לעבן חסידות · פרק 81 · 2023-07-04 · 32:19
פרשת פנחס - ווי דארף מען זיך גרייטן פאר דער גאולה
תיאור הפרק
לזכות הרה״ת ר׳ מנחם מענדל וזוג׳ תהילה ג׳רופי ובני ביתם שיחיו לברכה והצלחה בכל המצטרך אך בגורל יחלק את הארץ מקורות: *שבת פרשת פנחס תנש״א, *שבת ויגש תשמ״ז
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:01 ידוע גם מדברי השל"ה הקדוש, שפרשיות השבוע קשורות תמיד בקשר מיוחד לזמן שבו הן נקראות. כיוון שהפרשה חלה בזמן מסוים, ובזמן הזה יש ימים בעלי משמעות מיוחדת, יש בפרשה עניינים שמבטאים את תוכנו של הזמן. כלומר, כשאנחנו מסתכלים על הימים שלנו, כשאנחנו נמצאים בשלושת השבועות, בין המצרים, גם הפרשה שקוראים בשלושת השבועות קשורה לזמן הזה. אנחנו נמצאים בזמן של בין המצרים, זמן של אבלות על חורבן בית המקדש, אבל הוא קשור גם להשתוקקות, לציפייה ולתקווה לגאולה האמיתית והשלימה, שתבוא במהרה. את זה אנחנו מוצאים במיוחד בשלושת השבועות. הפרשיות שקוראים הן פנחס, מטות, מסעי ודברים, וכולן עוסקות באופן שבו בני ישראל התכוננו להיכנס לארץ ישראל. ודווקא בשלושת השבועות, כשחושבים על כך שגורשנו מארץ ישראל, החל משבעה עשר בתמוז, כשנבקעה העיר, ועד לחורבן בית המקדש בתשעה באב. ובשלושת השבועות, דווקא באותו זמן,
00:01 עס איז באוואוסט אויך פון של"ה הקדוש, אז די פרשיות פון די וואכן האבן אלץ א שייכות פרטית. אזוי ווי די פרשה קומט אויס אין דעם זמן, און דער זמן איז דאך פון די ימים הפרטיים, איז אין דער פרשה פאראן ענינים וואס ברענגען ארויס דעם תוכן פון דעם זמן. דאס הייסט, ווען מיר קוקן אין אונזערע טעג, ווען מיר געפינען זיך אין די דריי וואכן, בין המצרים, איז די פרשה וואס מ'לייענט אין די דריי וואכן אויך פארבונדן מיט דעם זמן. מיר געפינען זיך אין דעם זמן פון בין המצרים, א זמן פון אבילות אויף חורבן בית המקדש, וואס איז אבער אויך פארבונדן מיט דער השתוקקות און דער ציפיה און דער האפענונג אויף דער גאולה האמיתית והשלימה, זי זאל קומען וואס גיכער. דאס געפינען מיר בפרט אין די דריי וואכן. די פרשיות וואס מ'לייענט זענען פנחס, מטות, מסעי און דברים, און דאס זענען אלץ פרשיות וואס רעדן וועגן ווי די אידן האבן זיך געגרייט אריינצוגיין אין ארץ ישראל. און פונקט אין די דריי וואכן, ווען מ'טראכט וועגן דעם וואס מיר זענען פארטריבן געווארן פון ארץ ישראל, אנגעהויבן פון שבעה עשר בתמוז, ווען עס איז געווארן דער בקיעת העיר, ביז צום חורבן בית המקדש אויף תשעה באב. און אין די דריי וואכן, פונקט אין יענער צייט,
01:32 אנחנו קוראים בכל הפרשיות האלה איך בני ישראל התכוננו. כפי שרש"י אומר, בפרשת פנחס מדובר שוב על מניין בני ישראל, על כך שבני ישראל נשארו שלמים, ו״ואתם הדבקים בה׳ אלקיכם חיים כולכם היום״, ועל בני ישראל שנכנסים לארץ ישראל. זה דבר מעניין: דווקא בשבועות שבהם צריך להתחזק קוראים את הפרשיות שנותנות את החיזוק, ומספרות איך הייתה הגאולה הראשונה, כשבני ישראל נכנסו לארץ ישראל. וכך אנחנו חושבים על חלוקת ארץ ישראל בין השבטים, ושנזכה לכך בקרוב בימינו: שכולנו ניכנס לארץ ישראל שלמים, ״ואתם הדבקים בה׳ אלקיכם חיים כולכם היום״. ונזכה להיות בכל ארץ ישראל, עם כל השבטים, ״כל יושביה עליה״, ונוכל לקיים את כל המצוות בשלימות, כפי שהרמב"ם כותב בסוף הלכות מלכים. נדבר על אחת הנקודות שבפרשת השבוע, והיא ״אך בגורל יחלק את הארץ״ — חלוקת ארץ ישראל באמצעות הגורל. וזה, כמובן, דבר שמראה איך הכול בא בהשגחה של
01:32 לייענען מיר אין די אלע פרשיות ווי די אידן האבן זיך געגרייט. ווי רש"י זאגט, אין פרשת פנחס רעדט זיך נאכאמאל וועגן דעם מנין פון בני ישראל, אז די אידן זענען געבליבן שלימים, און „ואתם הדבקים בה׳ אלקיכם חיים כולכם היום“, און וועגן די אידן וואס גייען אריין אין ארץ ישראל. איז דאס אן אינטערעסאנטע זאך, אז פונקט אין די וואכן, ווען מ'דארף זיך מחזק זיין, לייענט מען די סדרות וואס געבן דעם חיזוק, ווי אזוי עס איז געווען די גאולה הראשונה, ווען די אידן זענען אריין אין ארץ ישראל. און אזוי מיינען מיר מיט דער חלוקה פון ארץ ישראל צווישן די שבטים, אויף דערויף זאלן מיר זוכה זיין בקרוב בימינו, אז מיר וועלן אלע אריינגיין אין ארץ ישראל שלימים, „ואתם הדבקים בה׳ אלקיכם חיים כולכם היום“. און מיר וועלן זוכה זיין צו זיין אין גאנץ ארץ ישראל, און עס וועט זיין מיט אלע שבטים, „כל יושביה עליה“, און מיר וועלן קענען מקיים זיין אלע מצוות בשלימות, ווי דער רמב"ם שרייבט אין סוף הלכות מלכים. מיר וועלן רעדן וועגן איינעם פון די נקודות וואס ווערן גערעדט אין דער סדרה פון די וואך, און דאס איז דער ענין פון „אך בגורל יחלק את הארץ“, דער ענין פון חלוקת ארץ ישראל דורך דעם גורל. און דאס איז, פארשטייט זיך, א זאך וואס ווייזט ווי אלץ קומט ארויס אין השגחה פון דעם
02:59 אנחנו יכולים ללמוד מפרשת חלוקת ארץ ישראל, שאנחנו לומדים בפרשת פנחס, הדרכה והוראה לימינו: איך אנחנו מתכוננים לגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו. על כך נדבר, בעיקר מתוך התוועדות והערה של הרבי בשבת פרשת פנחס בשנת תשנ"א. זו הייתה התוועדות חמה וסוערת מאוד, שבה הרבי דיבר גם על הנקודה הזאת בפרשת השבוע, ואיך היא קשורה לעבודתו של כל אחד מאיתנו בימינו, ובפרט בזמן שבו אנחנו נמצאים בימים האחרונים שלפני הגאולה האמיתית והשלימה. בפרשה אנחנו מוצאים את כל עניין הגורל, שהתורה מספרת עליו: ״אך בגורל יחלק את הארץ״. זו אחת ההכנות שעוד נותרו. הרבי מדבר על כך ומסביר איך צריך להתכונן. הגורל קבע מה יקבל כל אחד, איזה חלק מארץ ישראל, על כל פרטיו. כל עניין הגורל, חלוקת הארץ לשבטים על כל פרטיה ופרטי פרטיה, הוא ההכנה האחרונה שלנו. שלאחריה אנחנו נכנסים אל
