לעבן חסידות · פרק 75 · 2023-05-22 · 27:36
חג השבועות - זכרונות פון שבועות מיטן רבין
תיאור הפרק
שיחות חודש סיון ומאמר ד״ה אנכי תשמ״ט
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 יום טוב של חג השבועות, זמן מתן תורתנו, כבר מתקרב. אני רוצה לספר קצת מזיכרונותיי האישיים מחג השבועות, כשזכיתי להיות עם הרבי בשנת תשמ״ט. באותה שנה חלה שבועות ביום שישי ובשבת: יום ראשון היה ראש חודש סיוון, וחג השבועות חל ביום שישי ובשבת. לפני שניכנס לפרטי הדברים שאספר — מה התרחש אז ומה שמענו מהרבי — אני רוצה לפתוח בסיפור. מספרים שבתקופת אדמו״ר הריי״צ היה חסיד בשם ר׳ מוטל חפץ. ר׳ מוטל חפץ היה יהודי חסידי שהתגורר בריגה שבלטביה. הוא היה שוחט ובודק, יהודי חסידי אמיתי, מלא וגדוש בתורה, בחסידות וביראת שמים. בשנת תרצ״ח התגורר אדמו״ר הריי״צ בפולין, באוטבוצק. מפעם לפעם הוא שלח שד״רים, כלומר שלוחי דרבנן — שלוחים שנסעו לאמריקה כדי לחזק שם את היהדות. השד״רים האלה דאגו לעניינים רוחניים, ובד בבד גם לעניינים גשמיים: להפיץ יהדות, ללמד חסידות, להפיץ תורה וחסידות ולקרב יהודים ליהדות, לתורה ולחסידות. יחד עם זאת, הם גם שלחו כסף עבור ענייניו ופעולותיו של אדמו״ר הריי״צ. ר׳ מוטל חפץ שהה באמריקה במשך שנת תרצ״ח, וגם
00:00 עס קומט שוין דער יום טוב פון חג השבועות, זמן מתן תורתנו. וויל איך דערציילן אַ ביסל פון מיינע אייגענע זכרונות פון חג השבועות, זייענדיק צוזאַמען מיטן רבי'ן אין יאָר תשמ״ט, וואָס יענעם מאָל איז געווען אַ קביעות. דאָס הייסט, אין יענעם יאָר איז שבועות געווען פרייטיק און שבת. זונטיק איז געווען ראש חודש סיון, און חג השבועות איז אויסגעפאַלן פרייטיק און שבת. איידער מיר גייען אַריין אין די פרטי ענינים וואָס מיר וועלן דערציילן, וואָס דעמאָלט איז פאָרגעקומען און זאַכן וואָס מען האָט דעמאָלט געהערט פון רבי'ן, וויל איך אָנהייבן מיט אַ מעשה. מען דערציילט, אין די צייטן פון דעם רבי'ן הריי״צ איז געווען אַ חסיד, ער האָט געהייסן ר׳ מאָטל חפץ. און ר׳ מאָטל חפץ איז געווען אַ חסידישער איד וואָס האָט געוואוינט אין ריגע, לעטלאַנד. ער איז געווען אַ שוחט ובודק, און ער איז געווען אַן אמת'ער חסידישער איד, וואָס איז געווען מלא וגדוש מיט תורה, מיט חסידות, מיט יראת שמים. און אין יאָר תרצ״ח, דעמאָלט האָט דער רבי הריי״צ געוואוינט אין פוילן, אין אָטוואָצק. און ער האָט געשיקט פון צייט צו צייט שד״רים, דאָס הייסט שלוחי דרבנן, דאָס הייסט שלוחים וואָס פלעגן פאָרן קיין אַמעריקע, כדי דאָרט מחזק זיין אידישקייט. ער האָט געשיקט די וואָס מען רופט שד״רים, וואָס זיי זאָרגן זיך רוחניות און גלייכצייטיק גשמיות. דאָס הייסט, אַז זיי זאָלן פאַרשפּרייטן אידישקייט און לערנען חסידות, מפיץ זיין תורה און חסידות, מקרב זיין צו אידישקייט און צו תורה און חסידות, און צוזאַמען דערמיט שיקן זיי גלייכצייטיק געלט פאַר די ענינים און די פעולות פון דעם רבי'ן הריי״צ. און ר׳ מאָטל חפץ איז געווען אין אַמעריקע במשך דעם יאָר תרצ״ח, און אויך
02:05 לקראת שבועות, ימים אחדים לפני החג, חזר לאירופה והגיע לפולין, אל אדמו״ר הריי״צ. אמר לו אדמו״ר הריי״צ שמאחר שקרובים כל כך למתן תורה, אין זה זמן מתאים להיפגש. [לא ברור] והוא עוד צריך להיפגש עם רבי בימים האלה. אדמו״ר הריי״צ אמר לו שייסע לחג, יהיה עם משפחתו בריגה ויחזור מיד אחרי יום טוב; אז יקבל אותו וישוחח איתו. הוא רוצה לשמוע דיווח, דו״ח מפורט, על כל מה שמתרחש באמריקה — על החסידים, על המשפחות ועל כל מה שהם עושים. וכך היה: ר׳ מוטל נסע הביתה, ומיד אחרי שבועות חזר לפולין, לאוטבוצק, ימים אחדים לאחר החג. הוא רצה להיכנס ליחידות, להיפגש עם אדמו״ר הריי״צ ולספר לו מה אירע באמריקה במהלך שליחותו. אבל אדמו״ר הריי״צ מסר אז למזכירו, לגבאי שלו, ר׳ יחזקאל פייגין — שקראו לו ר׳ חאטשע פייגין; הוא היה מגדולי החסידים ושימש כגבאי של אדמו״ר הריי״צ — ואמר: ״עוד לא ירדתי מן ההר. אני עדיין על ההר של שבועות, עוד לא ירדתי מן ההר. ממילא קשה לי עדיין לקבל ליחידות, גם כעבור כמה ימים״.
