עשי״ת און יום הכיפורים - עבודת התשובה מיט יחידה שבנשמה

00:00 דובר 1 די גמרא זאגט אז „דרשו ה׳ בהמצאו, קראוהו בהיותו קרוב“ גייט אויף די עשרת ימי תשובה, פון ראש השנה. די גמרא זאגט: „כאן ביחיד, כאן בציבור“. ס׳שטייט דאך אויך „כה׳ אלקינו בכל קראנו אליו“. איז לכאורה די צוויי פסוקים רעדן אנדערש. דא זאגט מען אז „דרשו ה׳ בהמצאו, קראוהו בהיותו קרוב“, אז ס׳זענען דא ספעציעלע זמנים. און די גמרא זאגט אז א גאנץ יאר דארף מען זיין מיט א ציבור, אז ביי א מנין קען מען פועל׳ן. אבער אין עשרת ימי תשובה קען א יחיד פועל׳ן אזוי ווי א ציבור. ידוע דער ביאור פון דעם אלטן רבי׳ן, וואס ס׳ברענגט זיך אין ספר חנה אריאל פון דעם חסיד הידוע הרב אייזיק מהאמיל, וואס איז געווען פון די חסידים הראשונים פון דעם אלטן רבי׳ן. ער שרייבט דעם לשון אז ער האט געהערט פון דעם אלטן רבי׳ן, וואס האט געזאגט: וואס איז דער פשט „כאן ביחיד, כאן בציבור“? „כאן ביחיד“ גייט אויף יחידה שבנפש, און „כאן בציבור“ — די עבודה פון עשר כחות הנפש. דאס הייסט אז א גאנץ יאר דארף די עבודה פון א אידן זיין מיט עשר כחות הנפש. מה שאין כן אין די טעג פון עשרת ימי תשובה איז די עבודה פון תשובה פארבונדן מיט יחידה שבנפש. וואס דאס איז, ווי ס׳איז מבואר אין חסידות, אז אין די טעג פון עשרת ימי תשובה לייכט ביי יעדן אידן די יחידה שבנפש. און ווי דער לשון איז, ווי ס׳ברענגט זיך אין די מאמרים פון רבי׳נס זון, דעם מיטלער רבי׳ן, אין די מאמרים אין דרך חיים. דער רבי רש״ב ברענגט עס

01:44 דובר 1 אין קונטרס העבודה, אז אין די טעג פון עשרת ימי תשובה איז דא קירוב המאור אל הניצוץ. דאס הייסט אז דער מאור — דאס גייט אויף דעם אויבערשטן, דעם מקור הנשמות — ווערט נתקרב צו יעדן אידן. עס איז דא ביי אים א ניצוץ אלקי. איז אזוי בדרך כלל, א גאנץ יאר דארף דער איד זוכן דעם אויבערשטן. דאס איז דעם מענטשנס עבודה א גאנץ יאר: א איד דארף זוכן דורך זיין עבודה, דינען דעם אויבערשטן און זוכן דעם אויבערשטן דורך זיין שכל, דורך זיינע מדות, דורך די עשר כחות הנפש. און אין די טעג פון עשרת ימי תשובה איז דא קירוב המאור אל הניצוץ. עס לייכט ביי יעדן אידן. דער מאור, דער אויבערשטער אליין, שיינט אריין אין יעדן אידנס נשמה, און דאס פלאקערט אויף אין אים דעם ניצוץ, דאס צינדט אן ביי אים די נשמה. ווי מ׳זעט בגשמיות, אז ווען ס׳פלאקערט א גרויסע אבוקה, א גרויסער פלאם פייער, און ס׳איז דא א קליינער ניצוץ, ווערן די קליינע ניצוצות געצויגן צו דער אבוקה גדולה. און ניט נאר דאס: ווען ס׳פלאקערט א גרויסער פלאם לעבן א ניצוץ, פלאקערט דער ניצוץ אויף. ער איז געווען כמעט אויסגעלאשן, אבער ווען ער דערנענטערט זיך צום מאור, דער מאור דערנענטערט זיך צו אים, ווערט ער שטארקער און ער ווערט מיט א גרעסערן פלאם. און על דרך זה איז אין די טעג פון עשרת ימי תשובה. ווי דער אויבערשטער איז „בהמצאו“, „בהיותו קרוב“, צינדט דאס אן

03:24 דובר 1 ביי יעדן אידן זיין ניצוץ, זיין יחידה שבנפש. און במילא איז די עבודה דעמאלט גאר אויף א העכערע מדרגה. די שאלה איז: וואס איז דאס די עבודה וואס מ׳רופט דאס „כאן ביחיד“? וואס איז דער פשט, די עבודה בפועל פון יחידה שבנפש, די עבודה פון עשרת ימי תשובה? וואס איז דער טייטש, וואס איז דער אינהאלט אין דער עבודה, „כאן ביחיד“, די עבודה פון יחידה שבנפש? בכלל איז דאס די גאנצע עשרת ימי תשובה, בפרט ווי ס׳רעדט זיך ארום אין ימי יום הכיפורים, וואס דעמאלט איז דאס נאך מער. אפילו פריער, ארום שבת תשובה, ברענגט זיך אין חסידות, אז שבת תשובה אין עשרת ימי תשובה גופא איז די עיקר עבודה פון תשובה עילאה. ווי דער אלטער רבי שרייבט דאך אין תניא, אין אגרת התשובה, אז שבת איז דער זמן פון תשובה עילאה, קל וחומר שבת תשובה. שבת תשובה איז אויף א מדרגה העכער פון אלע שבתים פון א גאנץ יאר. און דער רבי מוסיף: דעריבער פארבינדט מען אלע שבתים פון דעם קומענדיקן יאר. די עיקר עבודה פון שבת איז שמחה; דאס איז דוקא ביי שבת תשובה, די עבודה פון תשובה עילאה. און קל וחומר יום הכיפורים, וואס דארט איז די עבודה בנפש פון תשובה עילאה, ווי ס׳איז מבואר פיל מאל אין מאמרי חסידות. אז ווען מ׳קומט צו יום הכיפורים, איז דאס די העכסטע מדרגה אין תשובה, און דארט איז די עבודה מצד יחידה שבנפש. אז ס׳שטייט בנוגע יום הכיפורים, א טאג וואס מ׳איז נצטווה געווארן אין פינף תפילות. וואס זענען די פינף תפילות? דאס איז כנגד די פינף מדרגות פון נפש, רוח, נשמה, חיה, יחידה. און דאס איז איבער דעם גאנצן טאג פון יום הכיפורים. דאס איז א טאג וואס מ׳איז נצטווה געווארן אין פינף תפילות, וואס דאס איז די מצוה

