ושבתי בשלום, צוויי סארטן שלום - ויצא - חג הגאולה י׳ כסלו - הרב אשר פרקש

00:02 מ׳דערציילט בנוגע די מאמרים פון דעם מיטלען רבי׳ן, אז דער מיטלער רבי פלעגט זאגן מאמרי חסידות בהרחבה גדולה. בפרט ביחס צו די מאמרים פון זיין טאטן, דעם אלטן רבי׳ן: די מאמרים פונעם מיטלען רבי׳ן זענען געווען בהרחבה, הרחבה גדולה ביותר. ביז דאס, וואס אין א קורצע תורה, אזוי פון איין סעיף אדער פון איין עמוד, פון א מאמר פונעם אלטן רבי׳ן, זענען אלע ענינים ביים מיטלען רבי׳ן, ווי ער האט דאס מבאר געווען, קען דאס זיין אמאל אין צענדליגער אדער הונדערטער עמודים חסידות, מיט ביאורים, שאלות און הסברים. ווי מ׳האט געזאגט ביי חסידים, רביים האבן געזאגט אויך, אז דער חילוק צווישן די מאמרים פון דעם אלטן רבי׳ן און די מאמרים פון מיטלען רבי׳ן איז, אז דער אלטער רבי, דאס איז על דרך דער ענין פון חכמה, און דער מיטלער רבי איז דער ענין פון בינה. אזוי ווי מ׳איז מבאר אין חסידות דעם חילוק צווישן חכמה און בינה, אז חכמה איז א נקודה, א קורצע נקודה, יא, וואס דארטן געפינט זיך א ריבוי אור, אבער אין ווייניג אותיות. אבער בינה, דאס איז א כח פון א מענטש וואס קען, ווי דער רבי איז מבאר אין תניא אויך, מבאר זיין און מסביר זיין די נקודה פון חכמה מיט ריבוי הסברים און ביאורים לאורך, לרוחב, לכל ערך. און דאס איז געווען די ענין פון דעם מיטלען רבי׳ן, די ענין פון רחובות הנהר, ווי מ׳פלעגט זאגן. אז רחובות הנהר איז על דרך ווי מ׳געפינט ביי א מעין, אז עס איז דא א נקודה פון א מעין, יא, וואס דארטן גייט טיפן, טיפן פון דעם מעין, גייט ווייניג וואסער מיט א נקודה. שפעטער, ווי דאס קומט ארויס פון דעם

01:47 מעין, ווערט פון דעם מעין א טייך, איז דער נהר ווערט מתפשט בהרחבה גדולה בריבוי מים, און דאס איז אלץ נמשך פון איין נקודה. על דרך זה איז געווען דער יחס, דער אופן פון אמירת חסידות פון דעם מיטלען רבי׳ן לגבי דעם אלטן רבי׳ן. ביי חסידים דערציילט מען, רבות מאל דערציילט ביי התוועדויות אויך, אז עס איז געווען אין א סדר נסיעות פון דעם מיטלען רבי׳ן נאך די הסתלקות פון דעם אלטן רבי׳ן. געווען דאס אנהייב נסיעות פון דעם מיטלען רבי׳ן, און ער האט אנגעהויבן מיט זיין דרך פון זאגן חסידות בהרחבה ובשופי. ער פלעגט זאגן א ריבוי חסידות; יעדער מאמר פלעגט נעמען כמה שעות, און ער פלעגט קענען זאגן עטליכע מאמרים אמאל אויף איין שבת אדער איין יום טוב, פלעגט ער קענען זאגן כמה וכמה מאמרים. אזוי פיל גרויס חסידות. געווען אמאל א צייט, געווען אמאל א יום טוב, עס זענען צוגעקומען א סך חסידים, דאכט זיך מיר עס איז געווען שבועות, איך מאך נישט קיין טעות. איז געווען אז דער מיטלער רבי האט געזאגט א מאמר חסידות בהרחבה גדולה, און ווי נאר מ׳האט געענדיגט דעם מאמר, זענען חסידים אויפגעשטאנען, אז זיי גייען מאכן קידוש, אז זיי גייען אהיים. ווי נאר מ׳האט אנגעהויבן זיך, אז יעדער איינער גייט שוין, איז אנגעקומען א ידיעה דורך דעם גבאי, אז מ׳גייט זאגן ווייטער חסידות. און דער מיטלער רבי איז ארויסגעגאנגען זאגן נאך א מאמר. און נאך א צווייטן מאמר איז מען זיך אויפגעשטאנען, איז ווייטער געקומען א ידיעה, עס איז געווען א דריטער מאמר. אזוי פיל גרויס חסידות. און דעמאלט געווען איינער פון די גרעסטע חסידים, איז געווען דער חסיד ר׳ אייזיק האמלער,

