לעבן חסידות · פרק 28 · 2022-06-08 · 23:09
ימי תשלומין של חג השבועות - לערנען תורה בעמל וביגיעה בכח עצמו - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
* אגרות קודש אדמו״ר הריי״צ חלק ד עמוד * לקוטי שיחות חלק י״ט דברים א * שיחת יב סיון תשמ״ט
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:02 באיגרת של אדמו"ר הריי"צ, הוא כותב על שני סוגי חסידים של אדמו"ר הזקן. הוא מספר שפעם היו בהתוועדות י"ט כסלו אצל אדמו"ר המהר"ש, ושם דיבר אדמו"ר המהר"ש על כך שיש שני סוגי חסידים. הוא כינה אותם חסיד פנימי וחסיד מקיפי. שניהם חסידים אמיתיים, חסידים גדולים, מן החסידים המובחרים, במדרגות גבוהות בעבודת השם. אבל אחד נקרא חסיד מקיפי, ואחד נקרא חסיד פנימי. והוא הציג שני ציורים של חסידים מחסידי אדמו"ר הזקן. החסיד המקיפי היה החסיד ר' יקותיאל ליעפלער, וכדוגמה לחסיד הפנימי הוא הביא את החסיד ר' משה ווילענקער. והוא מתאר באריכות את ההבדל ביניהם. ר' יקותיאל ליעפלער היה איש פשוט. הוא היה יהודי שאפילו הקריאה הייתה קשה לו. הוא היה פשוט מאוד בכישרונותיו ובחושיו. פעם הוא נסע לאדמו"ר הזקן. כשהגיע אליו, אדמו"ר הזקן עדיין אמר אז את דברי התורה — מה אני צריך לדבר? צריך לדבר בקיצור. אדמו"ר הזקן אמר אז דבר תורה, ודיבר על עניינים המופיעים בתניא. כידוע, בשעה שאדמו"ר הזקן עבד על התניא וכתב אותו, הוא גם אמר מאמרים לפי סדר התניא. ואדמו"ר הזקן אמר אז שלכל
00:02 אין א בריוו פון דעם רבי'ן ריי״צ, דעם פריערדיקן רבי'ן, וואו ער שרייבט וועגן צוויי סארטן חסידים פון דעם אלטן רבי'ן. ער דערציילט אז זיי זענען אמאל געווען ביי דעם רבי'ן מהר״ש אויף א פארברענגען י״ט כסלו. און וואס דעמאלט דער רבי מהר״ש גערעדט וועגן דעם, אז ס'זענען דא צוויי סוגים חסידים. ער רופט זיי אן א פנימיות'דיקער חסיד און א מקיף'דיקער חסיד. ביידע אמת'ע חסידים, גרויסע חסידים, געווען אויסגעקליבענע חסידים אין הויכע מדריגות אין עבודת השם. אבער איינער האט געהייסן א מקיף חסיד און איינער האט געהייסן א פנימיות'דיקער חסיד. און ער האט פארגעשטעלט צוויי ציורים פון חסידים, פון דעם אלטן רבי'נס חסידים. דער מקיף'דיקער חסיד איז געווען דער חסיד ר' יקותיאל ליעפלער. און דער פנימיות'דיקער חסיד האט ער געברענגט א דוגמא פון דעם חסיד ר' משה ווילענקער. און ער שטעלט פאר באריכות דעם חילוק צווישן זיי. אז ר' יקותיאל ליעפלער איז געווען א איש פשוט. ער איז געווען א איד וואס עס איז אים געווען שווער אפילו צו ליינען. ער איז געווען זייער א פשוט'ער אין כשרונות און חושים. און ער איז אמאל געפארן צו דעם אלטן רבי'ן. און ער איז געקומען צו דעם אלטן רבי'ן, און דער אלטער רבי האט נאך דעמאלט גערעדט די תורות, וואס דארף איך רעדן? דארף איך רעדן בקיצור. דער אלטער רבי האט דעמאלט געזאגט א תורה, האט גערעדט דעמאלט ענינים וואס שטייען אין תניא. כידוע, אז דער אלטער רבי בשעת ער האט געארבעט אויפן תניא, געשריבן דעם תניא, האט ער גערעדט אויך די מאמרים וואס זענען געווען אויפן סדר התניא. און דער אלטער רבי האט דעמאלט געזאגט, אז ס'זענען דא ביי יעדן
01:49 יהודי יש שתי נפשות. הנפש האלוקית נמצאת בחלל הימני, והנפש הבהמית נמצאת בחלל השמאלי. ר' יקותיאל התעורר מאוד מדבר התורה הזה. הוא הרגיש שאצלו נמצאת הנפש הבהמית בצד שמאל, בחלל השמאלי. ההתעוררות שלו הייתה גדולה כל כך, עד שרצה להיכנס ליחידות. הגבאי לא הניח לו להיכנס, אז הוא הלך דרך החלון. הוא טיפס פנימה דרך החלון ונכנס לחדרו של אדמו"ר הזקן. אדמו"ר הזקן היה באמצע התפילה. ר' יקותיאל צעק: ״רבי, תקטעו לי את הצד השמאלי!״ כלומר, שהרבי יסיר ממנו את החלל השמאלי. אדמו"ר הזקן סיים את מה שעסק בו באותה שעה. הוא היה בדבקות גדולה, ואמר: ״[לא ברור] מחיה כולם״. ובכך הכניס בו הרבי נשמה. הוא הכניס בו חמימות של אלוקות, עד שפשוט התחיל לרקוד, יצא לרחוב והמשיך לרקוד. הייתה אצלו התעוררות עצומה של הנשמה. ומאז הוא החל, בהמשך, ללמוד חסידות. אדמו"ר האמצעי עסק איתו, והוא עלה במעלות ובמדרגות. הוא היה מגדולי החסידים בהשכלה ובהבנה של חסידות. אבל זה היה באופן מקיפי. לפתע הייתה מאירה בו הארה בנשמה, והוא היה מתחיל לרקוד ו־
01:49 אידן צוויי נפשות. די נפש האלקית איז אין חלל הימני, און די נפש הבהמית געפינט זיך אין דעם חלל השמאלי. ר' יקותיאל איז זייער שטארק נתעורר געווארן פון די תורה. און ער האט געפילט אז ביי אים געפינט זיך דא די נפש הבהמית אויף דער לינקער זייט, אין דעם חלל השמאלי. און ער איז געווען אין אזא גרויסע התעוררות, ביז אז ער האט געוואלט אריינגיין אויף יחידות. דער גבאי האט אים נישט געלאזט אריינגיין, איז ער געגאנגען דורכן פענסטער. ער האט זיך אריינגעקראכן דורכן פענסטער און איז אריינגעגאנגען צו דעם אלטן רבי'ן אין צימער. דער אלטער רבי האט געהאלטן אינמיטן דאווענען. און ער האט געגעבן א געשריי: „רבי, האקט מיר אפ די לינקע זייט!