פקודי תשפ״ד - די מעלה פון עבודת התשובה

00:00 ס׳איז דא א בריף פון דעם רבי׳ן ריי״צ, דעם פריערדיקן רבי׳ן, וואס ער האט געשריבן צו זיין איידעם ר׳ מענדל הכהן הארנשטיין, דעם יונגסטן איידעם, השם יקום דמו, וואס ער איז אומגעקומען אין דער מלחמה. און ער שרייבט אים אין דעם בריף, ער דערציילט אים בנוגע זיין טאטן. דער טאטע פון ר׳ מענדל הארנשטיין, ר׳ משה הכהן הארנשטיין, ער איז געווען דער איידעם ביים רבי׳ן מהר״ש, חתונה געהאט מיט הרבנית חיה מושקא, וואס זי איז געווען א טאכטער פון רבי׳ן מהר״ש. די חתונה איז פארגעקומען עטלעכע יאר נאך דער הסתלקות פון רבי׳ן מהר״ש, און דאס איז געווען אין יאר תרנ״ב. און פארדעם, אין יאר תרנ״א, איז געווען די תנאים, ווי מ׳רופט עס אן. און ער דערציילט דארט וועגן א פארברענגען, ס׳איז דעמאלט פארגעקומען, אז דער רבי׳נס עלטערער זון, דער רבי רש״ב, האט פארברענגט מיט א מנין חסידים. ס׳איז געווען א גרויסע שמחה. אין יענעם פארברענגען האט דער רבי רש״ב ארומגערעדט באריכות בנוגע דעם חוש הציור. שטארק האט ער ארויסגעברענגט דעם פלא וואס איז דא אין דער מעלה פון חוש הציור, אז א מענטש וואס האט אין זיך דעם חוש הציור, קען ער דערגרייכן די העכסטע, טיפסטע, איידלסטע ענינים אין אלקות, אין חסידות, און כולי. שטארק האט ער ארומגערעדט אמאל וועגן חוש הציור. צווישן די זאכן וואס ער דערציילט, איינע פון די סיפורים וואס ער דערציילט אין יענעם פארברענגען, אז ער איז אמאל געווען אין אן ארט וואו דארטן זענען געווען ציורים, כל מיני פארטרעטן, ציורים פון גאר גרויסע מומחים, וואס האבן געמאכט, פון אמאליקע אמתע ציירים, אמתע אומנים וואס האבן געמאכט גאר,

01:46 גאר רייכע ציורים, און מענטשן האבן געקענט זיי זען. איז ער דארטן געגאנגען און האט זיך פארגעשטעלט פאר איינעם פון די ציורים וואס ער האט דארטן געזען. דערציילט ער א גאנצע סיפור. ער דערציילט אז איינע פון די ציורים וואס איז דארטן געווען, ס׳איז געווען אזא מין ציור, גאר א רייכער ציור, ס׳איז געווען פון א פעלד. און אטא דער פעלד איז געווען זייער רייך, ממש א לעבעדיגע בילד. ער שטעלט פאר די פרטים, אפשר דא חודש אביב, א זוניקער טאג, אזא אונטער זומער, און מ׳זעט ווי די סצענע פון דעם ציור וואס איז געמאכט געווארן, דאס איז אזוי לעבעדיג, אז פון איין זייט איז א זוניקער טאג, פון דער צווייטער זייט איז דא א ווינטל, מ׳זעט ווי די ביימלעך, און די שטרוי, און די גראז, און ס׳גייט א שטיקל ווינטל. און מ׳זעט פון איין זייט דא א פעלד פון שיבולים, פון חיטים, און פון דער צווייטער זייט דא ביימער, און די פייגלעך, און חיות. און צווישן זיי איז געווען, מ׳זעט א פייגל שטייט אויף א צווייג פון א בוים, און נאך א פייגל שטייט אויף א בוים. זייער א רייכער ציור, און ווער עס איז געגאנגען דאס צוזען, איז נתפעל געווארן פון דער לעבעדיקייט פון דעם ציור, אז ס׳איז ממש, ממש א לעבעדיגער ציור. דערציילט דער רבי רש״ב, אז אויף דעם ציור איז געווען א גאנצער סיפור דברים. וואס איז דער סיפור דברים? דער סיפור דברים איז, אז ס׳איז געווען מיט יארן צוריק, אז עס זענען געקומען,