03:30 וואס ער איז געווען פון די גרעסטע חסידים נאך ביי דעם אלטן רבי׳ן, חסידים הראשונים. און ער האט געזען אז עס איז אזוי פיל א ריבוי חסידות, און ער איז געווען דעמאלט ביי דעם מיטלען רבי׳ן, און האט געזען אז עס גייט אזוי פיל חסידות, האט ער זיך נישט געקענט איינהאלטן, און ער איז געגאנגען, געלאפן צו דעם צמח צדק. דער צמח צדק איז געווען דעם מיטלען רבי׳נס אן איידעם און דעם אלטן רבי׳נס אן אייניקל, אבער ער האט נישט דארט אריינגעגאנגען הערן חסידות. ער איז געווען אין זיין בית־מדרש. איז ר׳ אייזיק געלאפן צו אים, און ער האט געזאגט, איך ווייס נישט דעם לשון, אבער ער האט געזאגט: אז עס גייט חסידות, וואס קומט איר נישט הערן?

04:15 [לא ברור]. אבער דער צמח צדק האט געזאגט, אז ער האט מורא אפשר פון דעם ריבוי, פון דעם ריבוי התפשטות, פון דעם ריבוי אריכות, וואס דער מיטלער רבי זאגט אין חסידות, וועט זיך פארלירן א ווארט פון דעם זיידן. וואס הייסט, אז דער צמח צדק איז דאך געווען אן אייניקל און א תלמיד מקושר פון דעם אלטן רבי׳ן, און ער האט געוואלט חסידות פון דעם אלטן רבי׳ן צו הערן, און ער האט מקפיד געווען אויף יעדער ווארט פון לשון הרב. ער האט מורא געהאט אז פון דעם ריבוי אריכות, פון דעם ריבוי הרחבה, פון רחובות הנהר פון דעם מיטלען רבי׳ן, קען זיך אמאל פארלירן א ווארט פון דעם זיידן, פון די תורה פון דעם אלטן רבי׳ן. דער ווארט איז אנגעקומען צום מיטלען רבי׳ן. דער מיטלער רבי האט דערוויסט פון דעם וואס דער צמח צדק האט געזאגט, און ער האט אנגעזאגט נישט צו זאגן חסידות. פאר א שטיק צייט האט דער מיטלער רבי געזאגט אז ער וועט נישט זאגן חסידות, ווייל עס קען זיין, עס קען ווערן א ספק, אפשר טאקע פארלירט זיך א ווארט פון דעם מיטלער רבי׳נס טאטן, פון דעם אלטן רבי׳ן. נאך א משך זמן איז ער צוריק ארויסגעהאט זאגן חסידות, און וואס ער ווייסט דאס, אז ער האט געמאכט ביי זיך דעם חשבון און געקומען צו א מסקנא, אז אויב ער זאגט נישט חסידות בריבוי ובשופי, פון דעסטוועגן וועט נישט פארלוירן גיין קיין איין ווארט פון די תורה פון זיין טאטן, פון דעם אלטן רבי׳ן.