02:05 אום שבועות, עטליכע טעג פאַר שבועות, איז ער צוריקגעקומען קיין אייראָפּע, אָנגעקומען אין פוילן צום רבי'ן הריי״צ. האָט אים דער רבי הריי״צ געזאָגט, וויבאַלד אַז מען איז גאָר נאָענט צו מתן תורה, איז עס נישט קיין זמן המתאים זיך צו טרעפן. [לא ברור] און ער דאַרף זיך נאָך טרעפן מיט אַ רבי'ן אין די טעג. האָט אים דער רבי הריי״צ געזאָגט, אַז ער זאָל פאָרן אויף יום טוב, זיין מיט דער משפחה אין ריגע, און קומען צוריק גלייך נאָך יום טוב; דעמאָלט וועט ער אים אויפנעמען און רעדן מיט אים. ער וויל הערן אַ באַריכט, אַ דו״ח מפורט פון אַלץ וואָס גייט פאָר אין אַמעריקע, די חסידים, די משפחות און אַלץ וואָס זיי טוען. אַזוי איז עס געווען, און ר׳ מאָטל איז געפאָרן אַהיים, און גלייך נאָך שבועות איז ער געקומען צוריק קיין פוילן, קיין אָטוואָצק, עטליכע טעג נאָך שבועות. ער האָט געוואָלט אַריינגיין אויף יחידות, זיך טרעפן מיטן רבי'ן הריי״צ און אים איבערגעבן וואָס עס איז פאָרגעקומען אין אַמעריקע, זיין שליחות. אָבער דער רבי הריי״צ האָט דעמאָלט איבערגעגעבן צום סעקרעטאַר, צום מזכיר, צום גבאי, וואָס האָט געהייסן ר׳ יחזקאל פייגין — ר׳ חאַטשע פייגין פלעגט מען אים רופן; ער איז געווען פון די גרויסע חסידים, ער איז געווען דעם רבי'ן הריי״צ, דעם פריערדיקן רבי'ן, זיין גבאי — האָט ער אים איבערגעגעבן און געזאָגט: „איך בין נאָך נישט אַראָפּ פון באַרג. איך בין נאָך אויפן באַרג פון שבועות, נאָך נישט אַראָפּ פון באַרג. במילא איז עס שווער נאָך אויפנעמען אויף יחידות נאָך עטליכע טעג.“
03:43 שימתין. וכך היה: כעבור כמה ימים קיבל אותו אדמו״ר הריי״צ בכבוד גדול. במשך שבוע, ואף יותר משבוע, הוא נכנס אליו מדי יום לכמה שעות, ואדמו״ר הריי״צ רצה לדעת בפרטיות, לפרטי פרטים, מה קורה עם כל חסיד: עם משפחתו, בני ביתו, עבודתו, מצבו ביהדות, בגשמיות וברוחניות. הוא שאל על כל פרט ופרט. ומספרים שלאחר מכן ראו נחת רוח גדולה ביותר בכל הימים שבהם שהה ר׳ מוטל אצל אדמו״ר הריי״צ בהתוועדות. אבל אצל החסידים הדבר עורר התפעלות גדולה במיוחד. כפי שמובא כאן במכתב שכותב החתם סופר, [לא ברור], דברי אדמו״ר הריי״צ, ״עוד לא ירדתי מן ההר״, פירושם שהרבי עומד, נמצא, בקשר עם ימי מתן תורה והימים הסמוכים להם. כמו שנאמר על משה רבינו, ״משה עלה אל האלקים״, הרי מובן שמשה בכל דור ודור — בימים הקשורים לחג השבועות, ימים אחדים לפניו, בחג השבועות עצמו ובימים שאחריו — ראו אצל הרבי את העניין הזה, שהוא נמצא על ההר, כפשוטו. ובהמשך לכך אספר כאן על אותו חג השבועות. זכיתי להיות אצל הרבי בחג השבועות במשך כמה שנים, אבל כפי שאמרתי, אספר על אותה קביעות מיוחדת, על שבועות תשמ״ט, שבו ראינו
03:43 זאָל ער וואַרטן. און אַזוי איז עס, נאָך עטליכע טעג האָט דער רבי הריי״צ אים אויפגענומען בכבוד גדול, און פאַר אַ וואָך צייט, איבער אַ וואָך, איז ער יעדן טאָג אַריינגעגאַנגען עטליכע שעה, און דער רבי הריי״צ האָט געוואָלט וויסן בפרטיות, בפרטי פרטיות, וואָס קומט פאָר מיט יעדן חסיד, מיט זיין משפחה, זיין בני בית, זיין אַרבעט, זיין אידישקייט, זיין גשמיות, זיין רוחניות. ער האָט זיך נאָכגעפרעגט אויף כל פרט ופרט. און מען דערציילט שפּעטער, מען האָט געזען אַ נחת רוח גדול ביותר אין די אַלע טעג וואָס ר׳ מאָטל איז דעמאָלט געווען ביים פריערדיקן רבי'ן אין התוועדות. אָבער ביי חסידים איז געווען אויסער גרויסע התפעלות, ווי אַזוי דאָ אין אַ בריוו וואָס חתם סופר שרייבט, [לא ברור], אַז דאָס וואָס דער רבי הריי״צ האָט געזאָגט, „איך בין נאָך נישט אַראָפּ פון באַרג,“ אַז דאָס הייסט אַז דער רבי שטייט, געפינט זיך אין שייכות צו די טעג פון מתן תורה, און ימים הסמוכים. אזוי ווי ס׳שטייט ביי משה רבינו, „משה עלה אלקים“, איז דאָך פאַרשטאַנדיק אַז משה בכל דור ודור, אַז אין די טעג פאַרבונדן מיט חג השבועות, עטליכע טעג פאַר דעם, חג השבועות עצמו און די טעג נאָך דעם, האָט מען געזען ביים רבי'ן אָט דעם ענין, אַז ער געפינט זיך אויפן באַרג, כפשוטו. ובהמשך לזה וועל איך דאָ דערציילן פון יענעם חג השבועות וואָס איך האָב זוכה געווען צו זיין ביים רבי'ן כמה שנים חג השבועות, אָבער ווי מען האָט געזאָגט, איך וועל דערציילן די זעלבע קביעות, וואָס איז איינציק, יאָ, וועל איך דאָ דערציילן פון שבועות תשמ״ט, וואָס מען האָט דעמאָלט געזען
05:24 אצל הרבי, ושמענו והרגשנו ממש את העניין הזה, שמשה רבינו נמצא על ההר. הרבי העלה את כולנו, החסידים, ורומם אותנו לאותו מעמד ומצב, עד שהרגשנו ממש, כפשוטו, שאנחנו נמצאים ליד הר סיני ומקבלים את התורה מחדש, כחדשים ממש. הדבר מתחיל מראש חודש סיוון. באותה שנה, ביום ראשון, הוציא הרבי מכתב כללי. בדרך כלל היה הסדר שהרבי כתב מכתב כללי בנוסח ״אל כל בני ובנות ישראל בכל מקום שהם, ה׳ עליהם יחיו״. כלומר, המכתבים הכלליים נכתבו לכל היהודים בעולם. אבל בדרך כלל זה היה לפני ראש השנה ולפני פסח. לפני שבועות זה לא היה דבר רגיל; מפעם לפעם היה זה יוצא מן הכלל. בראש חודש סיוון שלח הרבי את המכתב הזה, מכתב קצר בן שורות אחדות בלבד. מה תוכנו? אצטט אותו: הוא מתחיל באותו נוסח, ״אל כל בני ובנות ישראל בכל מקום שהם, ה׳ עליהם יחיו, שלום וברכה״. והרבי כתב את הדברים האלה, שורות אחדות ממש: ״בחודש השלישי לצאת בני ישראל מארץ מצרים, ביום הזה — זה ראש חודש — באו מדבר סיני. ויחן שם ישראל, ויחן לשון יחיד, כאיש אחד בלב אחד, נגד ההר לקבל התורה מהר סיני״. מה אירע ביום הראשון, בראש חודש סיוון? היהודים הגיעו להר סיני והם
05:24 ביים רבי'ן, און געהערט און געפילט ממש אט דעם ענין ווי משה רבינו געפינט זיך בהר. דער רבי האט אונז אלע, די חסידים, ארויפגענומען, אויפגעהויבן צו אט דעם מעמד ומצב, און אז מען האט געפילט ממש כפשוטו אז מען געפינט זיך ביים בארג סיני, און מען איז מקבל די תורה מחדש, כחדשים ממש. וואס הייבט זיך אן פון ראש חודש סיון. יענעם יאר, זונטיק, האט דער רבי דעם מאל ארויסגעגעבן א מכתב כללי. דער מכתב כללי — בדרך כלל איז דער סדר געווען אז דער רבי פלעגט שרייבן א מכתב כללי „אל כל בני ובנות ישראל בכל מקום שהם, ה׳ עליהם יחיו“. דאס איז געווען דער נוסח; דאס הייסט, די מכתבים כלליים זענען געשריבן צו אלע אידן אין דער גאנצער וועלט. אבער בדרך כלל איז דאס געווען פאר ראש השנה און פאר פסח. פאר שבועות איז דאס נישט געווען א דבר הרגיל; עס איז געווען א יוצא מן הכלל מזמן לזמן. אין ראש חודש סיון האט דער רבי געשיקט דעם בריוו, א קורצן בריוו, אין גאנצן עטליכע שורות. וואס איז דער תוכן פון דעם בריוו? איך וועל עס ציטירן: עס הייבט זיך אן מיט אט דעם זעלבן נוסח, „אל כל בני ובנות ישראל בכל מקום שהם, ה׳ עליהם יחיו, שלום וברכה“. און דער רבי האט געשריבן אט די ווערטער, ממש עטליכע שורות: „בחודש השלישי לצאת בני ישראל מארץ מצרים, ביום הזה — זה ראש חודש — באו מדבר סיני. ויחן שם ישראל, ויחן לשון יחיד, כאיש אחד בלב אחד, נגד ההר לקבל התורה מהר סיני.“ וואס איז פארגעקומען אין ערשטן טאג פון ראש חודש סיון? אז אידן זענען אנגעקומען צום בארג סיני און זענען
07:15 עמדו אז מול ההר כאיש אחד בלב אחד. הרבי ממשיך: ״וביום השני נאמר להם: ואתם תהיו לי — לשון ציווי ולשון הבטחה — ממלכת כהנים וגוי קדוש״. ביום השני הרבי אמר ליהודים, הן בלשון ציווי והן בלשון הבטחה, שיהודים הם ממלכת כהנים וגוי קדוש. ״וביום השלישי נאמר להם מצוות הגבלה: השמרו לכם עלות בהר ונגוע בקצהו. וביום הרביעי נאמר להם מצוות פרישה מהחומר והגשם״. מהי מצוות פרישה? להיפרד ולהתרחק מענייני חומר וגשם, מעניינים חומריים וגשמיים. ״היום ומחר, והיו נכונים ליום השלישי, ליום קבלת התורה בששה ובשבעה בסיון״. והרבי מסיים את המכתב: ״והימים האלה נזכרים ונעשים מדי שנה בשנה כחדשים ממש, וקבלת התורה בשמחה ובפנימיות״. [לא ברור] ברכות של יום טוב וחג, ומתחילים בענייני קודש. כשהמכתב הגיע לכל מקום, החסידים לא הבינו: מכתב קצר, שלכאורה אינו אלא כמעט מילה במילה מלשון שולחן ערוך הרב, שולחן ערוך של אדמו"ר הזקן, המביא בהלכות שבועות את הימים שבהם אין אומרים תחנון. מקור הדברים בגמרא במסכת שבת דף פ״ו, בסוגיה של מתן תורה. מהי כאן הנקודה? זה היה מעניין מאוד. אבל בימים הבאים ראו שהרבי לא הניח למכתב להישאר רק במילים האלה.