05:14 דובר 1 חמשה, הקשורה מיט דער יחידה שבנפש. דאס הייסט, בכללות, די גאנצע עבודה פון יום הכיפורים איז די עבודה פון יחידה שבנפש. און בזה גופא, ווען עס קומט צו דער צייט פון תפילת נעילה, איז דאס די פינפטע תפילה, און דאס איז דוקא דער עיקר גילוי פון יחידה, ווי עס ווערט מבואר. אין דער צייט פון תפילת נעילה, איז ביי יעדן איד, אפילו ביים קל שבקלים פון בני ישראל, בין בהסתר ובין בהתגלות, דא די יחידה שבנפש. און דארט איז דער עיקר העבודה, ווייל עס ווערט מעורר דער עצם פנימיות הלב. דאס איז ביי יעדן איד די יחידה שבנפש, פנימיות הלב, און דאס איז דער עיקר ענין התשובה פון יום הכיפורים. די שאלה איז, וואס איז דער הסבר? וואס איז די כוונה? וויאזוי פארשטייט מען דאס אין ענין העבודה, דעם ענין התשובה וואס איז קשור מיט יחידה שבנפש? בכלל, וואס איז דער ענין פון תשובה עילאה, עבודה בנפש האדם, און בפרט די תשובה וואס איז קשור מיט יחידה שבנפש? ווי עס שטייט אסאך מאל אין מאמרי חסידות, אז דאס איז דער זעלבער ענין. דער ענין פון תשובה איז קשור מיט תשובה עילאה, און תשובה איז קשור מיט יחידה שבנפש. עס ווערן געברענגט ביאורים, די נקודת הביאור, אסאך מאל אין מאמרי חסידות, וואס ברענגען ארויס די נקודה בעבודה. און מ׳ברענגט א סיפור. ווי כדרכו, דערציילט ער א חסידישן סיפור, א סיפור וואס קומט פון דעם חסיד ר׳ אברהם ראזאוו. ער איז געווען אין מאנטרעאל, און איך קען אים; ער איז געווען א חסיד, א שריד, וואס האט מיר דערציילט דעם סיפור, און עס קומט פון אים אליין. ער דערציילט אז אין רוסלאנד, אין די צייטן פון דעם רבי׳ן רש״ב, איז געווען א איד, א גרויסער גביר, וואס מען האט גערופן לייזער; איך געדענק נישט זיין משפחה־נאמען. ער איז געווען א גרויסער גביר, פון די גרויסע חשוב׳ע, וואס זענען געווען אין יענע צייטן ביים רבי׳ן רש״ב. ער איז געווען א איד, אבער ער איז געווען זייער ווייט. דאס איז געווען א איד וואס איז געווען דערווייטערט פון

07:20 דובר 1 זיין גאנצער אידישקייט. ער האט געהאט א שטוב וואס איז געווען זייער ווייט פון תורה ומצוות. ער איז געווען מחלל שבת, נישט כשר, וכדומה וכדומה. אפילו יום כיפור האט אויף אים נישט געכאפט. נאר וואס? ער האט געהאט א קבוע׳דיגן מנהג: יעדעס יאר יום כיפור איז ער געפארן צום גרויסן שול. בפרט ביי מנחה איז ער געפארן אין שול, אריינגעקומען צו מנחה, און ביי מנחה פלעגט ער קויפן מפטיר יונה. בכלל איז באקאנט אז מפטיר יונה האט כמה סגולות, בפרט די סגולה פון עשירות. ער פלעגט פארן, נישט גיין, נאר פארן מיט א פערד און וואגן, אין דעם גרויסן שול, א מאדערנער שול. ער איז אריינגעקומען אהין, געגעבן געלט דערפאר, באקומען מפטיר יונה, און ווי נאר ער האט באקומען דעם מפטיר יונה, פלעגט ער ליינען דעם מפטיר. ער פלעגט וויינען ליינענדיק דעם מפטיר; ער פלעגט וויינען ליינענדיק דעם מפטיר מיט דמעות און מיט בכיות. אזוי פלעגט זיין דער סדר. ווי נאר ער האט געענדיגט ליינען דעם מפטיר יונה, פלעגט ער גלייך גיין צוריק, ארויפגיין אויפן וואגן און פארן צוריק אהיים. און ער פלעגט נישט בלייבן אפילו אויף נעילה. אזוי איז געווען זיין מצב, א שווערער מצב. האט מען דעמאלט גערעדט וועגן דעם אמאל ביים טיש, און מען האט עס גערעדט ביים רבי׳ן רש״ב. מען האט דערציילט וועגן דעם אידן, וועגן זיין הנהגה. איז געווען א שאלה, מען האט געטענה׳ט: ווי קען מען אים געבן מפטיר יונה? א איד וואס איז מחלל שבת און יום טוב, און יום כיפור יעדע רגע מחלל, ווייל ער בלייבט דאך נישט אויף יום כיפור, און מען גיט אים נאך מפטיר יונה? [לא ברור]