03:25 אז עס זענען געקומען זען דארטן גרויסע חכמים, און אלע האבן זיך מתפעל געווען פון דעם ציור, ווי לעבעדיג, ווי רייך, ווי שיין דאס איז געמאכט. איז אריינגעקומען עפעס פלוצלינג א פשוטער פויער, וואס האט גארנישט געהאט בערך צו די אלע גרויסע חכמים, אזא פעלדסמאַן. ער איז אריינגעקומען דארטן, האט געזען דעם ציור, געקוקט אויף דעם, און האט געזאגט, אויף זיין שפראך, אויף רוסיש אדער וואס, אז דאס איז עפעס נישט קיין אמתער ציור. האבן אלע געלאכט פון אים, די אלע גרויסע פראפעסארן און חכמים און מבינים, האבן אלע געלאכט: „ווער איז ער? וואס פארשטייסטו? דאס איז דאך פון דעם גאר א באוואוסטן צייר, וואס ער איז אן אומן נפלא, און די אלע חכמים האבן זיך מתפעל געווען. דא איז געקומען עפעס א פשוטער מענטש און מאכט עס אוועק אזוי.“ איז דארטן פארגעגאנגען, מענטשן האבן געלאכט פון אים וכולי, ס׳איז געווארן א טומל. דאן איז אריינגעקומען עפעס א ספעציעלער מענטש, עפעס איינער פון די גרויסע מומחים דארט, מיט נאך א פאר חכמים. זענען זיי אריינגעגאנגען זען וואס גייט פאר, זאגן אים, אויספרעגן, מבאר זיין וואס גייט דא פאר. זענען זיי צוגעקומען הערן וואס גייט פאר: זינט דא צייט, דא קומט עפעס א מענטש, ער זאגט אז דער ציור איז נישט קיין אמת, און מ׳לאכט פון אים וכולי. און ער האט געמאכט אז מ׳זאל הערן וואס ער זאגט. איז ער געגאנגען און זעט ער ווי ס׳שטייט דארט דער פויער, ארום אים שטייען עפעס מענטשן, און ער פרובירט צו מסביר זיין. אז

04:48 [לא ברור]. דער מענטש זאָגט זיך, ער קען זיין שיין, זיין רייך, זיין לעבעדיג, מיט דעם זון, זיס, זיס, אלע פרטים, פרטים, פרטים. אבער עס איז דא איין זאך: בטבע הדברים, אז עס איז דא א זאנג, א שיבולת, און א פייגעלע שטייט אויף דעם שיבולת, דארף זיך דער שיבולת אראפבייגן, על כל פנים א ביסל. ער קען נישט בלייבן שטיין אויף דער זעלבער הייך. און דער צייר וואס האט עס געמאכט, אלץ האט ער געמאכט הונדערט פראצענט, אבער וויבאלד ער האט געמאכט די פייגעלע שטיין אויף דעם זאנג, און דער זאנג איז נישט איינגעבויגן, ער בייגט זיך נישט, ער שטייט אין דעם זעלבן מצב ווי אלע זאנגען שטייען דארט אין דעם פעלד, מאכט דאס אז די גאנצע זאך איז נישט קיין אמת. דאס פארלירט די אמיתות פון דעם, די לעבעדיגקייט פון דעם ציור. נו, איז דאס [לא ברור]. דער רבי הרש״ב האט געהערט דעם סיפור, איז ער שטארק נתפעל געווארן, און שפעטער געזאגט, און דער בעל שם טוב האט געזאגט, אז פון יעדער זאך דארף א איד לערנען א הוראה בעבודת השם. פון אלע ציורים און סיפורים האט ער געלערנט דערביי כמה וכמה הוראות אין עבודת השם. אין א פארברענגען, אין אן אנדערן, נישט אין דעם בריוו, אבער אין אן אנדערן פארברענגען, האט דער רבי ריי״צ איבערדערציילט דעם סיפור און האט געזאגט וואס איז געווען די הוראה, וואס איז געווען דער לקח, וואס דער פריערדיקער רבי, וואס דער רבי הרש״ב, וואס

06:20 ער האט גענומען פון דעם פרט, פון דעם נקודה, פון דעם סיפור. ער האט געזאגט אז עס קען זיין מיט דעם ציור בשלימות, און שיין, און ריין, און פיין, און די אלע פרטים אלץ גלאנצן, אלע ענינים זאלן זיין גאר, גאר, גאר אויף א פיינער הייך. אבער עס פעלט דער בייג. וואס פעלט? עס פעלט דער בייג. און דער זאנג וואס האט זיך נישט אראפגעבויגן, דאס האט קאליע געמאכט דעם גאנצן ציור. האט ער געזאגט אז אין עבודת השם, על דרך זה, אמאל קען זיין איינער וואס ער איז א גוטער מענטש, א פיינער מענטש, ער טוט, און ער טוט גוטע זאכן, ער לערנט, ער דאוונט, [לא ברור], אבער עס פעלט ביי אים דער בייג, עס פעלט ביי אים די תנועה פון זיך בייגן. און אז עס פעלט דער בייג, יא, עס פעלט די תנועה פון ביטול, די תנועה פון זיך בייגן, די תנועה פון אים אוועקלייגן זיך, דאס מאכט אז די גאנצע זאך פארלירט די לעבעדיגקייט, פארלירט די רייכקייט, פארלירט די אמיתות פון דעם ציור. און די נקודה געפינט מען אין היינטיקער סדרה אויפן פסוק אין פרשת פקודי. מען געפינט: ״אלה פקודי המשכן״. דאס איז דער ערשטער פסוק אין היינטיקער סדרה. פון דעם האט מען [לא ברור], וואס דער רבי איז מבאר אין לקוטי תורה אויפן פסוק ״אלה פקודי המשכן משכן העדות״. וואס איז די שאלה, וואס אלע מפרשים פרעגן, נאך די מדרשים און רש״י, [לא ברור], כמה וכמה שאלות. איינע פון די שאלות איז: ״אלה פקודי המשכן משכן העדות״ — פארוואס שטייט צוויי מאל דער