07:15 דעם מאל געשטאנען קעגן דעם הר כאיש אחד בלב אחד. דער רבי איז ממשיך: „וביום השני נאמר להם: ואתם תהיו לי — לשון ציווי ולשון הבטחה — ממלכת כהנים וגוי קדוש.“ אין צווייטן טאג האט דער רבי, דאס הייסט, געזאגט צו אידן, סיי בלשון ציווי, סיי בלשון הבטחה, אז אידן זענען א ממלכת כהנים וגוי קדוש. „וביום השלישי נאמר להם מצוות הגבלה: השמרו לכם עלות בהר ונגוע בקצהו. וביום הרביעי נאמר להם מצוות פרישה מהחומר והגשם.“ וואס איז די מצוות פרישה? זיך אפשיידן, זיך אפטיילן פון די ענינים פון חומר און גשם, חומר'דיגע און גשמיות'דיגע ענינים. „היום ומחר, והיו נכונים ליום השלישי, ליום קבלת התורה בששה ובשבעה בסיון.“ און דער רבי פירט אויס דעם בריוו: „והימים האלה נזכרים ונעשים מדי שנה בשנה כחדשים ממש, וקבלת התורה בשמחה ובפנימיות.“ [לא ברור] ברכות פון יום טוב און חג, ומתחילים בעניני קודש. דער בריוו, ווען דער בריוו איז אנגעקומען בכל מקום, האבן חסידים נישט פארשטאנען: א קורצער בריוו, וואס לכאורה איז מער נישט געווען ווי כמעט ווארט ביי ווארט פון דעם לשון פון שולחן ערוך הרב, שולחן ערוך פונעם אלטן רבי, וואס ברענגט די הלכות פון שבועות, די טעג וואס מען זאגט נישט קיין תחנון. דאס איז דער מקור פון דער גמרא במסכת שבת דף פ״ו, די סוגיא פון מתן תורה. וואס איז דא די נקודה? עס איז געווען זייער אינטערעסאנט. אבער אין די קומענדיגע טעג האט מען געזען אז דער רבי האט נישט געלאזט בלייבן דעם בריוו בלויז ביי אט די
09:06 במשך הימים הבאים נתן הרבי להבין, בשיחות שאמר במהלך השבוע, והסביר בפרטיות ובהרחבה מהי העבודה בימים האלה. מה התברר בהמשך הימים? מה היה ביום עצמו, ביום הראשון, שבו יצא המכתב הכללי? ביום ראשון עמד הרבי שעות רבות, כדרכו לחלק לכל אחד ואחד דולר עם ברכות, והברכות והניסים זרמו בשפע. החלוקה הייתה נמשכת כמה שעות. אחר כך, לאחר כל חלוקת הצדקה, הגיע הרבי לבית הכנסת ואמר שיחה שביארה מהי העבודה של היום הראשון בחודש סיון. ועל דרך זה, גם בימים שלאחר מכן היו שיחות שעסקו בהרחבה במה שהיה, כביכול, ביאור למכתב הקצר ששלח בראש חודש סיון. על הנקודות האלה דיבר הרבי בהרחבה. ראשית, עניינו של ראש חודש סיון: העבודה של ראש חודש סיון היא שיהודים מתייצבים נגד ההר. יהודי מתייצב פנים אל פנים מול ההר, ועל ידי כך יוצא מכל המְצָרים והגבולים. ״בחודש השלישי לצאתם מארץ מצרים, ויסעו מרפידים״ — נוסעים ומתרחקים מרפיון הידיים, לאחר שקודם לכן היה מצב של רפיון ידיים, של חולשה ב־
09:06 ווערטער. במשך די קומענדיגע טעג האט דער רבי געגעבן צו פארשטיין אין די שיחות וואס ער האט גערעדט במשך די וואך, און האט ארויסגעברענגט בפרטיות און בהרחבה וואס איז די עבודה אין די טעג. וואס איז געווען פארשטאנדיק אין דעם המשך פון די טעג? וואס איז דער יום גופא, יום ראשון, וואס דעמאלט איז ארויסגעגאנגען דער מכתב כללי? דער רבי איז יום ראשון געשטאנען כמה וכמה שעות, ווי ער פלעגט טיילן לכל אחד ואחד א דאלער, מיט ברכות, און עס האט זיך געגאסן ברכות און געגאסן נסים. דאס פלעגט נעמען עטליכע שעות. און שפעטער, נאך דער גאנצער חלוקה פון צדקה, איז דער רבי ארומגעקומען אין שול און גערעדט א שיחה, וואס איז געווען דער ביאור אויף וואס איז די עבודה פונעם ערשטן טאג פון חודש סיון. און על דרך זה, אין די שפעטערדיגע טעג זענען אויך געווען שיחות, וואס האבן ארומגערעדט בהרחבה, וואס איז געווען כאילו דער ביאור אויף דעם קורצן מכתב וואס ער האט געשיקט אין ראש חודש סיון. אויף די נקודות האט דער רבי גערעדט בהרחבה. ערשטנס, דעם ענין פון ראש חודש סיון: וואס די עבודה פון ראש חודש סיון איז אז אידן שטעלן זיך אוועק נגד ההר. אז א איד שטעלט זיך אוועק פנים אל פנים כנגד דעם הר, און דורך דעם גייט ער ארויס פון די אלע מצרים וגבולים. „בחודש השלישי לצאתם מארץ מצרים, ויסעו מרפידים“ — מען פארט אוועק פון דעם רפיון ידים, אז פריער איז געווען א מצב פון רפיון ידים, אפגעשוואכט אין
10:41 תורה. ״ויסעו מרפידים״ — נוסעים ומתרחקים מהמצב של רפידים, ומתייצבים פנים אל פנים מול ההר, ויהודי מתייצב בהנהגה של כאיש אחד בלב אחד. זו ההכנה הראשונה למתן תורה. ובימים הבאים דיבר הרבי על העבודה של כל יום מימי ההכנה. מדוע כותב אדמו"ר הזקן בשולחן ערוך מה התרחש בכל יום? לכאורה, שולחן ערוך אינו מדרש. הוא אינו ספר המספר סיפורים. שולחן ערוך הוא ספר הלכה. אדמו"ר הזקן רוצה לומר לנו מדוע אין אומרים תחנון. הוא יכול היה לומר בקיצור מה היה בימי ההכנה למתן תורה. העובדה שאדמו"ר הזקן מפרט וכותב מה הייתה העבודה בכל יום נועדה לומר לנו שבכל שנה ושנה הימים האלה נזכרים ונעשים. כשמזכירים זאת, מרגישים שבפשטות הם נעשים כחדשים ממש; צריך לחוות ולחיות מחדש את העניינים האלה בעבודה, בעבודה פנימית. ועל כך דיבר הרבי באריכות: אחרי היום הראשון, שבו הייתה ההכנה של אחדות ישראל, אהבת ישראל ואחדות ישראל, נמשכות העבודות שישראל מוכרחים לעסוק בהן לקראת קבלת התורה. כדי להיות כלי לקבלת התורה, הדבר הראשון, אמר הרבי, הוא הייחוס: שיהודי ידע שהוא ממלכת כהנים ושהוא גוי קדוש.