05:54 וואס דאס איז געווען בכללות, האט מען געזען דעם חילוק צווישן די חסידות פון דעם אלטן רבי'ן און פון דעם מיטלער רבי'ן, אז ביי יעדן איינעם איז געווען זיין אופן אמירת החסידות. און ביז מען געפינט עס אויך אין די נעמען פון זייערע ספרים. ווי עס איז ידוע, דעם אלטן רבי'נס ספר חסידות, דער ערשטער ספר חסידות וואס מען האט געדרוקט פון די מאמרים, וואס נישט ער האט געדרוקט, דער צמח צדק האט געדרוקט פון זיין זיידן, פון דעם אלטן רבי'ן, די מאמרי חסידות, וואס דאס איז דער ספר תורה אור. אז היינו, דער ספר מאמרים פון דעם אלטן רבי'ן, תורה אור, דער ערשטער ספר. און פון דעם מיטלער רבי'ן, זיין ספר חסידות איז דא דער ספר אמרי בינה. וואס דער חילוק צווישן אור און בינה, ווי דעם רבי'נס טאטע, ר' לוי, האט מבאר געווען, אז חכמה ווערט אנגערופן אור. ווי מען האט געזאגט, חכמה איז א ברק המבריק. דאס איז א נקודה פון ליכטיקייט וואס שיינט און לייכט מלמעלה למטה, אבער עס קומט ווי א בליץ, ווי א ברק המבריק, א נקודה. און אויף דעם האט מען אין דער תורה פון דעם אלטן רבי'ן, אז דאס איז מלא אור. פארוואס איז דאס תורה אור? ווייל דאס גייט אויף ספירת החכמה. מה שאין כן דעם מיטלער רבי'ן, ביי אים איז געווען דער ענין פון בינה. פאר דעם האט ער זיין ספר אנגערופן אמרי בינה, וואו ער איז מבאר די ענינים פון טאטן זיינע, פון דעם אלטן רבי'ן, באופן פון בינה, הבנה וואס קומט פון רחובות הנהר. אין די טעג וואס מען געפינט זיך אצטער, אין

07:22 דעם זמן פון פרשת ויצא, געפינען מיר אויך די טעג פון די גאולה פון דעם מיטלער רבי'ן און דערנאך די גאולה פון דעם אלטן רבי'ן. די גאולה פון דעם מיטלער רבי'ן איז אין י׳ כסלו. די גאולה פון דעם אלטן רבי'ן איז אין חג הגאולה, י״ט כסלו. דאס איז די גאולה פון די צוויי צדיקים. דער ענין פון גאולה איז דאך, ווי עס איז ידוע, ווי עס איז מבואר, אז די גאולה וואס איז געווען ביי די רבי'ס, איז אין דעם דאס וואס עס איז געווען דער ענין פון זיין מאסר, זיין תפיסה. שפעטער זיין ארויס פון תפיסה, איז, ווי דער רבי הרש״ב מבאר געווען, אז דאס איז אן ענין פון זיתים: כשכותשים זיתים מוציאים שמן. אז דורך דעם וואס עס איז געווען דער, אה, דער כתישת הזיתים, דער קטרוג, דער מאסר מיט ייסורי המאסר, אז דאס האט ארויסגעברענגט ביי זיי דעם שמן, דעם פנימיות התורה. איז גילוי פון פנימיות התורה, פון תורת החסידות, ביי יעדער איינעם לפי ענינו. ביי דעם אלטן רבי'ן, אין י״ט כסלו, דער גילוי פון פנימיות התורה, תורת חב״ד, וואס איז אנטפלעקט געווארן דורך דעם אלטן רבי'ן י״ט כסלו, און שפעטער, אדער נאך דעם, ביי דעם מיטלער רבי'ן, ביי שעה עס איז געווען זיין גאולה, די גאולה פון י׳ כסלו, וואס דאס האט צו טאן מיט דעם רחובות הנהר, דעם אופן המיוחד פון זיין התפשטות החסידות, וואס מיט דעם ווערט פארענטפערט וואס מען פרעגט לכאורה. ווי באלד עס איז דאך געווען א קטרוג, כידוע, דער גאנצער ענין המאסר, ווי עס איז מבואר אין די סיפורי רבי'ס, איז די איינציקע מאל געווען,