02:59 קענען מיר ארויסנעמען פון דער פרשה פון חלוקת ארץ ישראל, וואס מיר לערנען אין פרשת פנחס, א הדרכה והוראה בנוגע צו אונזערע טעג, ווי אזוי מיר גרייטן זיך צו דער גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו. וועגן דעם וועלן מיר רעדן, בעיקר פון א פארברענגען, א הערה פון רבי'ן אין שבת פרשת פנחס אין יאר תשנ"א. דעמאלט איז געווען א זייער ווארעמער, שטורעמדיקער פארברענגען, וואו דער רבי האט גערעדט אויך וועגן דעם ענין, א נקודה אין דער פרשה פון דער וואך, ווי אזוי דאס איז פארבונדן מיט דער עבודה פון יעדן איינעם פון אונז אין אונזערע טעג, בפרט אין דעם זמן ווען מיר געפינען זיך אין די ימים האחרונים צו דער גאולה האמיתית והשלימה. אבער ווי מיר געפינען אין דער סדרה, דער גאנצער ענין פון דעם גורל, וואס די תורה דערציילט, „אך בגורל יחלק את הארץ“, איז דאס איינע פון די הכנות וואס זענען נאך געווען. און דער רבי רעדט וועגן דעם, און גיט צו פארשטיין ווי אזוי מ'דארף זיך גרייטן. דורך דעם גורל איז באשטימט געווארן יעדער איינער וואס ער וועט באקומען, וועלכן טייל פון ארץ ישראל, מיט אלע פרטים. דער גאנצער ענין פון דעם גורל, חלוקת הארץ לשבטים מיט אלע פרטים און פרטי פרטים, דאס איז אונזער הכנה אחרונה. וואס פון דעם שפעטער, ווען מיר גייען אריין אין
04:23 ארץ ישראל ומקבלים את הארץ. אם כן, עכשיו הוא הזמן של ה[לא ברור], ובכלל אנחנו נמצאים בעקבתא דמשיחא. זמן הגלות הוא זמן ההכנה שמוביל לגאולה האמיתית והשלימה. מתוך הפרשה, מתוך האופן שבו נעשית החלוקה, אנחנו יכולים לקבל הוראה: מה צריכה להיות ההכנה לגאולה האמיתית והשלימה. אני רוצה לספר כאן סיפור, ותחילה לספר סיפור שהיה עם אדמו"ר הזקן ועם בתו. ידוע שבשנת תקנ"ב היה קטרוג גדול. מובא בכמה שיחות של הרבי ושל רבותינו נשיאינו הקודמים שהיה קטרוג גדול על החסידות. הקטרוג היה עד כדי כך, שאז הוחלט בשמים אפילו לקחת את אדמו"ר הזקן מן העולם. ידוע שהדברים הגיעו אז עד כדי כך, ובתו של אדמו"ר הזקן, הרבנית דבורה לאה, מסרה אז את נפשה ונתנה את חייה כדי להציל את אביה. אדם אינו יכול לעשות זאת סתם כך: היא אכן הסתלקה מיד אחרי ראש השנה של שנת תקנ"ג, ואדמו"ר הזקן המשיך אחר כך בנשיאות עוד עשרים ושבע שנים. וזה היה
04:23 ארץ ישראל און באקומען דאס לאנד. אויב אזוי, איז יעצט דער זמן פון די [לא ברור], און בכלל געפינען מיר זיך אין עקבתא דמשיחא. און זמן הגלות איז דער זמן פון דער הכנה וואס פירט צו דער גאולה האמיתית והשלימה. איז פון דער סדרה, פון דעם אופן פון דעם ענין פון דער חלוקה, קענען מיר באקומען פון דעם א הוראה: וואס דארף זיין די הכנה צו דער גאולה האמיתית והשלימה. איך וויל דא דערציילן א סיפור, און פריער, דערציילן א סיפור וואס איז געווען מיט דעם אלטן רבי'ן און מיט דער טאכטער פון דעם אלטן רבי'ן. עס איז ידוע אז אין יאר תקנ"ב איז געווען א גרויסער קטרוג. עס ווערט געברענגט אין כמה שיחות פון דעם רבי'ן, און פריערדיקע רביים, אז עס איז געווען א גרויסער קטרוג אויף חסידות. עס איז געווען א קטרוג עד כדי כך, אז מ'האט דעמאלט פון הימל געראטן אפילו צו נעמען דעם אלטן רבי'ן קיין יענע וועלט. עס איז ידוע אז עס איז דעמאלט געווען עד כדי כך, און די טאכטער, הרבנית דבורה לאה דעמאלט, דעם אלטן רבי'נס טאכטער, האט דעמאלט זיך מוסר נפש געווען. און דערפאר געגעבן איר לעבן כדי צו קענען ראטעווען דעם טאטן. אזוי קען א מענטש נישט זיין, אז זי איז טאקע נסתלק געווארן גלייך נאך ראש השנה פון יאר תקנ"ג. און דער אלטער רבי איז שפעטער געגאנגען נאך זיבן־און־צוואנציג יאר אין די נשיאות. און דאס איז געווען א
06:00 סיפור נפלא, שסופר בפירוט רב יותר, והרבי דיבר עליו וסיפר אותו בפרטיות בשיחותיו וברשימותיו. אבל אחד הסיפורים שמספרים הוא שבאותו זמן, כדי לעורר רחמים רבים — אדמו"ר הזקן הרי ראה שיש קטרוג גדול בשמים, וזו הייתה תקופה קשה מאוד — הוא שלח פעם כמה מחסידיו לחפש אחדים מתלמידי הבעל שם טוב ומתלמידי המגיד ממעזריטש, כדי לעורר רחמים רבים על כל העניינים האלה, על החסידות בכלל ועל אדמו"ר הזקן בפרט. בין השאר נסעו כמה שלוחים לצ'רנוביל, להיפגש עם רבי נחום מצ'רנוביל ולבקש ממנו שיעורר רחמים רבים על אדמו"ר הזקן. ידוע הסיפור שהם הגיעו אליו אז לפני ראש השנה ונשארו לראש השנה. באותו ראש השנה קרה דבר כשהצדיק ישב ליד שולחנו בסעודת ראש השנה. הוא ישב ליד השולחן, וכל החסידים היו סביבו. גם שניים־שלושה מתלמידי אדמו"ר הזקן היו שם. בדרך כלל היה מנהגו של רבי נחום מצ'רנוביל שלא לדבר הרבה; הוא היה מדבר בקצרה, או שלא היה מדבר כלל
06:00 סיפור נפלא וואס איז אויסגעטייטשט אין מער ריבוי פרטים, וואס דער רבי האט געזאגט און דערציילט בפרטיות אין זיינע שיחות און זיינע רשימות. אבער איינע פון די סיפורים איז געווען דערציילט, אז אין יענעם זמן האט דער אלטער רבי, כדי צו מעורר זיין רחמים רבים, דער אלטער רבי האט דאך געזען אז עס איז געווען א גרויסער קטרוג אין הימל, און עס איז געווען א זייער שווערע צייט אין דעם, דער אלטער רבי, כדי צו פועל'ן, מעורר זיין רחמים רבים, האט ער אמאל געשיקט פון זיינע חסידים, אז זיי זאלן אויפזוכן כמה פון תלמידי הבעל שם טוב, תלמידי המגיד, און מעורר זיין רחמים רבים אויף די אלע ענינים, אויף חסידות בכלל און אויפן אלטן רבי'ן בפרט. צווישן זיי זיינען כמה שלוחים געפארן קיין טשערנאביל, זיך צו טרעפן מיט רבי נחום טשערנאבילער און בעטן אים אז ער זאל מעורר זיין רחמים רבים אויף דעם, אויפן אלטן רבי'ן. עס איז ידוע דער סיפור אז זיי זיינען דעמאלט צו אים געקומען פאר ראש השנה און זיינען געבליבן אויף ראש השנה. און עס איז געווען אין יענעם ראש השנה וואס פאסירט, אז דער צדיק איז געווען ביים טיש, ביים טיש, סעודה פון ראש השנה. זיצט ער ביים טיש, און עס איז געווען ארום אים מיט די אלע חסידים. און דארט זיינען אויך געווען די צוויי־דריי תלמידים פון דעם אלטן רבי'ן. און בדרך כלל דער מנהג איז געווען ביי רבי נחום טשערנאבילער, ער האט נישט גערעדט אסאך, האט גערעדט בקיצור, אדער גארנישט גערעדט קיין
07:38 דברי תורה. רק שמדי פעם הוא דיבר בקיצור. באותו ראש השנה אמר רבי נחום מצ'רנוביל דברי תורה, ובין הדברים אמר שבשנה הזאת תהיה הגאולה, משיח יבוא. אחרי ששמעו את דברי התורה הייתה אצל כולם שמחה גדולה והתפעלות גדולה. רבי נחום מצ'רנוביל פנה אל התלמידים, אל החסידים של אדמו"ר הזקן, ושאל אותם: ״שמעתם מה שאמרתי?״ הם ענו: ״כן, שמענו״. אמר להם: ״שגם אתם תבואו לגאולה״. שאל אותם רבי נחום מצ'רנוביל: ״ומה אומר הרבי?״ הם ענו שכשהוא יבוא, אז יהיה טוב. בינתיים צריך לפעול. רבי נחום מצ'רנוביל פנה לחסידים שלו ואמר: ״תלמדו ממה שהוא אמר״. איך ייתכן שאני בא ואומר שמשיח עומד לבוא, וזה מעמיד אתכם במצב רוח מרומם, ואתם גם מאוד [לא ברור] ושמחים; אבל הוא, כשהוא שומע שמשיח עומד לבוא מיד, ושגם הוא יהיה שם, אומר: ״כשהוא יבוא, אז יהיה טוב. אבל בינתיים צריך לפעול״. ובכל רגע צריך לפעול ולהתכונן, כדי שכל אחד יהיה מוכן לגאולה. וזו אחת הנקודות: שאדם צריך להכין את עצמו, ש—
