טלית און ציצית, אמונה און דעת, די טענה פון קרח וועגן טלית שכולה תכלת - הרב אשר פרקש

00:01 אין די צייטן פון ר' רש"ב אין רוסלאנד האט דעמאלט די ממשלה געזוכט צו מאכן כל מיני גזירות. אין יענע צייטן זענען געווען משכילים, אידן וואס זענען געווען ווייט פון תורה ומצוות, און זיי האבן די גאנצע צייט פרובירט צו פירן א מלחמה אנטקעגן די אידן וואס זענען געווען חרדים, שומרי תורה ומצוות. און זיי האבן געמאכט א יד אחת מיט דער ממשלה. און וואו מען האט נאר געקענט, האבן זיי פרובירט מאכן צרות פאר פרומע אידן. עס איז דעמאלט געווען א איד, א רב מטעם, וואס איז געווען פון די גרעסטע משכילים אין אדעס. ער איז געווען א מומר גמור, און ער האט געפירט א מלחמה און פרובירט צו מאכן כל מיני גזירות, מבטל זיין כמה וכמה ענינים אין אידישקייט. מען האט אים גערופן ד"ר קרעבס. על כל פנים, ווי די מעשה דערציילט זיך, דער ר' רש"ב האט געוואוסט אז יענער האט געטאן א גאנצע מלאכה, געארבעט עטליכע יאר צוזאמענצוקלייבן כל מיני ענינים, כל מיני טענות אנטקעגן כמה וכמה ענינים וואס ער האט געוואלט אריינמישן די ממשלה, אז מען זאל מאכן גזירות און מען זאל מכריח זיין, אז מען זאל דאס מבטל זיין, משנה זיין, כל מיני ענינים בפרט. ער האט געפירט א מלחמה אנטקעגן דעם ענין פון לימוד הקבלה, פנימיות התורה, און האט געוואלט מכריח זיין אז דאס איז נישט מתאים מיט די תביעות פון דער ממשלה. ר' רש"ב האט גערופן דעם זון, דעם פריערדיקן רבי'ן, דעם ריי"ץ, און ער האט אים געזאגט אז ער

02:05 זאל פארן קיין פעטערבורג און זען וואס ער קען טאן צו קענען מבטל זיין די גזירה. דער ריי"ץ איז דעמאלט געפארן קיין פעטערבורג, האט זיך דארט געטראפן מיט כל מיני חשובע מענטשן, אידן און נישט־אידן, מענטשן פון דער ממשלה און שרים. און ער האט געזען אז עס איז זייער, זייער ערנסט און זייער שארף. און על פי דרך הטבע האט ער נישט געטראפן קיין וועג ווי אזוי צו קענען מבטל זיין די גזירה. ער איז געווען זייער צובראכן און איז צוריקגעפארן קיין ליובאוויטש, כדי דערציילן דעם טאטן, דעם ר' רש"ב, וואס די מצב איז, און אז ער געפינט נישט קיין וועג ווי אזוי מתקן צו זיין דעם ענין. און ער איז אנגעקומען קיין ליובאוויטש. ס'איז געווען א שווערע, א גאנצע נסיעה, [לא ברור], דער גאנצער שלעפ. ווען ער איז אנגעקומען קיין ליובאוויטש, האט ער געטראפן זיין טאטן, דעם ר' רש"ב. ער איז געשטאנען דעמאלט פארן דאווענען און ער האט געהאלטן דעם טלית אויף זיינע פלייצעס. ביידע ציצית פונעם פארנט זענען געווען פאראונטן דעם טלית. לייגט מען דעם טלית אויף די פלייצעס און מיט ביידע די ציצית, ל"ב חוטין, מיט אלע ענינים. האט ער געזען ווי זיין טאטע איז געגאנגען אין צימער אהין און צוריק, און האט געהאלטן דעם טלית איבער די פלייצעס, און ער האט געהאלטן די ציצית אין דער האנט, ביידע ציצית. שוין, די מעשה איז געווען, ער איז געווען פארטראכט, און אזוי איז ער ארומגעגאנגען אהין און צוריק אין צימער. ווען דער ריי"ץ איז אריינגעקומען אין צימער און האט אנגעהויבן דערציילן זיין טאטן די ביטערע מצב, און