10:41 תורה. און ויסעו מרפידים, פארט אוועק פון דעם מצב פון רפידים, און מ׳שטעלט זיך אוועק פנים אל פנים כנגד דעם הר, און א איד שטעלט זיך אוועק אין דער הנהגה פון כאיש אחד בלב אחד. וואס דאס איז די ערשטע הכנה צו מתן תורה. און די קומענדיקע טעג האט דער רבי ארומגערעדט וואס איז געווען די עבודה פון יעדער טאג פון די ימי הכנה. פארוואס דאס וואס דער אלטער רבי אין שולחן ערוך שרייבט וואס איז יעדער טאג פארגעקומען. לכאורה, דער שולחן ערוך איז דאך נישט קיין מדרש. ס׳איז נישט קיין ספר וואס ציילט סיפורים. שולחן ערוך איז א ספר פון הלכה. דער אלטער רבי וויל אונז זאגן: פארוואס זאגט מען נישט קיין תחנון? ער קען זאגן בקיצור וואס איז געווען אין די ימי הכנה פאר מתן תורה. דאס וואס דער אלטער רבי איז מפרט און שרייבט יעדער טאג וואס איז די עבודה, איז כדאי צו אונז זאגן אז בכל שנה ושנה זענען די ימים האלו נזכרים ונעשים. דורך דעם וואס מ׳דערמאנט דאס, פילט מען אז באופן כפשוטו ווערן זיי כחדשים ממש, דארף מען דורכלעבן און איבערלעבן אט די ענינים אין עבודה, אין עבודה פנימית. און אויף דעם האט דער רבי ארומגערעדט באריכות, אז נאך דעם ערשטן טאג וואס איז געווען די הכנה פון אחדות ישראל, אהבת ישראל און אחדות ישראל, גייען זיך אן די עבודות וואס ישראל מוכרחים לעסוק בהם בנוגע צו קבלת התורה. אז צו ווערן א כלי צו מקבל זיין תורה, איז די ערשטע זאך, האט ער געזאגט, דער יחוס: אז א איד זאל וויסן אז ער איז ממלכת כהנים און אז ער איז גוי קדוש.
12:08 אלה שני עניינים שמבטאים את מעלותיהם של ישראל מן הקצה אל הקצה. ממלכת כהנים — עניינו של כהן הוא שהוא מובדל ומופרש וקדוש, מופרד מן העולם כדי לעבוד את הקב״ה בבית המקדש. וכשכל היהודים נעשים ממלכת כהנים, יהודי הוא בעצם למעלה מן העולם, למעלה מהכול, ובפרט על ידי התורה, שמרוממת יהודי מעל כל העולמות. אבל לאידך גיסא נאמר ״גוי קדוש״. עניינו של גוי קדוש הוא שיהודי צריך להכניס קדושה בהיותו חלק מעם, בגשמיות, בענייני העולם ובחיי היום־יום. זה אפילו הפוך ממש: דירתו צריכה להיות בעולם. ״גוי אחד בארץ״ — כשיהודי נמצא בארץ, בעולם ובעניינים ארציים וגשמיים, עליו להכניס שם אלוקות. אלה, כאמור, שני צדדים שנאמרו במעלותיהם של ישראל בימי המיוחסים שלפני שבועות. ובהמשך לכך, וזה היה נושא מרתק, באו שני הימים שלאחר מכן: ג׳ סיון וד׳ סיון. ג׳ סיון היה יום ההגבלה, וד׳ סיון היה יום הפרישה. תוכנם של ימי ההגבלה וימי הפרישה הוא בדיוק שני העניינים שדובר עליהם, ממלכת כהנים וגוי קדוש. מה מראה עניין ההגבלה? ההגבלה מבטאת שיהודי צריך להישאר כאן למטה. ליהודים היה צימאון עז מאוד,
12:08 וואס דאס זענען צוויי ענינים וואס ברענגען ארויס מעלות של ישראל מן הקצה אל הקצה. ממלכת כהנים — וואס דער ענין פון א כהן איז, וואס ער איז מובדל ומופרש און קדוש, און אפגעטיילט פון דער וועלט צו דינען דעם אויבערשטן בבית המקדש. און דאס וואס אלע אידן ווערן א ממלכת כהנים, וואו א איד איז בעצם העכער פון דער וועלט, העכער פון אלץ, בפרט דורך תורה, וואס תורה הייבט אויף א איד העכער פון אלע עולמות. אבער לאידך גיסא איז געזאגט געווארן גוי קדוש. וואס דער ענין פון גוי קדוש איז אז ער דארף אריינברענגען קדושה אין גוי׳שקייט, אין גשמיות, אין וועלטקייט, אין חיי היום־יום. אז דאס איז פונקט אפילו פארקערט, אז זיין דירה דארף זיין אין דער וועלט. גוי אחד בארץ — אז א איד איז בארץ, אין וועלט און וועלטליכע, ערדישע ענינים, אין ענינים גשמיים, דארף ער דארט אריינברענגען געטליכקייט. וואס דאס זענען, ווי געזאגט, צוויי צדדים וואס זענען געזאגט געווארן אין די מעלות של ישראל אין די ימי המיוחסים פאר שבועות. און בהמשך לזה, וואס דאס איז געווען זייער געשמאק, איז דאס געווען די צוויי טעג נאכדעם: דער טאג פון ג׳ סיון און דער טאג פון ד׳ סיון. וואס ג׳ סיון איז געווען דער יום ההגבלה, און ד׳ סיון איז געווען יום הפרישה. וואס דער תוכן הענינים פון ימי ההגבלה און ימי פרישה איז דאס פונקט די צוויי ענינים וואס מ׳האט גערעדט פון ממלכת כהנים וגוי קדוש. וואס ווייזט דער ענין פון הגבלה? הגבלה ברענגט ארויס אז א איד דארף בלייבן דא למטה. אידן האבן געהאט גאר א שטארקן צמאון,
13:42 רצוא חזק, [לא ברור], ורצו לרוץ למעלה [לא ברור]. והקב"ה אמר: ״הגבל״, צריך להיות כאן למטה. הכוונה, הרצון של הקב"ה, אינה שיהודי יברח מן העולם. להפך, הכוונה של הקב"ה היא שיהודי יישאר כאן למטה ויעשה מן העולם דירה לו יתברך. לכן, ההגבלה היא [לא ברור]. זהו עניינם של ימי ההגבלה: לדעת שהקב"ה רוצה שיהודי יישאר כאן בעולם ויעשה מן העולם דירה לו יתברך. אבל מצד שני, ביום שלאחרי זה נאמרה פרישה. יהודי עלול לחשוב: כיוון שהקב"ה רוצה דירה לו יתברך כאן למטה בתחתונים, וצריך להישאר כאן למטה, אפשר חס ושלום לשקוע לגמרי בענייני העולם. לכן אומרים יחד עם זה שצריכה להיות פרישה מן החומר, מן הגשם, בפרט בימים הסמוכים לחג השבועות, [לא ברור], שבימים האלה נדרשת זהירות מיוחדת. צריך להיפרד מעניינים חומריים וגשמיים, כדי להיעשות כלי מוכן לקבלת התורה. וכאן רואים איך שני העניינים של ״ממלכת כהנים וגוי קדוש״ ירדו לפרטים בג׳ ובד׳ בסיוון. זו הייתה השיחה שהרבי דיבר עליה אז באריכות באותם ימים. כשהגיע הלילה של ערב שבועות, ליל ה׳ בסיוון, זכינו אז לגילוי.