08:56 אז עס איז געווען א קטרוג למעלה אויף דעם ענין פון גילוי החסידות צו דער וועלט, צי די וועלט איז גרייט צו דעם גילוי החסידות. אויף דעם איז געווען דער קטרוג. און בשעה עס איז געקומען צו גיין י״ט כסלו, און דער אלטער רבי איז ארויסגעגאנגען לחירות, און דאס איז געווען א באווייז, א ראיה מלמעלה, אז עס איז געווען א באווייז, א ראיה מלמעלה, אז עס איז געווען א באווייז, א ראיה מלמעלה, אז עס איז בטל געווארן דער קטרוג און עס איז געגעבן געווארן רשות אז מען קען מפרסם זיין חסידות. וכידוע, ווי עס איז מסופר אין די סיפורי רבי'ס ונסיהם, אז דער הייליגער בעל שם טוב מיט דעם מעזריטשער מגיד זיינען געקומען באזוכן דעם אלטן רבי'ן במאסרו, און ער האט זיי געפרעגט: „וואס איז דער טעם? פארוואס בין איך אין תפיסה?“ און זיי האבן אים געזאגט, אז דאס איז מיט א קטרוג מלמעלה אויף דעם ענין פון התפשטות החסידות, וואס ער האט זיך אזוי מפרסם געווען חסידות בריבוי ובשופי ביז אהער. און דער אלטער רבי האט געפרעגט: „זאל איך מפסיק זיין?“ און דער בעל שם טוב האט געזאגט: „נישט נאר אז ער זאל נישט מפסיק זיין, נאר אדרבה, ער זאל נאך מער זיין, נאך מפיץ זיין ביתר שאת.“ איז קומט אויס אז י״ט כסלו איז אוועקגעגאנגען דער קטרוג און עס איז געגעבן געווארן די רשות אויף צו קענען מפרסם זיין חסידות בריבוי ובשופי. פארוואס האט געדארפט זיין נאך אמאל א מאסר און נאך אמאל א קטרוג ביי דעם מיטלער רבי'ן? נאר דער ענטפער אויף דעם איז, ווי באלד אז עס איז געווען א נייעם אופן אין גילוי החסידות. יא, די שאלה איז דער

10:08 דער קטרוג וואס איז געווען ביים אלטן רבי'ן, דאס איז געווען אויף דעם אופן אמירת החסידות ווי ס'איז געווען ביים אלטן רבי'ן, וואס איז געווען באופן, לפי ערך, דער אופן פון — על כל פנים בקיצור, נקודות פון ענינים און פון חכמה. בשעה ס'איז געקומען דער מיטלער רבי, און ביי אים איז געווען דער לימוד החסידות באופן של רחובות הנהר, איז געווארן א נייער קטרוג. און בשעה ס'איז געווען דער ביטול הקטרוג דורך דעם יום טוב י' כסלו, איז במילא געגעבן געווארן דער רשות אויף מפרסם זיין חסידות באופן של רחובות הנהר, בפשטות, בהתפשטות, עד בלי די. וואס די צוויי אופנים אין גילוי החסידות, איז דאס, בהשגחה פרטית, פארבונדן אויך מיט דער פרשת השבוע. אין דער פרשה פון ויצא לערנט מען דעם פסוק פון יעקב אבינו, ווי ער איז אראפגעגאנגען לחרן. און דארטן געפינט מען דעם פסוק: „ושבתי בשלום אל בית אבי“. יעקב אבינו בעט אז זיין גאולה זאל זיין אין דעם ענין פון „ושבתי בשלום אל בית אבי“. יעקב אבינו, דער גאנצער ענין פון גלות און מיצר, וואס הייסט אז יעקב אבינו איז ארויסגעגאנגען פון באר שבע, פון דער שטוב פון זיין טאטן, פון דער שטוב פון אברהם, באר שבע, פון יצחק, אין תכלית העילוי. און איז געגאנגען אראפ קיין חרן, חרון אף של מקום בעולם, און זיין ביי לבן הארמי, מיט די אלע ענינים וואס די פרשה דערציילט, ווי ער האט אים פארדרייט און האט אים פארשווינדלט. די אלע ענינים זענען ביי לבן. און דאס איז געווען די ירידה פון