07:52 ווארט משכן? עס וואלט דאך געקענט שטיין ״אלה פקודי המשכן״. וואס איז דאס ״המשכן משכן העדות״? ״אשר פקד על פי משה״ — פארוואס שטייט ״על פי״, ״אשר פקד על פי משה״? [לא ברור]. על כל פנים, אויף דער שאלה איז דאך ידוע וואס רש״י ברענגט, אז ״משכן משכן״, דאס איז מרמז אויף די בתי מקדשות וואס זענען נתמשכן געווארן. צוויי מאל משכן — דאס זענען די צוויי בתי מקדשות וואס זענען נתמשכן געווארן. דער אייבערשטער האט גענומען דעם בית המקדש צוליב די עוונות פון ישראל, און דער אייבערשטער האט [לא ברור]. דאס איז ״המשכן משכן״. דאס איז אויף דער שאלה, פשוט, דאס איז דער ביאור פון רש״י. אבער עס קומט דער ביאור פון דעם רבי׳ן, וואס ער איז מסביר על פי חסידות דעם ענין. און נישט נאר דאס: פארוואס ביים ערשטן משכן זאגט מען סתם ״משכן״, און ביים צווייטן משכן זאגט מען ״משכן העדות״? וואס איז דער כפל הלשון, און פארוואס ביים צווייטן משכן שטייט דאס ווארט ״העדות״? דאס איז וואס דער רבי איז מבאר. אז דער ענין המשכן גייט אויף אידן. יעדער איד איז א משכן פון דעם אייבערשטן. ״ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם״ — ״בתוכו״ לא נאמר, אלא ״בתוכם״, בתוך כל אחד ואחד מישראל. דאס הייסט אז יעדער איד איז בעצם דער משכן און דער מקום פארן אייבערשטן. און דאס איז וואס חז״ל זאגן, כידוע. דאס ברענגט חסידות, תניא, כמה וכמה מאמרי חסידות, וואס חז״ל זאגן, כידוע: ״נתאוה הקדוש ברוך הוא להיות לו דירה בתחתונים״. אז דער אייבערשטער האט געוואלט האבן א דירה בתחתונים, און דאס איז בעצם דער מדרש אויפן פסוק [לא ברור] אויף דעם משכן. ברענגט דער מדרש דעם ענין. אז דער אייבערשטער האט געוואלט, דער אייבערשטער האט געבעטן, דער אייבערשטער האט תובע געווען, דער אייבערשטער האט געטענה׳ט אז עס זאל זיין א דירה לו יתברך בתחתונים. זאגט דער רבי, תחתונים גייט אויף כנסת ישראל, נשמות ישראל, און דאס

09:55 מוצא זיך די נשמה בגוף גשמי, אין עולם הזה הגשמי, און דער אויבערשטער איז דאך רוחני. וכשאדם היהודי טוט תורה ומצוות במחשבה, דיבור ומעשה, איז די מחשבה ווערט א משכן ומכון לאלקות. די מחשבה ווערט א מחשבה טהורה, א מחשבה קדושה, א מחשבה פון דברי תורה. און זיין דיבור ווערט א דיבור פון תורה ומצוות. ער רעדט דברי תורה ותפילה, זיין גאנצער דיבור ווערט מוקדש צום אויבערשטן. אזוי אויך דער כח המעשה. רמ״ח אברים ושס״ה גידים, רמ״ח מצוות עשה ושס״ה מצוות לא תעשה — דורך דעם ווערט ער א משכן לאלקות. ווי אויף דעם שטייט אין ירמיהו: ירמיהו הנביא זאגט, ״היכל ה׳ המה, היכל ה׳ המה, היכל ה׳ המה״. עס שטייט דריי מאל ״היכל ה׳״ אין פרק ז׳ פון ירמיהו. ווי דער רבי איז מסביר, אז דאס גייט אויף די דריי לבושים: מחשבה, דיבור ומעשה. דאס איז עיקר האדם, און דאס איז דער עיקר תכלית ירידת הנשמה למטה. עבודת הבינוני איז צו מאכן אז מחשבה, דיבור ומעשה זאלן זיין ״היכל ה׳ המה״. דאס איז דירה לו יתברך: א ״היכל ה׳״. דאס הייסט מאכן פון עולם הזה, פון גוף און נפש הבהמית, דורך תורה ומצוות, א ״היכל ה׳״. איז וואס איז די עבודה? וואספארא עבודה דארף מען טאן כדי צו מאכן פון זיך אליין א היכל לשם הוי׳, צו זיין א דירה לאלקות? ווי אזוי ווערט מען א משכן? די עבודה בכללות איז, ווי געזאגט, דער ענין פון תורה ומצוות. אבער ווי חז״ל זאגן, און דער זוהר זאגט אין פרשת תרומה, ״כד אתכפיא סטרא אחרא, אסתלק יקרא דקודשא בריך הוא בכולהו עלמין״. די עיקר עבודה וואס מען דארף טאן, כדי צו מאכן פון עולם הזה, פון זיין גוף און פון זיין נפש הבהמית, א דירה לאלקות — אין משכן איז די עיקר עבודה די עבודה פון אתכפיא. ווען א איד געפינט זיך, א נשמה בגוף, אין עולם הזה הגשמי, און עולם הזה הגשמי איז אן עולם פון קליפות וסטרא אחרא, און ער האט נאך דערצו א גוף ונפש הבהמית,

