לעבן חסידות · פרק 29 · 2022-06-15 · 23:14
פרשת בהעלותך (חו״ל) שלח (ארה״ק) - אשה הכושית און חטא המרגלים
תיאור הפרק
שיעור מאת הרב אשר פרקש מקורות: * של״ה הקדוש מסכת שבועות * אור התורה פרשת בהעלותך * תפארת שלמה פרשת שלח * לקוטי תורה פרשת שלח * לקוטי שיחות חלק כג שיחה א וחלק כח שיחה א
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:03 מסופר שפעם היה מעשה בין אדמו"ר הזקן, מגדולי תלמידיו של המגיד ממעזריטש, לבין רבי ברוך ממז'יבוז', שהיה נכדו של הבעל שם טוב. כשהם נפגשו, התעורר ביניהם ויכוח. כידוע, רבי ברוך ממז'יבוז' חלק על אדמו"ר הזקן בכמה עניינים הנוגעים לתורת הבעל שם טוב. הם התווכחו על כמה מן העניינים שאדמו"ר הזקן הנהיג, ורבי ברוך ממז'יבוז' סבר שאין זה כפי כוונתו של הבעל שם טוב הקדוש. מספרים שרבי ברוך ממז'יבוז' אמר לאדמו"ר הזקן שהוא הרי נכדו של הבעל שם טוב. אמר לו אדמו"ר הזקן: ״אתם אכן נכד בגשמיות, ואני נכד ברוחניות״. ועוד אמר לו אדמו"ר הזקן, שהרי רואים שכאשר הגיעה העת למסור את הנפש על תורת הבעל שם טוב, והיה הקטרוג הגדול ביותר על תורת הבעל שם טוב, חיפשו אחד מתלמידי הבעל שם טוב שיקבל עליו את האחריות וימסור את נפשו. ואז אדמו"ר הזקן נטל על עצמו את העול הזה. הוא
00:03 עס ווערט דערציילט אז ס׳איז געווען אמאל א סיפור וואס האט זיך געטראפן צווישן דעם אלטן רבי׳ן, איינעם פון די גדולי תלמידי המגיד ממעזריטש, און רבי ברוך ממעזיבוזש, וואס איז געווען אן אייניקל פונעם בעל שם טוב. און עס איז געווען צווישן זיי א ויכוח ווען זיי האבן זיך צוזאמענגעטראפן. כידוע, אז רבי ברוך ממעזיבוזש איז געווען אין כמה ענינים א בר־פלוגתא פונעם אלטן רבי׳ן בנוגע תורת הבעל שם טוב. ס׳איז געווען צווישן זיי א ויכוח בנוגע כמה ענינים, וואס דער אלטער רבי האט געפירט. און רבי ברוך ממעזיבוזש האט געהאלטן אז דאס איז נישט כפי הכוונה פונעם הייליגן בעל שם טוב. מען דערציילט: רבי ברוך ממעזיבוזש האט געזאגט דעם אלטן רבי׳ן אז ער איז דאך אן אייניקל פונעם בעל שם טוב. און דער אלטער רבי האט אים געזאגט: „איר זייט טאקע אן אייניקל בגשמיות, און איך בין אן אייניקל ברוחניות.“ און דער אלטער רבי האט אים מער געזאגט, אז מען זעט דאך אז בשעת ס׳איז געווען א זמן וואס מען האט געדארפט מסירת נפש זיין אויף תורת הבעל שם טוב, ס׳איז געווען דער גרעסטער קטרוג אויף תורת הבעל שם טוב, איז דאך דעמאלט געווען געזוכט איינער פון די תלמידי הבעל שם טוב וואס זאל נעמען אויף זיך די אחריות און נעמען אויף זיך די מסירת נפש. איז דעמאלט דער אלטער רבי האט גענומען אויף זיך דעם פעקעלע. ער
01:34 קיבל על עצמו את האחריות. הוא הלך לבית הסוהר, ישב במאסר ועבר את המסירות נפש, ועל ידי כך התאפשר לפרוץ את הקטרוג, כדי שתורת הבעל שם טוב תוכל להמשיך להתקיים. מספרים שזה היה הוויכוח: טענתו של רבי ברוך ממז'יבוז' הייתה שתורת הבעל שם טוב היא תורה נעלית, תורה עמוקה, פנימיות התורה וסודות התורה, וצריך לשמור אותה רק ליחידי סגולה, ליהודים קדושים השייכים לכך. ואדמו"ר הזקן טען להפך: צריך לפרסם את החסידות, ללמד אותה ולהפיץ אותה. זה היה עניינה של חסידות חב"ד: אדמו"ר הזקן סבר שצריכה להיות עבודה בכוח עצמו; צריכה להיות עבודה של לימוד החסידות, של התבוננות — עניינה של חסידות חב"ד. מספרים שאדמו"ר הזקן אמר אז כך: כשהבעל שם טוב הקדוש היה בעליית נשמה, כידוע מן המכתב שכתב הבעל שם טוב לגיסו, רבי גרשון מקיטוב, שהיה בארץ ישראל, ובו הוא מספר שהיה בעליית נשמה והגיע להיכל המשיח, ושאל את המשיח ״אימתי קאתי מר?״ — ענה לו המשיח:
01:34 האט גענומען אויף זיך די אחריות. ער איז געגאנגען אין תפיסה, ער איז געזעסן במאסר און דורכגעגאנגען די מסירת נפש, און ס׳איז דורך דעם געווען מעגליך דורכצוברעכן דעם קטרוג, און תורת הבעל שם טוב זאל קענען ווייטער זיין. מען דערציילט אז ס׳איז געווען דער ויכוח: די טענה פון רבי ברוך ממעזיבוזש איז געווען אז תורת הבעל שם טוב, דאס איז א הויכע תורה, א טיפע תורה, פנימיות התורה, סודות התורה, וואס דאס דארף מען האלטן נאר צווישן יחידי סגולה, הייליגע אידן, וואס זענען שייך צו דעם. און דער אלטער רבי האט געטענה׳ט פארקערט: חסידות דארף מען מפרסם זיין, מלמד זיין, פארשפרייטן. דאס איז געווען דער ענין פון חסידות חב״ד, וואס דער אלטער רבי האט געהאלטן אז ס׳דארף זיין עבודה בכח עצמו; ס׳דארף זיין די עבודה פון לימוד החסידות, פון התבוננות, און דער ענין פון חסידות חב״ד. מען דערציילט אז דער אלטער רבי האט דעמאלט געזאגט אזוי: בשעת דער הייליגער בעל שם טוב איז געווען אין עליית הנשמה, כידוע דעם בריוו וואס דער בעל שם טוב האט געשריבן צו זיין שוואגער, רבי גרשון קיטובער, וואס איז געווען אין ארץ ישראל, און דארט דערציילט ער אז ער איז געווען אין עליית הנשמה און האט זיך געטראפן מיט היכל המשיח, און האט אים געפרעגט, דעם משיח, די שאלה פון „אימתי קאתי מר?“ און משיח האט אים געענטפערט:
02:59 ״לכשיפוצו מעיינותיך חוצה״. כאשר תורתך, מעיינות תורת הבעל שם טוב, יתפשטו בכל העולם, אז ״קאתי מר״. והבעל שם טוב נפל למרה שחורה. מה הטעם לכך? מביאים בזה כמה וכמה טעמים. אחד הטעמים, כפי שאומרים, הוא שבכיו ומרתו השחורה של הבעל שם טוב הקדוש היו משום שטען: מתי יתקיים הדבר? זהו טעם אחד. והטעם השני שמביאים הוא שהבעל שם טוב ידע שתורתו, ענייני פנימיות התורה וסודות התורה שלו, יצטרכו להתפשט חוצה באופן כללי, למקומות נמוכים, למקומות נמוכים מאוד, לנשמות נמוכות. ועל כך הוא היה [לא ברור]. ממילא אמר אדמו"ר הזקן: ״אתם, רבי ברוך ממז'יבוז', כנכד בגשמיות, דואגים ל[לא ברור] של סבכם, לדמעותיו של הסבא. אבל אני״, אמר אדמו"ר הזקן, ״חשובה לי הגשמת הכוונה העליונה — להביא את הגאולה, שבאה על ידי ביאת המשיח — והרי זהו ׳יפוצו מעיינותיך חוצה׳. וצריך למסור את הנפש על כך, כדי שאפשר יהיה [לא ברור] להביא את המשיח, על ידי שמפיצים את המעיינות חוצה, שמפיצים חסידות ומסבירים...״
02:59 „לכשיפוצו מעינותיך חוצה.“ אז בשעת דיינע תורה, דיינע מעינות פון תורת הבעל שם טוב, וועלן נתפשט ווערן בכל העולם, איז דעמאלט „קאתי מר“. און דער בעל שם טוב איז געווארן אין א מרה־שחורה. וואס איז דער טעם? מען ברענגט אויף דעם כמה וכמה טעמים. און איינער פון די טעמים, ווי מען זאגט, אז די בכיה, די מרה־שחורה פונעם הייליגן בעל שם טוב, איז געווען מצד דעם וואס ער האט געטענה׳ט: ווען וועט דאס מקוים ווערן? דאס איז איין טעם. און דער צווייטער טעם ברענגט מען, אז דער בעל שם טוב האט געוואוסט אז זיין תורה, זיינע ענינים פון פנימיות התורה, סודות התורה, וועלן זיך דארפן אלגעמיין פארשפרייטן חוצה, אין נידעריגע ערטער, אין נידעריגע, נידעריגע פלעצער, נידעריגע נשמות. און אויף דעם איז ער געווען [לא ברור]. במילא האט דער אלטער רבי געזאגט: „איר, רבי ברוך ממעזיבוזש, אלס א גשמיות׳דיקער אייניקל, נעמט זיך אן פאר דעם [לא ברור] פון אייער זיידן, דעם זיידנס טרערן. אבער איך,“ האט דער אלטער רבי געזאגט, „וואס מיר איז נוגע די דורכפירונג פון דער כוונה העליונה, ברענגען די גאולה, וואס קומט דורך ביאת המשיח, דאס איז דאך ‘יפוצו מעינותיך חוצה’. און מען דארף זיך מוסר נפש זיין אויף דעם, אז מען זאל קענען [לא ברור] ברענגען את משיח, דורך דעם וואס מען איז מפיץ מעינותיך חוצה, אז מען פארשפרייט חסידות און מען איז מסביר...“
04:30 חסידים, [לא ברור]. כן, זה הסיפור, אבל הוא לא כל כך ברור. כן, וזה עוזר לנו קצת להבין. כן, ברוך השם, מה הסיבה, מה טעם הדבר, מהי מסירות נפש? [לא ברור] חסידות, ו״יפוצו מעיינותיך חוצה״. והרבי מביא את החסידות לחב"ד, לחכמה, בינה ודעת, להבנה והשגה. הרי בפרשיות השבוע, בפרשת בהעלותך ובפרשת שלח, אנחנו מוצאים פרשיות שעוסקות רבות באופן שבו בני ישראל מתכוננים להיכנס לארץ ישראל; כאשר משה רבינו מכין את בני ישראל לשלב הבא, לכניסה לארץ ישראל. בפרשת בהעלותך, כן, ״ויהי בנסוע הארון״, ״ויהי העם כמתאוננים״. מתחילה תקופה שבה, כפי שרואים אצל בני ישראל — כן, בפרשת בהעלותך, לפני ״ויהי בנסוע הארון״, יש את המשכן ויש את המנורה ויש את כל הדברים האלה. ועומדים להיכנס לארץ ישראל. וכאן, אחרי ״ויהי בנסוע״, מתחילות הפרשיות של הניסיונות. כן, ומכאן ואילך, מפרשת המתאוננים, כל התקופה נעשית, אפשר לומר, כפי שרואים פרשה אחר פרשה — מבהעלותך, שלח, קרח, כן, חוקת — מצבם של עם ישראל נחלש, ויש הרבה מיני ניסיונות וכל מיני טענות וכל מיני דברים נגד משה רבינו. מצד שני, דווקא בפרשיות האלה רואים — ויתרה מזו, תורה מלשון הוראה — התורה מלמדת אותנו איך, דווקא, איך יהודי צריך להתכונן כדי שיוכל להיכנס לארץ ישראל. וכל ההוראות שלומדים
04:30 חסידים, [לא ברור]. יא, און דאס איז דער סיפור, אבער ס׳איז נישט אזוי קלאר. יא, און דאס העלפט אונז אביסל צו פארשטיין. יא, ברוך השם, וואס איז די סיבה, דער טעם הדבר, וואס איז מסירת נפש? [לא ברור] חסידות, און ״יפוצו מעינותיך חוצה״. און דער רבי טראגט חסידות אין חב״ד, אין חכמה, בינה ודעת, אין הבנה והשגה. מיר געפינען דאך אין די פרשיות פון די וואך, געפינט מען, אין די וואך פון פרשת בהעלותך, פרשת שלח, וואס דאס זענען פרשיות וואס רעדן דאך זייער שטארק בנוגע דעם ענין פון ווי אידן גרייטן זיך צו אריינגיין אין ארץ ישראל. ווען משה רבינו גרייט אידן צו דעם נעקסטן שטאפל, אריינגיין אין ארץ ישראל. פרשת בהעלותך, יא, ״ויהי בנסוע הארון״, ״ויהי העם כמתאוננים״. עס הייבן זיך אן תקופות וואס אידן, מען זעט, יא, פרשת בהעלותך, פאר דעם ״ויהי בנסוע הארון״, יא, ס׳איז דא דער משכן, און ס׳איז דא די מנורה, און ס׳איז דא די אלע זאכן. און מען גייט אריינגיין אין ארץ ישראל. און דא הייבט זיך אן, נאך ״ויהי בנסוע״, הייבן זיך אן די פרשיות פון נסיונות. יא, און פון דעם אן, פרשת המתאוננים, ווערט די גאנצע, מען קען זאגן, וואס מען זעט, פרשה נאך פרשה, מבהעלותך, שלח, קרח, יא, חוקת, וואס מען זעט: דער מצב פון עם ישראל ווערט, אה, ווערט שוואכער, עס ווערט פיל כל מיני נסיונות און כל מיני טענות און כל מיני זאכן קעגן משה רבינו. פון דער צווייטער זייט, איז דווקא אין די פרשיות זעט מען, יא, ויתירה, מלשון הוראה, תורה לערנט אונז אויס ווי אזוי, דווקא, ווי אזוי א איד דארף זיך צוגרייטן צו קענען אריינגיין אין ארץ ישראל. און די אלע הוראות וואס מען לערנט