13:42 א שטארקן רצוא, [לא ברור], און געוואלט לויפן ארויף [לא ברור]. און דער אויבערשטער האט געזאגט: הגבל, מ׳דארף זיין דא למטה. די כוונה, דער רצון פון אויבערשטן איז נישט אז א איד זאל אנטלויפן פון דער וועלט. פארקערט, די כוונה פון אויבערשטן איז אז א איד זאל בלייבן דא למטה און מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך. דערפאר, הגבלה איז [לא ברור]. דאס איז דער ענין פון ימי ההגבלה. מ׳זאל וויסן אז דער אויבערשטער וויל אז א איד זאל בלייבן דא אויף דער וועלט און מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך. פון דער צווייטער זייט אבער, איז געקומען דער יום שלאחרי זה, איז געזאגט פרישה. א איד קען מיינען: וויבאלד דער אויבערשטער וויל א דירה לו יתברך דא למטה בתחתונים, און מ׳דארף בלייבן דא למטה, קען מען זיך חס ושלום אינגאנצן אריינקאכן, זיך אריינלייגן אין עולם׳שע ענינים. איז דערפאר זאגט מען אינאיינעם אז עס דארף זיין פרישה, עס דארף פאראן זיין פון החומר, פון הגשם, בפרט אין די ימים הסמוכים צו חג השבועות, [לא ברור], אז אין די טעג דארף זיין א ספעציעלע זהירות. מ׳דארף זיך אפשיידן פון ענינים חומריים און גשמיים, כדי צו ווערן א כלי מוכן לקבלת התורה. איז וואו דא זעט מען ווי די צוויי ענינים פון ממלכת כהנים וגוי קדוש זענען אראפגעקומען אין פרטים אין ג׳ און אין ד׳ סיון. דאס איז געווען די שיחה וואס דער רבי האט דעמאלט ארומגערעדט באריכות אין יענע טעג. ווי ס׳איז געקומען די נאכט פון ערב שבועות, ליל ה׳ סיון, האט מען דעמאלט זוכה געווען צו א גילוי.
15:08 גילוי נפלא: הרבי ירד לבית הכנסת ואמר אז מאמר חסידות. כידוע, מאמר חסידות הוא גילוי מיוחד מאוד. בלשון הידועה, בשעה שהרבי אומר מאמר חסידות, ״שכינה מדברת מתוך גרונו״. כלומר, מאמר חסידות נאמר בניגון מיוחד, בנוסח מיוחד, ורואים בשעת מעשה שהרבי נמצא בעולם נעלה יותר. באופן שבו הוא אומר אותו, באופן [לא ברור], היה אפשר לראות זאת בבירור בעיניים, ופניו היו מחווירות. ראו בבירור שהוא נמצא בעולם נעלה יותר. כבר עברו כמה וכמה שנים שבהן הרבי לא אמר מאמר חסידות. במשך כמה שנים, שבהן [לא ברור], היו שיחות והתוועדויות, אבל מאמר חסידות בניגון לא היה כבר כמה שנים. ובאותה תקופה, בערב שבועות, אמר הרבי מאמר חסידות בניגון. זו הייתה הפעם האחרונה שזכינו לשמוע ולראות את הרבי אומר מאמר חסידות בניגון. והמאמר נאמר בלילה של ערב שבועות, ליל ה׳ בסיוון. אחרי מעריב אמר הרבי מאמר בניגון: ״אנכי ה׳ אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים״. מאמר מענג מאוד, שבו הרבי דיבר באריכות, כן, על מהו ה[לא ברור] של הימים האלה. והרבי [לא ברור]
15:08 נפלא, וואס דער רבי איז אראפגעקומען אין שול און ער האט געזאגט דעמאלט א מאמר חסידות. וואס מ'ווייסט אז א מאמר חסידות, דאס איז גאר א ספעציעלער גילוי. אין דער לשון הידוע, אז בשעת דער רבי זאגט א מאמר חסידות, איז שכינה מדברת מתוך גרונו. דאס הייסט, א מאמר חסידות איז געזאגט געווארן מיט א ספעציעלן ניגון, א ספעציעלן נוסח, און מ'זעט בשעת מעשה אז דער רבי געפינט זיך אין א העכערער וועלט, אין אן אופן ווי ער זאגט דאס, אין אן אופן, [לא ברור], וואס איז געווען קלאר צו זען מיט די אויגן, און דער פנים פלעגט ווערן בלייך. מ'האט געזען קלאר אז ער געפינט זיך אין א העכערער וועלט. עס איז געווען שוין נאך כמה וכמה שנים וואס דער רבי האט דעמאלט נישט געזאגט קיין מאמר חסידות. עטליכע יארן, וואס מ'איז [לא ברור], פלעגן זיין שיחות, פארברענגענס, אבער א מאמר חסידות מיט א ניגון איז נישט געווען כמה שנים. און יענע תקופה איז געווען ערב פסח, ניין, דאס איז געווען ערב שבועות, האט דער רבי געזאגט א מאמר חסידות מיט א ניגון, וואו דאס איז געווען די לעצטע מאל וואס מיר האבן זוכה געווען צו הערן און זען דעם רבי'ן זאגן א מאמר חסידות מיט א ניגון. און דער מאמר איז געווען אין נאכט ערב שבועות, ליל ה' סיון. נאך מעריב האט דער רבי געזאגט א מאמר מיט א ניגון: „אנכי ה' אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים“. זייער א געשמאקער מאמר, אז דער רבי האט ארום גערעדט באריכות, יא, וואס איז דער [לא ברור] פון די טעג. וואס דער רבי זיך [לא ברור]
16:38 התעכב, כמו במאמר הקודם, על השאלה הידועה שמובאת מגדולי ישראל הראשונים: למה נאמר ״אנכי ה׳ אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים״? הרי יש דברים גדולים יותר. למה לא נאמר ״אנכי ה׳ אלקיך שברא שמים וארץ״? הרי זה קרה קודם, וזה נס גדול יותר. והרבי האריך מאוד בהסברת השאלה האמיתית: מדוע ״בורא שמים וארץ״ הוא אכן דבר עוצמתי הרבה יותר, עמוק הרבה יותר, נעלה הרבה יותר ופלא גדול הרבה יותר אפילו מיציאת מצרים. הוא דיבר על כך מכמה וכמה טעמים. ולא רק זאת, הרבי דיבר אז על כך שהשאלה היא שאלה בתורה. התורה היא הרי עניין נצחי, כך שאין זו רק שאלה שהייתה [לא ברור]. השאלה של חכמי ישראל אכן נשארת, היא נשארת לנצח, ואין זו רק סברה שכלית. התורה הייתה יכולה לומר ״אנכי ה׳ אלקיך שברא שמים וארץ״, מצד המעלה של בריאת שמים וארץ, כפי שהבעל שם טוב, שיום ההילולא שלו חל בחג השבועות, גילה את העניין של ״לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״: בריאת העולם מתחדשת בכל רגע ורגע. זהו דבר נפלא, והוא מביא להתחדשות. ועניין ההתחדשות קשור גם למתן תורה. כי מהתחדשות העולם לומדים על ההתחדשות בתורה: ״בכל יום יהיו בעיניך כחדשים״, וחדשים ממש — שיהודים ייגשו לתורה באופן של התחדשות.
16:38 אויפגעשטעלט, ווי ביי דעם מאמר הקודם, אז דער רבי האט זיך געשטעלט אויף די שאלה הידועה, וואס ברענגט זיך נאך פון גדולי ישראל הראשונים: פארוואס זאגט מען „אנכי ה' אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים“? ער האט דאך גרעסערע זאכן. פארוואס קען נישט שטיין „אנכי ה' אלקיך שברא שמים וארץ“? וואס דאס איז געווען פריער און דאס איז א גרעסערער נס. און דער רבי האט מאריך געווען באריכות גדולה אין דער אמת'ער קשיא, פארוואס טאקע דער „בורא שמים וארץ“ איז א סך שטארקער, א סך טיפער, א סך העכער, א סך א גרעסערער פלא, נאך מער ווי יציאת מצרים. ארום גערעדט כמה וכמה טעמים. און נישט נאר דאס, דער רבי האט דעמאלט גערעדט: וואו פאלט די שאלה אין תורה? איז דאך אן ענין נצחי, איז דאס טאקע נישט נאר געווען [לא ברור]. אז דער ענין איז, אז די שאלה פון חכמי ישראל בלייבט טאקע, אז זי בלייבט לנצח, אז דאס איז נאר דא שכל. וואס תורה האט געקענט זאגן „אנכי ה' אלקיך שברא שמים וארץ“, מצד המעלה פון בריאת שמים וארץ, ווי דער אלטער בעל שם טוב, וואס זיין יארצייט איז אין דעם חג השבועות, וואס ער האט מגלה געווען דעם ענין פון „לעולם ה' דברך נצב בשמים“, אז די בריאת העולם איז בכל רגע ורגע מחודש, וואס דאס איז א דבר נפלא, און ברענגט א התחדשות. און דער ענין פון התחדשות איז אויך פארבונדן מיט מתן תורה. ווייל דורך דעם ענין פון התחדשות פון וועלט לערנט מען ארויס די התחדשות אין תורה, אז „בכל יום יהיו בעיניך כחדשים“, וחדשים ממש, ווי אידן צוגיין צו תורה אין אן אופן פון התחדשות.