11:38 יעקב אבינו בבית לבן. און ביי דער ירידה פון יעקב אבינו בבית לבן בעט יעקב אבינו. וואס בעט ער? „ושבתי בשלום אל בית אבי“ — אז ער זאל קענען צוריקגיין בשלום אל בית אבי. וואס די בקשה פון „ושבתי בשלום“ איז, בדרך דוגמה, ווי מ'געפינט סיי ביים אלטן רבי'ן און סיי ביים מיטלער רבי'ן, דער ענין פון „פדה בשלום נפשי“, וואס דאס איז געווען די זעלבע בקשה, און די בקשה איז דורכגעפירט געווארן. כידוע, די סיפורים וואס חסידים דערציילן, וואס רבותינו דערציילן, אז סיי ביים אלטן רבי'ן — דער אלטער רבי אליין שרייבט אין מכתב, אז בשעה ער האט געזאגט תהילים, אויף דעם פסוק „פדה בשלום נפשי“, וואס יעדן מאל ווען ער האט געזאגט תהילים — ס'איז געווען יום שלישי. י"ט כסלו איז דאך געווען יום שלישי בשבוע. און דאס ספר תהילים איז דאך מחולק לימים. און בשעת ס'איז געווען א זמן פון גזירות, א זמן פון קשיים, איז געווען דער מנהג צו זאגן דעם חלוקת התהילים לפי סדר הימים, ימי השבוע, נישט נאר ימי החודש. האט דער אלטער רבי געזאגט דעם קאפיטל פון יום שלישי. און צווישן זיי איז דא דער קאפיטל נ"ה, און דארטן איז דא דער פסוק „פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי“. און דער אלטער רבי שרייבט אין דעם בריוו וואס ער האט געשריבן צו ר' לוי יצחק מבארדיטשוב און צו ר' אברהם מקאליסק, אז בשעת „קריתי בספר תהילים“, און ווען מ'קומט צום פסוק „פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי“, [לא ברור] „יצאתי בשלום מה' שלום“. וואס איז געווען די גאולה פון דעם אלטן רבי'ן ביי דעם פסוק, בדוגמה צו יעקב אבינו וואס

13:05 האט געבעטן דעם „ושבתי בשלום“. על דרך זה ביים מיטלער רבי'ן, די גאולה פון מיטלער רבי'ן איז דאך געווען י' כסלו. וואס י' כסלו, אין ימי החודש, איז דער יום התהילים. לפי הסדר, מ'זאגט דעם תהילים לפי ימי החודש, איז דער יום התהילים פון י', קומט אויס אויך קאפיטל נ"ה, „פדה בשלום נפשי“. און ס'ברענגט זיך דא א סיפור אין „בית רבי“, אז אזוי איז געווען ביים מיטלער רבי'ן, אז ער האט געזאגט דעם קאפיטל, דעם „פדה בשלום“, און איז געקומען די גאולה. איז זעט מען אז סיי ביים אלטן רבי'ן, סיי ביים מיטלער רבי'ן, איז די גאולה פארבונדן מיט דעם ענין פון „פדה בשלום“. און על דרך זה יעקב אבינו בעט „ושבתי בשלום אל בית אבי“. איז אינטערעסאנט אז אין די ביאורים פון דעם אלטן רבי'ן אויף דעם פסוק אין תורה אור, פרשת ויצא, איז דא א מאמר „ושבתי בשלום“. על דרך זה, דער מיטלער רבי, אין זיין ספר תורת חיים, איז דא אריכות, דעם זעלבן מאמר באריכות וגדלות. וואס דארטן ברענגען זיי, אז דער לשון פון יעקב אבינו, „ושבתי בשלום“, איז דער „בשלום“ על דרך ווי ב' שלום, אז ס'איז ב' מיני שלום. אז דער שלום וואס ער האט געבעטן, וואס יעקב אבינו האט געבעטן, האט ער געבעטן צוויי סארטן שלום. איז דא א שלום וואס קומט מלמעלה למטה, און איז דא א שלום וואס קומט מלמטה למעלה. און ער האט געבעטן די ביידע שלום, אז ס'זאל זיין דא שלום סיי מלמעלה למטה און סיי דער שלום מלמטה למעלה. און על דרך זה זאגט מען, אז ווען