06:21 מן הפרשיות, [לא ברור], כיצד צריכה להיות ההתקשרות של עם ישראל למשה רבינו, שמראה לנו את הדרך להיכנס לארץ ישראל. ומזה לומדים הוראות גם בימינו אלה, כי התורה נצחית. וכל סיפורי התורה, מה שהתורה מספרת לנו על בני ישראל ומשה רבינו, הם הוראות לדורות: כיצד יהודי צריך להתכונן להיכנס לארץ ישראל, [לא ברור], ההכנה לגאולה, ההכנה לביאת משיח צדקנו. נדבר על שני עניינים מבהעלותך ושניים משלח, ונקשר בין עניינים מן הסיפורים שבשתי הפרשיות. בסיום פרשת בהעלותך יש סיפור חמור. התורה מספרת מה אירע למרים. התורה מספרת: ״ותדבר מרים״ — מרים דיברה דבר רע על אחיה, משה רבינו. מה היא אמרה? ״על אודות האשה הכושית אשר לקח, כי אשה כושית לקח״. בפרשה מסופר, כמובן, מה קרה בעקבות דבריה, מה היו הדברים והטענות כלפי משה רבינו, ומה אמר הקב״ה. וכאן רואים כיצד הקב״ה מגלה את מעלותיו של משה רבינו. התורה מספרת לנו על גדולתו של משה רבינו: ״בכל ביתי נאמן הוא״; והתורה ממשיכה: ״והאיש משה ענו מאד מכל האדם אשר על פני האדמה״. וכך התורה ממשיכה לספר לנו על גדולתו של משה רבינו. וצריך
06:21 פון די פרשיות, [לא ברור], ווי אזוי ס׳דארף זיין די התקשרות פון עם ישראל צו משה רבינו, וואס ער באווייזט אונז דעם וועג ווי אזוי מען זאל קענען אריינגיין אין ארץ ישראל. און פון דעם נעמט מען הוראות אויך בימינו אלה. ווייל תורה איז נצחית. און די אלע סיפורי התורה, בנוגע וואס תורה דערציילט אונז בנוגע אידן און משה רבינו, זענען הוראות לדורות, ווי אזוי א איד דארף זיך גרייטן צו אריינגיין אין ארץ ישראל, פון לא־סוד לוי, די הכנה צו די גאולה, די הכנה צו ביאת משיח צדקנו. איז וועלן מיר רעדן איבער צוויי פון בהעלותך און צוויי פון שלח, און מקשר זיין ענינים פון די סיפורים וואס געפינען זיך אין די ביידע פרשיות. איז אין סיום פון פרשת בהעלותך איז דא אן ערנסטער סיפור, די תורה דערציילט וואס איז פארגעקומען בנוגע צו מרים. די תורה דערציילט: ״ותדבר מרים״, יא, מרים האט גערעדט, אה, א שלעכטס בנוגע איר ברודער משה רבינו. וואס האט זי גערעדט? ״על אודות האשה הכושית אשר לקח, כי אשה כושית לקח״. יא, איז כמובן, אין די פרשה, וואס דערנאך איז פארגעקומען, וואס זי האט גערעדט, איז געווען די רייד און טענות אויף משה רבינו, און וואס איז געווען וואס דער אויבערשטער האט געזאגט. און דא זעט מען ווי דער אויבערשטער איז מגלה מעלות של משה רבינו. די תורה דערציילט אונז די גדלות של משה רבינו. יא, ״בכל ביתי נאמן הוא״, און די תורה איז ממשיך: ״והאיש משה ענו מאד מכל האדם אשר על פני האדמה״. און אזוי גייט פאר די תורה, ממשיך דערציילן אונז בנוגע דעם גדלות של משה רבינו. און מען דארף זיך
07:59 את הפרשה, מה שהקב״ה [לא ברור] למרים. מה ההסבר? מהו הסיפור? ואילו הוראות לומדים מן הפרשה? ישנם כמה וכמה ביאורים. אחד הביאורים מובא בשם השל״ה הקדוש. השל״ה הקדוש מבאר: מה היה החטא, ומהי ״האשה הכושית״? מה הייתה הטענה בעניין ״האשה הכושית״? אומר השל״ה הקדוש שעניין האשה מכוון לתורה, כפי שנאמר בפסוק: ״ראה חיים עם אשה״ — זו תורה, כפי שמביא המדרש. עניין האשה רומז אפוא לתורה. ומה פירוש ״אשה הכושית״? הכוונה לשחרות, לשחורה, לכושית, וזה מכוון לתורה שבעל פה. והוא מסביר את ההבדל בין תורה שבכתב לתורה שבעל פה: תורה שבכתב עניינה אור, ובה הכול מואר. זו התורה כפי שניתנה מלמעלה — ״תורה אור״. אבל תורה שבעל פה, שאותה צריכים בני ישראל לחדש באמצעות עבודה, יגיעה ולימוד — עניינה שחרות, כושית. והטענה בעניין ״האשה הכושית אשר לקח״ הייתה שמשה רבינו נהג שלא כהוגן [לא ברור], בכך שהתעסק דווקא בעניין האשה הכושית, בעניין תורה שבעל פה. למה הוא בחר דווקא בתורה שבעל פה? מה פירוש הדבר בפועל? ״אשה הכושית״ — מה