18:04 ואף על פי כן, הרבי הסביר במאמר, בתורה נאמר דווקא ״אנכי ה׳ אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים״, כי התורה ניתנה כדי שיהודים יוכלו לצאת מכל המְצָרים והגבולים. זהו עניינה של מצרים, ששמה מורה על מְצָרים וגבולים: מְצָרים וגבולים של עניינים גשמיים, מְצָרים וגבולים של עניינים רוחניים, מְצָרים וגבולים של הטבע, מְצָרים וגבולים של העולם — כל מיני מְצָרים וגבולים. התורה אומרת שעל ידי ״אנכי ה׳ אלקיך״, מתן תורה, הקב"ה בעצמו, עצמות ומהות, מתגלה לכל יהודי ונותן לו כוח לעבור את כל ההגבלות, את המְצָרים והגבולים של העולם, ובפרט את המְצָרים והגבולים של הגלות. ובהמשך לזה, הרבי דיבר אז על מה שצריך להיות ה[לא ברור] בה׳ בסיוון. ה׳ בסיוון הוא היום שבו, כפי שמובא בגמרא, הייתה הבשורה שהקדימו ישראל נעשה לנשמע. הקדמת נעשה לנשמע הייתה ביום הזה, ה׳ בסיוון. כפי שמבואר באריכות בחסידות, הגדלות והמעלה של ״הקדימו נעשה לנשמע״ הן הביטול שבו יהודים מסרו את עצמם לבעל הרצון, שהוא למעלה מכל הרצונות, לקב"ה בעצמו. זו הייתה ההכנה למתן תורה. והרבי אמר שביום ה׳ בסיוון צריך להתבונן, ללמוד את המאמרים ולהתבונן בעניין הזה, ולהביא אותו [לא ברור] בפועל. כי ״הימים האלה נזכרים״
18:04 און אף על פי כן, דער רבי האט מסביר געווען דעם מאמר, יא, איז אבער שטייט דא אין תורה, שטייט דווקא „אנכי ה' אלקיך אשר הוצאתיך מארץ מצרים“, ווייל תורה איז געגעבן געווארן כדי אידן זאלן קענען ארויסגיין פון די אלע מצרים וגבולים. דאס איז דער ענין פון מצרים, וואס מצרים הייסט מצרים וגבולים. מצרים וגבולים פון ענינים גשמיים, מצרים וגבולים פון ענינים רוחניים, מצרים וגבולים פון טבע, מצרים וגבולים פון וועלט, אלע סארטן פון מצרים וגבולים. זאגט תורה, אז דורך דעם „אנכי ה' אלקיך“, מתן תורה, און דער אויבערשטער אליין, עצמות ומהות, זיך צוגעבן צו יעדן אידן, און ער גיט אים די כח אז ער קען דורכגיין און דורכפארן אלע הגבלות, מצרים וגבולים פון וועלט, און בפרט די מצרים וגבולים פון גלות. ובהמשך לזה, דער רבי האט דעמאלט ארום גערעדט וואס דארף זיין דער [לא ברור] אין ה' סיון. וואס ה' סיון איז דאס, ווי עס שטייט אין גמרא, אז דעמאלט איז געווען די בשורה שהקדימו ישראל נעשה לנשמע. אז די הקדמת נעשה לנשמע איז געווען אין דעם טאג פון ה' סיון, ווי עס ווערט מבואר אין חסידות בארוכה, די גדלות, עילוי, פון „הקדימו נעשה לנשמע“, וואס דאס איז דער ביטול וואס אידן האבן זיך איבערגעגעבן צו דעם בעל הרצון, וואס איז העכער פון אלע רצונות, צו דעם אויבערשטן אליין. וואס דאס איז געווען די הקדמה צו מתן תורה. און ער האט געזאגט אז דעם טאג פון ה' סיון דארף מען זיך מתבונן זיין, און לערנען די מאמרים און זיך מתבונן זיין אין דעם ענין, און דאס אראפברענגען [לא ברור] בפועל. ווייל „הימים האלה נזכרים“
19:32 בנשים". ומכאן אפשר להיכנס לחג השבועות. הרבי עורר אז שבחג השבועות כל אחד ידאג להביא לבית הכנסת ילדים ונכדים, גם ילדים קטנטנים, כדי שכולם יהיו נוכחים בשעת קריאת עשרת הדיברות ויחוו מחדש את כל עניין עשרת הדיברות, כמו ביום מתן תורה ממש. והדבר קשור לכך שחג השבועות אינו רק יום הקשור למשה רבינו, אלא גם יום הקשור לדוד המלך, שהסתלקותו הייתה בעצרת — מת דוד בשבועות. וגם לבעל שם טוב, שהסתלקותו הייתה בחג השבועות. והרבי דיבר על העניין שגילה הבעל שם טוב, עניין ״לעולם ה׳ דברך ניצב בשמים״, פסוק שאמר דוד המלך: שדבר ה׳, דיבורו של הקב״ה, מחדש את העולם בכל רגע ורגע. הרבי אמר אז שכאשר היום הזה מגיע, צריך להתבונן בכל העניין הזה, להתבונן בחידוש של הבעל שם טוב, המיוסד על מדרש על הפסוק של דוד המלך, וכל זה מיוסד על תורה שבכתב שניתנה על ידי משה רבינו ביום הזה. וזה מה שמעורר אצל יהודים שיהודי יזכור ויחיה עם העניין הזה, עם הנקודה הזאת, שבכל רגע ורגע הקב״ה מחדש את העולם. וזה נותן התחדשות, כדי
19:32 בנשים". און פון דעם קען מען אריינגיין אין חג השבועות. דער רבי האט דעמאלט מעורר געווען אז חג השבועות, יעדער איינער זאל זען צו ברענגען קינדער און קינדסקינדער, פיצעלע קינדער אין שול, אז אלע זאלן קענען זיין בשעת מ׳ליינט די עשרת הדברות, און איבערלעבן פון דאס ניי דעם גאנצן ענין פון עשרת הדברות, ווי ביום מתן תורה ממש. און דאס איז מקושר געווען מיט דעם אז חג השבועות איז נישט נאר דער טאג פארבונדן מיט משה רבינו, נאר דאס איז אויך דער טאג פארבונדן מיט דוד המלך, וואס זיין הסתלקות איז געווען בעצרת — מת דוד בשבועות. און אויך דער בעל שם טוב, וואס זיין הסתלקות איז אין חג השבועות. און האט גערעדט וועגן דעם ענין וואס דער בעל שם טוב האט דאך מגלה געווען, דעם ענין פון „לעולם ה׳ דברך ניצב בשמים“, וואס דאס איז א פסוק וואס דוד המלך האט געזאגט. אז דער ענין פון דבר הוי׳, דעם אויבערשטנס דיבור, איז אז בכל רגע ורגע ווערט די וועלט מחודש. און דער רבי האט דעמאלט געזאגט, אז בשעת עס קומט צו גיין דער טאג, דארף מען זיך מתבונן זיין אין דעם גאנצן ענין, זיך מתבונן זיין אין דעם חידוש פון דעם בעל שם טוב, מיוסד אויף מדרש, אויף דעם פסוק פון דוד המלך, וואס דאס איז אלץ מיוסד אויף תורה שבכתב וואס איז געגעבן געווארן דורך משה רבינו אין דעם טאג. איז דאס וואס ביי אידן ברענגט ארויס, אז א איד זאל געדענקען און ער זאל לעבן מיט אט דעם ענין, מיט אט דער נקודה, אז בכל רגע ורגע דער אויבערשטער איז די וועלט מחדש. איז דאס גיט אריין אן התחדשות, אז