14:30 איז געווען „פדה בשלום נפשי“. איז דא דער דיוק: „פדה בשלום“ — ב׳ שלום, די צוויי אופנים פון שלום: שלום מלמעלה למטה, שלום מלמטה למעלה. איז וואס זענען די צוויי ענינים פון שלום? ווי איז דאס פארבונדן מיט די צוויי ענינים: דער אופן פון גילוי החסידות פון דעם אלטן רבי'ן, און דער אופן פון גילוי החסידות וואס איז געווען ביי דעם מיטלער רבי'ן? אויף דעם איז דא א ביאור נפלא פון דעם רבי'ן, וואס ער האט מבאר געווען נאך א פארברענגען פון י׳ כסלו, וואס גיט צו פארשטיין. י׳ כסלו איז געווען אין די תרמ״ה, תרמ״ו, אריכות הביאורים אין דעם, אין די צוויי — אין די — וואס איז דער חילוק צווישן דעם „פדה בשלום נפשי“ וואס איז געווען ביי דעם אלטן רבי'ן, און דעם „פדה בשלום נפשי“ וואס איז געווען ביי דעם מיטלער רבי'ן. דער שלום מלמעלה למטה און דער שלום מלמטה למעלה, וואס דאס איז פארבונדן מיט דעם אופן אמירת החסידות וואס איז געווען ביי דעם אלטן רבי'ן, לגבי דעם אופן אמירת החסידות וואס איז געווען ביי דעם מיטלער רבי'ן. ובהקדם: וואס מ'געפינט אין מנהג העולם, אז בשעת צוויי אידן טרעפן זיך, זאגט איינער צום אנדערן „שלום עליכם“, און דער צווייטער ענטפערט אים „עליכם שלום“. על דרך זה, דאס איז דער נוסח וואס מ'זאגט אין קידוש לבנה. איז דא א מנהג, דאס ברענגט זיך אין די סידורים, אז מ'זאגט „שלום עליכם“ און מ'ענטפערט „עליכם שלום“, „עליכם השלום“. וואס דער מקור פון דעם מנהג — ס'זענען דא כמה וכמה ביאורים, ווי די וועלט זאגט, אז דאס איז א ענין פון איפכא מסתברא. ווייל

16:05 א איד, א אידישער קאפ, אז א איד, איינער זאגט אים עפעס, איז דער טבע פון א אידן, זאגט ער דאס פארקערט: זאגט ער אים „שלום עליכם“, ענטפערט ער אים „עליכם שלום“. אבער כמובן, אז אין דעם פאראן דברים עמוקים, זיינען דא כמה וכמה ביאורים אין דעם נוסח, פארוואס זאגט מען „שלום עליכם“, „עליכם שלום“. אבער דא וועט מען נאר זאגן דעם ביאור ווי דאס איז לפי מה שמבואר אין דעם ענין וואס מ'רעדט אין חסידות, אין די ביאורים פון „ושבתי בשלום“ און די מאמרים פון „פדה בשלום“: אז מ'זאגט „שלום עליכם“ און „עליכם שלום“. וואס דער ענין פון „שלום עליכם“ און „עליכם שלום“ איז, אז שלום איז דאך שמו של הקדוש ברוך הוא. הקדוש ברוך הוא נקרא שלום. בשעת א איד טרעפט זיך מיט נאך א איד, דער תכלית פון א אידן אויף דער וועלט איז דאך מאכן פון וועלט, אז וועלט זאל ווערן א דירה פאר דעם אייבערשטן. די וועלט איז דאך א רשות הרבים. דער מציאות פון וועלט איז רשות הרבים, א וועלט וואס איז מלא פון ריבוי ענינים, רשות הרבים, טורא דפרודא, יא, ריבוי רשויות. אין די זאך אליין, אז ס'זענען דא צוויי מענטשן, איז דא א ריבוי. ווייל דער זעט, די גאנצע וועלט איז מחולק אויף ריבוי ענינים און ריבוי נבראים, רשויות דעלמא. דער אייבערשטער איז דאך ה׳ אחד ושמו אחד, יחיד ומיוחד. איז בשעת א איד טרעפט זיך מיט א צווייטן אידן, זאגט ער צום צווייטן „שלום עליכם“. שלום, דער ענין פון אחדות, דער ענין פון שלום עליכם, אז מ'ממשיך'ט שלום אין דעם, אין דעם ריבוי. א איד האט דאך אמונה,