12:08 מיט א יצר הרע, מיט אלע ענינים. און צוזאמען מיט דעם, בעת ער געפינט זיך מיט א גוף ונפש הבהמית, טוט ער אתכפיא, איז אט דאס די עבודה פון אתכפיא סטרא אחרא. אז ער באצווינגט זיינע רצונות, און ער באצווינגט זיין מחשבה, דיבור ומעשה, צו טאן וואס דער אויבערשטער וויל און נישט טאן וואס זיין גוף ונפש הבהמית וויל, איז דורך דעם ווערט ער א דירה, ווערט ער א משכן צום אויבערשטן, ווערט ער ״היכל ה׳ המה״, ווערט ער א היכל פאר דעם אויבערשטן. וואס איז דער קשר, און וואס דער פסוק זאגט דא, ״אלה פקודי המשכן״? פקודי איז מרמז אויך דעם ענין פון תורה ומצוות, די פקודים, וואס דורך די פקודי המשכן ווערט איידעל דער משכן פאר דעם אויבערשטן. וואס איז די צוויי ענינים, ״המשכן משכן״? ער זאגט צוויי מאל, און דאס צווייטע מאל זאגט ער ״משכן העדות״. אויף דעם איז דער אלטער רבי מבאר כמה ביאורים. איינע פון די ביאורים איז, אז דאס איז בכללות די חילוק פון עבודת הצדיקים און עבודת בעלי תשובה. ס׳זענען דא צוויי ענינים אין עבודה, וואס בכללות זענען דאס צוויי קווים אין עבודת השם. ס׳פאראן די עבודה פון צדיקים, די עבודה פון תורה ומצוות. צדיקים מיינט מען נישט דוקא א צדיק פון תניא דא. דער ענין הצדיקים וואס מ׳רעדט דא איז די עבודה אין א קו חיובי, די עבודה וואס א מענטש דינט דעם אויבערשטן אין א טאג־טעגלעכן אופן, וואס ער טוט דעם שולחן ערוך און ער מקיים תורה ומצוות, און ער מאכט כלים פאר דעם אויבערשטן. עבודת הצדיקים, דאס איז די עבודה מסודרת, די טאג־טעגלעכע עבודה, וואס א איד דינט דעם אויבערשטן על פי הלכה, על

13:45 פי שולחן ערוך, און ער טוט אלע ענינים און ער מאכט כלים צו אלקות. בשעה ס׳זענען אלע מעשי האדם לשם שמים, איז דורך יעדער פעולה, דורך יעדער מצוה, דורך יעדער מעשה טוב וואס א איד טוט, ברענגט ער אריין דעם אויבערשטן און מאכט פון דער וועלט א דירה לו יתברך. ס׳איז אבער דא אן אנדער אופן אין עבודה, א טיפערער אופן עבודה, וואס איז די עבודת התשובה. וואס די עבודת התשובה איז — ווי ס׳איז מבואר אין חסידות — ס׳איז דא תשובה על חטאים ועוונות. בשעה א איד האט, האט עובר געווען, חוטא געווען, פוגם געווען, עבר את הדרך, איז ער עובר געווען אן עבירה, און ער איז געווארן, רחמנא ליצלן, אפגעריסן פון ג־טלעכקייט, געווארן ווייט פון אלקות. איז אויף דעם האט דער אויבערשטער אונז געגעבן דעם כח התשובה, וואס דער אויבערשטער האט געגעבן א אידן די אפשרות, אז דורך דעם וואס עס איז מעורר די נקודה פון אידישקייט, און ער איז מעורר זיין כח התשובה, חרטה גמורה על העבר, קבלה על העתיד, און ער קערט זיך אום צום אויבערשטן, איז דעמאלט ווערט ער נאהב ונחמד, קרוב וידיד, נאך מער ווי קודם החטא. וואס דער כח פון תשובה איז, ווי די גמרא זאגט, אז במקום שבעלי תשובה עומדים, אפילו צדיקים גמורים אינם יכולים לעמוד. ס׳איז גאר דא א מעלה אין עבודת התשובה לגבי עבודת הצדיקים. וואס איז די מעלה? די מעלה איז אז דוקא דורך דעם וואס ער איז געווען אין מקום החושך, דוקא דורך דעם וואס ער איז געווען אין א מקום פון ארץ ציה וצלמות, ארץ ציה ועיף בלי מים, האט דאס ארויסגערופן ביי אים א טיפערער צמאון, א טיפערער געגועים צום אויבערשטן. ווי דער אלטער רבי איז מסביר אין תניא.