07:38 דברי תורה. נאר מאל צו מאל האט ער גערעדט בקיצור. אין יענעם ראש השנה האט רבי נחום טשערנאבילער געזאגט תורה, און זאגט אין די גילוי תורה, צווישן די זאכן האט ער אזוי געזאגט, אז בזו השנה וועט זיין די גאולה, משיח וועט קומען. נאך דעם וואס מ'האט געהערט זאגן די תורה, איז געווען א גרויסע שמחה און א גרויסע התפעלות ביי אלעמען. און רבי נחום טשערנאבילער האט זיך ארומגעקערט צו די תלמידים, צו די חסידים פון דעם אלטן רבי'ן, און האט זיי געפרעגט: ״איר האט געהערט וואס איך האב געזאגט?״ האבן זיי געזאגט: ״יא, מיר האבן געהערט.״ זאגט ער: ״איר זאלט אויך מיטקומען צו דער גאולה.״ פרעגט זיי דער טשערנאבילער: ״און וואס זאגט דער רבי?״ האבן זיי געזאגט, אז ער וועט קומען און דעמאלט וועט זיין גוט. דערווייל דארף מען טאן. רבי נחום טשערנאבילער האט געבעטן זיינע חסידים און געזאגט: ״לערנט זיך פון דעם וואס ער האט געזאגט.״ ווי ס'קען זיין, איך קום און זאג, אז משיח גייט קומען, און דאס אלעס שטעלט אייך אוועק, און איר האט אויך זייער [לא ברור] און פריילעך. אבער דער, ווען ער הערט אז משיח גייט קומען גלייך, און ער זאל אויך דערביי זיין, זאגט ער: ״אז ער וועט קומען, דעמאלט וועט זיין גוט. אבער דערווייל דארף מען טאן.״ און יעדע מינוט דארף מען טאן און זיך גרייטן, אז יעדער זאל זיין צוגעגרייט צו דער גאולה. און דאס איז איינע פון די נקודות, אז מען זאל זיך, אז
09:11 אנחנו לומדים זאת מהפרשה, מן הסיפור שיש לנו עכשיו בפרשתנו. וכשמתבוננים בפרטי הפרשה והסיפור, מתעוררת קושיה: הרי כל תפקידו של הגורל הוא רק כדי לדעת מה חלקו של כל אחד, ואיפה מקומו בארץ ישראל. ובכל זאת התורה מספרת, כפי שרש״י מסביר, שהיו שם פרטים ופרטי פרטים. כלומר, כל חלוקת ארץ ישראל נעשתה בשני אופנים: על פי גורל, ובאמצעות רוח הקודש. רש״י מביא שם שרוח הקודש אמרה מי יקבל ומה יקבל כל אחד, והיכן. היה גם ״לרב תרבה נחלתו ולמעט תמעיט נחלתו״. זו חלוקה על פי שכל, שכל אחד יקבל את המגיע לו. והיו עניינים ניסיים, דברים יוצאי דופן, עד לנס הגדול שהגורל עצמו הכריז ואמר: ״אני, החלק הזה והארץ הזאת, שייך לשבט הזה ולמשפחה הזאת״. וכאן נשאלת שאלה פשוטה: הרי ידוע שהקדוש ברוך הוא אינו עושה ניסים לחינם. הרבי אומר: ״ניסים בחינם״ — את זה מביאים מראש השנה —
09:11 מיר לערנען דאס ארויס פון דער פרשה, אין דעם סיפור וואס מיר האבן יעצט אין אונזער סדרה. און ווען מען קוקט זיך ארום אין די פרטים פון דער פרשה, פון דעם סיפור, ווערט שווער: דער גאנצער גורל דארף דאך דינען נאר כדי מען זאל וויסן יעדער איינער וואס זיין חלק, וואס זיין ארט אין ארץ ישראל איז. און דאך האט די תורה, ווי רש״י איז מסביר, פארציילט אז עס זענען געווען דארט פרטים און פרטי פרטים. דאס הייסט, די גאנצע חלוקה פון ארץ ישראל איז געווען אויף ביידע אופנים: עס איז געווען על פי גורל, און עס איז געווען דורך רוח הקודש. רש״י ברענגט דארט, אז עס איז געווען רוח הקודש, וואס האט געזאגט ווער און וואו יעדער איינער זאל באקומען. עס איז געווען דער ״לרב תרבה נחלתו ולמעט תמעיט נחלתו״. און דאס איז די חלוקה על פי שכל, אז יעדער איינער זאל באקומען וואס אים קומט. און עס זענען געווען ענינים נסיים, ענינים אויסערגעווענליכע, ביז צום גרויסן נס, אז דער גורל אליין האט געשריגן און געזאגט: ״איך, דער חלק און דאס לאנד, געהער צו דעם שבט און צו דער משפחה.״ און דא פרעגט זיך די שאלה בפשטות: דאס איז דאך ידוע, אז דער הקדוש ברוך הוא טוט נישט קיין ניסים אומזיסט. דער רבי זאגט, ניסים בחינם — דאס ברענגט מען פון ראש השנה —
10:38 וכמה וכמה מן הכלל ״אין בעל הנס מכיר בניסו״. כשהקדוש ברוך הוא עושה נס, הוא אינו עושה ניסים סתם, כפי שהרבי אומר. אם כן, מה העניין? לשם מה היה צריך לעשות את כל הנס הזה, עם כל הרעש וכל מה שסביבו? הרי היה הגורל עם רוח הקודש, והגורל עצמו הכריז. מזה לבדו אפשר היה לדעת את הכול — מה קיבל כל אחד. מדוע התורה מספרת לנו את כל הדבר בפרטי פרטים, שהוא נעשה באופן מעניין וקדוש כל כך, ושהיו ניסים גלויים? אלא שהתורה רוצה להראות לנו בזה הוראה בעבודת ה'. כי יש לכך שייכות גם לארץ ישראל, ובפרט לכניסה הראשונה לארץ, ויש לכך שייכות גם לעבודתו של יהודי בכלל. יש סיפור שהרבי מספר בהתוועדות של יום טוב, בשבת פרשת פנחס, תשכ״א. הסיפור ידוע: אחד החסידים בזמן אדמו"ר הצמח צדק רצה לעלות לארץ ישראל. הוא רצה לעזוב את רוסיה ולנסוע לארץ ישראל.
10:38 און כמה וכמה פון דעם כלל ״אין בעל הנס מכיר בניסו״. אז ווען דער אויבערשטער מאכט א נס, מאכט ער נישט קיין ניסים סתם, ווי דער רבי זאגט. איז וואס איז דער ענין? וואס איז די נגיעה? וואס איז נוגע מאכן דעם גאנצן נס מיט דעם גאנצן שטורעם און דער גאנצער זאך? עס איז דאך געווען דער גורל מיט רוח הקודש, און דער גורל האט דאך אליין אויסגערופן. מען קען דאך וויסן פון דעם אליין די גאנצע זאך, יעדער איינער וואס ער האט באקומען. וואס איז דער ענין, וואס די תורה פארציילט אונז די גאנצע זאך אין פרטי פרטים, אז עס איז געווען אין אזא אינטערעסאנטן, הייליקן אופן, און עס זענען געווען ניסים גלויים? נאר אט דאס וויל אונז די תורה אנווייזן, דעם הוראה אין עבודת השם. ווייל עס האט אויך א שייכות צו ארץ ישראל, בפרט אין דעם ערשטן מאל פון אריינגיין אין לאנד, ווייל עס האט אויך א שייכות צו דער עבודה פון א איד בכלל. דאס איז א סיפור וואס דער רבי דערציילט אין א יום־טוב־פארברענגען, שבת פרשת פנחס, תשכ״א. דער סיפור איז ידוע, אז עס איז געווען איינער פון די חסידים אין די צייטן פון צמח צדק, וואס האט געוואלט אריבערגיין קיין ארץ ישראל. ער האט געוואלט אוועקפארן פון רוסלאנד, גיין קיין ארץ ישראל.