07:59 די פרשה, וואס דער אויבערשטער [לא ברור] צו מרים. וואס איז די הסברה? וואס איז דער סיפור? און וואס נעמט מען הוראות פון די פרשה? עס זענען כמה וכמה ביאורים. איינער פון די ביאורים ברענגט זיך פון של״ה הקדוש. דער של״ה הקדוש טייטשט, אה, וואס איז געווען דער חטא פון די, וואס איז געווען די ״אשה הכושית״? יא. וואס איז געווען די טענה בנוגע ״אשה הכושית״? זאגט דער של״ה הקדוש, ער האט געזאגט, אז דער ענין פון אשה גייט אויף תורה. ווי עס שטייט אין פסוק: ״ראה חיים עם אשה״, זו תורה. ברענגט דער מדרש. יא. אז דער ענין פון אשה, דאס איז מרמז אויף דעם ענין פון תורה. און וואס טייטשט ״אשה הכושית״? יא. דאס גייט אויף דעם ענין פון שחרות, שחורה, כושית, און דאס גייט אויף תורה שבעל פה. און ער מסביר אז דער חילוק פון תורה שבכתב און תורה שבעל פה: אויף תורה שבכתב איז אן ענין פון ליכטיקייט, אור, און דארט איז אלץ ליכטיק. יא, דאס איז תורה ווי זי איז געגעבן געווארן מלמעלה, תורה, אור. אבער תורה שבעל פה, וואס דאס איז די זאך וואס דארפן אידן מחדש זיין דורך עבודה ויגיעה ולימוד, איז דער ענין פון תורה שבעל פה, דאס איז די זאך וואס איז אן ענין פון שחרות, כושית. און די טענה וואס ער האט געהאט, ״האשה הכושית אשר לקח״, אז שלא כהוגן איז משה רבינו [לא ברור], אז ער האט זיך פארנומען מיט דעם ענין פון אשה הכושית, פון דעם ענין פון תורה שבעל פה דווקא. פארוואס דווקא תורה שבעל פה האט ער גענומען? וואס איז אקטועל דער פשט? ״אשה הכושית״, וואס איז
09:32 הייתה הטענה? הרי תורה שבעל פה, כמובן וגם פשוט, היא תורה מן השמים. מה הייתה הטענה? מובן שמרים ואהרן הכהן ידעו על גדולתה של תורה שבעל פה: ״ערבים עלי דברי סופרים״, ״חמורים עלי דברי סופרים״. מהי אפוא הכוונה? מבאר אדמו״ר הצמח צדק [לא ברור]: מובן ופשוט שלמרים לא הייתה טענה על עצם העניין של תורה שבעל פה. הרי ידוע שבדרכי הלימוד ישנם כמה אופנים. יש אופן הלימוד של תלמוד ירושלמי, ויש אופן הלימוד של תלמוד בבלי. הלימוד בתלמוד ירושלמי הוא לימוד של אור ישר. בתלמוד ירושלמי הדברים מוארים. אין בו הרבה פלפולים, קושיות, רמיות ותירוצים. הלימוד בתלמוד ירושלמי הוא לימוד מואר: הדברים ברורים יותר, קרובים יותר לפשט ומאירים; כך גם ההלכות, ואין שם דברים נוספים. מה שאין כן כשמגיעים לתלמוד בבלי, הרי כלשון הגמרא שמביאים: ״במחשכים הושיבני״ — זה תלמוד בבלי. עניינו של תלמוד בבלי הוא ״מחשכים״, כי שם הדברים אינם ברורים, ויש הרבה קושיות, רמיות ותירוצים, עד שמגיעים לפסק הדין להלכה. נמצא שתלמוד בבלי הוא עניין החושך שעליו מדברים. וזו הייתה טענתה של מרים: שמשה רבינו
09:32 געווען די טענה? תורה שבעל פה דאך, כמובן וגם פשוט, יא, דאס איז דאך תורה מן השמים. וואס איז געווען די טענה? כמובן אז מרים און אהרן הכהן האבן געוואוסט פון דער גרויסקייט פון תורה שבעל פה. „ערבים עלי דברי סופרים“, „חמורים עלי דברי סופרים“. וואס איז דער פשט? איז טייטשט דער צמח צדק [לא ברור]. כמובן וגם פשוט, מרים האט נישט געהאט קיין טענה אויף דעם עצם ענין פון תורה שבעל פה. נו, ס׳איז דאך ידוע אז אין כללי הלימוד איז דא כמה אופנים. ס׳איז דאך דער לימוד פון תלמוד ירושלמי, און ס׳איז דאך דער לימוד פון תלמוד בבלי. דער לימוד פון תלמוד ירושלמי איז א לימוד וואס דארטן איז א לימוד פון אור ישר. אין תלמוד ירושלמי זענען די זאכן ליכטיק. ס׳זענען נישטא קיין סך פלפולים, קיין קושיות, קיין רמיות, קיין תירוצים. יא, דארטן דער לימוד אין תלמוד ירושלמי איז א לימוד וואס איז ליכטיק. די זאכן זענען מער קלאר, מער בפשט, און די זאכן לייכטן, און די הלכות, און ס׳איז נישטא דארטן נאך זאכן. מה שאין כן ווען מ׳גייט צו תלמוד בבלי, איז, ווי דער לשון, ווען מ׳ברענגט אראפ דעם לשון הגמרא, „במחשכים הושיבני“ — זה תלמוד בבלי. תלמוד בבלי איז אן ענין פון מחשכים, ווייל דארטן זענען די זאכן נישט קלאר, און ס׳איז דא א סך קושיות ורמיות ותירוצים, ביז מ׳קומט אן צום פסק דין להלכה. קומט אויס אז תלמוד בבלי, דאס איז דער ענין החושך וואס מ׳רעדט. און דאס איז געווען די טענה פון מרים, וואס זי האט געזאגט, אז משה רבינו
11:06 בחר דווקא בתלמוד בבלי. הרי ביחס שבין תלמוד בבלי לתלמוד ירושלמי — הלכה כבבלי. ו[לא ברור], שדווקא כאשר הולכים בדרך של תלמוד בבלי, וזו [לא ברור] תורה של בבל, צריך להיות לימוד התורה ביגיעה; דווקא זה עניינו של תלמוד בבלי. טענתה של מרים הייתה: ״האשה הכושית״? הרי יש לך תורה שבעל פה, לא רק תורה שבכתב, אבל אפשר ללמוד תורה שבעל פה באופן הלימוד של הירושלמי — אור ישר, לימוד מואר, לימוד קל. מדוע דווקא בדרך של הבבלי? ועל כך באה התשובה שאדרבה, משה רבינו צודק. כשמביאים את הפסוק ״שחורה אני ונאוה״, הכוונה היא שדווקא על ידי השחרות, על ידי היגיעה, על ידי החושך, על ידי שפורצים את החושך של הקושיות, הרמיות, ההלכות והסתירות — מסירים את המחיצות, עוברים את התהום [לא ברור], ומגלים את עומק החכמה, את ״תעלומות חכמה״. על ידי היגיעה בתלמוד בבלי מגיעים לעניינים העליונים והעמוקים ביותר בתורה. וזהו עומק הסיפור שהתורה מספרת לנו בפרשת בהעלותך על הדין ודברים שבין מרים למשה רבינו. נמצא אפוא