17:41 א איד האט דאך א נשמה, א איד האט דאך דעם אייבערשטן מיט זיך, חלק אלוקה ממעל ממש, דער יחיד, דער אחד, דער מיוחד, דער אייבערשטער אליין. איז בשעת א איד טרעפט זיך מיט א צווייטן אידן, זאגט ער אים „שלום עליכם“: דער שלום, די אמונה, דער אייבערשטער — עליכם, אין דעם ריבוי. וואס זאגט מען „עליכם“, לשון רבים? דא זענען דא כמה ביאורים אין דעם, אבער דער ענין וואס מ'רעדט איצטער איז דאס דער ווארט, אז ער ממשיך'ט דעם יחיד אין דעם רבים, ער ממשיך'ט דעם אייבערשטן אין דעם, אין דעם רבים. וואס ענטפערט דער צווייטער איד צו אים? דער צווייטער איד, וואס ער קומט פון למטה למעלה, ער קומט פון דעם ריבוי, און ער זאגט אים, ער איז מוסיף אויף דעם וואס דער ערשטער זאגט: „עליכם שלום“. אז פון דעם עליכם, פון דעם ריבוי, דארף מען מאכן א אחד. דאס הייסט, אז ס'זענען דא צוויי אופנים. ס'איז דא אן אופן ווי מ'הייבט אן פון דער אמונה, מ'הייבט אן גלייך פון דעם אייבערשטן, פון דעם יחיד ומיוחד, פון דעם שלום, און דעם יחיד איז מען ממשיך דא למטה, אין מקום הרבים, אין רשות הרבים. לעומת זה איז פאראן א צווייטער אופן, אז מ'הייבט אן פון וועלט, פון דעם רבים, און פון דעם רבים, פון דער וועלט, איז מען מייחד און מ'הייבט ארויף און מ'מאכט פון דעם א אחד, מ'מאכט פון דעם אחדות. און דאס איז דער ווארט פון „שלום עליכם“, „עליכם שלום“, איז מדויק. וואס דער איינער קומט צום צווייטן, ברענגט ער אים גלייך די אמונה, דעם שלום.

19:02 צו דעם עליכם. ער ברענגט דעם אייבערשטן אין דעם רבים. און דער צווייטער איד ענטפערט אים, אז מען דארף פון דעם רבים אויפהייבן און מאכן פון דעם רבים א יחיד. און ווי דער רבי ריי״ץ האט אמאל געזאגט אין א שיחה, אז דער ענין פון שלום עליכם, עליכם שלום, דאס איז די הייליגע עבודה פון דעם בעל שם טוב, וואס ער האט אויפגעטאן דעם ענין פון אחדות הוי׳, אז גאט ברוך הוא איז אלץ און אלץ איז גאט ברוך הוא. איז דאס הייסט אז עליכם, די רבים׳קייט, דאס איז אלץ. דאס איז שלום עליכם: שלום, שמו של הקדוש ברוך הוא, עליכם — אריינברענגען דעם אייבערשטן אין דעם עליכם, אין אלץ. און דערנאך איז דא, פון אלץ, פון דער וועלט, פון דעם רבים, מאכן פון דעם א יחיד, זאל ווערן ״אלץ איז גאט ברוך הוא״. און דאס זענען צוויי אופני יחוד. און די צוויי אופני יחוד, דאס איז דער חילוק וואס איז געווען אין דעם אופן אמירת חסידות, דעם אופן הגילוי פון דעם אלטן רבי׳ן ביחס צו דעם אופן אמירת חסידות פון דעם מיטלער רבי׳ן. ווייל, ווי מען האט געזאגט פריער, דער אלטער רבי האט מגלה געווען חכמה. חכמה איז א גילוי וואס קומט מלמעלה למטה. חכמה איז די אמונה פשוטה, די אמונה בהירה, וואס לייכט און קומט אראפ דא למטה. און דאס קומט באופן ברק המבריק. דאס איז דער שלום עליכם. דאס איז ווי די אלקות, די אמונה פשוטה, לייכט אריין אין א מענטש פון הימל. און דערפאר דארף מען נישט האבן ריבוי הסברים און ביאורים. דאס איז די