15:16 די כח התשובה איז, אז דווקא ווייל דער מענטש איז געווען בארץ ציה ועיף, איז זיין אהבה, זיין צמאון, זיין געגועים צום אויבערשטן, סך א שטארקערע, וכן הלאה, א סך א שטארקערער שטורעם, א סך א שטארקערע חיות. און דערפאר דער בעל תשובה דערגרייכט דורך זיין עבודה א העכערע מדרגה, א טיפערע מדרגה. וואס דאס איז דער כח התשובה, וואס הייבט אויף דעם מענטשן און איז אים מקשר צו די העכסטע מדרגות אין ג־טליכקייט, צו ענינים וואס זענען העכער פון סדר השתלשלות. וואס בכללות דאס זענען די צוויי ענינים: די עבודת הצדיקים, ווייל דאס איז די עבודה רגילה, די עבודה מסודרת, די עבודה פון סדר והדרגה, איז דער אור אלקי, דער שפע אלקות וואס ווערט נמשך דורך דער עבודה, דער אור אלקי וואס קומט בדרך סדר והדרגה. דאס ווערט גערופן אין חסידות „אור הממלא כל עלמין“, די מדרגה פון אלקות וואס איז שייך צו עולמות; דאס איז די מדרגה וואס איז זיך מתלבש אין כלים. וואס דאס איז בכללות די עבודת הצדיקים. עבודת התשובה, א בעל תשובה האט א דורכברוך, דורך דעם וואס ער מאכט א שפרונג פון קצה לקצה, פון עמק תחת צו עמק רום. דורך עבודת התשובה ווערט נמשך פון אורות וואס זענען העכער פון סדר השתלשלות. און דאס איז דער רמז פון „משכן העדות“. וואס איז דער רמז פון „משכן העדות“? וואס לייגט עס צו אויף „משכן“ סתם? „משכן“ סתם, ווי מיר האבן פריער געזאגט, „פקודי המשכן“, תורה ומצוות. „משכן העדות“ איז על ידי תשובה, וואס טוט אויף דעם ענין פון עדות. און דער ווארט „עדות“ האט דריי טייטשן. ווי מיר האבן געהערט, דער אדמו״ר הזקן איז מסביר דריי ביאורים אינעם ווארט „עדות“. איין טייטש—

16:56 אינעם ווארט „עדות“ איז עדות כפשוטו, דער ענין פון אן עד. וואס איז דער ענין פון אן עד כפשוטו? אן עד, ווי די גמרא זאגט, דארף עס זיין א דבר הנעלם, דעמאלט קען מען זיין אן עד. עדות איז אויף א דבר הנעלם, א דבר נסתר. אבער א זאך וואס איז גלוי, און אפילו א זאך וואס איז עבידא לגלויי, א זאך וואס מ׳קען דערוויסן פון דעם, אויף דעם קען מען נישט זיין קיין עד. אן עד איז מגלה דברים נסתרים. דאס הייסט אז די גילויים פון אלקות, די מדרגות פון אלקות וואס זענען שייך צו גילוי, שייך צו עולם, דאס איז די עבודה הרגילה. בשעת מען טוט תשובה, עבודת התשובה, כופה ער דעם סטרא אחרא. ער דארף צוברעכן און כופה זיין דעם סטרא אחרא, און דורך דעם ווערט א גילוי פון קדושה, פון אלקות. ער איז מגלה דעם אור האלקי וואס איז העכער לגמרי פון אלע עולמות, דער אור הסובב כל עלמין, דער אור וואס איז העכער פון עולמות. און דאס איז דער ענין פון עדות, אז דער עד איז מגלה דברים סתומים ונעלמים; ער איז מגלה דווקא די טיפערע מדרגות פון אלקות. און דער צווייטער טייטש איז קשור מיט דעם ענין. „עדות“ איז מלשון „עדי עדיים“. „עדות“ מלשון „עדי עדיים“ איז דער ענין פון תכשיטים. און תכשיטים זענען ענינים וואס דערוועקן תענוג. דער ענין פון א תכשיט, דער חילוק צווישן א בגד און א תכשיט: א בגד איז א לבוש וואס איז געמאסטן לויט דער מדה פון דעם מענטש, און דאס איז א נארמאלע זאך וואס מענטשן נוצן. „עדי עדיים“, דער ענין פון תכשיטים, זענען ענינים וואס דערוועקן תענוג און יופי אויף א ספעציעלן אופן. וואס איז דאס אין עבודת האדם? דורך עבודת התשובה ווערט דערוועקט א באזונדערער נחת רוח. איינער וואס איז געווען, רחמנא ליצלן, אין עמק תחת, איז געווען אין חושך כפול ומכופל, און פון דארטן ברעכט ער דורך און כופה דעם סטרא אחרא. דאס איז א נחת רוח, און דער אדמו״ר הזקן איז מסביר אין תניא פרק כ״ז, און איז מסביר דווקא דאס אין לקוטי תורה פון פרשת פקודי, אז דורך כופה זיין דעם—