“ וואס הייסט, אז דער רבי זאל אוועקנעמען ביי אים דעם חלל השמאלי. דער אלטער רבי האט געענדיגט וואס ער האט געהאלטן דארטן. דער אלטער רבי איז געווען אין גרויסע דביקות. און דער אלטער רבי האט געזאגט: „[לא ברור] מחיה כולם.“ און מיט דעם האט דער רבי אריינגעגעבן א נשמה. ער האט אים אריינגעגעבן א ווארעמקייט פון געטלעכקייט, פון אלקות, אז ער האט פשוט אנגעהויבן טאנצן, ארויסגעגאנגען אויפן גאס און גענומען טאנצן. ס'איז ביי אים געווארן א מורא'דיגע התעוררות הנשמה. און פון דעמאלט איז ער געווען איינער וואס האט אנגעהויבן שפעטער לערנען חסידות. דער מיטעלער רבי האט זיך מיט אים אפגעגעבן. און ער איז עולה געווען במעלות ומדריגות. ער איז געווען פון די גרויסע חסידים אין השכלה והבנה פון חסידות. אבער ס'איז געווען אויף אן אופן, אויף א מקיף'דיגן אופן. פלוצלינג פלעגט אים אריינשיינען, אריינלייכטן די הארה אין נשמה, פלעגט ער זיך שטעלן טאנצן און
03:29 היה אומר ברוסית: ״החסיד הגיע״. וכשההתעוררות חלפה ממנו, היה אומר: ״החסיד הלך״. היו לו תקופות שונות מן הקצה אל הקצה. בתקופות שבהן הייתה לו התעוררות גדולה וליבו היה מלא אש לאלוקות, הוא היה לומד חסידות שעות, מתפלל יום שלם ולילה שלם, ופשוט מקדיש שעות לתורה ולעבודה. ובימים שבהם לא הייתה לו ההתעוררות, היה מתפלל בקושי רב; אפילו קריאת המילים הייתה קשה לו. כך היה, מן הקצה אל הקצה. זה היה סוג החסיד שנקרא חסיד מקיפי. כלומר, כל החסידות שלו באה מצד ברכתו של אדמו"ר הזקן. החסיד השני היה החסיד ר' משה ווילענקער. ר' משה ווילענקער היה אדם שפשוט התכונן להיכנס ליחידות הראשונה שלו אצל אדמו"ר הזקן. הוא התכונן שלוש שנים ליחידות הראשונה, והשקיע בכך יגיעת נפש ויגיעת בשר. אחר כך, לאחר היחידות, במשך שבעים השנים שעוד חי, הוא הצליח להביא את היחידות לידי ביטוי בעבודתו. והוא היה מאלה שעליהם אמר אדמו"ר הזקן שר' משה עיבד את [לא ברור] וכו' וכו'. זו הייתה דוגמה לחסיד שאצלו הכול היה מעובד בפנימיות, עד שחדר לכל איבריו, לפרטי פרטים. ואחרי זה [לא ברור] באריכות את שני הסוגים, אצל
03:29 ער פלעגט זאגן אויף רוסיש: „דער חסיד איז געקומען.“ און בשעת ביי אים איז אוועקגעגאנגען די התעוררות, פלעגט ער זאגן: „דער חסיד איז אוועקגעגאנגען.“ און אז ביי אים זענען געווען זמנים מן הקצה אל הקצה. זמנים וואס ביי אים איז געווען א גרויסע התעוררות און ביי אים די הארץ איז געווען פול מיט פייער צו געטלעכקייט, צו אלקות, פלעגט ער לערנען חסידות שעות, פלעגט ער דאווענען א גאנצן טאג און א גאנצע נאכט, ער פלעגט פשוט אפגעבן די שעות אין תורה ועבודה. און טעג וואס ביי אים איז נישט געווען די התעוררות, פלעגט ער אפדאווענען, פלעגט ער דאווענען זייער שווער; ס'איז אים געווען שווער צו ליינען די ווערטער אפילו. ס'איז געווען אזוי, מן הקצה אל הקצה. און דאס איז געווען דער סוג חסיד וואס האט געזאגט אז ביי אים איז געווען א מקיף חסיד. וואס הייסט, אז זיין גאנצע חסידות איז געקומען מצד דעם אלטן רבי'נס ברכה. דער צווייטער חסיד, דאס איז געווען דער חסיד ר' משה ווילענקער. ר' משה ווילענקער איז געווען איינער וואס האט פשוט זיך צוגעגרייט צו אריינגיין צום ערשטן יחידות פון דעם אלטן רבי'ן. ער האט דריי יאר זיך צוגעגרייט צו דער ערשטער יחידות, און האט זיך צוגעגעבן ביגיעת נפש, ביגיעת בשר. שפעטער, נאך דער יחידות, ווען ער האט געלעבט נאך שבעים יאר, האט ער געקענט אראפטראָגן די יחידות אין עבודה. און ער איז געווען פון וואס דער אלטער רבי האט אויף אים געזאגט, אז ר' משה האט אויסגעארבעט [לא ברור] וכולי וכולי. און דאס איז געווען א דוגמא פון א חסיד וואס ביי אים איז געווען אלץ דורכגעארבעט אין דער פנימיות, אז עס האט דורכגענומען אלע זיינע אברים ביז די פרטי פרטים. און נאך דעם [לא ברור] באריכות די צוויי סוגים, ביי
05:08 שבעבודת החסידות, הדרך האמצעית בעבודת חסידות חב״ד היא שצריכה להיות דווקא עבודה פנימית, עבודה בכוח עצמו. זהו סדר העבודה: אין להסתמך על כך שייתנו זאת מלמעלה, אלא צריך לעבד את העבודה בעצמו, בכוח עצמו. והעניין הזה, כשאנחנו עומדים בימי התשלומין של חג השבועות, הוא אחד העניינים העיקריים הנוגעים לעבודה בכלל, לעניין מתן תורה של חג השבועות, ובפרט לימי התשלומין של חג השבועות. כפי שמבואר בעניין מתן תורה, יש נקודה, יסוד, שנידון בספרי חסידות. מובא גם בשם אדמו"ר הזקן: במתן תורה יש שני עניינים. יש מתן תורה ויש קבלת התורה. יש מה שנותנים מלמעלה, ויש העבודה שצריכה להיות בכוח עצמו — הקבלה, שיהודים צריכים להתכונן למתן תורה, ולאחר מכן העבודה של לימוד התורה, שצריכה להיות מתוך עבודה ויגיעה. וכידוע, מובא — אדמו"ר הריי"צ מביא זאת בשיחות — שאדמו"ר הזקן אמר פעם שבמתן תורה ניתנו שלושה עניינים. במתן תורה ניתנה נגלה דתורה. במתן תורה ניתנו גם סודות התורה, פנימיות התורה. ובמתן תורה ניתן הכוח לעבודה. אז נתן הקב״ה ליהודים את הכוח שיוכלו לעבוד בכוח עצמם, ולהגיע לגילויים הגבוהים והעמוקים ביותר דווקא על ידי עבודה בכוח עצמם. ויש כאן נקודה שצריך להבין, עניין מעניין ב־