11:59 הוא בא אל אדמו"ר הצמח צדק לבקש ברכה שיוכל לעלות לארץ ישראל. כידוע, אדמו"ר הצמח צדק אמר לו אז: ״לשם מה אתה צריך לנסוע לארץ ישראל?״ מביאים זאת גם בנוסח אחר. [לא ברור] שאדמו"ר הצמח צדק אמר לו גם בלשון זו: ״עשה כאן ארץ ישראל״. מה פירוש ״עשה כאן ארץ ישראל״? הרי ארץ ישראל היא ארץ ישראל, הארץ שהקדוש ברוך הוא נתן לנו, ומשיח יבוא; ״ארץ אשר ה׳ אלקיך דורש אותה, תמיד עיני ה׳ אלקיך בה, מרשית השנה ועד אחרית שנה״. מה פירוש ״עשה כאן ארץ ישראל״? ובכן, הפירוש הוא, כפי שמבואר בחסידות, שעבודתם של יהודים בזמן הגלות היא העניין של ״עשה ארץ ישראל״. אין הכוונה רק למקום הגשמי של ארץ ישראל. העניין של כיבוש ארץ ישראל בעבודה רוחנית הוא שיהודי הופך את ביתו ואת גופו, את הגשמיות שלו, את נכסיו ואת חלקיו בעולם, ואת המקום שבו הוא נמצא בזמן הגלות — הוא הופך את המקום הזה למקום קדוש. מהו העניין של כיבוש ארץ ישראל? לקחו מקום שהיה קשור לאומות, את ארץ כנען, והיהודים, על ידי כך ש—
11:59 ער איז געקומען צום צמח צדק, בעטן א ברכה, ער זאל קענען גיין קיין ארץ ישראל. ווי עס איז ידוע, האט דער צמח צדק אים דעמאלט געזאגט: ״וואס דארפסטו פארן קיין ארץ ישראל?״ דאס ברענגט מען אויך אין א צווייטן לשון. [לא ברור] אז דער צמח צדק האט אים געזאגט, אויך אין דעם לשון: ״מאך דא ארץ ישראל.״ וואס הייסט דאס, ״מאך דא ארץ ישראל״? ארץ ישראל איז דאך ארץ ישראל, דאס לאנד וואס דער אויבערשטער האט אונז געגעבן, און משיח וועט קומען, ״ארץ אשר ה׳ אלקיך דורש אותה, תמיד עיני ה׳ אלקיך בה, מרשית השנה ועד אחרית שנה״. וואס איז דער פשט ״מאך דא ארץ ישראל״? נו, דער פשט דערפון איז, ווי עס ווערט מבואר אין חסידות, אז די עבודה פון אידן, בשעת מען געפינט זיך בזמן הגלות, איז דער ענין פון ״מאך ארץ ישראל״. דאס איז נישט נאר דער מקום גשמי פון ארץ ישראל, נאר דער ענין פון כיבוש ארץ ישראל אין עבודה רוחנית איז, אז א איד מאכט פון זיין הויז און פון זיין גוף, פון זיין גשמיות, פון זיין נכסים און פון זיינע חלקים בעולם, און דעם ארט און דעם פלאץ וואו ער געפינט זיך בזמן הגלות — ער מאכט פון דעם ארט א מקום קדושה. וואס איז דער ענין פון כיבוש ארץ ישראל? מען האט גענומען א מקום וואס איז געווען פארבונדן מיט די אומות, דאס לאנד פון ארץ כנען, און אידן, דורך דעם וואס
13:36 מכניסים בו קדושה, יהדות, תורה ומצוות. הופכים מקום של חול, את ארץ כנען, לארץ הקודש; מכניסים בו קדושה ורוחניות. ועל דרך זה, בזמן הגלות, בכל מקום שיהודי נמצא בו עליו להפוך את המקום למקום קדוש. כאשר יהודי נמצא היכן שהוא נמצא — בעיר, בארץ, במדינה, במקום מסוים או בזמן מסוים — עליו לדעת מה תפקידו. וזה באמצעות מה שאומר הבעל שם טוב ז״ל. ומה שאומר הפסוק בחומש, ״ומכת מצרי, אבואיה פוח, אבואיה גית, אבואיה שתית״ [לא ברור], הרי הוא אומר כאן יסוד בתורה: כיצד נעשה ״ומכת מצרי״? על ידי שהופכים את אותו המקום לארץ ישראל; הופכים אותו למקום של קדושה. וכך הופכים את העולם כולו, כדי שלעתיד יהיה בית המקדש בכל העולם הזה הגשמי. ועל ידי כך גואלים את העולם כולו, שתהיה הגאולה, וקדושתה של ארץ ישראל תהיה בכל העולם. ועל העבודה של עשיית ארץ ישראל מלמדת אותנו התורה הוראה נפלאה בפרשת פנחס: לא רק על עצם העבודה, אלא גם על ההכנה לעבודה. מהו עניינה של ההכנה? ההכנה לעבודה צריכה להיות באופן שגם באמצעותה מקדשים; גם ההכנה לעבודה צריכה לקדש את כל הלב ואת כל הנשמה. פעמים רבות קורה שמרגישים...
13:36 מען ברענגט אריין אין דעם קדושה, אידישקייט, תורה ומצוות. מען מאכט פון א מקום חול, פון ארץ כנען, מען מאכט פון דעם ארץ הקודש, מען ברענגט אריין אין דעם קדושה, הייליקייט און רוחניות. וואס על דרך זה, זייענדיג אין גלות, איז יעדע ארט וואו א איד געפינט זיך, דארף ער מאכן פון דעם ארט א מקום קודש. בשעה דער איד געפינט זיך אין, וואו ער געפינט זיך, אין א שטאט, אין א לאנד, אין א מדינה, אין א מקום פלוני, אדער אין א זמן פלוני, איז דארף ער וויסן וואס איז זיין תפקיד. איז דאס דורך דעם וואס עס זאגט דער בעל שם טוב ז"ל. און דאס וואס עס זאגט דער פסוק אין חומש, ״ומכת מצרי, אבואיה פוח, אבואיה גית, אבואיה שתית״ [לא ברור], איז וואס עס זאגט דא א יסוד התורה: כיצד איז ״ומכת מצרי״? איז דורך דעם מאכן פון אותו מקום, אז עס זאל ווערן ארץ ישראל; מאכן פון דעם א ארט פון קדושה. און אזוי מאכן פון דער גאנצער וועלט, אז עס זאל ווערן לעתיד דער בית המקדש, די גאנצע עולם הזה הגשמי. און דורך דעם גואל זיין די גאנצע וועלט, אז עס זאל ווערן די גאולה, די קדושה זאל ווערן די וועלט פון ארץ ישראל. איז אז די עבודה פון מאכן ארץ ישראל, איז אויף דעם לערנט אונז די תורה א הוראה נפלאה אין פרשת פנחס: נישט נאר די עצם העבודה, נאר אויך די הכנה צו דער עבודה. וואס איז דער ענין פון דער הכנה? די הכנה צו דער עבודה דארף זיין אין דעם אופן, אז דורך דעם זאל מען הייליגן, אויך די הכנה צו דער עבודה דארף הייליגן דעם גאנצן הארץ און די גאנצע נשמה. א סך מאל פאסירט, אז מען שמעקט אכן,
15:15 אז זהו דבר עיקרי, וזהו דבר שהוא לבוש לענייני חול. ממילא, כשמדובר בעניין עיקרי, במצווה, כשאני עוסק בעניין עיקרי — כשמגיעה שבת, כשמגיע יום טוב, כשמגיעים להלכות [לא ברור], כשמגיעים לתפילה — כשאני מקיים מצווה, וזהו עניין עיקרי, צריך לעשות זאת בכוונה, בהתמסרות, בהתקשרות ובדבקות. אבל העניינים שהם רק לבוש לכך הם דבר זמני בלבד, פרט שאינו חשוב כל כך. את ההכנה אפשר לכאורה לעבור במהירות, בלי להתעכב עליה. ועל כך בא הסיפור ומלמד אותנו שכאשר עוסקים בעניין בעבודת ה', גם בכל העניינים שהם לבושים למצווה, צריך לעסוק בהם במלוא החיות ובמלוא התוקף. לדוגמה, הרבי מביא סיפור נפלא על התוועדות. הסיפור אירע בהתוועדות של אדמו"ר הרש"ב בי"ט כסלו תרע"ד. אצל אדמו"ר הרש"ב בליובאוויטש נהגו לערוך בכל י"ט כסלו התוועדות גדולה, בשמחה גדולה. היה [לא ברור] גדול במסגרת הסדר הזה. בי"ט כסלו התקיימה התוועדות גדולה, ואדמו"ר הרש"ב היה שם עם כל התמימים, הבחורים בישיבה. כולם ישבו סביב הרבי, ואדמו"ר הרש"ב ישב בהתוועדות. הסדר בהתוועדות היה לשיר ניגונים, והרבי היה אומר כמה וכמה שיחות, ולפעמים מדבר על סדר הדברים.
15:15 אז דאס איז א זאך וואס איז אן עיקר, און דאס איז א זאך וואס איז א מלבוש פון עניני חול. איז ממילא, בשעה עס איז אן ענין עיקר, א מצוה, איך טו אן ענין עיקר, עס קומט צו גיין שבת, עס קומט צו גיין יום טוב, עס קומט צו גיין הלכות [לא ברור], עס קומט צו גיין דאווענען, בשעה איך טו א מצוה, און דאס איז אן ענין עיקר, איז דאך דארף זיין מיט דער כוונה, מיט דער איבערגעגעבנקייט, מיט דער התקשרות, מיט דער צוגעבונדנקייט. אבער ענינים וואס זיינען בלויז א מלבוש צו דעם, איז דאס בלויז א צייטיגע זאך, איז א פרט, איז נישט אזוי וויכטיג. די הכנה קען מען דאן מיט א ריס לאפן גיך, און זיך נישט אפשטעלן דארט. איז דאס קומט צו גיין די סדר און דאס לערנט אונז, אז בשעה מען טוט אן ענין אין עבודת השם, מיט אלע די ענינים וואס זיינען מלבושים צו דער מצוה, איז דארף דאס זיין מיט דער גאנצער חיות, מיט דער גאנצער שטארקייט. וואס דאס איז לדוגמא, דער רבי ברענגט א סיפור נפלא וועגן א פארברענגען. דער סיפור איז געווען אין א פארברענגען פונעם רבי'ן רש״ב אין י״ט כסלו תרע״ד. און דער רבי רש״ב האט געפירט אין ליובאוויטש, אז יעדער י״ט כסלו איז געווען א גרויסער פארברענגען מיט א גרויסער שמחה. עס איז געווען א גרויסער [לא ברור] אונטער דעם סדר. אין י״ט כסלו איז געווען א גרויסער פארברענגען, און דער רבי רש״ב איז געווען דארט מיט אלע תמימים, די בחורים אין ישיבה. זיי אלע זענען געווען ארום און ארום דעם רבי'ן, און דער רבי רש״ב איז געזעסן ביים פארברענגען. דער סדר איז געווען ביי א פארברענגען צו זינגען ניגונים, און דער רבי רעדט כמה וכמה שיחות, רעדט אמאל אויף דעם סדר.