20:59 שיוכלו לקבל את התורה באופן של התחדשות ובאופן חדש לגמרי. וזו הכנה לזמן ביאת משיח צדקנו, שאז יראו בגלוי, בעיני בשר, בעולם, בכל פרט של העולם, כיצד העולם מתהווה על ידי הקב״ה: ״וראו כל בשר יחדיו כי פי ה׳ דיבר״. אלה היו מן העניינים שעליהם דיבר הרבי בימי החול שלפני שבועות, על העבודה הנדרשת בשבועות. ועוד נדבר על מה שהיה בשבועות עצמו. באותה שנה היה שבועות סוער ושמח, עם עניינים רבים שאפשר להמשיך ולמנות. נזכרתי עכשיו שביום הראשון של שבועות, לפני התהלוכה, הרבי אמר שיחה. בדרך כלל, הסדר היה שביום הראשון של שבועות היו הולכים בתהלוכה לכל בתי הכנסת בסביבה. היו יוצאים רבים לעיירות הסמוכות, לבורו פארק, לוויליאמסבורג ולעוד מקומות כאלה, שבהם יש יהודים רבים ובתי כנסיות ובתי מדרשות, כדי לפגוש יהודים ולחזור בפניהם דברי חסידות. לפני היציאה לתהלוכה הזאת הרבי אמר שיחה, ודיבר בה בהרחבה רבה על מהות הימים
20:59 מען זאל קענען מקבל זיין די תורה באופן פון התחדשות און באופן חדש לגמרי. און דאס איז א הכנה צו אט דעם זמן פון ביאת משיח צדקנו, וואו דעמאלט וועט מען זען בגלוי, בעיני בשר, אין דער וועלט, אין יעדן פרט פון דער וועלט, ווי אזוי די וועלט ווערט דורך דעם אויבערשטן, „וראו כל בשר יחדיו כי פי ה׳ דיבר“. וואס דאס איז געווען פון די ענינים וואס דער רבי האט דעמאלט גערעדט אין די ימי החול צו שבועות, וואס איז דארף זיין די עבודה פון שבועות. און מיר רעדן נאך וואס איז געווען אין שבועות אליין. יענעם מאל איז געווען א שטורעמדיקער, געווען א פריילעכער שבועות מיט כמה וכמה ענינים, אז מען קען נאך ציילן און ציילן. איך האב מיר יעצט דערמאנט, איז געווען דעמאלט, דעם ערשטן טאג שבועות, פאר די תהלוכה, דער רבי האט דעמאלט גערעדט א שיחה. געווענליך דער סדר פלעגט זיין אז דעם ערשטן טאג שבועות פלעגט דער עולם גיין צו תהלוכה אין די אלע שולן ארום און ארום, פלעגט מען ארומגיין אין גרויסן, פלעגט מען ארויסגיין אין די שטעטלעך הסמוכים, אין בארא פארק, אין וויליאמסבורג, אין נאך אזעלכע ערטער וואס פלעגט מען ארויסגיין, וואס איז דא א סך אידן מיט בתי כנסיות און בתי מדרשות, צו גיין צו מענער, צו אידן, און חזר׳ן פון דברי חסידות. איז פארן ארויסגיין צו אט דער תהלוכה פלעגט דאס הייסן, און דער רבי האט גערעדט א שיחה, און ארומגערעדט גאר אויף א ברייטן אופן וואס איז די מהות פון ימים
22:25 האלה, ה׳ סיון, ו׳ סיון וז׳ סיון, מה פועל כל יום ומה משמעות הדבר בעבודת האדם. היה דבר מעניין, אספר לכם: מיד כשהתחילה התהלוכה, ביום הראשון של שבועות אחר הצהריים, ביום שישי אחר הצהריים, לפני השקיעה, התחיל לרדת גשם. זה היה גשם חזק; הגשם הפך למבול. ירד גשם שוטף וסוער, ממש כמו מבול. כך היה במשך כל זמן ההליכה בתהלוכה. ההליכה עצמה נמשכה זמן רב, יותר משעה או שעתיים, לפי המרחק שהיה צריך ללכת. אבל כולם הלכו. הרבי עמד שם — הסדר היה שלפני שהיו יוצאים לתהלוכה, הרבי היה יוצא מבית הכנסת, מ־770, ומלווה את הקהל. הרבי עמד, הקהל הלך, ואז התחיל לטפטף קצת. ומיד כשהרבי חזר פנימה, התחיל לרדת גשם שוטף. הוא ירד בעוצמה כל הזמן שהלכו לשם וחזרו משם. היינו רטובים עד לשד עצמותינו במשך כל הזמן. ורק כשהגענו בחזרה, הגשם פסק. והסדר היה שכאשר חזרו מהתהלוכה, הרבי היה יוצא שוב לקבל את פני הקהל, ועומד בחוץ, ליד 770.
22:25 אלו, פון ה׳ סיון, ו׳ סיון, ז׳ סיון, וואס טוט אויף יעדער טאג, וואס דאס מיינט אין עבודת האדם. וואס איז געווען אן אינטערעסאנטע זאך, איך וועל אייך דערציילן: ווי נאר עס האט אנגעהויבן די תהלוכה, דאס איז געווען דעם ערשטן טאג שבועות נאך מיטאג, פרייטאג נאך מיטאג, פאר די שקיעה, האט עס אנגעהויבן רעגענען. דער רעגן איז געווען א שטארקער רעגן; פון דעם רעגן איז געווארן א מבול. ס׳האט גערעגנט און געגאסן, גאר אויף א שטורעמדיקן אופן, באופן מבול ממש. ס׳האט אזוי די גאנצע צייט, די צייט פון גיין די תהלוכה. ס׳האט גענומען, אליינס וואס מען גייט א משך זמן, עס נעמט איבער א שעה אדער צוויי שעה, לויט ווי ווייט מען דארף גיין. אבער דער עולם איז געגאנגען. דער רבי איז געשטאנען — דער סדר פלעגט זיין, פאר מען פלעגט ארויסגיין צו די תהלוכה, פלעגט דער רבי ארויסגיין פון שול, פון 770, און באגלייטן דעם עולם. האט דער רבי געשטאנען, דער עולם איז געגאנגען, און דעמאלט האט אנגעהויבן א ביסל טראפן. און ווי נאר דער רבי איז אריין צוריק צו זיך, האט גענומען גיסן. און ס׳האט געגאסן, עס איז געווען א שטורעמדיקער רעגן די גאנצע צייט וואס מען איז געגאנגען אהין און געגאנגען צוריק. מען איז געווען די גאנצע צייט דורכגעווייקט, דורך און דורך. און בשעת מען איז ערשט אנגעקומען צוריק, האט זיך אפגעהערט דער רעגן. און דער סדר פלעגט זיין, אז ווען מען איז אנגעקומען פון די תהלוכה, פלעגט דער רבי ארויסגיין נאך א מאל אויף מקבל זיין דעם עולם, פלעגט שטיין אין דרויסן פון 770,
23:48 היו רוקדים ושרים בשמחה גדולה על כך שחזרו מהתהלוכה, והרבי היה יוצא ומקבל את פני הקהל בשמחה גדולה ביותר. זכיתי לעמוד שם, ואני זוכר את פניו הקדושות של הרבי. אלה היו פנים מאירות, כפשוטו. השמחה שנראתה על פני הרבי, מרוב נחת רוח מכך שהחסידים הלכו במסירות נפש בתוך המים, והלכו [לא ברור], והלכו למרות כל הסערה. כן, כמו חיילים, בקבלת עול, מתוך ״הקדימו נעשה לנשמע״. זה עורר שמחה גדולה כל כך. ראו אצל הרבי ממש שמחה גדולה כזאת, כשהוא ממש רקד בשעה ששרו [לא ברור] מהתהלוכה. ולאחר מכן, ביום השני של שבועות, היו שתי התוועדויות. כי בדרך כלל בשבועות הייתה התוועדות בסוף היום. באותה שנה, נדמה לי, זו הייתה אחת הפעמים היחידות שזכינו לשתי התוועדויות. מכיוון שהיה שבת, הרבי התוועד בשבת ביום, בצהריים, ומאוחר יותר, לפני השקיעה, הרבי גם היה [לא ברור], והייתה עוד התוועדות. התוועדויות עשירות מאוד. הוא דיבר בהרחבה רבה, כן, על עניינים עמוקים. ובין הדברים, כשהסביר מהו העילוי הגדול של חג השבועות, הרבי הסביר הפעם באריכות ובעומק את המאמר