20:26 ריכטונג חכמה, דאס איז א גילוי וואס קומט מלמעלה למטה. מה שאין כן בינה, בינה איז פונקט פארקערט ווי חכמה. בינה איז אז דער מענטש נעמט אט די נקודה וואס ער האט באקומען, און ער איז דאס מפתח און ער בויט עס אויף מיט ריבוי פרטים. און דורך דעם ריבוי פרטים גייט ער צוריק צו דער נקודה פון אמונה. ער נעמט דעם ריבוי אריכות און דעם ריבוי פרטים, און ער האלט אין דעם דעם עומק. און דערנאך איז ער ממשיך, און די גאנצע אריכות פון פרטים האט אין זיך די נקודה, און דאן לייכט די אמונה אין די פרטים. איז דאס מלמטה למעלה. דאס איז דער כח הבינה, אז מען נעמט פון למטה און מען הייבט עס אויף און מען איז דאס מייחד. און דאס איז וואס יעקב אבינו האט געבעטן אין דעם ״ושבתי בשלום אל בית אבי״. ער האט געבעטן אז דער שלום זאל זיין נישט נאר א שלום מלמעלה למטה. אז דער שלום איז מלמעלה למטה, איז דאס אן ענין וואס די אמונה לייכט; איז דאס א טאקע העכער ענין, און גאר א העכער ענין, אבער דאס איז אלץ וואס קומט מצד המטה מלמעלה. ס׳איז דא דער כח אליין, א טיפערער ענין, וואס איז דווקא מלמטה למעלה. וואס איז דאס? פון דעם רבים, פון דעם עליכם, די ליכט וואס איז אריין אין דעם שלום, הייבט מען דאס אויף מלמטה למעלה. און דאס איז אסאך א טיפערער עומק אין דעם שלום. און דאס איז דער ענין פון דעם מיטלער רבי׳ן, וואס ער האט דורך דעם ״ושבתי בשלום״, דורך כח הבינה מלמטה למעלה.

21:45 און דאס איז וואס מען בעט. דאס איז וואס מען זאגט, אז ״פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי״, אז אין דעם טאג פון דעם מיטלער רבי׳ן, אין דעם טאג פון דעם אלטן רבי׳ן, די ימי הגאולה, זאל מען טאקע זוכה זיין בקרוב בימינו אמן. זאל זיין דער ״ושבתי בשלום אל בית אבי״. אז דורך דעם לימוד פון פנימיות התורה, וואס פנימיות התורה איז דא דער אמת׳ער ענין פון שלום. תורה בכלל איז דאך לעתיד א שלום בעולם, בפרט פנימיות התורה, וואס לעתיד לבוא, לימות המשיח, דאן לייכט בגלוי. אחדות השם לייכט בגלוי, דער שלום שלמעלה, דער אייבערשטער לייכט אין די תורה דורך די התעסקות אין פנימיות התורה. סיי אין דעם אופן ווי דאס איז פון דעם אלטן רבי׳נס תורה, אין דעם אופן פון מלמעלה למטה, סיי אין דעם אופן פון דעם מיטלער רבי׳ן, מלמטה למעלה, כח הבינה. און מען ממש זאל זען אלקות דא למטה, און זאל זוכה זיין בקרוב בימינו אמן צו דער גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו. און דאן וועט מען זוכה זיין צו הערן דעם ״ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״, תורתו של משיח מפי משיח, אמן כן יהי רצון.