03:57 אז עס ווייזט אויס אז על פי דרך הטבע טרעפט ער נישט קיין וועג ווי אזוי צו קענען מבטל זיין די גזירה, האט דער ר' רש"ב אים גלייך געזאגט אז עס איז דאך ידוע, ווי עס שטייט אין קבלה, אין תורת החסידות, אז טלית איז אן אור מקיף. און ס'איז דאך ידוע, אור מקיף איז מסמא עיני החיצונים, אז אור מקיף מאכט בלינד די קליפות, די עיני החיצונים. ובמילא איז דאס א סגולה. ווען נאר דער פריערדיקער רבי האט געהערט די ווערטער, האט ער גלייך גענומען די ציצית און געגעבן א קוש די ציצית מיטן מויל, און איז גלייך ארויסגעגאנגען, צוריקגעפארן, גענומען צוריק דעם באן, מיט דער גאנצער נסיעה און דעם גאנצן שלעפ, צוריקגעפארן קיין פעטערבורג. און דאס מאל איז געווען אז ער איז געגאנגען אויף מסירות נפש. און דאס מאל איז ער נישט געגאנגען מיט כל מיני זוכן כל מיני פנים און אזוי, צוקומען און מאכן כל מיני קשרים, יא. נאר ער איז גלייך געגאנגען צו דער שטוב פון יענעם משכיל, פון יענעם מנהיג, יענעם מענטש, און האט אים געקלאפט אין טיר און אים געזאגט אז ער וויל זיך דאך מיט אים טרעפן. „איך וויל מאכן מיט אים א שיחה.“ האט יענער געזאגט: „לאמיר זיך איצטער רעדן, איך האב עפעס צו פרעגן. ווי קענט איר איצטער, איצטער זיך צונויפרעדן?“ און יענער האט אים אנגענומען מיט דער גאנצער שמחה, מיט דער גאנצער ברייטקייט און אזוי. שוין עטליכע [לא ברור]

05:40 יא, אז איינער קלייבט זיך אן מיט כל מיני חקירות און ראיות און כל מיני הנהגות און כל מיני מנהגים און כל מיני זאכן, וואס האט נישט קיין מקור, און האט כל מיני חקירות, [לא ברור]. און ער גייט מיט דעם אלץ אין עטליכע טעג. האט ער א שיחה געהאט מיט דעם ראש, [לא ברור], מיט די שרים, מיט וועלכע ער איז געווען, און לייגט נייע גזירות אויף אידן. האט מען אים געזאגט: „דעם וואלט מען נישט געקענט ארויסקריכן. ס'וועט זיין זייער ביטער, ביטער.“ און מ'האט געלאכט און מזלזל געווען אין כמה ענינים, און בפרט אין די מנהגים, אין חסידות, און אין קבלה און די הנהגות על פי דרכי הקבלה. און אזוי ווי ער האט גערעדט, דער פריערדיקער רבי האט זיך געמאכט אזוי ווי מ'זאגט, פארטעמט, און זאגט אים: „וואס זאגט איר? נו, וואס זאגט איר? איך וואלט געוואלט זען וואס איז דאס געשריבענע.“ און יענער מיט די גרויסע גאוה איז גלייך געגאנגען צו די שאפן, ארויסגענומען א גאנצן ספר וואס ער האט געארבעט אויף דעם, א ביכל וואס ער האט מלקט געווען. די אלע זאכן וואס ער האט אויף דעם געארבעט, דאס זיינען זיינע חקירות. און האט עס צוריק אויפן טיש און האט אנגעהויבן באווייזן וואס דאס זיינען די זאכן וואס ער שרייבט, חקירות און ראיות. דער פריערדיקער רבי האט גענומען דעם ספר, ווי זיי שטייען אזוי צוזאמען ביים טיש, און יענער האט אנגעהויבן באווייזן אין דעם ספר, דעם בוך. דער פריערדיקער רבי האט גענומען די גאנצע