05:08 אז אין עבודת החסידות, דער אמצע הדרך אין עבודה פון חסידות חב״ד, אז ס׳דארף זיין דווקא עבודה פנימית, עבודה בכח עצמו. דאס איז די סדר עבודה, אז מ׳דארף זיך נישט פארלאזן אז מלמעלה וועט מען עס געבן, נאר מ׳דארף אליין אויסארבעטן די עבודה בכח עצמו. אין דעם ענין, דאס איז, ווי מיר שטייען אין ימי התשלומין פון חג השבועות, איז דאס איינע פון די ענינים עיקריים וואס רירט אן עבודה בכלל, דעם ענין פון מתן תורה פון חג השבועות, ובפרט די ימי התשלומין פון חג השבועות. ווי עס ווערט מבואר אין דעם ענין פון מתן תורה, איז דא א נקודה, א יסוד, וואס רירט אן אין חסידישע ספרים. אויך ברענגט זיך דער נאמען פון אלטן רבי׳ן: עס זענען דא אין מתן תורה צוויי ענינים. ס׳איז דא דער מתן תורה, און ס׳איז דא די קבלת התורה. ס׳איז דא דאס וואס מ׳גיט מלמעלה, און ס׳איז דא וואס עס דארף זיין די עבודה בכח עצמו, די קבלה, וואס אידן דארפן זיך צוגרייטן צו מתן תורה, און נאך שפעטער די עבודה פון לימוד התורה, וואס דארף זיין דורך עבודה ויגיעה. וכידוע, עס ווערט געברענגט, דער רבי ריי״צ ברענגט דאס אין די שיחות, אז דער אלטער רבי האט אמאל געזאגט, אז מתן תורה איז געגעבן געווארן דריי ענינים. מתן תורה איז געגעבן געווארן נגלה דתורה. מתן תורה איז געגעבן געווארן נאך די סודות התורה, פנימיות התורה. און מתן תורה איז געגעבן געווארן דער כח אויף עבודה. דאס איז דאן דער אויבערשטער געגעבן אידן דעם כח, אז זיי קענען זיין די עבודה בכח עצמו, און צוקומען צו די העכסטע, טיפסטע גילויים, דאס דווקא דורך עבודה בכח עצמו. איז דא א נקודה צו פארשטיין, א מעניקער ענין אין
06:56 יש גמרא שכאשר לומדים אותה, היא לכאורה אינה מובנת בהשקפה ראשונה. אבל כשנכנסים לעומק העניין, רואים שיש בה לימוד מעניין. הגמרא במסכת מנחות, בדף ס"ה, מספרת שהיה ויכוח בין רבי יוחנן בן זכאי לבין הבייתוסים. הבייתוסים טענו ששבועות חל תמיד ביום ראשון בשבוע. הרי ידוע שכל העניין אצלם היה פירוש הפסוק ״ממחרת השבת״: הם טענו שתחילת ספירת העומר היא תמיד ביום שאחרי שבת, וממילא היא מתחילה תמיד ביום ראשון, והיום האחרון של ספירת העומר הוא שבת. יוצא ששבועות חל תמיד ביום ראשון. הגמרא מספרת שרבי יוחנן בן זכאי התווכח עם הצדוקים, עם הבייתוסים, ושאל אותם: למה אצלכם שבועות חל ביום ראשון? הם לא ידעו לענות, עד שצדוקי אחד אמר: ״משה רבינו אוהב ישראל היה, ויודע שעצרת יום אחד הוא״. הוא לא רצה שליהודים יהיה עצרת של יום אחד בלבד. הרי כל החג של שבועות הוא יום אחד ויחיד. יש אמרה בעולם: בפסח אין מה לאכול, כי הכול חמץ, כל המאכלים. כך אומרים, שבפסח אין מה לאכול.
06:56 גמרא, וואס ווען מ׳לערנט די גמרא איז נישט פארשטענדיג לכאורה בשקופיא ראשונה. אבער ווען מ׳גייט אריין אין דעם, אין דעם ענין, זעט מען דא א מעניקער לימוד וואס איז דא אין די גמרא. די גמרא זאגט אין מסכת מנחות, אין דף ס״ה. די גמרא דערציילט, אז ס׳איז געווען א ויכוח צווישן רבי יוחנן בן זכאי מיט די ביתוסים. די ביתוסים האבן דאך געטענה׳ט, אז שבועות איז אלעמאל זונטיק. עצרת איז אלעמאל ביים ראשון בשבוע. ווייס מען דאך, אז ביי זיי איז דאך געווען די גאנצע זאך פון „ממחרת השבת“, אז זיי האבן געטענה׳ט אז ספירת העומר איז אלעמאל א טאג נאך שבת, וממילא ספירת העומר איז אלעמאל זונטיק, און דער לעצטער טאג, דער לעצטער טאג פון ספירת העומר איז שבת, ממילא קומט אויס אז שבועות איז אלעמאל זונטיק. דערציילט די גמרא, אז רבי יוחנן בן זכאי האט זיך פארקריגט מיט די צדוקים, מיט די ביתוסים, און זיי געפרעגט: פארוואס איז ביי אייך שבועות זונטיק? און זיי האבן נישט געוואוסט ענטפערן, ביז עס איז געווען איין צדוקי, און ער האט געזאגט: „משה רבינו אוהב ישראל היה, ויודע שעצרת יום אחד הוא“. האט ער נישט געוואלט אז אידן זאלן האבן עצרת איין טאג, וואס איז מען נאר איין טאג. די גאנצע יום טוב פון שבועות איז דאך נאר אין איין איינציקן טאג. ס׳איז דא א מימרא עולם: פסח איז נישטא וואס צו עסן, ווייל אלץ איז דאך חמץ, און אלע מאכלים. איז דא אזא ווארט אין וועלט,
08:31 ובשבועות אין מתי לאכול, כי היום פשוט קצר כל כך, ועד שהולכים לחדר כבר עבר היום. ובסוכות אין איפה לאכול, כי אין סוכה, אין זמן להיכנס לסוכה וכל הדברים האלה. זו האמרה בעולם. על כל פנים, אומרת הגמרא שהצדוקי אמר שמכיוון שמשה רבינו ראה שעצרת היא רק יום אחד, ומתוך אהבת ישראל הוא רצה שיהודים יתענגו לכל הפחות שני ימים. לכן אמר שעצרת תחול תמיד ביום ראשון, וממילא יהיו שני ימי חג שבהם יוכלו להתענג במאכלים ובמעדנים, כדי שליהודים יהיו יומיים. ענה לו רבי יוחנן בן זכאי: ״אם משה רבינו אוהב ישראל היה, למה איחרן במדבר ארבעים שנה?״ איך ייתכן שהוא עיכב אותם במדבר ארבעים שנה? אחר כך ממשיכה הגמרא שרבי יוחנן הביא פסוקים וענה לו. אבל בקטע הזה בגמרא עולה השאלה: מה קורה כאן? מה הייתה טענתו של הצדוקי, ומה הייתה תשובתו של רבי יוחנן בן זכאי? הרי הצדוקי, הבייתוסי, טען שמשה רבינו אוהב ישראל היה. מה עונה לו רבי יוחנן בן זכאי? כשלומדים את הדברים בפשטות, נראה כאילו רבי יוחנן אומר שהוא לא היה אוהב ישראל. הוא אומר: ״אם אוהב ישראל היה, למה איחרן במדבר ארבעים שנה?״ כאילו משה רבינו לא היה אוהב ישראל, חס ושלום לומר דבר כזה. מה צריך—