09:08 דובר 1 און דער רבי רש״ב האט דעמאלט געזאגט: מען האט אים געגעבן. און ער האט געזאגט: דאס וואס ער ליינט דעם מפטיר יונה, און דאס וואס ער צעוויינט זיך בשעת ער ליינט דעם מפטיר יונה, דאס איז נישט קיין בלוף, דאס איז נישט קיין שקר. דאס איז ווייל ביי א איד לייכט די יחידה שבנפש, און יעדער איד, יום כיפור, ווערט ביי אים נתעורר די יחידה, און ביי אים קומט דאס ארויס אויף דעם אופן. דאס הייסט, בשעת ער ליינט מפטיר יונה, ווערט ביי אים נתעורר דער ניצוץ הנשמה. עס ווערט ביי אים ליכטיג, און דאס איז ביי אים א הרהור תשובה. און דער רבי רש״ב האט דעמאלט געזאגט אז סוף כל סוף, איינמאל און נאך אמאל און נאך אמאל, וועט צום סוף די יחידה שבנפש מצליח זיין, און עס וועט ווערן ביי אים א בעל תשובה. און איך האב טאקע געהערט פון ר׳ אברהם ראזאוו דערציילן, אז נאך כמה וכמה שנים איז איינמאל טאקע געווען אזוי: ער האט געליינט דעם מפטיר יונה און האט געוויינט, און נאך דעם מפטיר יונה איז ער צוריקגעגאנגען צו זיך אויפן וואגן. ער האט געהאלטן ביים ארויפגיין אויפן וואגן, פלוצלינג האט ער געגעבן א געשריי צו זיך און געזאגט: „לייזער, וואו פארסטו? צו שלאפן? ביסט דאך א איד! ווי גייסטו אוועקפארן פאר נעילה?“ און ער איז צוריקגעגאנגען אין שול, און ער האט דעמאלט געזאגט נעילה מיט בכיות. און שפּעטער איז ער געווארן, לויט ווי איך ווייס, [לא ברור].

10:29 דובר 1 געווארן נאך אמאל, אנגעהויבן מקיים זיין מיט זיינע מעשים, און זיך מקשר זיין צו אידישקייט נאך אמאל. און דאס איז דער סיפור פון א איד וואס ביי אים איז געווען די יחידה שבנפש אין יום הכיפורים. בשעת מ׳גיט א קוק אין עבודת השם, וואס איז דאס דער ענין פון עבודת התשובה מיט דער יחידה שבנפש? און ווי מ׳האט גערעדט דא, כמה ביאורים אין חסידות, מ׳האט חזר׳ט דעם ביאור וואס איז מבואר אין דעם רבינ׳ס מאמרים אין תשרי תשי״ט. וואס דעמאלט האט דער רבי גערעדט כמה וכמה מאמרים. תשרי תשי״ט איז געווען א רייכער תשרי, אז דער רבי האט דעמאלט גערעדט כמה וכמה מאמרים, שלא בערך צו די פריערדיגע יארן. עס איז געווען א ריבוי מאמרים אין חסידות, און די מאמרים האבן גערעדט א סך בנוגע דעם ענין. דער רבי האט דעמאלט גערעדט, במשך דעם גאנצן תשרי, וועגן עבודת התשובה מיט שמחה. און איך האב געהערט, איך בין אמאל געווען [לא ברור], וואס דער צייט, לויט ווי ס׳איז געווען, וואס איז געווען זייער בולט, אז דער רבי האט דעמאלט דעם גאנצן תשרי [לא ברור] גערעדט אין די מאמרים, און שפעטער די אלע תשרי די מאמרים שטארק ארומגערעדט בנוגע דעם ענין פון תשובה מיט שמחה. אז דעמאלט גערעדט, אז בכללות דאך יעדער מצוה דארף זיין מיט שמחה. עס איז דאך ידוע אז מ׳דארף זיין עובד את השם בשמחה. דאס איז כללות עבודת השם, דארף דאך זיין בשמחה. כל שכן וקל וחומר עבודת התשובה, וואס איז א מצוה כללית, דארף דאך זיכער זיין בשמחה. נאר אין דעם גופא איז דא דער ענין פון תשובה, דא