16:51 וכן הלאה, כך היה סדר הדברים. הבחורים והחסידים שהיו בהתוועדות היו סקרנים מאוד. היה להם רצון עז, תשוקה גדולה, לשמוע על מה הרבי ידבר ומה הרבי יאמר. מרוב שרצו לשמוע, הם שרו את הניגון קצת מהר. הם רצו כבר לסיים לשיר אותו כדי לשמוע מה הרבי יאמר בהמשך. אדמו"ר הרש"ב הבחין שהם שרים את הניגון קצת מהר מדי, ושילב בעניין שיחה שלמה. תוכן השיחה באותם ימים עסק בהכנה. אדמו"ר הרש"ב אמר אז כך: ידוע, כפי שאמרו חסידים, שחסיד הוא פנימי. מה פירוש פנימי? פנימי פירושו שכל דבר שהוא עושה, הוא עושה בפנימיות. כלומר, בכל דבר שהוא עושה הוא שקוע כולו. אפילו כשעדיין לא מדובר בדבר עצמו אלא בהכנה, גם אז הוא משקיע בעניין את כל נשמתו. זו משמעותו של פנימי. לעומתו יש חיצוני. אנו רואים שיש פנימי ויש חיצוני, ויש אנשים שחושבים שהכוונה בפשטות היא שאדם חיצוני הוא אדם ש־
16:51 און כולי, אזוי איז געווען דער סדר הענין. די בחורים און חסידים וואס זענען געווען ביים פארברענגען האבן געווען זייער נייגעריג, זיי האבן געהאט א שטארקן רצון, א שטארקע תשוקה, זיי האבן געוואלט הערן וואס דער רבי גייט רעדן, וואס גייט דער רבי זאגן. ווייל זיי האבן געהאט א שטארקן רצון צו הערן, זענען זיי געזונגען דעם ניגון א ביסל גיך. זיי האבן געוואלט שוין ענדיגן זינגען דעם ניגון, צו הערן וואס דער רבי גייט ווייטער זאגן. און דער רבי רש״ב האט באמערקט אז זיי זינגען דעם ניגון א ביסל צו גיך. און דער רבי רש״ב האט א גאנצע שיחה אריינגעמישט. און דער תוכן פון דער שיחה איז דעמאלט געווען אין די דאזיקע טעג, און עס איז געגאנגען די רייד אויף הכנה. און דער רבי רש״ב האט דעמאלט געזאגט אט אזוי: עס איז ידוע, האבן געזאגט חסידים, אז א חסיד איז א פנימי. וואס איז דער טייטש א פנימי? א פנימי דער טייטש, אז יעדער זאך וואס ער טוט, טוט ער מיט א פנימיות. דאס הייסט אז יעדער זאך וואס ער טוט, ליגט ער אין דעם אין גאנצן. אפילו בשעה עס רעדט זיך נישט וועגן די רייד, נאר וועגן א הכנה, איז אויך דעמאלט אין דעם ענין ליגט ער אריינגעלייגט מיט דער גאנצער נשמה. וואס דאס איז דער טייטש א פנימי. דער אנדערער ווערט דער, וואס מיר זעען אז עס איז דא איינער א פנימי, איינער א חיצוני. איז דא מענטשן וואס מיינען, משמע בפשטות, אן אייגענע זאך: א מענטש וואס איז א חיצוני, איז כאילו א מענטש וואס
18:20 עושה דברים כדי שאחרים יסתכלו ויראו. הוא עושה דברים בחיצוניות, כלומר, בעצם אינו עושה אותם מתוך כוונות נכונות; הוא עושה אותם שלא לשמה, מתוך רצון להיראות בעיני אחרים: שכולם יראו איך הוא מתפלל ואיך הוא לומד. פנימי הוא אדם שעושה זאת מתוך כוונות אמיתיות. אבל אדמו"ר הרש"ב אומר שיש לכך גם משמעות עמוקה יותר: לפעמים יש עניין של פנימי וחיצוני אפילו כשעוסקים בעבודה שהיא רק הכנה לעבודה אחרת, לפני שמגיעים לעיקר. מה שהאדם עושה עכשיו — ניגון של הכנה, הכנה לתפילה, הכנה ללימוד, הכנה למצווה, הכנה לשבת — אפשר לחשוב שזו רק הכנה. ממילא הוא יעשה זאת באופן שהוא רוצה לסיים אותה מהר; הוא לא ישקיע בה ולא יכניס את עצמו לתוכה, כי הוא כבר רוצה להגיע לעיקר. על כך אומרים: זהו חיצוני. פנימי, גם כשהוא שר ניגון שהניגון הוא רק הכנה, כדי שיוכל להגיע, לשמוע ולהתחבר לעניין שישמע בהמשך — גם עכשיו, בשעה שהוא שר את הניגון, הוא שקוע בו במלוא החיות. הוא שר אותו קטע אחר קטע, בקטעים שונים, [לא ברור]. האדם נמצא בתוך הניגון עצמו, ובו
18:20 טוט זאכן כדי אנדערע זאלן קוקן, אנדערע זאלן עס זען. ער טוט זאכן בחיצוניות, דאס הייסט אז בעצם טוט ער עס נישט פאר ריכטיגע כוונות; ער טוט עס שלא לשמה, אין אן אופן אז ער וויל אויסזען פאר אנדערע: יעדער זאל קוקן ווי ער דאוונט, ווי ער לערנט. א פנימי איז א מענטש וואס טוט עס מיט אמת׳ע כוונות. אבער דער רבי הרש״ב זאגט אז דאס האט אויך א טיפערן ענין: אמאל איז דא דער ענין פון א פנימי און א חיצוני אפילו בשעת מ׳טוט אן עבודה וואס איז נאר אן הכנה צו א צווייטע עבודה, וואס דארף נאך קומען צום עיקר. דאס וואס דער מענטש טוט איצט — א ניגון הכנה, א הכנה צום דאווענען, א הכנה צום לערנען, א הכנה צו א מצוה, א הכנה צו שבת — קען מען דאך מיינען אז דאס איז נאר אן הכנה. ממילא וועט ער דאס טון אין אן אופן אז ער וויל עס זאל זיך ענדיגן גיך; ער וועט זיך נישט אפגעבן דערמיט און נישט אריינלייגן זיך דערין, ווייל ער וויל דאך שוין קומען צום עיקר. אויף דעם זאגט מען: דאס איז א חיצוני. א פנימי, אפילו בשעת א מענטש זינגט א ניגון, וואס דער ניגון איז נאר אן הכנה, אז ער זאל קענען צוקומען, קענען הערן און קענען קומען צו דעם ענין וואס מ׳גייט ווייטער הערן — אבער אפילו איצט, בשעת ער זינגט דעם ניגון, ליגט ער אין דעם ניגון מיט גאנצער חיות. ער זינגט אים אין שטיקלעך, אויף אנדערע שטיקלעך, [לא ברור]. דער מענטש איז אין דעם ניגון אליין, און מיט
19:40 הוא משקיע את כל נשמתו. על דרך זה בכל עניין בעבודת ה': כשעוסקים בהכנה, צריך להיות שקועים בה במלוא החיות. ואדמו"ר הרש"ב סיים אז: כאשר ההכנה היא אצל הפנימי עניין שהוא שקוע בו לגמרי, אזי, כשיגיע העיקר, הוא יהיה פנימי גם בעיקר ויהיה שקוע בו לגמרי. אחרת, כשההכנה היא בעיניו רק חובה, והוא שקוע רק במה שיבוא אחר כך — [לא ברור] בכל מצווה, כשכל הזמן חושבים על העניין הבא; כשהוא מגיע, מגיעה הקבלה, מגיע [לא ברור] — אי אפשר באמת להיות קשור, דבוק ושקוע במה שעושים. וזה נוגע לעבודתנו בכלל. הרבי דיבר אז בהתוועדות של פרשת פינחס ואמר שעל דרך זה גם בעבודתנו בכללות: בתקופה שבה עדיין נמצאים בזמן הגלות, גם זמן זה הוא הכנה לזמן הגאולה. הרי העיקר שיהודי מצפה לו הוא ״אחכה לו בכל יום שיבוא״, הציפייה לגאולה השלמה. ואנו יודעים שאז יהיה העניין העיקרי: משיח יבוא, ואז, כפי שאומרים במוסף, ״ונעשה לפניך את מצוות רצונך״. אז נקיים את מצוות רצונך, והעבודה תהיה בשלמות. כפי שהרמב״ם כותב בסוף הלכות מלכים, שבאותם ימים
19:40 דעם ליגט ער מיט דער גאנצער נשמה. על דרך זה איז אין יעדן ענין אין עבודת השם: אז ווען מ׳ליגט אין דער הכנה, דארף מען ליגן אין דעם מיט דער גאנצער חיות. און דער רבי הרש״ב האט דעמאלט אויסגעפירט: בשעת די הכנה איז ביי דעם פנימי אן ענין אין וועלכן ער ליגט אינגאנצן, איז דעמאלט, בשעת עס קומט דער עיקר, וועט ער אויך אין דעם עיקר זיין א פנימי און וועט ליגן אין דעם אינגאנצן. אנדערש איז ווען די הכנה איז ביי אים בלויז א חוב, און ער ליגט נאר אין דעם וואס קומט ווייטער. [לא ברור] אין יעדער מצוה, מיט א גאנצע צייט אויפן קומענדיגן ענין — ווען עס קומט, קומט די קבלה, עס קומט [לא ברור] — און מ׳קען נישט בעצם זיין פארבונדן און צוגעבונדן און אריינגעלייגט אין דעם וואס מ׳טוט. און דאס מיינט בנוגע אונזער עבודה בכלל. און דער רבי האט דעמאלט גערעדט אין א פארברענגען פון פרשת פינחס, אז על דרך זה איז אויך אין אונזער עבודה בכללות: אין א זמן וואס מ׳געפינט זיך נאך אין זמן הגלות, און דאס איז אויך די הכנה צום זמן הגאולה. דער עיקר איז דאך וואס א איד ווארט, „אחכה לו בכל יום שיבוא“, אז מ׳ווארט אויף די גאולה שלימה. און מ׳ווייסט דאך אז דעמאלט וועט זיין דער עיקר ענין: משיח וועט קומען, און דעמאלט וועט זיין, ווי מ׳זאגט אין מוסף, „ונעשה לפניך את מצוות רצונך“. דעמאלט וועלן זיין די מצוות רצונך, די עבודה וועט זיין בשלימות. ווי דער רמב״ם שרייבט אין סוף הלכות מלכים, אז ביי יענע צייטן
21:06 ״לא יהיה שם לא רעב ולא מלחמה ולא קנאה ותחרות״, ״ולא יהיה עסק כל העולם אלא לדעת את ה׳ בלבד״. אז יהיה העיקר — עבודת ה׳ בתכלית השלמות. והעבודה עכשיו היא בעצם רק הכנה. יהודי עומד ומחכה שהנה הנה משיח בא, אבל בינתיים, עד שמשיח יבוא, לכאורה זו רק הכנה. אפשר אם כן לחשוב שזה לא כל כך חשוב, כי עדיין אין זו תכלית השלמות. מה צריך לעשות? להשקיע בעבודה הזאת בחיות הגדולה ביותר. אף שכבר חושבים מתי תבוא הגאולה, וכבר חושבים מה יהיה כשמשיח יבוא, בינתיים צריך לעשות את העבודה [לא ברור]. ועל כך בא העניין של ״אך בגורל יחלק את הארץ״. וזה ממש אותו דבר. הרי עניין הגורל היה רק הכנה; העיקר היה כיבוש ארץ ישראל. [לא ברור] הגורל היה רק הכנה. מזה מלמדת אותנו הפרשה, שכאשר משה רבינו בא וקורא לאלעזר הכהן [לא ברור] להתכונן לכיבוש ארץ ישראל, צריך לעשות זאת באופן שמשקיעים בזה את כל הלבושים — מחשבה, דיבור ומעשה. הן המחשבה שבגורל, המחשבה של רוח הקודש, המחשבה על כל הכוונות; רוח הקודש ש[לא ברור] בגורל, והכוונות שצריכות להיות מצד [לא ברור].