08:31 אז פסח איז נישטא וואס צו עסן. און שבועות איז נישטא ווען צו עסן, ווייל פשוט דער טאג איז אזוי קורץ, ביז מ׳גייט אין חדר איז שוין אריבער דער טאג. און סוכות איז נישטא וואו צו עסן, ווייל מ׳האט נישט קיין סוכה, מ׳האט נישט צייט אריינצוקומען אין סוכה און אלע זאכן. איז דא די מימרא עולם. על כל פנים, זאגט די גמרא, אז דער צדוקי האט געזאגט אז וויבאלד משה רבינו האט געזען אז עצרת איז נאר איין טאג, און מצד דעם וואס ער איז אוהב ישראל, האט ער געוואלט אז אידן זאלן זיך מתענג זיין לכל הפחות שני ימים. דערפאר האט ער געזאגט אז עצרת זאל זיין שטענדיק זונטיק. וממילא וועלן זיין צוויי טעג יום טוב, מיט מאכלים ומעדנים זיך מתענג זיין, אז אידן זאלן האבן צוויי טעג. האט רבי יוחנן בן זכאי געענטפערט: „אם משה רבינו אוהב ישראל היה, למה איחרן במדבר ארבעים שנה?“ ווי קומט עס אז ער האט זיי אפגעהאלטן אין מדבר ארבעים שנה? דערנאך איז די גמרא ממשיך, אז רבי יוחנן האט געזאגט די פסוקים, האט ער אים געענטפערט. אבער אין דעם שטיקל גמרא, שטעלט זיך די פראגע: וואס גייט דא פאר? וואס איז געווען די טענה פון דעם צדוקי, וואס איז געווען דער ענטפער פון רבי יוחנן בן זכאי? און צי דען דער צדוקי האט געטענה׳ט, דער ביתוסי האט געטענה׳ט, אז משה רבינו אוהב ישראל היה, וואס ענטפערט אים רבי יוחנן בן זכאי? אויף מ׳לערנט פשוט׳ערהייט, כאילו רבי יוחנן זאגט אז ער איז נישט געווען אוהב ישראל. ער זאגט: „אם אוהב ישראל היה, למה איחרן במדבר ארבעים שנה?“ כאילו אז משה רבינו איז נישט געווען אוהב ישראל, חס ושלום צו זאגן אזא זאך. וואס דארף מען
09:57 מה הביא רבי יוחנן בן זכאי כראיה? למה הוא מביא את ארבעים השנה במדבר? מה פשר כל העניין? הרי זו גמרא באגדה. רש״י אומר שכאן הוא דחה אותו בקש: מכיוון שאמר דבר שטות, ענה לו בדבר שטות. אבל אדרבה, הגמרא היא חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא, ובוודאי יש בה עומק לפנים מעומק. יש לכך ביאור עשיר יותר, כפי שחכמים מבארים. על מה היה הוויכוח? הוויכוח היה מהי אהבת ישראל של משה רבינו. הבייתוסים והצדוקים סברו שאהבת ישראל פירושה שצריך להקל עוד יותר את החיים. אם למשה רבינו יש אהבת ישראל, הוא נותן את הדברים בדרך מתנה. זו הייתה הטענה. והטענה הייתה שהתורה היא ״חמדה גנוזה״. במסכת שבת נאמר שהתורה היא המתנה הגדולה ביותר, ״חמדה גנוזה״, חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא. וממילא לא שייך שיהודי יוכל לקבל אותה בכוחות עצמו. זו מתנה שהקדוש ברוך הוא נתן לנו, לא מצדנו, אלא מתנה מלמעלה. ומכיוון שזו מתנה מלמעלה, היא צריכה לבוא בדרך מתנה. וזה מה שהם אמרו: עצרת צריכה להיות יום של תענוג, שבא בהמשך ליום של תענוג. הרי על השבת נאמר ״מתנה טובה יש לי בבית גנזי״. שבת היא יום שאין בו עבודה, אלא מנוחה,
09:57 וואס האט רבי יוחנן בן זכאי געברענגט? וואס ברענגט ער פון די ארבעים שנה במדבר? וואס איז דא די גאנצע מעשה? לויט די גמרא, דאס איז דאך א גמרא אגדתא. רש״י זאגט אז כאן האט ער געענטפערט בקש, ווייל ער האט געזאגט דא א שטות, האט ער אים געענטפערט מיט א שטות. אבער אדרבה, גמרא איז דאך חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא. זיכער איז פאראן דערין אן עומק לפנים מעומק. איז דאך פאראן א מער רייכער ביאור פון דעם, פון דעם וואס רבנן טייטשן. וואס איז דא געווען דער וויכוח? דער וויכוח איז געווען וואס איז די אהבת ישראל פון משה רבינו. די ביתוסים און די צדוקים האבן געמיינט אז אהבת ישראל מיינט אז מען דארף נאך מאכן גרינגער דעם לעבן. אז משה רבינו האט אהבת ישראל, גיט ער עס בדרך מתנה. דאס איז געווען די טענה. און די טענה איז געווען אז תורה איז דאך חמדה גנוזה. שטייט אין מסכת שבת: תורה איז דאך די גרעסטע מתנה, חמדה גנוזה, חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא. ובמילא איז נישט שייך אז א איד זאל קענען דאס מקבל זיין מצד זיינע אייגענע כוחות. דאס איז א מתנה וואס דער אויבערשטער האט אונז געגעבן. נישט מצד אונז, נאר א מתנה מלמעלה. און ווייל עס איז א מתנה מלמעלה, ממילא דארף עס קומען בדרך מתנה. און דאס איז דער ווארט וואס זיי האבן געזאגט: אז עצרת דארף זיין א יום, א יום פון תענוג, קומען בהמשך פון א יום פון תענוג. דער גאנצער יום פון שבת איז דאך ״מתנה טובה יש לי בבית גנזי״. שבת איז דאך א יום וואס איז נישט שייך קיין עבודה, מנוחה,