11:56 דובר 1 כמה וכמה דרגות. ס׳פאראן תשובה תתאה, אז בכלל, ווי ס׳רעדט זיך אין חסידות, איז תשובה תתאה בדרך כלל אן ענין פון מרירות, ווייל אין תשובה תתאה איז דעמאלט דער מענטש זיך מתבונן אין די ענינים, בילד ער זיך וואס ער האט געטאן במשך כל השנה כולה, און מאכט א חשבון הנפש אין די זאכן וואס ער האט געטאן שלעכט, און ער טראכט זיך אריין ווי אזוי ער איז נתרחק געווארן פון געטליכקייט. און דער אלטער רבי איז מבאר אין אגרת התשובה פרק ז׳, אז ווען מ׳איז זיך מתבונן וואס איז דער מחשבה דיבור ומעשה שלו, ווי אזוי ער איז נתרחק געווארן פון געטליכקייט, און [לא ברור] פון אויבערשטן, דאס איז מעורר מרירות עצומה מיט רחמים גדולים, וואס דאס איז דאך בתוך מרירות. און אפילו אזוי, דער רבי האט דעמאלט גערעדט, אז אפילו תשובה תתאה דארף אויך זיין מיט א שמחה צוזאמען מיט דער מרירות. ווייל, ווי ער האט גערעדט, וויבאלד תשובה איז א מצוה, און זי איז א מצוה וואס איז מתקן אלע מצוות, איז דאך זיכער אז א מצוה דארף זיין מיט שמחה, און ניט נאר די מצוה, כל שכן כאן ביי דער מצוה, וואס דורך דער מצוה איז ער אויך מתקן דעם גאנצן עולם. דאס איז בנוגע תשובה תתאה. אבער ווען ס׳רעדט זיך וועגן תשובה עילאה, איז דעמאלט זיכער דאך דווקא שמחה. און תשובה עילאה איז דאך דער ענין וואס א איד ווערט צוגעקליבן, צוגעבונדן, איז דא דביקות רוחא ברוחא. א מענטש איז זיך מתקשר מיטן אויבערשטן, און דער ענין פון תשובה עילאה, דער אלטער רבי איז מסביר אין אגרת התשובה אז תשובה

13:26 דובר 1 עילאה דארף זיין דווקא בשמחה רבה, און די שמחה רבה פון דעם איז דא דביקות רוחא ברוחא. און וואס א איד איז מקשר זיין נשמה און זיין כח צוריק צו זיין מקור ושורש. ווייל די נשמה איז געווען למעלה חלק אלוקה ממעל ממש. און ווי דער לשון הפסוק: ״והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה״. די נשמה איז אראפגעקומען דא למטה, און זי

13:50 דובר 2 און זי

13:50 דובר 1 איז איינגעשלאפן געווארן אין א גוף און נפש הבהמית. פונדעסטוועגן, ווען ס׳קומט צו גיין די זמן התשובה פון עשרת ימי תשובה, יום הכיפורים, און דעמאלט ווערט נתגלה דער קשר עצמי, דער פארבונד פון יחידה שבנפש מיט יחידה שלמעלה, איז דעמאלט ווערט ביי אים ווי א קשר צו דעם אויבערשטן. אז ער איז צוריק מחבר זיין נשמה מיט שורש ומקורו, מיט ״אלקים אשר נתנה״. און דער חיבור איז דאס מיט דער גרויסער שמחה, ווי ביי א בן מלך וואס ווערט זיך מחבר מיט אביו המלך. און דער רבי האט דעמאלט גערעדט אין די מאמרים פון חודש תשרי. דער רבי האט דעמאלט גערעדט נאך א נקודה: וואס איז דער ענין פון תשובה מצד יחידה שבנפש? וואס איז דער חילוק צווישן די תשובה ווי דאס איז מצד עשר כחות הנפש בכללות, די תשובה איז תשובה תתאה, און די תשובה איז דער פארבונד מיט יחידה שבנפש. ס׳איז דאך ידוע וואס איז די נשמה, וואס נמשך מצד אלקות. די נשמה וואס קומט אראפ איז דא חמשה דרגות. די נשמה קומט אראפ, ס׳איז דא נפש רוח נשמה חיה יחידה. וואס דער שורש פון די עשר כחות הנפש נמשך דאס פון די עשר ספירות שלמעלה. די עשר כחות הנפש, וואס ס׳איז פנימיים, איז נמשך פון די עשר ספירות. דער רבי זאגט אין תניא: נמשך פון די עשר ספירות שלמעלה. אבער די כחות מקיפים, דאס נמשך פון די מקיפים שלמעלה. די כחות מקיפים שבנפש, וואס רופט זיך אין בכללות בחינת חיה און בחינת יחידה, אז דאס נמשך פון די מקיפים שלמעלה, וואס איז ספירת הכתר, וואס אין דעם זענען פאראן די צוויי מדרגות: חיצוניות

15:31 דובר 1 חיצוניות הכתר און פנימיות הכתר, וואס רופט זיך אן בלשון החסידות עתיק, נוגע איז דער ענין פון יחידה שבנפש. וואס יחידה שבנפש, דאס איז די פנימיות'דיקע, עצמיות'דיקע התקשרות פון דער נשמה מיט ג־טליכקייט. דאס נעמט זיך פון דער מדרגה אין פנימיות הכתר, וואס רופט זיך אן בשם עתיק, עתיק יומין. וואס דאס איז דער העכסטער דרגא אין אלקות. און דער טייטש עתיק יומין: פארוואס רופט זיך אן די מדרגה אין ג־טליכקייט עתיק יומין? ווייל עתיק איז דאך מלשון נעתק ונבדל, אפרייסן. דאס הייסט, אז די מדרגה פון עתיק איז די מדרגה אין ג־טליכקייט וואס איז אין גאנצן אפגעריסן פון גאנץ סדר השתלשלות. זי איז פארן גאנצן סדר השתלשלות, פארן די עולמות, פארן די ספירות און די אלע ענינים פון סדר השתלשלות. די מדרגה פון עתיק יומין, פנימיות הכתר, איז נעתק ונבדל, וואס איז אין גאנצן אפגעריסן, אפגערוקט, נבדל. יא, עתיק באדייט, אז דאס איז אריבערגעשפרונגען, יא, אריבערגעגאנגען און אריבערגעשפרונגען. און על דרך זה זאגט מען דא דעם ענין פון עתיק יומין, אז ער שפרינגט אריבער, ער איז העכער, אפגעריסן, אפגעטיילט פון גאנץ סדר השתלשלות. וואס דאס איז די מדרגה פון פנימיות הכתר. זאגט מען, אז א איד האט אין זיך יחידה שבנפש. וואס איז דאס די יחידה שבנפש? דער עתיק שבנפש. און דאס איז אן ענין אין דער נשמה פון א אידן וואס איז אין גאנצן אפגעריסן, אין גאנצן אפגעטיילט, מבודד פון די אלע ענינים פון טעם ודעת און סדר השתלשלות. און דאס איז די בחינה פון יחידה שבנפש, וואס איז אין גאנצן העכער פון די אלע