21:06 „לא יהיה שם לא רעב ולא מלחמה ולא קנאה ותחרות“, „ולא יהיה עסק כל העולם אלא לדעת את ה׳ בלבד“. דעמאלט וועט זיין דער עיקר, עבודת השם בתכלית השלימות. און די עבודה איצט איז בעצם נאר אן הכנה. א איד שטייט און ווארט אז אט אט קומט משיח, אבער דערווייל, ביז משיח וועט קומען, איז דאס לכאורה נאר אן הכנה. קען מען דאך מיינען אז דאס איז נישט אזוי וויכטיג, ווייל עס איז נאך נישט בתכלית השלימות. וואס דארף מען? אריינלייגן זיך אין דער עבודה מיט דער גרעסטער חיות. כאטש מ׳טראכט שוין ווען עס קומט די גאולה, טראכט שוין וואס וועט זיין ווען משיח וועט קומען, איז דערווייל דארף מען טון די עבודה [לא ברור]. און אויף דעם קומט צו גיין דער ענין פון „אך בגורל יחלק את הארץ“. און דאס איז ממש די זעלבע זאך. דער ענין הגורל איז דאך געווען נאר אן הכנה; דער עיקר איז דאך געווען כיבוש ארץ ישראל. [לא ברור] דער גורל איז געווען נאר אן הכנה. פון דעם לערנט אונז די פרשה, אז ווען משה רבינו קומט צו גיין און ער רופט אלעזר כהן [לא ברור] צוגרייטן אויף כיבוש ארץ ישראל, דארף מען דאס טון אין אן אופן — מען דארף זיך אריינלייגן דערין מיט אלע לבושים, מחשבה, דיבור ומעשה. סיי די מחשבה פון דעם גורל, מחשבה פון רוח הקודש, די מחשבה פון אלע כוונות; דער רוח הקודש וואס [לא ברור] אין דעם גורל, און די כוונות וואס דארפן זיין פון [לא ברור].
22:35 ואם הדבר מעביר אותו למחשבות ולכוונות, צריך לעסוק בתיקון הכוונות. וכן העניין העמוק יותר של דיבור, [לא ברור], שהרוח באה לידי דיבור, וכך גם במעשה. אחר כך הדבר נכנס לכל הפרטים, עם הפתקים, עם כל הזמנים, עם כל העניינים הכרוכים בכך, עם הפרשן ועם הדרשן, והוא קובע כיצד יהיה הדבר בפרטיות. כלומר, כל העניין הוא עניין של הכנה: הכנה שעושים בכל הכוח, עם כל הכוחות, עם כל הלבושים, עם כל פרטי המחשבה, הדיבור והמעשה. ומזה מבינים גם את העבודה בעבודת ה׳ בזמננו זה. יהודי יודע ומאמין, והוא מאמין באמונה שלמה, [לא ברור], הוא יודע שבעוד דקה, או בעוד שלוש דקות, תבוא הגאולה האמיתית והשלמה. אבל בינתיים עדיין נמצאים בגלות; בינתיים, גם בעוד שנייה, יהודי עדיין נמצא בגלות, עדיין עכשיו הוא זמן הגלות. לכן העבודה צריכה להיות בכל המסירות, בכל השטורעם, בכל החיות, במקום הזה ובזמן הזה. כלומר, במילים אחרות, אדם לא צריך לחשוב: כן, אני נמצא בחלק מסוים של העולם, בין חלק מאנשי העולם, ובחלק מהדקות של
22:35 און אויב עס נעמט אים אריבער אויף מחשבות און כוונות, דארף מען זיין פארנומען צו פארריכטן די כוונות. צי דער טיפערער ענין פון דיבור, [לא ברור], אז דער רוח קומט אין דיבור, און אזוי אין מעשה, דערנאך גייט עס אריין אין אלע פרטים, מיט די פאפירלעך, מיט אלע צייטלעך, מיט אלע ענינים וואס זיינען דערמיט, מיט פרשן און מיט דרשן, און ער מאכט ווי עס וועט זיין בפרטיות. דאס הייסט, אז דער גאנצער ענין איז אן ענין של הכנה: דאס נעמט אריין די הכנה וואס מען טוט מיטן גאנצן כח, מיט אלע כחות, מיט אלע לבושים, מיט אלע פרטי מחשבה, דיבור ומעשה. און פון דעם פארשטייט מען אויך די עבודה אין עבודת השם בזמננו זה. אז א איד ווייסט און גלייבט, און איז מאמין באמונה שלמה, [לא ברור], ער ווייסט אז אין א מינוט נאך, אדער אין א דריי מינוט, קומט צוגיין די גאולה האמיתית והשלימה. אבער דערווייל געפינט מען זיך נאך אין גלות, דערווייל איז מען נאך, נאך א סעקונדע, געפינט זיך נאך א איד אין גלות, געפינט זיך נאך איצט דער זמן הגלות, איז דארף זיין די עבודה מיט דער גאנצער איבערגעגעבנקייט, מיטן גאנצן שטורעם, מיט דער גאנצער חיות, במקום הזה ובזמן הזה. דאס הייסט, אין אנדערע ווערטער, א מענטש דארף נישט טראכטן: יא, דאס וואס איך געפין זיך אין א געוויסן חלק פון דער וועלט, און א חלק פון די מענטשן פון דער וועלט, און א חלק פון די מינוטן פון
23:55 העולם, ומה יקרה אם לא אעשה את העבודה שלי כל כך טוב? הרי כבר מחכים למשיח; אעשה מצווה אחת, עבודה אחת, אצל ה[לא ברור]. אבל אני נמצא עכשיו במקום מסוים, אני נמצא עכשיו בדקה, ברגע, שבו שום דבר אינו עוזר; מה אני יכול לפעול? הרי כשמשיח יבוא יתרחשו דברים גדולים יותר. דווקא ברגע הזה ובמקום הזה, שבהם נמצאים, נמצאת העבודה. ברגע הזה, במקום הזה ובזמן הזה, עליך להשקיע את כל כולך — את המחשבה, הדיבור והמעשה שלך — בכל החיות, בכל השטורעם, בעבודה שאתה יכול לעשות במקום הזה. עד שרואים שזו השלמות, וזו הדרך שיכולה להביא את הגאולה האמיתית והשלמה, כי צריך להיות מוכנים לגאולה האמיתית והשלמה, ולא צריך [לא ברור]. והנקודה היא, בפרט בימים שבהם אנו נמצאים עכשיו: אף על פי, כפי שנאמר על ימי שלושת השבועות, בזמן שנקרא זמן של [לא ברור], בין המצרים, הרי אצל יהודים יש עד עתה את התשוקה, את הצימאון, את הגעגועים. כפי שאנו יודעים, שתהיה הגאולה האמיתית והשלמה — ״אחכה לו בכל יום שיבוא״. בפרט בזמן הזה, הגעגועים גדולים עוד יותר, עוד
23:55 דער וועלט, און וואס וועט זיין אז איך וועל נישט טון מיין עבודה אזוי גוט? מען ווארט דאך שוין אויף משיחן, וועל איך טון איין מצוה, איין עבודה, ביי די [לא ברור], אבער איך געפין זיך יעצט אין א געוויסן פלאץ, אבער איך געפין זיך יעצט אין א מינוט, אין א מאמענט, וואס קיין זאך איז קיין הילף נישט; וואס קען איך פועל'ן? צי טוט זיך אבער גרעסער ווען משיח וועט קומען. אין דעם מאמענט און אין דעם ארט, וואס מען איז דארט, איז די עבודה. איז אין דעם מאמענט און אין דעם פלאץ און אין דעם זמן, אז דו לייגסט אריין דיין אלע, דיין מחשבה, דיין דיבור, דיין מעשה, מיט דער גאנצער חיות, מיטן גאנצן שטורעם, די עבודה וואס דו קענסט טון במקום הזה, ביז מען זעט — און דאס איז די שלימות, און דאס איז דער וועג וואס קען ברענגען די גאולה האמיתית והשלימה, ווייל מען דארף זיין גרייט צו דער גאולה האמיתית והשלימה, און דארף נישט [לא ברור]. און די נקודה איז וואס, בפרט אין די טעג וואס מיר געפינען זיך איצט. אף על פי, ווי עס שטייט אין די טעג פון די דריי וואכן, אין דעם זמן וואס מען זאגט זמן פון [לא ברור], בין המצרים, איז אז זיי ביי אידן ביז עתה, די תשוקה, די צמאון, די געגועים. אזוי ווי מיר ווייסן, אז עס זאל זיין די גאולה האמיתית והשלימה, אחכה לו בכל יום שיבוא. בפרט אין דעם זמן, איז עס נאך מער געגועים, נאך