11:06 דווקא האט אויסגעקליבן תלמוד בבלי. ס׳איז דאך אז תלמוד בבלי לגבי תלמוד ירושלמי — הלכה כבבלי. יא, און [לא ברור], אז דווקא ווען מ׳גייט צו תלמוד בבלי, און דאס איז [לא ברור], תורה של בבל, אז דאס איז, אז ס׳דארף זיין דער ענין פון לימוד התורה ביגיעה; דווקא דאס איז דער ענין פון תלמוד בבלי. איז די טענה פון מרים געווען: „האשה הכושית“? דו האסט דאך תורה שבעל פה, נישט נאר תורה שבכתב, אבער מ׳קען דאך לערנען תורה שבעל פה אין דעם אופן פון לימוד פון ירושלמי, אור ישר, א ליכטיקער לימוד, א גרינגער לימוד. וואס איז דאס דווקא בדרך אן ענין פון בבלי? און אויף דעם איז געווען דער ענטפער אז אדרבה, אז משה רבינו איז דאך גערעכט. ווען מ׳ברענגט דעם פסוק „שחורה אני ונאוה“, אז דווקא דורך די שחרות, דורך די יגיעה, דורך דעם חושך, דורך דעם וואס מ׳דארף דורכברעכן דעם חושך פון די קושיות און די רמיות און הלכות וסתירות, איז מ׳מעביר די מחיצות, מ׳מעביר דעם תהום [לא ברור], מ׳איז מגלה דעם עומק החכמה. יא, די „תעלומות חכמה“. אז דורך די יגיעה פון תלמוד בבלי קומט מען צו צו די העכסטע און טיפסטע ענינים אין תורה, און דאס איז דער עומק הסיפור וואס די תורה דערציילט אונז אין פרשת בהעלותך, בנוגע וואס איז געווען מיט די דין ודברים צווישן מרים און משה רבינו. קומט דאך אויס
12:37 בעניין הזה, בסיפור של מרים שעליו מדברים, נוגע דווקא העניין של ההתעסקות עם החושך: לימוד התלמוד הבבלי, שבו צריך לרדת לעניין של חושך, של קושיות, לעולם של הסתרים בתורה. ודווקא על ידי זה מגיעים לעומק האמיתי, לאור האמיתי, ל״שחורה אני ונאוה״. וזה הסיפור של פרשת בהעלותך. ומכאן עוברים לפרשת שלח. בפרשת שלח באה פרשת המרגלים. בפרשת המרגלים היו, לפי זה, [?] עניינים שקרו שם. הרי ידועה השאלה שכל המפרשים שואלים: איך ייתכן שהמרגלים באו ולא רצו להיכנס לארץ ישראל? הרי אומרים שהמרגלים היו אנשים קדושים, צדיקים, קדושים וטהורים. ״כולם אנשים״, רש״י אומר ״כשרים היו״, והם היו אנשים חשובים, מן המנהיגים, מן הנשיאים, ״כל נשיא בהם״. כלומר, בחרו את היהודים הטובים, המובחרים והנעלים ביותר בעם ישראל. ונשאלת השאלה: איך ייתכן שהמרגלים יעשו טעויות גסות כאלה? שידברו רעה על ארץ ישראל, ויסתפקו אם אפשר להיכנס לארץ ישראל, ויאמרו ״כי חזק הוא ממנו״? הגמרא אומרת: כביכול, ״אין בעל הבית יכול להוציא כליו משם״.
12:37 אז אין דעם ענין פון דעם סיפור פון מרים וואס מ׳רעדט, איז נוגע דווקא דער ענין פון זיך מתעסק זיין מיטן חושך, דער לימוד פון תלמוד בבלי, וואס מ׳דארף אראפגיין אין אן ענין פון חושך, פון קושיות, עלמא דסתירים אין תורה, און דווקא דורך דעם קומט מען צו דעם אמת׳ן עומק, דעם אמת׳ן ליכטיקייט, דעם „שחורה אני ונאוה“, און דאס איז דער סיפור פון פרשת בהעלותך. איז פון דעם גייט מען אריבער צו פרשת שלח. פרשת שלח קומט צו גיין די פרשת המרגלים. אין פרשת המרגלים איז געווען, לפי זה, [לא ברור] ענינים וואס איז דא געשען אין פרשת המרגלים. וואס דאך ידוע, וואס מ׳פרעגט, אלע מפרשים פרעגן דאך די שאלה: ווי קומט דאס אז די מרגלים זענען געקומען צו גיין און זיי האבן געוואלט, אה, נישט געוואלט אריינגיין אין ארץ ישראל? מ׳זאגט דאך אז די מרגלים זענען געווען הייליגע מענטשן, זענען געווען מענטשן צדיקים, קדושים וטהורים, „כולם אנשים“, רש״י זאגט „כשרים היו“, און זיי זענען געווען חשובים, זיי זענען געווען פון די מנהיגים, די נשיאים, „כל נשיא בהם“. דאס הייסט, מ׳האט אויסגעקליבן די בעסטע און די שענסטע און די העכסטע אידן פון עם ישראל. פרעגט זיך די קשיא: ווי קומט דאס אז די מרגלים זאלן מאכן אזעלכע גראָבע טעויות? אז זיי זאלן רעדן שלעכט אויף ארץ ישראל, און האבן א ספק צי מ׳קען אריינגיין אין ארץ ישראל, און אז זיי זאלן זאגן „כי חזק הוא ממנו“? די גמרא זאגט: כביכול, אין בעל הבית יכול להוציא כליו משם.
14:15 כל מיני ספקות כאלה באמונה, שיש בהם אפיקורסות. איך הגיעו לכל זה? כל המפרשים מדברים על כך. אבל ידוע שאדמו״ר הזקן מבאר בלקוטי תורה שהמרגלים אכן היו יהודים קדושים, אלא שהם לא הבינו איך אפשר להיות יהודי בארץ ישראל, איך אפשר להתלבש בטבע, בעולם. במדבר היו בני ישראל מופשטים מן העולם הזה. הם היו בממד ובמצב של קדושה, עמדו בהתרוממות, היו עם משה רבינו במדבר, אכלו את המן, והיו בעולם, בממד ובמצב נעלים מאוד. ולכן, [?]. המרגלים רצו להישאר במדרגה הזאת. אדמו״ר הזקן מסביר שהמדבר היה עולם המחשבה; שם לא היה כל כך העניין של מצוות מעשיות. הייתה עבודה רוחנית, עבודה של דבקות, עבודה של תורה. היה משה רבינו, בחינת הדעת, והם עמדו בדרגה גבוהה ברוחניות ובגדלות. הם ראו שכאשר ייכנסו לארץ ישראל יצטרכו להתלבש בעניינים גשמיים, בעניינים חומריים, בענייני העולם הזה ובטבע, ו״ששת ימים תעשה מלאכתך״. הרי כל העבודה בעולם הזה היא בתוך גשמיות רבה. וזה נראה להם כ״ארץ אוכלת יושביה״. כפי שמובא בספרים, מה פירוש ״ארץ אוכלת יושביה״? הוא כותב, למשל, ב־