17:17 דובר 1 כחות הנפש. און דאס איז יחידה, לייכט דורך איין און איינציקע זאך: מיט אלקות. איז ממילא אין עבודה בנפש, וואס איז דאס די עבודה פון תשובה מצד יחידה שבנפש? איז דאס די עבודה פון עתיק. און דער רבי גייט טייטשן וואס הייסט די עבודה פון עתיק. אז עתיק באדייט זיך אפרייסן, על דרך זה אין עבודה, זיך אפרייסן, זיך אוועקשטעלן אין א נייעם מעמד ומצב, זיך אפרייסן פון דעם פריערדיקן מעמד ומצב, און נישט אריינגיין אין די אלע פרטים, פרטים פון דער גאנצער שמוץ און בלאטע און ענינים וואס ער טוט נישט גוט, און זיך נעמען מתקן זיין פרט אחרי פרט. נאר ער שטעלט זיך אריבער אין א נייעם מעמד ומצב. ער שטעלט זיך אריבער אין א נייע תנועה, העכער, פארבינדט זיך מיט העכער, פארבינדט זיך מיט ג־טליכקייט. ער רייסט זיך אפ פון זיין גאנצן עבר און ער שטעלט זיך אוועק אין א נייעם מעמד ומצב. און דאס איז די תשובה מצד יחידה שבנפש. אין אנדערע ווערטער הייסט דאס, אז עס זיינען דא צוויי אופנים אין עבודה של תשובה. פאראן אן אופן אין עבודה של תשובה וואס דער מענטש איז מתקן פרט אחרי פרט. דער מענטש ארבעט אויף זיך און ער איז מתקן נאך א פרט און נאך א פרט און נאך א פרט. ער טראכט זיך אריין אין ענינים וואס ער טוט נישט ווי עס דארף צו זיין, און יעדער פרט איז ער מתקן און ער איז משלים און טוט. און ממילא, ווען ער מתקן די אלע פרטים, איז דורך דעם ווערט ער א בעל תשובה. און דאס איז די תשובה ווי דאס איז מצד סדר השתלשלות. וואס איז אין גאנצן

18:46 דובר 1 דא קומט אריין די יחידה שבנפש און באדייט פארן אידן, אז ער האט אין זיך דעם כח, אז ער קען זיך אריבערשטעלן אין א נייעם מעמד ומצב, אין אן אופן פון עתיק. ער רייסט זיך אוועק פון דעם גאנצן עבר און ער שטעלט זיך אוועק אין א נייע תנועה, ער גיט זיך איבער צו דעם אויבערשטן, און ער גיט זיך אויף צו דעם אויבערשטן. וואס דאס איז דער כח וואס א איד האט אין עשרת ימי תשובה, בפרט אין שבת תשובה און נאך מער בפרטיות אין יום הכיפורים, און נאך מער בפרטיות אין נעילה, וואס א איד דעמאלט אנטפלעקט די יחידה שבנפש, און א איד קען זיך אוועקשטעלן אין א נייעם מעמד ומצב, דעם קשר צום אויבערשטן. און דעמאלט וועט דער גאנצער עבר אין גאנצן אויסגעמעקט ווערן, נישט בלייבן קיין שום זכר; אדרבה, זדונות נעשו לו כזכויות. און דער רבי דעמאלט אין דעם מאמר, אין איינעם פון די מאמרים פון יום טוב, דאכט זיך אין ראש השנה'ס מאמר, האט ער דעמאלט געברענגט, ער ברענגט זיך אין די מאמרים פון פריערדיקע רבי'ס, פון רבי הלל פאריטשער, פון פריערדיקע רבי'ס ברענגט זיך, יא, דער לשון וועגן די עבודה פון תשובה תתאה און תשובה עילאה, ברענגט זיך א מאמר העולם, אז מען קען נישט ארונטער, זאל מען גיין אריבער. און ער טייטשט דאס אויס, אז דאס מיינט אין עבודה: אז מען קען נישט ארונטער, למשל, א מענטש הייבט אן מיט תשובה תתאה, אז עס גייט זיך ביי אים נישט דער ענין פון תשובה תתאה, די אלע פרטים, און ער האלט זיך אריבער ענינים, און ער פאלט אריין