25:16 יותר. צריך לדעת ולקחת את ההוראה שאנו לומדים מזה: שכל אדם ישקיע את כל כוחותיו ויעשה את עבודתו באותו מקום, באותו רגע, באותו זמן, באותו פרט, בחיות הגדולה ביותר ובשטורעם הגדול ביותר. והנקודה היא שזו ההכנה הטובה ביותר, הגדולה ביותר, לגאולה האמיתית והשלמה. כבר ראיתי פעם איך אנחנו לומדים זאת בהתוועדות הזאת [לא ברור]. כן, או בפרט, הפרט, הנקודה. הייתה עוד התוועדות, והרבי דיבר על העניין הזה, על ההוראה ממנו, על הסיפור שהיה עם אדמו״ר הריי״צ בעניין הזה. לדוגמה, בסיפור היה בערל דייטש, והחסיד שהיה שם, כפי שאני זוכר את המעשה. הרבי סיפר את הסיפור בהתוועדות נוספת, שגם הוא היה קשור לאדמו״ר הריי״צ, שגם אני הייתי אצל הרבי; זה היה, אני חושב, בתשמ״ז. אבל את הסיפור על בערל דייטש, החסיד, סיפר חסיד נוסף, [לא ברור], שאמר שהם היו יחד באותו מעשה, באותה יחידות. והוא סיפר זאת, אני חושב, כמה ימים אחרי אותה התוועדות. והוא סיפר, למשל, שזה היה — לא אחרי התוועדות, אלא באותה יחידות, באותו סיפור שהיה עם אדמו״ר הריי״צ. הוא סיפר ש־
25:16 מער. דארף מען וויסן און נעמען די הוראה וואס מיר לערנען פון דעם, אז יעדער מענטש זאל אריינלייגן אלע זיינע כחות און טון זיין עבודה אין דעם ארט, אין דעם מאמענט, אין דעם זמן, אין דעם מקום, אין דעם פרט, טון דאס מיט דער גרעסטער חיות, דעם גרעסטן שטורעם, און די נקודה, אז דאס איז די בעסטע, די גרעסטע הכנה צו דער גאולה האמיתית והשלימה. וואס איך האב שוין אמאל געזען, ווי מיר לערנען אין דעם פארברענגען [לא ברור]. יא, אדער בפרט, די פרט, די נקודה. עס איז געווען נאך א פארברענגען, אבער דער רבי האט גערעדט וועגן דעם ענין, דער הוראה פון דעם, דער סיפור וואס איז געווען מיטן רבי'ן הריי״צ, פון דעם ענין. אלס משל איז געווען אין דעם סיפור, דער בערל דייטש, מיט דעם חסיד וואס איז געווען דארט, ווי איך געדענק די מעשה. דער רבי האט דערציילט דעם סיפור נאך א פארברענגען, אז עס איז געווען, עס איז אויך פארגעקומען מיטן רבי'ן דערצו, אז איך אויך, וואס איך בין געווען ביי רבי'ן, דאס איז געווען, איך מיין, תשמ״ז. אבער דער סיפור פון דעם בערל דייטש, דעם חסיד, איז געווען נאך א חסיד, [לא ברור], וואס ער האט דערציילט אז זיי זענען געווען ביי דער זעלבער מעשה אין יענער יחידות. און ער האט דערציילט, איך מיין, אפאר טעג פון יענעם פארברענגען. און ער האט דערציילט, אלס משל, עס איז געווען, נישט נאך א פארברענגען, אין יענער יחידות, אין יענעם סיפור מיטן רבי'ן הריי״צ, וואס איז געווען. ער האט דערציילט, אז
26:36 זה היה — איך זה יכול להיות? — זה היה כבר אחרי תש״ב. אז היה זמן המלחמה, התקופה הקשה. קודם לכן, כשאדמו״ר הריי״צ הגיע לאמריקה, דיברו גם על כך שזהו הזמן, זמן הקץ. אחרי תש״ב כבר יכול להיות זמן הקץ, הגאולה. וכתבו במכתב של אדמו״ר הזקן, תשובה, אדמו״ר הזקן, גאולה. [לא ברור] אצל אדמו״ר הריי״צ, בדיבור על זמנו של משיח. באותה תקופה, כשהגיע קיץ תש״ב, התקיימה אסיפה אצל אדמו״ר הריי״צ, ובה דיברו על אופן ההיערכות ללימודים הקרובים. שכן אדמו״ר הריי״צ ניהל את מוסדות החינוך באמריקה, בכל רחבי אמריקה. הייתה אסיפה נוספת; נכחו שם חסידים ועסקנים, והרבי ניהל את האסיפה. באותה אסיפה התבטא אחד החסידים והשתתף בדיון, ואמר את הדברים האלה. הרבי אמר שם: ״משיח בא, וזו השנה שלנו. ואנחנו יושבים כאן ומתכננים, ויושבים עם חשבונות, ומעלים חכמות וממציאים המצאות כיצד לארגן את הלימודים הקרובים. והרי אנחנו יודעים שמשיח בא אוטוטו״. דיברו על כך בכובד ראש,
26:36 ס׳איז געווען, ווי קען עס זיין? עס איז געווען ביז נאך תש״ב. דעמאלט איז געווען דער זמן פון דער מלחמה, פון דער שווערער תקופה. פריער, ווען דער פריערדיקער רבי איז געקומען קיין אמעריקע, האט מען אויך גערעדט אז ס׳איז דער זמן, דער זמן פון קץ. נאך תש״ב קען שוין זיין דער זמן פון קץ, די גאולה. און מען האט געשריבן אין בריוו פון דעם אלטער רבי, תשובה, דער אלטער רבי, גאולה. [לא ברור] ביים רבי׳ן הריי״צ ביי דער רעדע וועגן דעם זמן פון משיח. אין יענער צייט, ס׳קומט צו דעם זומער תש״ב, איז געווען אן אסיפה ביים רבי׳ן הריי״צ, וואו מען האט גערעדט ווי אזוי צוצוגיין צו די קומענדיגע לימודים. ווייל דער חינוך, די מוסדות חינוך אין אמעריקע, וואס דער רבי הריי״צ האט אנגעפירט מיט די מוסדות חינוך אין גאנץ אמעריקע. ס׳איז געווען נאך אן אסיפה; דארט זענען געווען חסידים און עסקנים, און דער רבי האט געפירט די אסיפה. אין יענער אסיפה האט זיך איינער פון די חסידים אנגערופן און מיטגערעדט, און ער האט געמאכט דעם שטיקל. דער רבי האט דארט געזאגט: „דער משיח קומט, און דאס איז אונזער שנה. און מיר זיצן דא און מיר פלאנירן, און מיר זיצן שוין מיט חשבונות, און קומען מיט חכמות און קומען מיט המצאות, ווי אזוי מאכן די קומענדיגע לימודים. און מיר ווייסן דאך, דער משיח קומט אט־אט.“ האט מען בכובד ראש גערעדט פון
27:57 את העניין הזה. אדמו"ר הריי"צ אמר בנוסח הזה: ״אם יהודי, צדיק, יודע שמחר יבוא משיח, כי גילו בשמים שמחר יבוא משיח, ממילא בלילה צריכה להיות שמחה. אבל כשהוא יודע שמחר יבוא משיח, האם באותו לילה, כשהוא הולך לישון, הוא אינו קורא קריאת שמע שעל המיטה, אינו עושה חשבון הנפש ואינו חושב מה עליו לעשות בעבודתו בימים הבאים? הרי מחר יבוא משיח!״ [לא ברור] הרבי סיפר את הסיפור, והוסיף שאדמו"ר הריי"צ אמר: ״מהו הלימוד שלומדים מכך? היהודים הם כמו מצווה.״ ומה הייתה המצווה? הרי היו המסעות. התורה מספרת: ״על פי ה׳ יחנו״. כך היה סדר המסעות: לפעמים נסעו וארזו את הכול; היה ״על פי ה׳ יחנו״,
