווען און ארויסגעגעבן דעם „ביום דבר ה׳“, אז אידן זאלן נתקשר ווערן צו געטלעכקייט דורך תורה, דעם „ישראל ואורייתא וקודשא בריך הוא כולא חד“. און מיר האפן אז מ׳זאל זוכה זיין צו קבלת התורה בשמחה ובפנימיות, און אז מ׳זאל זוכה זיין צו „תורה חדשה“ מיט דער גאולה פון מלך המשיח, פון „גואל ראשון וגואל אחרון“, משה רבינו „גואל ראשון וגואל אחרון“, מיט „תורה חדשה מאתי תצא“ מפיו של משיח.