20:06 דובר 1 אין א יאוש פון דער עבודה וואס ער דארף טאן, קומט דער רבי און זאגט אין א מאמר, אז מען גיט דעם כח, אז מען קען לכתחילה אריבערגיין, זיך אוועקשטעלן אין דער עבודה פון אריבער, אין דער עבודה פון יחידה שבנפש. און דאס איז די עבודה פון אריבער, פון עתיק שבנפש: זיך מעתיק זיין, זיך אפרייסן, זיך אוועקרייסן פון זיין גאנצן עבר, און זיך אוועקשטעלן אין א נייע תנועה, אין א נייע מציאות. און דאס אליין נעמט אים ארויס פון אלע זיינע ענינים, און דאס מאכט אז ער ווערט א נייער מענטש. און דאס איז דער ענין פון תשובה, פארבונדן מיט יחידה שבנפש, תשובה עילאה. און דאס האט דער רבי גערעדט אין דעם מאמר. און שפעטער אין די שיחות, אז דער רבי דאמאלט דעם פתגם, וואס איז ידוע פון דעם רבי'ן מהר״ש, וואס ער האט דאך צוגעגעבן דעם ווארט, אז די וועלט זאגט, אז מען קען נישט ארונטער גיין, גייט מען אריבער. דאס איז אינטערעסאנט, אז דאס וואס די וועלט זאגט שטייט גאר אין דעם מאמר חסידות. יא, און דאס איז דער מאמר, ווי עס איז נאך אפילו אין אלטן רבי'נס מאמר, מאמרים פון פריערדיקע רביים. אבער דא, דער רבי מהר״ש, וואס ער האט געזאגט אין דעם פתגם, יא, אבער איך זאג: לכתחילה אריבער. און שפעטער טאקע, שפעטער אין א פארברענגען, האט דער רבי גערעדט דעם ווארט פון לכתחילה אריבער, זיך אוועקשטעלן מלכתחילה אין אן אנדער מציאות, דער עתיק שבנפש. און דאס האט ער געזאגט, אז דאס איז נישט אן ענין וואס געהערט פאר צדיקים, פאר הויכע נשמות, פאר גרויסע חסידים. דאס איז געזאגט געווארן

21:29 דובר 1 פאר יעדן אידן אן קיין אויסנאם. ווייל יום הכיפורים איז א טאג וואס איז געגעבן געווארן פאר יעדן אידן אן קיין אויסנאם. און וואס ער ברענגט אז דער לשון, וואס עס שטייט אין סידור: ״ומאהבתך ה׳ אלקינו את עמך ישראל ומחמלתך מלכנו על בני בריתך נתת לנו ה׳ אלקינו באהבה את יום הכיפורים הזה, למחילה ולסליחה ולכפרה ולמחול בו את כל עונותינו״. אז דער רבונו של עולם האט אונז געגעבן אט דעם טאג, וואס אין דעם טאג לייכט דער גילוי פון דעם מאור אל הניצוץ, וואס נמשך דער מאור, דער רבונו של עולם אליין, דער עתיק. און דאס איז מאיר ביי יעדן דעם עתיק שבנפש, גיט דעם כח ביי יעדן אידן, אז ער קען זיך ארויסרייסן, זיך איבעררייסן, זיך אוועקרייסן, זיך אוועקשטעלן, איבערשטעלן אין אן אנדער מציאות. און דערמיט איז דאס יחידה שבנפש, דאס איז דער אמת'ער ענין התשובה. און דער ווארט ברענגט, אז דאס איז אויך פארבונדן מיט דעם וואס שטייט בנוגע צו דוד המלך. וואס שטייט בנוגע צו דוד המלך? די גמרא זאגט, דאמר רב שמואל בר נחמני: ״נאם דוד בן ישי ונאם הגבר הוקם על״. איז דא כמה פירושים אין דעם. און איינער פון די פירושים וואס די גמרא ברענגט: ״הקים עולה של תשובה״. אז דוד בן ישי, ער איז דער וואס האט אוועקגעשטעלט, הקים, אויפגעשטעלט עולה של תשובה. וואס איז דער חידוש פון דוד המלך, שהקים עולה של תשובה? אז ער האט מגלה געווען אט דעם סוג תשובה. הקים, אוועקגעשטעלט, אויפגעגעבן. דער ענין פון תשובה איז דאך נישט קיין חידוש פון דוד המלך. תשובה שטייט אין תורה. נאר דוד המלך האט

23:05 דובר 1 מגלה געווען דעם עומק ענין פון תשובה, הקים עולה של תשובה, די מדרגה פון תשובה עילאה. און ווייל תשובה עילאה, די מדרגה פון תשובה, איז פארבונדן מיט יחידה שבנפש, אז א מענטש קען זיך אוועקשטעלן, איבערשטעלן, בשעה אחת, ברגע אחד, דורך דעם וואס ער איז מגלה זיין יחידה שבנפש, זיין עתיק שבנפש, און ער רייסט זיך אפ, ער שעפט זיך אפ פון זיין גאנצן עבר, און שטעלט זיך אוועק אין אן אנדער מציאות. און אט דער ווארט איז דאס וואס שטייט, [לא ברור], און דאס איז מהפך זיין גאנצע מציאות, ביז אז די זדונות נעשו לו כזכיות, און ער ווערט א נייער מענטש. ס'האט זיך געווען ביים רבי'ן אין תשמ״ח, שנת תשמ״ח. איז געווען דעמאלט א מאמר, א קורצער מאמר, שבת תשובה. איז געווען דעמאלט א קורצער מאמר וואס דער רבי האט געזאגט ביים פארברענגען, וואס אויפמארגן גלייך, דאכט זיך, איז געווען גלייך אויפמארגן, א טאג צוויי נאך דעם, און דער רבי האט דעם מאמר מגיה געווען. איז געווען א חידוש, דאס איז געווען דער מאמר ״ממעמקים״. א קורצער מאמר, דער רבי האט גערעדט ממש גאר קורץ דעם מאמר. אבער דאס איז אריינגעקומען דא [לא ברור]. און דער רבי האט דאס מגיה געווען גלייך אויפמארגן. גאנץ א פלא. און אין דעם מאמר רעדט ער אויך די נקודה. דארט ברענגט ער די ״ממעמקים קראתיך ה׳״, די עבודה פון ממעמקים, און דער ברענגט ער אויך [לא ברור] פון דעם רבי ריי״צ, פון פריערדיקן רבי'ן, וואס איז געווען פופציק יאר פריער, תרצ״ח. דאס איז געווען תשמ״ח, געווען פופציק יאר.