11:32 זמן של מנוחה, זמן של עונג, שניתן לנו מלמעלה. וממילא הצדוקים והבייתוסים חשבו שכך גם לגבי מתן תורה: משבת, מיום של מנוחה, מיום של תענוג, משם נכנסים למתן תורה. ומתן תורה הוא בוודאי דבר שניתן כולו מלמעלה, ואין שייך שהאדם יוכל לפעול בו משהו. וזה קשור לכל השיטה של הצדוקים, שקיבלו רק תורה שבכתב ולא תורה שבעל פה. תורה שבכתב, בכללות, היא מתנה מלמעלה: אלה אותיות המילים, בדיוק כפי שהקדוש ברוך הוא נתן לנו אותן. תורה שבעל פה, לעומת זאת, היא יגיעה ועבודה, ומחדשים בה חידושים על ידי יגיעה, כפי שתלמיד חכם צריך לחדש. ממילא אצלם אין תורה שבעל פה. הם אינם מאמינים בתורה שבעל פה, כי לשיטתם כל עניין התורה בא מלמעלה. ולכן הם טענו, אדרבה, שמשה רבינו, מי שקיבל תורה מסיני, היה אוהב ישראל, ואהבת ישראל פירושה שנותנים הכול מלמעלה. למה צריך להתייגע? למה צריך לטרוח? אפשר שהכול יבוא בדרך מתנה. לכן הוא קבע ששבועות יחול ביום ראשון, כדי שהתורה תינתן בדרך מתנה, כולה מלמעלה. על כך ענה רבי יוחנן בן זכאי והעלה טענה. רבי יוחנן בן זכאי, שהיה מראשי התנאים אחרי חורבן הבית,
11:32 א זמן פון מנוחה, א זמן פון עונג, וואס דאס גיט מען אונז מלמעלה. ובמילא האבן די צדוקים און ביתוסים געמיינט אז דאס איז דאך שייך צו מתן תורה. פון א שבת, פון א יום מנוחה, פון א יום תענוג, פון דארטן גייט מען אריין צו מתן תורה. און מתן תורה איז זיכער אלץ וואס מען גיט מלמעלה, אז נישט שייך מען זאל קענען אין דעם עפעס אויפטאן. און דאס איז דאך פארבונדן מיט דער גאנצער שיטה פון די צדוקים, וואס ביי זיי איז געווען נאר תורה שבכתב און נישט תורה שבעל פה. תורה שבכתב בכללות איז דאך א מתנה מלמעלה. דאס איז די אותיות פון די ווערטער, בדיוק וואס דער אויבערשטער האט אונז געגעבן. תורה שבעל פה, דאס איז דאך יגיעה און עבודה, און מען איז מחדש דורך יגיעה, וואס א תלמיד חכם דארף מחדש זיין. איז ממילא ביי זיי נישט דא קיין תורה שבעל פה. זיי גלייבן נישט אין תורה שבעל פה, ווייל ביי זיי איז דער גאנצער ענין פון תורה אלץ מלמעלה. און דערפאר האבן זיי געטענה׳ט, אדרבה, אז משה רבינו, דער וואס קיבל תורה מסיני, משה רבינו איז געווען אן אוהב ישראל, וואס אהבת ישראל מיינט אז מען גיט אלץ מלמעלה. וואס דארף מען זיך הארן? וואס דארף מען זיך מוטשען? מען קען אלץ גיין בדרך מתנה. דערפאר האט ער געמאכט אז שבועות זאל זיין זונטאג, אז תורה זאל געגעבן ווערן בדרך מתנה, אלץ מלמעלה. אויף דעם האט רבי יוחנן בן זכאי געענטפערט און געמאכט א טענה. רבי יוחנן בן זכאי, וואס איז געווען פון די ראשי התנאים, נאך דעם חורבן בית
12:53 המקדש, התווכח עם הבייתוסים ואמר לו: ״אם משה רבינו אוהב ישראל היה, למה איחרן במדבר ארבעים שנה?״ למה התכוון? הרי אנחנו יודעים שארבעים השנים במדבר היו, על פי פשוטו של מקרא, עונש. בני ישראל חטאו בחטא המרגלים, והתורה מעידה שהקב״ה נתן להם עונש של ארבעים שנה. אבל אנחנו יודעים שבתורה אין עונשים שהם סתם עונשים. העניין הוא שבמשך ארבעים השנים שבני ישראל היו עם משה רבינו, הם עברו את העבודה שהייתה להם אז ועמדו בכל הניסיונות, בכל העליות והירידות. משה רבינו עסק איתם ארבעים שנה וחינך אותם כיצד יהודי יכול להגיע למדרגה הגבוהה ביותר על ידי עבודה ויגיעה. הרי בני ישראל יכלו להיכנס לארץ ישראל בשלושה ימים, כפי שרש״י אומר בפרשת דברים. בשלושה ימים אפשר ללכת מחורב, מסיני, וכפי שמסופר בפרשת בהעלותך, ״ויסעו דרך שלשת ימים״ — לעבור את כל הדרך ולהגיע לארץ ישראל. אבל אז היו מקבלים את כל הדברים האלה בדרך מתנה מלמעלה. ואילו אהבת ישראל האמיתית של משה התבטאה בכך שמשה רבינו עשה בדיוק להפך: כדי לקבל את התורה וכדי לקבל את ארץ ישראל, הדבר צריך לבוא על ידי עבודה ויגיעה.
12:53 המקדש, האט זיך געקריגט מיט די ביתוסים און האט אים געזאגט: ״אם משה רבינו אוהב ישראל היה, למה איחרן במדבר ארבעים שנה?״ וואס האט ער געמיינט? מיר ווייסן דאך אז דער ענין פון די ארבעים שנה במדבר, פשוט׳ער פשט, איז געווען אן עונש. דעמאלט האבן די אידן זיך פארזינדיגט, און זיי האבן געהאט חטא המרגלים, און די תורה איז מעיד אז דער אויבערשטער האט זיי געגעבן אן עונש, ארבעים שנה. ווייסט מען דאך אבער אז אין תורה איז נישט דא קיין עונשין, סתם עונשין. נאר דער ענין איז, אז דורך דעם וואס אידן זיינען געווען מיט משה רבינו ארבעים שנה, האבן זיי דעמאלט אויסגעהאט דורך די עבודה וואס זיי האבן דעמאלט געהאט במשך פערציג יאר, און בייגעשטאנען די אלע נסיונות, מיט די עליות, מיט די ירידות, וואס משה רבינו האט מיט זיי זיך מתעסק געווען פערציג יאר, האט ער מחנך געווען אידן אויף ווי אזוי א איד קען צוקומען צו דער העכסטער מדרגה על ידי עבודה ויגיעה. דאס הייסט, אידן האבן געקענט אריינגיין אין ארץ ישראל, ווי רש״י זאגט, אין דריי טעג. רש״י בפרשת דברים. שלשה ימים, דו קענסט גיין פון חורב, פון סיני, און ווי מען דערציילט אין פרשת בהעלותך, ״ויסעו דרך שלשת ימים״, אז אין דריי טעג קען מען דורכגיין די גאנצע וועג און זיין אין ארץ ישראל. אבער דעמאלט וואלט מען באקומען די אלע זאכן בדרך מתנה מלמעלה. און דאך, די אמת׳ע אהבת ישראל פון משה — משה רבינו האט געטאן פונקט פארקערט: צו באקומען תורה, צו באקומען ארץ ישראל, דארף זיין דורך עבודה ויגיעה.