14:15 כל מיני אזעלכע אפיקורסישע ספקות אין אמונה. ווי קומט דאס אלץ? אלע מפרשים רעדן דאך וועגן דעם. איז ידוע אבער דער אלטער רבי איז מבאר אין לקוטי תורה, אז די מרגלים זיינען טאקע געווען הייליגע אידן, אבער די מרגלים האבן נישט פארשטאנען ווי אזוי קען מען זיין א איד אין ארץ ישראל, ווי אזוי קען מען זיך מלביש זיין אין טבע, אין וועלט. אין מדבר זיינען אידן געווען מופשט פון עולם הזה, אידן זיינען געווען אין א הייליגן מימד ומצב, זיי זיינען געשטאנען אין א התרוממות, זיי זיינען געשטאנען מיט משה רבינו, זיינען געווען אין מדבר, זיי זיינען געווען אין א מצב פון געגעסן דעם מן, און מען איז געווען גאר אין א הויכן עולם, מימד ומצב. און דערפאר, [לא ברור]. די מרגלים האבן געוואלט בלייבן אין דער מדריגה. דער אלטער רבי איז מסביר אז דער מדבר איז געווען אן עולם המחשבה, דארט איז נישט געווען אזוי פיל דער ענין פון מצוות מעשיות; ס׳איז געווען עבודה רוחנית, עבודה פון דביקות, עבודה פון תורה. עס איז געווען משה רבינו, דער דעה, זיי זיינען געשטאנען אין א הויכן דרגא אין רוחניות און אין גדלות. זיי האבן געזען אז ווען מ׳גייט אריין אין ארץ ישראל וועט מען זיך דארפן מלביש זיין אין ענינים גשמיים, ענינים חומריים, און ענינים פון עולם הזה, און אין טבע, און „ששת ימים תעשה מלאכתך“, און די גאנצע עבודה אין עולם הזה איז דאך זייער מגושם. און דאס האט זיי געדאכט „ארץ אוכלת יושביה“. ווי ס׳ברענגט זיך דאך אין ספרים, וואס איז דער טייטש „ארץ אוכלת יושביה“? ער שרייבט למשל אין
15:50 תפארת שלמה, הוא מביא: מה הייתה הטענה של ״ארץ אוכלת יושביה״? המרגלים אכן היו יהודים קדושים, אנשים חשובים וכשרים, מנהיגי ישראל, והרגישו שכשייכנסו לארץ ישראל הם ייעשו מגושמים. וההוכחה שלהם מארץ ישראל הייתה ״וזה פריה״. לכו תראו את הפירות שיש שם, תראו איך נאמר בהמשך הפסוק: ״שמנת עבית כשית״, ״וישמן ישורון ויבעט״. כשנמצאים בתוך גשמיות וחומריות כאלה, הרי אפשר להיכשל. וזהו ״ארץ אוכלת יושביה״: האדם נבלע כולו בתאוות העולם. ועל זה אמרו גם שיש שם בני ענקים. הם ראו שדווקא באמצעות ההתעסקות בגשמיות נעשים גדולים ומגושמים כל כך, כמו הענקים שראו שם, אנשי מידות. ממילא, זו הייתה טענתם: איך נכנסים לארץ ישראל, כששם אפשר ליפול? אבל מה הייתה הטעות שלהם? הטעות שלהם הייתה, כפי שאמר כלב, ״אם חפץ בנו ה׳״. הקדוש ברוך הוא רוצה בכך. אם הקדוש ברוך הוא נותן לך... ודאי, אם אתה חושב על מה שאתה רוצה, אז כן, כמה שיותר רוחניות, כמה שיותר קדושה, רוצים להישאר במדרגה גבוהה. אבל ״אם חפץ בנו ה׳״: מה הקדוש ברוך הוא רוצה מאיתנו? כן, חפצו של הקדוש ברוך הוא, תאוותו של הקדוש ברוך הוא, רצונו של הקדוש ברוך הוא, הוא שיהודים
15:50 תפארת שלמה, ברענגט ער, אז וואס איז געווען די טענה פון „ארץ אוכלת יושביה“? די מרגלים זיינען טאקע הייליגע אידן, אנשים חשובים, כשרים, מנהיגי ישראל, האבן געפילט אז אריינגיין אין ארץ ישראל וועט מען ווערן מגושם. און די הוכחה פון ארץ ישראל דערפאר איז געווען „וזה פריה“. גיי דא קוק, זע פרי איז דא, גיי באקוק, זע ווי ס׳שטייט אין פסוק ווייטער, „שמנת עבית כשית“, „וישמן ישורון ויבעט“. אז מ׳געפינט זיך אין אזא גשמיות, אזא חומריות, קען מען דאך דורכפאלן. און דאס איז דער „ארץ אוכלת יושביה“, אז מ׳ווערט אינגאנצן אויפגעגעסן פון די תאוות עולם. און דאס איז אויך געזאגט די בני ענקים. אז מ׳זעט אז טאקע דורך דער התעסקות אין גשמיות, מ׳ווערט אזוי גרויס און אזוי מגושם, ווי דאס איז געווען די ענקים וואס זיי האבן געזען, אנשי מדות. איז ממילא, דאס איז געווען זייער טענה. ווי גייט מען אריין אין ארץ ישראל? וואס דארטן קען מען דאך אראפפאלן. אבער וואס איז געווען זייער טעות? זייער טעות איז געווען, ווי כלב האט געזאגט, „אם חפץ בנו ה׳“. דער רבונו של עולם וויל עס, אויב דער הקדוש ברוך הוא לאזט דיר... אוודאי, אויב דו טראכסט ווי דו ווילסט, יא, איז טאקע וואס מער רוחניות, וואס מער הייליג, מ׳וויל בלייבן אין א הויכער מדריגה. אבער „אם חפץ בנו ה׳“: וואס וויל דער רבונו של עולם פון אונז? יא, דער רבונו של עולם׳ס חפץ, דער רבונו של עולם׳ס תאווה, דער רבונו של עולם׳ס רצון איז דאך אז דער רבונו של עולם וויל אז