18:54 סטרא אחרא ווערט „אסתלק יקרא דקודשא בריך הוא בכולהו עלמין“. דאס דערוועקט א תענוג נפלא למעלה, און דאס איז ממשיך העכערע גילויים, העכערע ענינים, מצד דעם גרויסן נחת רוח; דאס נעמט ארויף צו מדרגות פון אלקות וואס זענען לגמרי העכער פון סדר השתלשלות. און דאס איז שיין קשור מיטן דריטן טייטש, אז דער ענין פון „עדות“ איז מלשון „עד“, „עדי עד“, און „עד“ איז דער ענין פון נצחיות. „שוכן עד“ שטייט אין פסוק. און ער ברענגט, אז „עד“, ווי די גמרא זאגט, איז דא „עד ועד בכלל“, „עד ולא עד בכלל“. ועל כל פנים, דאס איז מרמז אויף דעם ענין פון „שוכן עד“, די המשכה פון אלקות וואס איז לגמרי אין־סוף און בלי גבול און נצחי, וואס איז העכער מסדר השתלשלות. און דעם ענין איז מען ממשיך דווקא דורך דער עבודה פון „משכן העדות“. און פון דעם קומט ארויס א דבר נפלא. בשעת מען איז זיך מתבונן גוט אין דעם נקודה, קומט ארויס א דבר נפלא: אז לויט דעם, דווקא דורך דער עבודה פון דעם בעל תשובה, וואס איז געווען אין עמק תחת, איז געווען אין חושך כפול ומכופל, דווקא דורך דעם וואס ער איז געווען אין א טיפער ירידה, איז ער זוכה מגלה צו זיין און מעורר צו זיין א סך א טיפערן אור, א סך א טיפערן קשר, און דאס איז ממשיך די העכסטע מדרגות אלקות. דאס הייסט, א סך העכערע מדרגות ג־טליכקייט. און על פי זה קומט צו פארשטיין נאך א טיפערן פירוש, דעם פירוש פון רש״י. רש״י זאגט, „עדות“ איז דער ענין פון „משכון“; „משכן העדות“ איז מרמז אויף דעם בית המקדש, וואס איז געווען א משכון, איז צוויי מאל גענומען געווארן בעוונותיהם של ישראל. און דאס איז דאך א דבר נפלא, וויאזוי שטימט דער פירוש מיט פשוטו של מקרא? דער פירוש המדרש איז זיך מתחבר. קומט אויס נאך א רייכערער און טיפערער [לא ברור] דורך דעם ביאור, ווי חסידות איז מסביר דעם פסוק, און ביידע פירושים זענען משלימים זה את זה. פארוואס?

20:55 די חיצוניות דערפון, רש״י זאגט, און דער מדרש זאגט, אז דאס וואס עס שטייט „המשכן“ צוויי פעמים, איז דאך, דאך, דאך לכאורה אן אינטערעסאנטע זאך. דאס זאגט דאך אויס: „בעוונותיהם של ישראל“. בפנימיות הענין, א איד האט געזינדיקט, און צוליב די עוונותיהם של ישראל איז חרוב געווארן דער בית המקדש. דאס איז דאך לכאורה א חורבן, רחמנא ליצלן, א ענין פון חורבן, א שלילה, א ביטול פון בית המקדש. קומט אבער דער פסוק און זאגט פונקט פארקערט: „המשכן“. וואס איז דער טייטש פון דעם ווארט „המשכן“? משכן איז דער טייטש אז א זאך איז בעצם נאר משכון געווען. בפשטות, וואס איז א משכון? א משכון איז א זאך וואס מען גיט אוועק, און דער משכון געפינט זיך אין דער האנט פונעם מלוה, און ווען מען באצאלט, גייט צוריק דער משכון בשלימותו. און דערפאר נוצט מען דא דעם לשון „משכון“, „שנתמשכן“. דאס איז, אין אנדערע ווערטער, אז כאטש דער בית המקדש איז חרוב געווארן, וועט דער בית המקדש צוריקגיין בשלימותו. וואס איז דא די נקודה? דאס איז אז, אין אנדערע ווערטער, בשעת דו קוקסט אויפן בית המקדש, על דרך ווי מען זאגט אין אן ענין פון עבודת השם, בשעת עס איז דא, רחמנא ליצלן, א ירידה, עס איז אראפגעפאלן. עס איז געווען א ירידה, עס איז געווען א נפילה דורך ענינים פון חטאים, עוונות ופשעים. אויב דו קוקסט בחיצוניות, איז דאס אלץ א חורבן, רחמנא ליצלן, א ירידה, עס איז אראפגעפאלן, און א מענטש האט געזינדיקט. קומט אבער פנימיות התורה און מגלה פונקט פארקערט: אז דווקא די ירידה ברענגט אים צו א סך א העכערע עליה. דורך עבודת התשובה איז ער מגלה זיין פנימיות הנשמה, זיין פנימיות ההתקשרות, און דורך דעם וואס ער טוט תשובה, דערגרייכט ער צו א סך העכערע מדרגה. און דאס ווערט נתגלה, אז די גאנצע