14:22 עבודה בקדושה בכוח עצמו. לכן משה רבינו הוליך אותם במדבר ארבעים שנה. לא היה זה סתם עונש שנועד לייגע את בני ישראל ולענות אותם, אלא אהבת ישראל האמיתית של משה רבינו: לגלות את הקדושה הפנימית, לגלות את הכוחות הנעלמים ואת הקדושה האמיתית של בני ישראל, כך שכל אחד יוכל להגיע למדרגה הגבוהה ביותר על ידי עבודתו שלו. ובדרך זו הגיעו למתן תורה. לכן טען רבי יוחנן בן זכאי ששבועות צריך לחול על ידי ספירה. שבועות צריך לבוא אחרי ארבעים ותשעה ימי הספירה. צריך להיות ״תספרו חמישים יום״. כלומר, כל אחד צריך לעבור את מ״ט ימי הספירה, ורק אחריהם מגיע חג השבועות. צריך לעסוק בעבודה בפועל ולהפוך את המידות, ורק אז יכול כל אחד להגיע לגילוי של מתן תורה. אף שאת יום החמישים אין סופרים, כפי שמבואר בחסידות, וכפי שהרבי מביא מלקוטי תורה, שלאחר שכל אחד עשה את עבודתו במ״ט הימים, נותנים לו מלמעלה את שער החמישים בדרך מתנה — בכל זאת אומרת התורה ״תספרו חמישים יום״. אפילו שער החמישים נחשב כאילו הגיע על ידי עבודתך ויגיעתך. כלומר, המעשה שהגמרא מספרת לנו כאן על רבי יוחנן בן זכאי בא ללמד אותנו מהו האופן האמיתי שבו כל אחד מקבל את התורה. אהבת ישראל האמיתית של משה רבינו היא שהוא
14:22 עבודה בקדושה בכח עצמו. און דאס איז געווען וואס משה רבינו האט זיי געפירט במדבר ארבעים שנה, ניט סתם געווען אן עונש, אויסמארטערן און אויסמוטשן אידן. נאר די אמתע אהבת ישראל פון משה רבינו איז צו מגלה זיין די קדושה פנימית, מגלה זיין די כחות הנעלמים, די אמתע קדושה פון אידן, אז יעדער איינער קען דורך זיין אייגענע עבודה צוקומען צו דער העכסטער מדרגה. און אויף דעם וועג איז דא געווען הגיע צו מתן תורה. דערפאר האט געטענה׳ט רבי יוחנן בן זכאי: שבועות דארף אויסקומען דורך ספירה. שבועות דארף זיין דורך דעם וואס איז דא די ארבעים ותשע ימי הספירה. דארף זיין „תספרו חמישים יום“. דאס הייסט, יעדער דארף האבן מ״ט ימי ספירה. און די מ״ט ימי ספירה איז ווען דאס קומט אויס. און מען דארף האבן מיט א פשט בעבודה, און מען זאל מהפך זיין די מדות. און ערשט דעמאלט קען יעדער קומען צו דעם גילוי פון מתן תורה. אפילו אז דעם יום החמישים ציילט מען ניט, ווי ס׳שטייט אין חסידות, אז דער רבי ברענגט אין לקוטי תורה, אז דעם יום החמישים באקומט מען מלמעלה נאך דעם וואס יעדער האט געטאן אין מ״ט טעג, דעמאלט גיט מען מלמעלה בדרך מתנה דעם שער החמישים. פונדעסטוועגן זאגט די תורה „תספרו חמישים יום“. אפילו דער שער החמישים וועט גערעכנט ווערן אז ס׳איז געקומען דורך דיין עבודה ויגיעה. דאס הייסט אז דאס וואס די גמרא דערציילט אונז דא די מעשה מיט רבי יוחנן בן זכאי, קומט אונז צו דערציילן ווי אזוי דער אמתער אופן ווי יעדער איז מקבל די תורה. די אמתע אהבת ישראל פון משה רבינו איז אז ער
15:46 לא הסתפק בכך שנותנים לאדם ברכה מלמעלה, והצדיק עוזר לו, והוא מקבל את הדברים רק בדרך מתנה מלמעלה. משה רבינו, אוהב ישראל האמיתי, רצה שבני ישראל יעבדו בקדושה בכוח עצמם, יעברו את הניסיונות ויזככו את עצמם. דרך כל העליות והירידות שבני ישראל עברו, הם הגיעו למצב של ״ואתם הדבקים בה׳ אלקיכם חיים כולכם היום״, ויכלו להיות מוכנים לקבל את הפנימיות, להיכנס לארץ ישראל ולקבל את התורה באופן הזה. ממילא, הדבר נותן לנו בהירות רבה יותר בעניין ימי התשלומין של חג השבועות. הרי ימי התשלומין של חג השבועות נוגעים, כפי שאומרת הגמרא במסכת חגיגה וכפי שמובא בשולחן ערוך, להקרבת הקרבנות של בני ישראל. בכל ימי התשלומין האחרים שאנו מוצאים, שבהם בני ישראל הקריבו קרבנות בפסח ובסוכות, הימים היו ימי חג. אלה ימי חול המועד מן התורה. בפסח יש שבעה ימים, ובסוכות שבעה ימים ושמיני עצרת — ימים קדושים. ואילו בשבועות ימי התשלומין הם דווקא ימי חול. אלה אינם ימים קדושים, אלא ימי חול. מבחינה הלכתית, כן, אלה ימים שמן הדין אינם ימי חול המועד ואינם ימי יום טוב. ובכל זאת, הם
15:46 ניט נאר מען גיט מלמעלה א ברכה און דער צדיק העלפט דיר, און דו באקומסט די זאכן נאר בדרך מתנה מלמעלה. משה רבינו, דער אמתער אוהב ישראל, וואס האט געהאט מיט אידן, אז זיי זאלן זיין די עבודה בקדושה בכח עצמו, איבערגיין די נסיונות און זיך מזכך זיין. דורך די אלע עליות וירידות וואס אידן האבן דורכגעמאכט, זענען זיי צוגעקומען צו זיין „ואתם הדבקים בה׳ אלקיכם חיים כולכם היום“, און קענען זיין גרייט לקבל את הפנימיות, צו אריינגיין אין ארץ ישראל, און אויף דעם אופן מקבל זיין די תורה. איז ממילא פון דעם באקומט מען א מערער קלארקייט אין דעם ענין פון די ימי התשלומין פון חג השבועות. וואס דאס איז וואס מיר געפינען, אז די ימי התשלומין פון חג השבועות איז דאך, ווי די גמרא זאגט אין מסכת חגיגה, וואס עס ברענגט זיך אין שולחן ערוך, וואס דאס איז געווען דער ענין וואס אידן האבן געמאכט די קרבנות. איז אלע ימי התשלומין וואס מיר געפינען, וואס אידן האבן מקריב געווען קרבנות אין פסח און אין סוכות, איז געווען יום טוב׳דיגע טעג. ס׳איז חול המועד מן התורה. פסח האט שבעה ימים, שבעה ימים; סוכות האט שבעה ימים, יום השמיני עצרת, איז הייליגע טעג. און אין שבועות איז די ימי התשלומין ימי החול דווקא. ס׳איז גראדע נישט קיין הייליגע טעג, ס׳איז ימי החול. און דאס איז טעג וואס מצד ההלכה, יא, דאס איז טעג וואס מן הדין דאס איז נישט קיין חול המועד׳דיגע טעג, נישט קיין יום טוב׳דיגע טעג. און פונדעסטוועגן איז דאס