24:42 דובר 1 פון תורת החסידות. און דער רבי האט אמאל גערעדט ביי א פארברענגען פון יענע מאמרים. אין א מאמר פון חסידות האט דער פריערדיקער רבי גערעדט באריכות וועגן דעם, אז ס׳איז דא ענין התשובה און מהות התשובה. און ער האט גערעדט די נקודה: אז ענין התשובה איז עבודה פרטית, וואס מ׳איז מתקן פרט אחרי פרט, ענין אחרי ענין, זאך נאך זאך ביי זיך אליין. אזוי ווערט דער מענטש אדם השלם, ביז ער וועט אנקומען צו תשובה גמורה. אבער מהות התשובה איז דער ענין הדילוג. דאס איז, דער מענטש שפרינגט אריבער. ער שטעלט זיך אוועק פון איין מציאות אין א נייעם מעמד ומצב, וואס מצד דעם איז דא א גאנצע איבערקערעניש און א מציאות חדשה. און מצד דעם, דאס איז די מהות התשובה, און דאס איז די „ממעמקים“, די מעמקים שביחידה שבנפש, וואס מצד דעם קומט ער צו די „ממעמקים“ שלמעלה. [לא ברור] און ס׳ווערט א גאנצע נייע מציאות חדשה. און דאס איז דער אמת׳ער ענין התשובה. בהמשך לזה, אין די התוועדות פון תשרי תשמ״ח, האט דער רבי גערעדט דעם ענין: די מהות התשובה, זיך אויפשטעלן אין א נייעם מעמד ומצב. איז געווען זייער א געשמאקער, רייכער ווארט וואס דער רבי האט גערעדט בהמשך לזה בנוגע הרמב״ם. כידוע, דאס איז דאך געווען אז דער רבי פלעגט לערנען אין רמב״ם, שלשה פרקים רמב״ם וואס מ׳לערנט יעדן טאג. פלעגט ער נעמען א הלכה ברמב״ם אין די פארברענגענס און אין די שיחות, און אויסטייטשן אין עבודת השם. ווייל דער רמב״ם שרייבט דאך אליין אז יעדער הלכה אין תורה האט זיך „לישר הדעות“.

26:23 דובר 1 יא? „לתקן הדעות ולישר כל המעשים“ — דאס איז צו מאכן מענטשן זאלן האבן בעסערע מידות, בעסערע דעות, בעסערע הנהגות. דאס איז דער תכלית פון יעדער פרט אין יעדער הלכה. און דאס האט מען געזען ביים רבי׳ן: ער האט גענומען הלכות און אויסגעטייטשט אין עבודה. איז יענעם סוכות פון תשמ״ח האט מען געלערנט רמב״ם, ספר נזיקין, און מ׳האט געלערנט די הלכות פארבונדן מיט שור תם און שור מועד. און דער רבי האט גערעדט א הלכה וואס ברענגט זיך אין רמב״ם, מיוסד אויף די גמרא אין פרק „שור שנגח“. וואס די גמרא זאגט, און דער רמב״ם ברענגט עס להלכה, אז דער שור תם און שור מועד — שור תם איז דער וואס האט גע׳נגח׳ט איינמאל, צוויי מאל; א שור תם באצאלט חצי נזק. און ווען ער טוט דעם היזק דריי מאל, ווערט ער א שור מועד, און דעמאלט איז דאס פארבונדן מיט אלע דינים וואס די גמרא זאגט און די הלכה ברענגט. ברענגט זיך די הלכה, אז דאס איז אלץ ווען דער שור געפינט זיך אונטער די זעלבע בעלים. אבער אז ס׳איז „נשתנית רשות“, „נשתנו בעלים“, דער שור האט משנה געווען זיינע בעלים, איז דעמאלט ווערט ער צוריק לתמותו, ווערט ער נאך אמאל א תם. וואס אלעס שטעלט זיך אויף דעם: וואס איז דא דער ענין? יא? וויבאלד ס׳איז „נשתנית רשות“, יא, נשתנו בעלים, נשתנה דינו. פארוואס נשתנה דינו? פארוואס ווערט דאס משנה דעם דין? ס׳זענען דא כמה וכמה ביאורים על פי נגלה. יא? דאס איז דער ביאור פון דעם מאירי, אז וויבאלד דאס האט נייע מענטשן און נייע הנהגות, וכו׳.

28:00 דובר 1 דא זענען כמה ביאורים אין דעם. אבער דעמאלט האט דער רבי גערעדט נישט דעם ענין על פי נגלה — די שיחה איז שיין געדרוקט, דא קען מען די שיחה זען מיט כמה ביאורים על פי נגלה — אבער די נקודה וואס דער רבי האט דעמאלט אויסגעטייטשט אין עבודת השם, בהמשך צו דעם ענין וואס עס האט אין דעם מאמר, אז דער ביאור איז: אז צו מאכן פון א שור א מועד, דארף ער זיין א תם, און אזוי זיינען דא צוויי אופנים. איין אופן איז, ווי די הלכה זאגט, אז ער גייט פון איין מאל צו נאך א מאל, און ממילא אז ער טוט די זעלבע זאך, דאס איז אז ער משנה׳ט זיך נישט, ווערט ער צוגעוואוינט. און דאס איז דער דרך הרגיל. דער צווייטער אופן, וואס די הלכה איז מחדש, איז אז מ׳משנה׳ט בעלים, ווערט ער גלייך צוריק א תם, אן צו גיין דורך דעם גאנצן סדר, די גאנצע סדר. און דאס זענען די צוויי אופנים פון עבודת השם. ס׳איז דא די עבודת התשובה, וואס א מענטש איז מתקן א פרט, און נאך א פרט, און נאך א פרט, ביז ער ווערט אן אדם השלם אין קדושה. און אזוי זאגט מען, אז ס׳איז דא דער צווייטער אופן: נשתנו בעלים. ער גיט זיך איבער צום אויבערשטן. דער מענטש מאכט א החלטה אז פון היינט און ווייטער האב איך א נייעם בעל־הבית, פון היינט און ווייטער באלאנג איך צום אויבערשטן. ער איז מוסר זיין נפש, ער גיט זיך אוועק צום אויבערשטן. ער איז מעתיק, ער רייסט זיך אפ, ער שטעלט זיך אוועק אין א נייעם, נייעם מעמד ומצב. און דאס איז גאנץ יחידה שבנפש, וואס זי פארבינדט זיך מיט יחידו של עולם, און מצד דעם ווערט א נייע מציאות חדשה, אדם חדש, וממילא איז אויס מועד, אויס, ער ווערט א…