23:02 כוונת הירידה איז געווען צוליב א העכערע עליה. ועל דרך זה איז אויך מיטן חורבן בית המקדש, מיטן גאנצן ענין הגלות. בחיצוניות, אז מען קוקט אויפן גלות, זעט מען גלות, חורבן, חושך, העלם והסתר, רחמנא ליצלן, גלות. „בנים שגלו מעל שולחן אביהם“, עס איז גאר פונדערווייטנס. בשעת אבער מען קוקט אויף די פנימיות הענינים, איז דאך די ירידה פון גלות דאס וואס ברענגט ארויס די עבודת התשובה. און דורך דעם באקומט א איד צוריק דעם בית המקדש בשלימותו. „משכון שנתמשכן“ — עס ווערט נתגלה אז דער גאנצער ענין איז געווען נאר א חורבן; דער גאנצער ענין איז געווען א משכון, אז דורך עבודתו באקומט א איד צוריק אלע ענינים בשלימותם, און נאך מער: „גדול יהיה כבוד הבית הזה האחרון מן הראשון“. עס וועט זיין נאך א סך העכער, טיפער, רייכער און מער. און דאס איז דער ענין פון „משכן“, „משכן העדות“, מיט אלע מעלות וואס דערביי ווערן עדות. ועל פי זה איז מבואר א מאמר חז״ל נפלא. דער רבי מסביר אין א מאמר — א מאמר פון פקודי — א מאמר חז״ל נפלא וואס די גמרא זאגט, בנוגע דעם ענין פון חורבן בית המקדש. די גמרא זאגט אין יומא אז בשעת ס׳איז געווען דער חורבן בית המקדש, ווען די שונאים זענען אריינגעקומען, האבן זיי געזען די כרובים, וואס זיי זענען געווען מעורים זה בזה. זאת אומרת, אז דווקא דעמאלט איז געווען דער ענין פון דער אמת׳ער פנימיות׳דיגער אהבה ביי די כרובים. אויב איר געדענקט, די כרובים זענען א משל אויפן הקדוש ברוך הוא און כנסת ישראל. און דווקא בזמן החורבן איז געווען די פנימיות׳דיגע אהבה. און מען שטעלט די שאלה: ווי אזוי קען דאס זיין? פונקט אין זמן החורבן, ווען דאס איז געווען וועגן חטאינו. די גמרא זאגט דאך אז בזמן שאין ישראל עושים רצונו של

25:01 מקום, זענען די כרובים נישט געווען „פניהם איש אל אחיו“, נאר פונקט פארקערט. און דווקא ברגע החורבן, וואס ס׳איז געווען דער שיא פון יענעם מצב, ס׳איז געווען „בעוונותיהם של ישראל“, און צוליב דעם איז חרוב געווארן דער בית המקדש — וואס האבן זיי געזען? אז זיי זענען געווען מעורים זה בזה. נו, וואס ברענגט דאס ארויס? אט די נקודה: מען קוקט בחיצוניות, איז דאס גלות, אן ענין שלילי. דאס איז גלות, אן ענין פון חורבן. „כאיש שהלך בעלה למדינת הים“, „איכה ישבה בדד“ — זי זיצט אליין. אבער בפנימיות הענינים, דווקא אין דעם זמן איז דא די אהבה פון אויבערשטן, די טיפסטע אהבה. דער גאנצער ענין הגלות איז, באמיתיות הענינים, בפנימיות הענינים, אז דורך דעם זאל די אמת׳ע, פנימיות׳דיגע אהבה צום אויבערשטן ארויסקומען. און דער גאנצער גלות איז מן השפה ולחוץ, כדי ס׳זאל קענען ארויסקומען. זאת אומרת, גם לכאורה איז דאס וואס דער אויבערשטער וויל מגלה זיין דעם איד, דארף זיין דורך דעם חושך, דורך דעם העלם והסתר. אבער בפנימיות, וואס ברענגט דער העלם והסתר? אדרבה, דאס ברענגט ארויס די געגועים, דאס ברענגט ארויס די צימאון, דאס ברענגט ארויס „צמאה לך נפשי“. ווי עס זאגט זיך אין תהלים: „מזמור לדוד בהיותו במדבר יהודה, צמאה לך נפשי, כמה לך בשרי, בארץ ציה ועיף בלי מים“. דווקא אין מדבר יהודה, אז ס׳איז א מדבר, „ארץ ציה ועיף“, דאס דווקא ברענגט ארויס דעם צימאון צום אויבערשטן. וממילא איז דאס דער רמז „אלה פקודי המשכן“. עס ווערט געבראכט אין מדרשים, אין ספרים, אז „פקידה“ איז מלשון יחוד. אה, דאס איז דער ענין פון „אלה פקודי המשכן“ — דער יחוד פון הקדוש ברוך הוא און כנסת ישראל, דווקא אין דעם זמן פון „נמשכן“.

26:46 דווקא אין דעם זמן פון חורבן וגלות, אז דוד ברענגט ארויס די תכלית האהבה, די תכלית החיבה, די תכלית ההתקשרות פון הקדוש ברוך הוא מיט כנסת ישראל. איז דאס די נקודה. און אזוי פארשטייט מען דעם המשך פון רש״י. וואס זאגט רש״י נאך דעם? ״נמשכן בשני חורבנין על עונותיהן של ישראל״. רש״י ממשיך: ״משכן העדות״ — עדות לישראל שוויתר להם הקדוש ברוך הוא על מעשה העגל. דאס איז דער המשך רש״י. לכאורה, וואס ברענגט ער דא אריין די עוונות פון ישראל, און אויך די כפרה פון חטא העגל? נאר דאס איז וואס רש״י מרמז דא: דער גאנצער ענין איז אן ענין חיובי. דורך דעם וואס דער משכן איז נתמשכן, דארף דאס ברענגען דעם כח התשובה, און דורך תשובה ווערט נתגלה די אמת׳ע פנימיות פון דעם איד. ממילא קומט מען דורך דעם צו די גילויים פון משיח, די גילויים פון עתיד לבוא. נו, יעדעס מאל וואס מען לערנט די פרשה ארום פורים, לערנט מען דאס מיט פורים. דאס איז דאך אין חודש אדר, דער זמן וואס מען לייענט די מגילה, און דער גאנצער סיפור פון פורים איז בעצם דער זעלבער סיפור ממש. דאס איז מבואר. דער גאנצער סיפור פון פורים איז: בחיצוניות איז געווען די מעשה פון המן ואסתר און די גזירות פון אחשורוש; מצד אחד איז געווען ״מפוזר ומפורד בין העמים״, און אויך דער גלות. אבער בפנימיות הענינים איז דער גאנצער סיפור פון פורים ״ואנכי הסתר אסתיר פני ביום ההוא״. דווקא דער הסתר דארף ארויסברענגען