23:48 פלעגט מען טאנצן און זינגען מיט גרויסע שמחה, אז מען איז צוריקגעקומען פון דער תהלוכה, און דער רבי פלעגט ארויסגיין און מקבל זיין דעם עולם מיט א שמחה גדולה ביותר. איך האב זוכה געווען צו שטיין דארטן, געדענק איך דעם פנים הקדוש פון רבי'ן. עס איז געווען א ליכטיקער פנים כפשוטו. די שמחה וואס מען האט געזען אויפן רבי'נס פנים, פון דעם גרויסן נחת רוח, פון דעם ווי חסידים זיינען געגאנגען מיט מסירות נפש אין וואסער, און מען איז געגאנגען [לא ברור], און מען איז געגאנגען מיטן גאנצן שטורעם. יא, אזוי ווי סאלדאטן, מיט א קבלת עול, מיט דעם הקדימו נעשה לנשמע. דאס האט מעורר געווען אזא שמחה גדולה. מען האט געזען ביים רבי'ן ממש אזא שמחה גדולה, ווי ער האט געטאנצט ממש, בשעת מען האט געזונגען [לא ברור] פון דער תהלוכה. און נאך דעם, אין צווייטן טאג שבועות, איז געווען צוויי פארברענגענס. ווייל דער כלל שבועות איז געווען א פארברענגען אין סוף טאג. אין יענעם יאר, דאכט זיך, איז דאס געווען פון די איינציקע מאל וואס מען האט זוכה געווען אז עס איז געווען צוויי פארברענגענס. וויבאלד עס איז געווען שבת, האט דער רבי פארברענגט שבת בייטאג, מיטאג, און שפעטער פאר דער שקיעה איז דער רבי אויך געווען [לא ברור], און עס איז געווען נאך א פארברענגען. גאר רייכע פארברענגענס. ער האט ארומגערעדט גאר שטארק, יא, טיפע ענינים. און וואס איז דער גרויסער עילוי פון חג השבועות, האט מען מסביר געווען צווישן די זאכן, האט דער רבי מסביר געווען דעם מאל באריכות און בעומק דעם מאמר
25:11 חז"ל אמרו: „אי לאו האי יומא דקא גרים, כמה יוסף איכא בשוקא“. רב יוסף, האמורא, אמר שאילולא היום הזה של חג השבועות, „כמה יוסף איכא בשוקא“. והרבי הסביר את העניין בהרחבה רבה ובאופן נפלא: את המעלה הגדולה שבלימוד התורה. כפי שרש"י אומר, „שלמדתי תורה ונתרוממתי“ — התורה מרוממת יהודי, מרוממת אותו מעל העולם, מעל הטבע, מעל הגשמיות, מעל הבירורים. זו המעלה הגדולה שבלימוד התורה, הייחוד הנפלא, כפי שאדמו"ר הזקן אומר, שבשעה שיהודי לומד תורה נוצר ייחוד נפלא, „שאין יחוד כמוהו ולא כערכו נמצא כלל בגשמיות, להיות לאחדים ומיוחדים ממש מכל צד ופנה“. ובהמשך, אחרי ההתוועדות, הייתה כוס של ברכה, עם השמחה הגדולה ביותר שהייתה באותה הפעם. אלו מעט זיכרונות מאותו חג השבועות. כמובן, סיפרתי רק טיפה מן הים מהגילויים הגדולים שהיו אז. אבל הרי „הימים האלה נזכרים ונעשים“. הלוואי שנוכל לחוות מחדש את מה שהרבי לימד במכתב הכללי, ושאחר כך ראינו כיצד הוא ביטא זאת בעבודה בפועל. שנוכל לנצל את הימים הגדולים, את ימי החול הסמוכים לתורה ואת ימי התורה, ולחוות בכל יום את מה שאדמו"ר הזקן כותב באיגרת, וכפי שמבואר בחסידות
25:11 חז"ל, פון „אי לאו האי יומא דקא גרים, כמה יוסף איכא בשוקא“. וואס רב יוסף, דער אמורא, האט געזאגט, אז ווען עס איז דער טאג פונעם חג השבועות, „כמה יוסף איכא בשוקא“. און דער רבי האט מסביר געווען דעם ענין גאר ברחבות, גאר אויף א געשמאקן אופן, דער גרויסער עילוי וואס איז דא אין לימוד התורה. וואס דאס איז, ווי רש"י זאגט, „שלמדתי תורה ונתרוממתי“, אז תורה הייבט אויף א אידן, און הייבט אויף א אידן העכער פון וועלט, העכער פון טבע, העכער פון גשמיות, העכער פון בירורים. דער גרויסער עילוי וואס איז דא אין לימוד התורה, דער יחוד נפלא, ווי דער אלטער רבי זאגט, אז בשעת א איד לערנט תורה, דער יחוד נפלא, „שאין יחוד כמוהו ולא כערכו נמצא כלל בגשמיות, להיות לאחדים ומיוחדים ממש מכל צד ופנה“. און שפעטער איז געווען ווי דער רבי האט צוגעפירט אז נאך דעם פארברענגען, כוס של ברכה, מיט דער שמחה גדולה ביותר וואס איז דעם מאל פארגעקומען. איז דאס א ביסל זכרונות פון יענעם חג השבועות. כמובן, האב איך נאר דערציילט ווי א טיפה מן הים פון די גרויסע גילויים וואס איז דעם מאל געווען. יא, אבער דאך, כמובן אז „הימים האלה נזכרים ונעשים“. און מיר זאלן קענען איבערלעבן ווי דער רבי האט אויסגעלערנט אין דעם מכתב כללי, און שפעטער האט מען געזען ווי אזוי ער האט עס אויסגעטייטשט אין עבודה בפועל. און מיר זאלן קענען אויסנוצן די גרויסע טעג פון די ימי החול הסמוכים לתורה, און די טעג פון תורה, און מיר זאלן קענען איבערלעבן יעדן טאג, ווי דער אלטער רבי שרייבט אין אגרת, און ווי עס איז מבואר אין חסידות
26:35 מה צריכה להיות העבודה של כל יום, מהימים של א' סיון ועד לימי מתן תורה, ואחר כך להוריד זאת גם לימי התשלומין — להביא זאת לידי ביטוי בפועל בחיי היום־יום. ושנזכה לקבל את התורה בשמחה ובפנימיות, כפי שהרבי היה אומר תמיד בשם אדמו"ר הריי"צ. שנזכה לקבל את התורה בשמחה ובפנימיות, ושנזכה כבר השנה, במהרה בימינו בקרוב ממש, ל„תורה חדשה מאתי תצא“. וכפי שהרבי היה מביא את האמרה המובאת בספרים רבים, בשם [לא ברור], שהפירוש של „הכל מודים בעצרת דבעינן נמי לכם“ הוא ש„נמי לכם“ בגימטרייה „קץ“. שנזכה לקץ הגלות, לקץ החושך, לקץ הימים, לקץ הימין; שכבר יבוא הקץ, שתבוא הגאולה השלמה על ידי משיח צדקנו, עוד היום.
26:35 וואס דארף זיין די עבודה פון יעדן טאג, פון די טעג פון א' סיון ביז די טעג פון מתן תורה, און דערנאך אראפברענגען צוריק אין ימי תשלומין, יא, ארויסברענגען דאס בפועל אין חיי יום־יום. און מיר זאלן קענען מקבל זיין די תורה בשמחה ובפנימיות, ווי דער נוסח וואס דער רבי פלעגט אלץ זאגן בשם דעם רבי'ן ריי"צ. און מיר זאלן קענען מקבל זיין די תורה בשמחה ובפנימיות, און מיר דארפן שוין זוכה זיין, נאך דעם יאר, צו זיין במהרה בימינו בקרוב ממש, אז עס זאל זיין די „תורה חדשה מאתי תצא“. און ווי דער רבי פלעגט ברענגען דעם ווארט, וואס ברענגט זיך אין פילע ספרים, יא, פונעם [לא ברור], אז דער טייטש „הכל מודים בעצרת דבעינן נמי לכם“, ברענגט ער אז „נמי לכם“ איז בגימטריא „קץ“. און מיר זאלן קענען זוכה זיין צו דעם קץ הגלות, דעם קץ החושך, דעם קץ הימים, קץ הימין, אז עס זאל שוין זיין דער קץ, זאל שוין זיין די גאולה שלימה על ידי משיח צדקנו, היינט נאך.