17:11 נעשו ימי התשלומין שבהם בני ישראל הקריבו לכתחילה את הקרבנות לאחר יום טוב ראשון של עצרת. כך אומרת הגמרא במסכת חגיגה, והדבר מובא גם בהלכה: היו מקריבים את הקרבנות בימי התשלומין, שהיו ימי חול. בכך התורה רומזת לנו שלימוד התורה אינו עניין שתלוי רק במה שנותנים מלמעלה, בימים קדושים שבהם משפיעים מלמעלה ואז היהודי מתמסר לתורה. לא, להפך: גם כשהיהודי נמצא בימי החול, ביום רביעי רגיל, ביום פשוט, הוא מתמסר לתורה ועובד בכוח עצמו, עמל בכוחותיו שלו וביגיעה שלו. וזוהי הדרך האמיתית שבה יהודי זוכה לברכה בתורה ולברכה בעבודה — דווקא בשונה ממצב שבו נותנים לו מלמעלה את כל הגילויים. אמנם קודם לכן היה גילוי גדול של תורה, בחג השבועות. אבל המעלה העיקרית בתורה היא שיהודי מתייגע ועמל בכוח עצמו, כך שהוא יכול להיות כלי לתורה ולקלוט אותה בכוחותיו שלו, ביגיעה שלו. ודווקא היגיעה שלו מעלה אותו למדרגות הגבוהות ביותר. אני זוכר שבשנת תשמ״ט אצל הרבי היה [לא ברור] סיון מאוד. זו הייתה שנה מיוחדת. קרה אז דבר: הרבי התוועד, היו שיחות, כן, כמעט בכל לילה היו שיחות, לא רק ביום טוב של שבועות עצמו. הימים חלו
17:11 געווארן ימי התשלומין וואס אידן לכתחילה, די גמרא זאגט חגיגה, יא, און ס׳ברענגט זיך אראפ אויך אין הלכה, די גאנצע ענין אז מען לכתחילה איז מקריב געווען די קרבנות נאך יום טוב ראשון של עצרת, אין די טעג פון ימי התשלומין וואס איז געווען וואכעדיגע טעג. ווייל דאס איז די תורה מרמז צו אונז, אז דער ענין פון לימוד התורה, דאס איז נישט נאר א זאך וואס איז תלוי מלמעלה, הייליגע טעג וואס מען גיט מלמעלה און דעמאלט גיט זיך דער איד איבער צו תורה. ניין, פארקערט: אז דער איד איז אין ימי החול, א פשוטער מיטוואך, א פשוטער טאג, און א איד גיט זיך איבער צו תורה בעבודה בכח עצמו, און ער הארעוועט מיט זיין אייגענע כחות, מיט זיין אייגענע יגיעה. און דאס איז דער אמתער וועג וואו א איד איז ברכה בתורה און ברכה בעבודה. דווקא אנדערש ווי ווען מלמעלה גיט מען אים די אלע גילויים. טאקע פריער איז טאקע גרויס דער גילוי פון תורה, דאס איז געווען ביי חג השבועות. אבער די עיקר מעלה פון תורה איז וואס א איד איז זיך מייגע און הארעוועט בכח עצמו, אז ער קען זיין א כלי לתורה און אויפנעמען די תורה מיט זיין אייגענע כחות, מיט זיין אייגענע יגיעה. און דווקא די אייגענע יגיעה, דאס הייבט א איד צו די העכסטע מדרגות. איך געדענק, ס׳איז געווען ביים רבי׳ן די יאר תשמ״ט, געווען זייער א [לא ברור] סיון. געווען א מערקווירדיגע יאר. איז געווען א זאך, דער רבי דעמאלט האט זיך פארברענגט, איז געווען שיחות, יא, כמעט יעדער נאכט איז געווען שיחות, נאך נישט נאר יום טוב פון שבועות אליין, די טעג פאלטן
18:41 [לא ברור]. היה חג שבועות שמח מאוד, מרומם מאוד, חג שבועות נעלה ביותר. הגיע ליל י"ג בסיון, מוצאי י"ב בסיון. אבל עוד האירו כל ימי התשלומין; ובכל זאת, כבר היה זה מוצאי י"ב בסיון. על פי ההלכה, אדמו"ר הזקן פוסק שבי"ג בסיון כבר אומרים תחנון. י"ב בסיון הוא היום האחרון שאין אומרים בו תחנון. כך פוסק אדמו"ר הזקן. וממילא, במוצאי י"ב בסיון כבר חלפו כל הגילויים. הרבי אמר פעם שיחה. זו הייתה שיחה מעניינת מאוד, חמה מאוד ועשירה מאוד. וזו הייתה הנקודה שהרבי ביאר בה: מה עניינו של מוצאי י"ב בסיון? נמצאים בי"ג בסיון. מה רוצים מאיתנו? מה יהודי צריך לקחת מזה? הרבי עבר בשיחה על כל הימים הקדושים, ואדמו"ר הזקן הרי אומר בשולחן ערוך שבמשך כל שנים עשר הימים אין אומרים תחנון. החל מא' בסיון ביאר הרבי מה היה עניינו של כל יום: א' בסיון היה ראש חודש, ובב' בסיון נאמר להם ״ואתם תהיו לי ממלכת כהנים״, ובג' בסיון הייתה ההגבלה, ובד' בסיון היו ימי פרישה, וכן הלאה — כל הדברים שהתרחשו בכל יום מימות החול. אחר כך הגיע מתן תורה, ואחר כך היו ימי התשלומין, שבהם הביאו יהודים את הקרבנות. גם אלה היו ימים קדושים, ימי תשלומין של מתן תורה. אבל כל זה הוא מה
18:41 [לא ברור]. ס'איז געווען זייער, זייער פרייליך, זייער אויפגעהויבן, א זייער דערהויבענער חג השבועות. ס'איז געקומען צו גיין י"ב סיון, מוצאי י"ב סיון. נאר איבער דעם שיינען נאך די אלע טעג פון תשלומין, יא, ס'איז שוין געווען די נאכט מוצאי י"ב סיון. על פי הלכה, און דער אלטער רבי פסק'נט, אז י"ג סיון זאגט מען שוין תחנון. י"ב סיון דאס איז דער לעצטער טאג וואס מ'זאגט נישט קיין תחנון. אזוי פסק'נט דער אלטער רבי. איז ממילא, ס'איז מוצאי י"ב סיון, איז שוין אריבער די אלע גילויים. דער רבי האט אמאל גערעדט א שיחה. ס'איז געווען א זייער אינטערעסאנטע, זייער ווארעמע און זייער רייכע שיחה. און דאס איז געווען די נקודה וואס דער רבי האט אמאל אויסגעטייטשט. וואס איז דער ענין פון מוצאי י"ב סיון? מ'געפינט זיך אין י"ג סיון. וואס וויל מען פון אונז? וואס דארף א איד נעמען? דער רבי האט אמאל גערעדט, האט דורכגעגאנגען די אלע הייליגע טעג, יא, און דער אלטער רבי זאגט דאך אין שולחן ערוך אז די גאנצע צוועלף טעג זאגט מען נישט קיין תחנון. פון א' סיון טייטשט ער אויס יעדן טאג וואס איז געווען דער ענין פון דעם טאג. און ער מסביר אז א' סיון, דאס איז געווען ראש חודש, און ב' סיון האט מען זיי געזאגט „ואתם תהיו לי ממלכת כהנים“, און ג' סיון איז געווען די הגבלה, און ד' סיון איז געווען ימי פרישה, וכו', די אלע זאכן וואס זענען פארגעקומען יעדן טאג אין ימי החול. שפעטער איז געקומען צו גיין מתן תורה, שפעטער זענען געווען די תשלומין וואס אידן האבן געברענגט די קרבנות, איז דאס אויך געווען הייליגע טעג, ימי תשלומין פון מתן תורה. אבער דאס איז אלץ וואס