28:14 דעם ״אנכי״. אין דעם ״הסתר אסתיר״, אין דעם הסתר, געפינט זיך דער ״אנכי״ אויף א סך א טיפערן אופן. דווקא דורך דעם העלם והסתר איז ארויסגעברענגט געווארן חיבתן של ישראל לפני המקום אויפן העכסטן, טיפסטן אופן. ווי דער אויבערשטער האט אידן ליב מיט אן אהבה עצמית, וואס ״בלילה ההוא נדדה שנת המלך״. און ווי עס שטייט אין מדרשים, [לא ברור]. דווקא אין דער צייט פון לילה, ״בלילה ההוא״, אין דעם גרעסטן חושך כפול ומכופל פון גלות, איז ״נדדה שנת המלך״: דער אויבערשטער איז געשטאנען אין א תנועה פון התעוררות פאר ישראל, און דאס האט געברענגט אלע ניסים. און דאס איז אויך געווען דערפאר וואס ביי אידן איז נתגלה געווארן א תנועה פון מסירות נפש. עס איז נתגלה געווארן ביי אידן דער עצם פון דעם איד. דאס האט געברענגט ביי אידן דעם ענין פון ״יהודים״. וואס איז נתגלה געווארן? די יהודים זיינען געשטאנען במסירות נפש מיט מרדכי, [לא ברור], און זיינען געבליבן מיט מרדכי און זיך צוגעבונדן צו דעם עם מרדכי, מיט דעם גאנצן ענין וואס זיי זיינען געשטאנען כל השנה כולה במסירות נפש, ווי דער אלטער רבי זאגט. און דאס איז דער גאנצער גרעסטער ענין פון חג הפורים, וואס דווקא דורך דעם העלם והסתר ברענגט זיך ארויס די פנימיות, די מעלה, די אמת׳ע עצמיות פון די אידן. און פון דעם איז געווארן דער גאנצער ענין פון ״ליהודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר״. איז [לא ברור], און דאס איז מזכיר, דאס איז מעורר, אז ״והימים האלה נזכרים ונעשים״ — ״בימים ההם בזמן הזה״, כן תהיה לנו. אז דווקא אין דעם זמן פון חושך

29:39 כפול ומכופל, פון העלם והסתר, דווקא אין דעם זמן וואס ״החושך יכסה ארץ וערפל לאומים״, דווקא אין דעם זמן וואס ״הסתר אסתיר פני״, רחמנא ליצלן, דארפן מיר געדענקען וואס דא דערציילט אונז די פרשה און דא דערציילט אונז די מגילה: אז אין דעם גרעסטן הסתר, אין דעם גאנצן העלם והסתר פון ״ואנכי הסתר אסתיר״, געפינט זיך דא דער ״אנכי״, דער אויבערשטער. און אדרבה, דווקא אין דעם ברענגט זיך ארויס די טיפסטע גילוי, די טיפסטע אהבה, וואס דאס קומט ארויס מן ההעלם אל הגילוי. אז דורך דעם וואס מיר, וואס יעדער איד שטעלט זיך אוועק מיט דעם גאנצן תוקף, זיך מחזק זיין און מתגבר זיין, און זיין א היכל ה׳, א משכן צו דעם העכסטן — ״משכן העדות״ — אין דעם ענין פון תורה ומצוות און אין דעם ענין פון צדיקים, און אין דעם ענין פון תשובה, ״משכן העדות״, דורך דעם וועט מען זוכה זיין צו ״היכל ה׳ המה, היכל ה׳ המה, היכל ה׳ המה״, און מען זאל זוכה זיין טאקע צו זען דעם בית המקדש השלישי, און דארט זאלן זיין צוזאמען אלע ישראל וקודשא בריך הוא וכו׳. און דאס איז אלץ ״על פי משה״, וואס משה רבינו איז מסביר און ער איז מגלה און ער ברענגט ארויס מעלותם של ישראל. דערפאר איז דאס דווקא ״על פי משה״. משה איז מגלה די אלע גרויסע ענינים וואס אידן האבן אין זיך. און מרדכי, וואס ער איז געווען א ניצוץ פון משה, ״מרדכי בדורו כמשה בדורו״, און על דרך זה די משה רבינו שבכל דור ודור, דער משה רבינו שבדורנו, וואס ער איז מקשר יעדן איד מיטן אויבערשטן, און מען זאל

31:05 זוכה זיין טאקע צו דער אמת׳ער שמחה פון ״החודש אשר נהפך להם מיגון לשמחה ומאבל ליום טוב״, און סמיכות גאולה לגאולה, צו דער גאולה האמיתית והשלימה דורך משיח צדקנו.