17:22 ייכנסו דווקא לארץ ישראל. ושיצטרכו להתלבש בלבושי הטבע, ושם, בגשמיות העולם, לעשות מן העולם דירה ליוצר ובורא בתחתונים. אבל לפי זה פשוטה הטענה שלהם כשהם דיברו על ״בני ענק״. כפי שרש״י מביא, בני ענק הם המלאכים, הנפילים. היו שמחזאי ועזאל, המלאכים שנפלו, הנפילים, שנפלו בימי אנוש, בימי אדם וחוה. אבל זו הייתה אז טענתם: מה הקשר לכאן של סיפור המלאכים, הנפילים, הענקים? כלומר, זה היה חלק מטענת המרגלים. המרגלים אמרו: הביטו, מלאכים שעמדו בשמים ושרו ״קדוש״, המלאכים הקדושים שעמדו במדרגה גבוהה — כשהגיעו לעולם וירדו לכאן למטה והתלבשו בגוף, הם נכשלו, נפלו למדרגה התחתונה והפכו לנפילים. ואם כך, קל וחומר אנשים כמונו, בשר ודם: כשניכנס לארץ ישראל ונפגוש את כל החומריות והגשמיות של ארץ ישראל, בוודאי נהיה נפילים, בוודאי ניכשל. על כך ענה להם כלב, יחד עם יהושע בן נון: ״אם חפץ בנו ה׳״. ליהודים יש כוח גדול יותר משל המלאכים. אמנם מלאכים, שהם נבראים, הם
17:22 אידן זאלן אריינגיין דווקא אין ארץ ישראל. און מ׳זאל זיך דארפן מלביש זיין אין לבושי הטבע, און דארטן, אין גשמיות עולם, מאכן פון דער וועלט א דירה ליוצר בורא בתחתונים. אבער לפי זה איז פשוט וואס איז געווען די טענה פון זיי וואס האבן געזאגט „בני ענק“. ווי רש״י ברענגט אז בני ענק, דאס איז די מלאכים, די נפילים. אז עס איז געווען שמחזאי ועזאל, דאס איז געווען די מלאכים וואס זיינען געפאלן, די נפילים, וואס זיינען געפאלן אין די צייטן פון אנוש, אין די צייטן פון אדם וחוה. אבער דאס איז געווען דעמאלט, דאס הייסט די טענה זייער: וואס טאקע די מעשה פון די מלאכים, ווי קומט דאס אריין דא, די נפילים, די ענקים? דאס הייסט, דאס איז געווען א חלק פון דער טענה פון די מרגלים. די מרגלים האבן געזאגט: גיט א קוק, מלאכים וואס זיינען געשטאנען אין הימל און געזונגען קדוש, די הייליגע מלאכים וואס זיינען געשטאנען אין א הויכער מדריגה, בשעת זיי זיינען אנגעקומען אויף דער וועלט און זיינען יורד געווען דא למטה און זיך האבן געטאן אין א גוף, זיינען זיי דורכגעפאלן, זיינען געפאלן אין די תחתונה מדריגה, זיינען געווארן די נפילים. איז לכל שכן וכל שכן מענטשן ווי אונז, בשר ודם, אז מ׳וועט אריינגיין אין ארץ ישראל און מ׳טרעפט זיך מיט דער גאנצער חומריות און גשמיות פון ארץ ישראל, וועט מען זיכער זיין נפילים, וועט מען זיכער דורכפאלן. איז אויף דעם האט כלב זיי געענטפערט צוזאמען מיט יהושע בן נון: „אם חפץ בנו ה׳“. אז אידן האבן זיך א מעהרערן כח, מער ווי די מלאכים. טאקע מלאכים וואס זיינען נבראים, זיי
18:45 יכולים להיות רק בעולם רוחני. הם יכולים לעמוד בעולם העשייה ושם לומר שירה. אבל כשהם באים לכאן למטה, אין להם הכוח לשנות את הגשמיות ולעשות מן העולם דירה לקדוש ברוך הוא. אבל ״כי חפץ בנו ה׳״: את עם ישראל בחר הקדוש ברוך הוא מכולם, כן, מכל המלאכים. ״חפץ בנו ה׳״ — הקדוש ברוך הוא חפץ בנו ובחר בנו. ולכן הקדוש ברוך הוא נותן לנו את הכוחות להיכנס לארץ ישראל ולעשות ממנה דירה ליוצר בורא. יוצא שהנקודה בשני הסיפורים היא: מה הייתה הבנתו של משה רבינו, ומה הייתה הטעות? וזה מה שרש״י אומר, ש[לא ברור]. כן, מרים חשבה: בשביל מה צריך אשה כושית כזאת? בשביל מה צריך שחרות כזאת? ומשה רבינו אמר: להפך, אדרבה, דווקא באמצעות התלמוד הבבלי, באמצעות הכניסה אל השחרות הזאת, אל העולמות וההסתרים, ושם יהודי צריך לעבוד על עצמו, ״ויגעת ומצאת״. באמצעות התלמוד הבבלי מגיעים אל החכמה האמיתית, אל המדרגה האמיתית. ״שחורה אני ונאוה״ — דווקא כך מגיעים לאור הגדול ביותר, לאור האמיתי, האמיתי. ובאותה נקודה נכשלו המרגלים, שהיה חסר להם הביטול למשה רבינו. זו הנקודה שלומדים מן הפרשיות.
18:45 קענען נאר זיין אין עולם רוחני. זיי קענען שטיין אין עולם העשיה און דארטן זאגן זיי שירה. בשעה אבער ווען זיי קומען דא למטה, האבן זיי נישט דעם כח איבערצומאכן דעם גשמיות און מאכן פון דער וועלט א דירה פארן אויבערשטן. אבער „כי חפץ בנו ה׳“: דעם עם ישראל האט דער אויבערשטער אויסגעקליבן פון אלע, יא, פון אלע מלאכים. „חפץ בנו ה׳“ — דער אויבערשטער האט אין אונז חפץ געהאט און אונז אויסגעקליבן. און דעריבער גיט אונז דער אויבערשטער די כחות, אז מ׳זאל קענען אריינגיין אין ארץ ישראל און מאכן פון דעם א דירה ליוצר בורא. קומט אויס אז די נקודה פון ביידע סיפורים איז: וואס איז געווען דער פארשטאנד פון משה רבינו, און וואס איז געווען דער טעות? און דאס איז וואס רש״י זאגט, אז [לא ברור]. יא, די מרים האט געמיינט: וואס דארף מען האבן די מין פון אשה כושית? וואס דארף מען האבן די מין פון שחרות? און משה רבינו האט געזאגט: פארקערט, אדרבה, דורך דעם תלמוד בבלי, דורך גיין אין די מין פון שחרות, אין די עולמות והסתרים, און דארטן דארף א איד זיך אויסארבעטן, „ויגעת ומצאת“. דורך דעם תלמוד בבלי, דורך דעם גרייכט מען צו דער אמת׳ער חכמה, צו דער אמת׳ער מדריגה. „שחורה אני ונאוה“ — דורך דעם קומט מען צו דער גרעסטער, צו דער אמת׳ער, אמת׳ער ליכטיקייט. און אויף דער זעלבער זאך איז געקומען די מרגלים, וואס ביי זיי האט געפעלט דער ביטול צו משה רבינו. דאס איז די נקודה וואס מ׳לערנט אויס פון די פרשיות.