29:27 דובר 1 נייער מענטש, און מ׳הייבט אן א ניי די גאנצע ענין. און אזוי איז די עיקר העבודה בימים אלו, עשרת ימי תשובה, אין שבת תשובה, ובפרט אין יום הכיפורים. ממילא איז די עבודה דעמאלט אויף דעם אופן. איך האב זוכה געווען הערן פון רבי׳ן ערב יום הכיפורים תש״נ. נאך מנחה, דער רבי האט געהאט דעם סדר אז ערב יום כיפור, נאך מנחה, דער רבי פלעגט געבן ברכה פארן גאנצן עולם. שפעטער איז געווען א ספעציעלע ברכה פאר די תמימים, פאר די תלמידי הישיבה. אבער די ברכה וואס איז געווען נאך מנחה ערב יום הכיפורים תש״נ, האט דער רבי דעמאלט גערעדט בנוגע דעם ענין עבודת התשובה פון די טעג, און ער האט געזאגט אז די עבודת התשובה איז, ווי עס שטייט אין תורת החסידות, אז עס זענען דא כמה מדרגות אין תשובה, אבער איצט איז די עבודת התשובה דווקא תשובה עילאה. און דעמאלט געזאגט אז בכלל, בדורנו זה — דאס זענען געווען די ווערטער וואס דער רבי האט דעמאלט געזאגט — אז בפרט בדורנו זה, נאך דעם וואס איז דורכגעגאנגען די ענינים וואס זענען געווען, רחמנא ליצלן, מעבר לים, ווי ס׳איז געקומען פאר, און אז אזוי פיל אידן זיינען דארט אומגעקומען על קידוש השם וכו׳ וכו׳, איז אונזער דור א דור וואס האט נישט שייכות צו תשובה תתאה. די גאנצע ענין פון מרירות און תשובה תתאה איז נישט פארבונדן מיט אונזער דור. בדורנו איז די עבודה דווקא מתחילה אן די עבודה פון תשובה עילאה. און וואס איז

30:58 דובר 1 תשובה עילאה? דאס האט דער רבי דעמאלט געזאגט אין יענער שיחה. און וואס איז תשובה עילאה? תשובה עילאה איז, ווי דער רבי זאגט אין תניא, אז די עבודה פון תשובה עילאה איז, אז עס דארף זיין לימוד התורה, דביקות רוחא ברוחא, לימוד התורה באימה וביראה ובשמחה רבה, און דאס איז די עבודה פון תשובה עילאה. און דאס איז וואס מ׳מאנט ביי אונז, אין אונזער עבודה, מתחילה זיך אוועקשטעלן אין די תנועה פון תשובה עילאה. און דאס קומט פון די כוחות וואס דער רבי האט אונז אוועקגעשטעלט אין [לא ברור]. און דער רבי האט דעמאלט גערעדט דעם ענין פון [לא ברור], וואס איז [לא ברור] כל אנשי ביתו. אבער עס קען גיין גלייך מתחילה אריבער, זיך אוועקשטעלן אין די תנועה פון תשובה עילאה, און בפרט אין די עבודה פון עשרת ימי תשובה, און נאך מער די עבודה פון יום הכיפורים, אז די עבודה דארף זיין מצד יחידה שבנפש, איז עס תשובה עילאה מיט א שמחה רבה, וואס איז די שמחה רבה פון דער דביקות רוחא ברוחא, וואס א איד פארבינדט זיך מיטן אויבערשטן. און דאס ווערט שטארקער און שטארקער ביז מ׳קומט צו דער עת הנעילה, וואס א איד שרייט שמע ישראל, די פסוקי היחוד, און עס ווערט אין זיך ישראל וקודשא בריך הוא כולא חד. און ווי דער רבי טייטשט אז די ווארט פון נעילה איז, אז מ׳פארשפארט אלע שערים און אידן געפינען זיך בפנים, ישראל ומלכא בלחודוהי. און פון דעם גייט מען אריבער צו דער שמחה פון זמן שמחתנו, ביז די

32:22 דובר 1 שמחה, שמחת תורה. און דאס איז די גרעסטע שמחה, וואס ער מיטן אויבערשטן איינס, ווי געזאגט. זאל מען טאקע זוכה זיין, זאל מען האבן א גמר חתימה טובה, אן אמת׳ע תשובה, תשובה עילאה, מיט דער שמחה. און ס׳זאל זיין א געבענטשט יאר און א פרייליך יאר און א שנת גאולה וישועה לכל עם ישראל.