20:08 שנותנים מלמעלה. כל אלה הם עניינים שנותנים לנו מלמעלה: ימים שמחים וימים קדושים, שעדיין מאיר בהם האור של מתן תורה. כך גם ימי התשלומין [לא ברור]. ומכיוון שלדברי חז״ל אלה אכן היו ימי תשלומין, שבהם אפשר היה להביא את כל הקרבנות, ממילא גם זה היה זמן שעדיין מאיר בו האור של מתן תורה. אבל כשמסתיים י״ב בסיון, אמר הרבי, ונכנסים לי״ג בסיון, מסתיים האור. אין הכוונה שהקדושה הסתיימה; הזמן הקדוש הסתיים, וכעת מתחילים חיי היום־יום. וכעת מגיעה אבן הבוחן: כשיהודי, לאחר י״ב בסיון, לאחר שהסתיימו ימי התשלומין, מתיישב ולומד בהתמדה ושקידה נגלה וחסידות, ומתיישב ומתחיל ללמוד ביגיעה עצומה — אז רואים שהוא אכן קיבל את התורה. העובדה שאתה לומד תורה בזמן של שבועות, שאתה לומד תורה בימי חג השבועות עצמם ואפילו בימי התשלומין, עדיין יכולה להיות משום שהאור של מתן תורה מאיר בך, וממילא אינך לומד תורה בכוחותיך שלך. אבל מתי רואים שמתן תורה אכן פעל, שהתורה נעשתה דבר שלך? כשהדבר בא מכך שאתה עצמך בחרת, אתה עצמך התמסרת, ואתה עצמך לקחת את התורה, עד שנעשתה דבר שלך — ״כי הם חיינו ואורך ימינו״. כאשר
20:08 מ'גיט מלמעלה. דאס זענען אלץ ענינים וואס מ'גיט אונז מלמעלה, פרייליכע טעג און הייליגע טעג, וואס דעמאלט איז נאך דער אור פון מתן תורה. איז אויך די ימי תשלומין [לא ברור]. אבער וויבאלד אז לחז"ל, אויף די חכמים, איז טאקע געווען אז דאס זענען ימי תשלומין, וואס מ'האט געקענט ברענגען דעמאלט די אלע קרבנות, איז במילא דאס אויך געווען א צייט וואס מ'האט נאך דער אור פון מתן תורה. בשעת ס'ענדיגן זיך י"ב סיון, האט דער רבי געזאגט, און ס'גייט אריין אין י"ג סיון, איז געענדיגט דער אור. ס'איז נישט אז ס'האט זיך געענדיגט די הייליקייט, די קדושה; די הייליגע צייט האט זיך געענדיגט, ס'הייבט זיך אן איצט יום־יום, חיי יום־יום. איז איצט דער אבן הבוחן, אז א איד נאך י"ב סיון, ס'איז געענדיגט די ימי תשלומין, און א איד זעצט זיך אוועק און לערנט בהתמדה ושקידה נגלה וחסידות, און אז ער זעצט זיך אוועק און הויבט אן לערנען ביגיעה עצומה, אט דא זעט מען אז ער האט טאקע מקבל געווען די תורה. דאס וואס דו לערנסט תורה די צייט פון שבועות, אט דאס וואס דו לערנסט תורה אין ימי השבועות עצמו, און אפילו ימי תשלומין, איז דאס נאך אלץ, קען זיין, וויבאלד דער אור פון מתן תורה לייכט אריין ביי דיר, און במילא לערנסטו תורה נישט מיט דיינע אייגענע כוחות. אבער ווען זעט מען אז מתן תורה האט טאקע אויפגעטאן, אז תורה איז געווארן דיין אייגענע זאך? אז דאס קומט, אז דו אליין האסט בוחר געווען, דו אליין האסט זיך איבערגעגעבן, און דו אליין האסט גענומען תורה, אז ס'איז געווארן דיין אייגענע זאך, כי הם חיינו ואורך ימינו. אז
21:43 מסתיים זמן חג השבועות, ואפילו ימי התשלומין מסתיימים, ויהודי מתיישב ללמוד תורה ביגיעה עצומה, בהתמדה ושקידה, ולומד נגלה וחסידות — אז זו אבן הבוחן לכך שהוא אכן קיבל את התורה. וכאשר כך יהיה אצל יהודים, הדבר יביא את מה שמובא בחסידות בשם הזוהר על המילים ״יעשה למחכה לו״, בנוגע לגילוי המשיח: ״עין לא ראתה אלקים זולתך יעשה למחכה לו״. גילויים גדולים וכל הדברים שיתגלו לעתיד לבוא, בימות המשיח. ״יעשה למחכה לו״ — ״למחכה לו״ הוא, כפי שהזוהר מפרש, ״מאן דדחקין למילין דחכמתא״. על ידי העבודה ביגיעה בכוח עצמו, כשיהודי מתחיל ללמוד בהתמדה ושקידה וביגיעה עצומה, הוא מביא לידי פועל את כוח העבודה שקיבלנו במתן תורה, ומתחיל ללמוד נגלה וחסידות. זהו ״יעשה למחכה לו״, וזה אכן יהיה בקרוב בימינו. נראה את כל הגילויים הגדולים ונקבל את הגילויים האמיתיים של סודות התורה, של ״תורה חדשה מאתי תצא״. ורש״י אומר על הפסוק הראשון בשיר השירים, ״עוד ישקני מנשיקות פיהו״, שיגלה להם סוד טעמיה ומסתר צפונותיה — סודות התורה האמיתיים, שנשמע מפי משיח, במהרה בימינו, אמן.
21:43 בשעת ס'ענדיגט זיך די צייט פון שבועות, וואס ס'ענדיגן זיך אפילו די ימי תשלומין, און א איד לערנט תורה, זעצט זיך אוועק, און דארף זיך אוועקזעצן לערנען ביגיעה עצומה, בהתמדה ושקידה, לערנט תורה נגלה וחסידות, אט דעמאלט דאס איז דער אבן הבוחן אז ער האט טאקע מקבל געווען די תורה. און דעמאלט, בשעת ביי אידן וועט זיין טאקע דער ענין, איז דאס וואס ברענגט זיך אראפ, און חסידות ברענגט בשם הזוהר דער ווארט פון „יעשה למחכה לו“, בנוגע צו גילוי המשיח, וואס שטייט „עין לא ראתה אלקים זולתך יעשה למחכה לו“. גרויסע גילויים און אלע זאכן וואס וועלן זיך אנטפלעקן לעתיד לבוא, ימות המשיח. „יעשה למחכה לו“, „למחכה לו“ דאס איז, ווי דער זוהר טייטשט, „מאן דדחקין למילין דחכמתא“. אז דורך די עבודה ביגיעה בכח עצמו, וואס א איד הויבט אן לערנען, און הויבט אן בהתמדה ושקידה ביגיעה עצומה, אט דאס איז דער כח העבודה וואס מ'האט באקומען מתן תורה, און ברענגט דאס אראפ בפועל, אהובן לערנען נגלה וחסידות, אט דאס איז דער „יעשה למחכה לו“, וואס דאס וועט זיין טאקע בקרוב בימינו. וועלן מיר זען די אלע גרויסע, מקבל זיין די אמתע גילויים פון סודות התורה, פון „תורה חדשה מאתי תצא“. און רש"י זאגט אויף דעם ערשטן פסוק פון שיר השירים, „עוד ישקני מנשיקות פיהו“, אפגלה זיין זיי סוד טעמיה ומסתר צפונותיה, די אמתע סודות התורה, וואס מיר וועלן הערן מפי משיח, במהרה בימינו, אמן.