27:57 דעם ענין. דער פריערדיקער רבי האט געזאגט מיט דעם נוסח: „אז א איד, א צדיק, ווייסט אז מארגן קומט משיח, אבער עס איז מגלה געווען אין שמים אז מארגן קומט משיח, איז ממילא ביינאכט דארף זיין א שמחה. ווען ער ווייסט אז מארגן קומט משיח, איז אין דערווייל יענע נאכט, ווען ער גייט, לייענט ער נישט קריאת שמע שעל המטה, מאכט ער נישט קיין חשבון הנפש, און ער טראכט נישט וואס ער דארף טאן אין זיין עבודה די קומענדיגע טעג? מארגן קומט דאך משיח!“ [לא ברור] דער רבי האט דערציילט דעם סיפור, און דער רבי האט צוגעגעבן אז דער פריערדיקער רבי האט געזאגט: „וואס איז דער לימוד, וואס מען לערנט ארויס פון דעם? די אידן זיינען ווי א מצוה.“ און וואס איז געווען די מצוה? ס׳איז דאך געווען די מסעות. די תורה דערציילט, „על פי ה׳ יחנו“, אלעס פון זיי: אז זיי האבן געוואוסט אז ס׳איז דער מסעות. אזוי איז דער מסעות געווען: אמאל איז מען געגאנגען און צוזאמענגעפאקט; ס׳איז געווען „על פי ה׳ יחנו“,
29:25 ״על פי ה׳ יסעו״. בכל פעם היו צריכים לארוז ולהקים מחדש. וכשכבר רצו [לא ברור], כולם נסעו בנחת [לא ברור]. ייתכן שהחניה לא הייתה נמשכת יותר מיום אחד. להקים את הכול — זה לא דבר פשוט. זה יכול היה להיות יום אחד, ויכול היה להיות יום. אבל בכל פעם שחנו, ״על פי ה׳ יחנו״, הקימו את המשכן כולו וסידרו את כל העניינים, על כל פרטיהם ופרטי פרטיהם. סידרו את הכול כאילו יישארו שם יומם ולילה, אף שידעו שייתכן שלא יישארו יותר מיום אחד. אבל ה״יחנו״ היה על פי ה׳, ולכן הקימו את הכול, בלי לחשוב על שום [לא ברור]: את כל המציאות, את המשכן, והתיישבו במקום. וכשהגיע ה״יסעו״ והיה צריך להמשיך הלאה, באותו רגע ארזו את הכול והמשיכו במסע. כך דיבר הרבי עצמו על הגאולה ועל משיח. כשיהודי יודע, כשהוא מאמין באמונה שלמה ועומד באמונה ובביטחון שעוד רגע משיח בא, שעוד רגע באה הגאולה עם הבעל שם טוב, אין פירוש הדבר שבינתיים הוא נעצר [לא ברור]. זה בדיוק הלשון שהוא משתמש בה: הוא מתייצב, מתכונן, עם—
29:25 „על פי ה׳ יסעו“. יעדעס מאל האט מען שוין געוואלט צוזאמענפאקן און צוזאמענשטעלן. און ווען מען האט שוין געוואלט [לא ברור], דער עולם איז אין דער רו געגאנגען [לא ברור]. עס האט געקענט זיין, אז עס איז נישט מער ווי איין טאג. דער עולם צוזאמענגעשטעלט, דאס איז נישט פשוט. עס האט געקענט זיין א טאג, און עס האט געקענט זיין א יום. אבער יעדעס מאל וואס מען האט צוזאמענגעשטעלט, יא, „על פי ה׳ יחנו“, האט מען צוזאמענגעשטעלט דעם גאנצן משכן און אוועקגעשטעלט אלע ענינים, די אלע פרטים און פרטי פרטים. אויסגעשטעלט אלע זאכן, כאילו עס וועט זיין יום ולילה, הגם זיי האבן געוואוסט אז ס׳קען זיין נישט מער ווי איין טאג. אבער דער „יחנו“ איז געווען אויף פי ה׳, און מען האט געטראכט כאילו עס איז נישטא קיין שום [לא ברור], אויסבויען די גאנצע מציאות, דעם משכן, און מיט דעם באזעצט זיך. און ווען ס׳קומט דער „יסעו“, און מען דארף ווייטער, אין יענער מינוט ווערט מען צוזאמענגעפאקט, אלע זאכן, און מען מאכט שוין דעם ווייטער. אזוי האט דער רבי אליין גערעדט וועגן דער גאולה, משיח. אז א איד ווייסט, ווען ער גלייבט מיט אמונה שלימה און ער שטייט מיט דער אמונה, מיט דעם בטחון, אז אט־אט קומט משיח, אז אט־אט קומט די גאולה מיט דעם בעל שם טוב, איז נישט פשט אז ער, נעבן דעם, שטעלט זיך אוועק [לא ברור]. דאס איז eben דער לשון, וואס ער גיט: שטעלט זיך אוועק, ריכט זיך אוועק, מיט—
30:46 עם מה שזה לא יהיה, לא, או כמו שדיברנו. הוא כבר שמח שמשיח יבוא, ובינתיים הוא עושה את הטוב. ואנחנו יודעים, ביחד עם זה, ש״אחכה לו בכל יום שיבוא״ — ביום הזה ממש. ויחד עם זאת, כל עוד אנחנו בגלות, צריך לעשות את העבודה בשלמות ולהתכונן, עם כל התוכניות, עם כל התכנונים: איך נראית התוכנית לזמן הגלות ומה עושים. וכך גם לגבי מחר — הלוואי שכבר יגיעו היום — ולגבי מה שעושים בשבוע הבא ובשנה הבאה. את כל הדברים שצריך להכין כעת יש לעשות בכל [לא ברור], באופנים הטובים והיפים ביותר. וזה מה שלומדים מכך בפרשת פינחס, שבה מדובר על ארץ ישראל. ואיך יוצרים את העבודה, איך מתכוננים לארץ ישראל? הגאולה השלמה באה ב[לא ברור], בזכות שכל אחד מנצל כל דקה, כל רגע, בכל מקום שבו הוא נמצא, ובמחשבה, בדיבור ובמעשה עושה את העבודה כפי שצריך. וכך נזכה תיכף, בקרוב בימינו, ובפרט בימים אלו, שהימים הללו יהיו לששון ולשמחה ולמועדים טובים. ונזכה לגאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו, ושלושת השבועות — כן, מן השבועות המרים,
30:46 מיט, מיט וואס דאס איז, ניין, אדער ווי מיר, ווי מיר גערעדט. עס איז שוין פרייליך, משיח וועט קומען, דערווייל טוט ער גוט. און מיר ווייסן, ביחד עם זה, אז אחכה לו בכל יום שיבוא, יום זה ממש, צוזאמען דערמיט דארף מען דערווייל זיין, נאך אין גלות, טאן די עבודה מיט א שלימות און זיך צוגרייטן, און זיך צוגרייטן מיט אלע תוכניות, מיט אלע פלענער, ווי עס זעט אויס דער פלאן מיט זמן הגלות און וואס מען מאכט. אזוי מארגן, זיי זאלן שוין אנקומען היינט, און וואס מען מאכט, ווי עס זעט אויס די קומענדיגע וואך און די קומענדיגע יאר, און אלע ענינים וואס מען דארף זיך איצט צוגרייטן, זאל זיין בכל [לא ברור] אין די בעסטע אופנים און אין די שענסטע אופנים. און דאס וואס מען לערנט דערפון אין דער סדרה פון פרשת פינחס, ווי עס רעדט זיך וועגן ארץ ישראל. און ווי שאפט מען די עבודה, ווי מאכט מען ארץ ישראל צוגרייטן? זאגט זיך די גאולה שלימה אין דער [לא ברור], אין דעם זכות וואס יעדער איינער נוצט אויס יעדע מינוט, יעדע רגע, בכל מקום וואו ער געפינט זיך, און דער מחשבה, דיבור ומעשה, טאן די עבודה ווי עס דארף צו זיין. וועט מען זוכה זיין תיכף בקרוב בימינו, ובפרט בימים אלו, אז די ימים אלו זאלן זיין לששון ולשמחה ולמועדים טובים. און מיר זאלן זוכה זיין צו דער גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, און די דריי וואכן. יא, פון די, פון די, פון די ביטערע
32:01 שלושת השבועות — יתהפכו לשלושה שבועות של גאולה שלמה. ונזכה לכל ארץ ישראל, לארצות שבע האומות ועשר האומות, ויתקיים ״ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״.
32:01 דריי וואכן, וואס זאלן זיך מתהפך ווערן צו דריי וואכן פון גאולה שלימה. און מיר זאלן זוכה זיין צו דער גאנצער ארץ ישראל, און די זיבן אומות מיט די עשר אומות, און עס וועט זיין ״ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״.