20:11 שהיה חסר להם הביטול למשה רבינו. לכן לא הייתה להם הנקודה הזאת, הם לא השיגו את הטעם, את הכוונה האמיתית. הם עשו חשבונות משלהם, ולכן חשבו שהדברים צריכים להסתדר כפי שהם נראים בעיניהם. כן, בשכל זה באמת לא מובן. במדבר אפשר להיות יהודי טוב, במדבר אפשר לעבוד את הקדוש ברוך הוא, במדבר אפשר להיות דבוק בו, ברוחניות, בדבקות, באור. אבל איך אפשר להיכנס לעולם גס וגשמי כזה, ולעשות מן העולם דירה לו יתברך? ועל כך באה תשובתם של יהושע וכלב, שהייתה להם מסירה ונתינה למשה רבינו. כי יהושע — משה התפלל על יהושע. ואצל כלב היה הדבר כך: כלב הלך לקברי אבות והתפלל. הוא ביקש להישמר מעצת המרגלים. הוא נאחז בביטול ובדבקות למשה רבינו, כמו שכתוב, ״ויהס כלב את העם אל משה״. מכיוון שהיה אצלו ה״ויהס״, הביטול למשה רבינו, הוא אכן הבין מהי הכוונה. שהכוונה היא שצריך לרדת לעולם הזה הגשמי, להיות בעולם, ולהאיר את העולם. וזהו ה[לא ברור] שלנו, ויש לנו הכוח מכוח ״חפץ בנו ה׳״, לשנות את העולם ולעשות מן
20:11 אז ביי זיי האט געפעלט דער ביטול צו משה רבינו. דערפאר האבן זיי נישט געהאט די נקודה, זיי האבן נישט געהאט דעם טעם, די כוונה האמיתית. זיי האבן אויסגעהאקט זייערע אייגענע חשבונות, און דערפאר האבן זיי געטראכט אז די זאכן דארפן אויסקומען ווי אזוי עס קומט אויס ביי אונז. יא, אז אויפן שכל איז דאס טאקע נישט פארשטענדליך. אין מדבר קען מען זיין א פיינער איד, אין מדבר קען מען דינען דעם אויבערשטן, אין מדבר קען מען זיין דבוק אין אים, אין רוחניות, אין דביקות, אין ליכטיקייט. אבער ווי קען מען אריינגיין אין אזא גראָבע, גשמיות׳דיקע וועלט, און מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך? און אויף דעם איז געקומען דער ענטפער פון יהושע און כלב, וואס ביי זיי איז געווען די מסירה ונתינה צו משה רבינו. ווייל יהושע — משה האט מתפלל געווען פאר יהושע. און ביי כלב איז געווען, וואס כלב איז געגאנגען צו קברי אבות און האט מתפלל געווען. ער האט געבעטן אז ער וויל זיך אפהיטן פון דער עצה פון מרגלים. ער האט זיך אנגעהאלטן אין דעם ביטול און דביקות צו משה רבינו, ווי עס שטייט, „ויהס כלב את העם אל משה“. אז ביי אים איז געווען דער „ויהס“, דער ביטול צו משה רבינו, האט ער טאקע פארשטאנען וואס איז די כוונה. אז די כוונה איז אז מ׳דארף אראפקומען אין דעם עולם הזה הגשמי, און מ׳דארף זיין אין דער וועלט, און מאכן ליכט אין דער וועלט. און דאס איז אונזער [לא ברור], און מיר האבן דעם כח על ידי „חפץ בנו ה׳“, אז מ׳זאל קענען איבערמאכן די וועלט, און מאכן פון דער
21:30 העולם דירה לו יתברך. וכך נכנסים לארץ ישראל, והיא תהיה ארץ טובה ורחבה. ומכאן ממשיך סיפור המרגלים שבהפטרה. בהפטרה של הפרשה של היום מסופר על חטא המרגלים — אה, לא על חטא המרגלים, להפך, על המרגלים שיהושע שלח. ואף שמשה רבינו ראה שמהמרגלים יצא מכשול, בכל זאת יהושע — ״וישלח יהושע מרגלים״. איך ייתכן שיהושע שולח מרגלים? הרבי עונה על כך במילה אחת: ״וישלח יהושע מרגלים חרש״. ״חרש״ פירושו ביטול. אצלם היה הביטול, וזה היה ההבדל. למרגלים של משה היה חסר הביטול למשה רבינו, אבל לכלב וליהושע לא. כשבא תורו של יהושע בן נון, הוא לקח את כלב ואת פנחס, שאצלם היה הביטול האמיתי, ״חרש״, המסירה והנתינה. ואיתם הוא היה בטוח שהם אכן יוכלו לבצע את הכוונה העליונה, לעשות את שליחותם כדבעי למהוי, וכך יוכלו להכין את היהודים לכניסה לארץ ישראל. כך היה בפעם הראשונה. וכך גם בימינו אלה: זה הלקח, ההוראה שאנו לוקחים מן הפרשה, גם מפרשת שלח — שיהודי לא צריך לפחד מן העולם. להפך, עלינו לדעת ש״נתאווה הקדוש ברוך הוא להיות לו דירה
21:30 וועלט א דירה לו יתברך. און אזוי קומט מען אריין אין ארץ ישראל, און ס׳זאל ווערן אן ארץ טובה ורחבה. און מיט דעם גייט ווייטער די סיפור פון די מרגלים וואס שטייט אין דער הפטרה. אין דער הפטרה פון היינטיקער פרשה דערציילט די הפטרה וואס איז געווען דער חטא המרגלים — אה, נישט דער חטא המרגלים, פארקערט, די מרגלים וואס יהושע האט געשיקט. און הגם אז משה רבינו האט געזען אז פון די מרגלים איז ארויסגעקומען א מכשול, פונדעסטוועגן, יהושע — „וישלח יהושע מרגלים“. ווי קומט דאס אז יהושע שיקט מרגלים? איז דער רבי ענטפערט דאס מיט איין ווארט: „וישלח יהושע מרגלים חרש“. וואס „חרש“ מיינט ביטול. ביי זיי איז געווען דער ביטול, און דאס איז געווען דער חילוק. ביי די מרגלים פון משה האט געפעלט דער ביטול צו משה רבינו, נאר ביי כלב און ביי יהושע נישט. ווען עס קומט צו גיין יהושע בן נון, האט ער גענומען כלב מיט פנחס, וואס ביי זיי איז געווען דער ביטול האמיתי, „חרש“, די מסירה ונתינה. און מיט זיי איז ער געווען בטוח אז זיי וועלן טאקע קענען דורכפירן די כוונה העליונה, טאן את שליחותם כדבעי למהוי, און אזוי האבן זיי געקענט צוגרייטן אידן צו קענען אריינגיין אין ארץ ישראל. אזוי איז עס געווען ביי פעם הראשונה. און אויף דעם איז אויך בימינו אלה, וואס דאס איז דער לקח, די הוראה וואס מיר נעמען ארויס פון דער פרשה, ביידע פון פרשת שלח, אז א איד דארף נישט מורא האבן פון דער וועלט. פארקערט, מיר דארפן וויסן אז „נתאווה הקדוש ברוך הוא להיות לו דירה
22:48 בתחתונים״. שיהודי צריך לצאת אל העולם, לכבוש את העולם, ולעשות מן העולם עולם של אור, עולם של טהרה, עולם של קדושה. כן, ולעשות מן העולם דירה לו יתברך. וכפי שהבעל שם טוב אמר, שעל ידי ״יפוצו מעינותיך חוצה״, שמעיינות החסידות יגיעו לחוצה, לכל מקום ומקום, נזכה על ידי זה בקרוב בימינו ל״קאתי מר״, מלך המשיח, אמן כן יהי רצון.
22:48 בתחתונים“. אז א איד דארף ארויסגיין אויף דער וועלט, און אייננעמען די וועלט, און מאכן פון דער וועלט א וועלט פון ליכטיקייט, א וועלט פון טהרה, א וועלט פון קדושה. יא, און מאכן פון דער וועלט א דירה לו יתברך. און ווי דער בעל שם טוב האט געזאגט, אז דורך „יפוצו מעינותיך חוצה“, אז די מעיינות החסידות וועלן אנקומען חוצה, בכל מקום ומקום, איז דורך דעם וועלן מיר זוכה זיין בקרוב בימינו צו דעם „קאתי מר“, מלך המשיח, אמן כן יהי רצון.