07:09 זאך און האט גלייך אנגעהויבן צו רייסן איין פאפיר נאך א פאפיר, א שטיקל נאך א שטיקל. יענער איז געווארן אינגאנצן אויפגעהיצט, אין כעס, אנגעהויבן שרייען. דערווייל דער פריערדיקער רבי, קאלטבלוטיק, נעמט און רייסט נאך א פאפיר, נאך א פאפיר, נאך א פאפיר. און אזוי האט ער גענומען רייסן, ביז ס'איז גארנישט געבליבן, קיין שריד ופליט. יענער איז געווארן אויס מענטש, געשריגן, געקלאפט, און ער האט זיך אפילו נישט געקענט [לא ברור]. אזוי דער פריערדיקער רבי. ער איז געווען אינגאנצן אזוי ווילד ווי א חיה. אבער דערווייל דער פריערדיקער רבי, אן שום פחד, האט גענומען רייסן די גאנצע זאך אויף שטיקלעך. ווען ער האט געענדיגט די ארבעט, איז ער ארויסגעגאנגען פון שטוב און האט געלאפן. צוריקגעלאפן קיין ליובאוויטש און דערציילט דעם רבי רש"ב וואס ער האט געטאן, און האט מיט דמעות געזאגט די גאנצע זאך. יענער איז כמעט געווארן, ער האט געזען אז כל עמלו לריק. א גאנצע ארבעט וואס ער האט געטאן איז געגאנגען אין די מיסט, ווי מ'זאגט. ס'איז געווען יראת שמים. ער איז געווארן קראנק פון דעם. און ווי מ'ווייסט, אז א שטיקל צייט שפעטער איז ער נפטר געווארן פון רוב צער און יסורים פון די גאנצע ארבעט וואס ער האט געטאן, און גארנישט געקענט טאן. דאס איז געווען א מסירות נפש פון דעם רבי'ן, פון פריערדיקן רבי'ן, נאך מיט דעם קער וואס האט א קוש געטאן מיט ציצית פון זיין טאטן און אלץ. דאס איז די פרשה וואס מיר לערנען

08:44 אין די תקופה, פרשת שלח און פרשת קרח. וואס דער חיבור צווישן פרשת שלח און פרשת קרח איז, אז דא קען מען דא אריינגיין אין דעם ענין ציצית. ווי ס'ברענגט זיך אראפ אין מדרש אין דער פרשת קרח: פארוואס איז נסמך, אז די פרשת קרח קומט נאך פרשת ציצית, וואס איז דא אין פרשת שלח, איז דאך די מצוה פון ציצית, און גלייך נאך דעם קומט דער „ויקח קרח“. אויף קרח, וואס איז געווען דער „ויקח קרח“? זאגט דער מדרש, רש"י ברענגט דאס אראפ אין חומש, יא, אין ערשטן פסוק, אז איינע פון די זאכן וואס קרח איז אריינגעגאנגען מיט טענות אויף משה רבינו, אז קרח האט גענומען די צוויי הונדערט און פופציג מענטשן און ער האט זיי אנגעטאן מיט טליתות שכולן תכלת. און יוצא, איז ער ארויסגעקומען מיט דער פרשה שלפניה: אז משה רבינו איז געקומען זאגן צו אידן „ועשו להם ציצית“, און ס'דארף זיין „פתיל תכלת על כנפי בגדיהם“. משה רבינו האט געזאגט אז אויף טליתות, יא, דארף זיין ציצית, און אויף יעדער זייט דארף זיין א פתיל תכלת. איז געגאנגען קרח, גענומען צוויי הונדערט און פופציג מענטשן, און ער האט ארויפגעלייגט אויף יעדן א טלית שכולה תכלת. און ער איז געגאנגען צו משה רבינו און האט אים געזאגט: „טלית שכולה תכלת חייבת בציצית? א מענטש וואס טראגט א טלית שכולה תכלת, דארף ער טראגן ציצית?“ און משה רבינו האט אים געזאגט: „יא, דארף ער ציצית.“ און פון דעם האט ער אנגעהויבן לאכן און מזלזל זיין און געזאגט: „איי, וואס איז דאס, א מענטש וואס איין ציצית, און דא איז א טלית...“

10:24 שכולה תכלת דארף מען אין איר ציצית? און דער מדרש ממשיך נאך זאכן וואס ער האט געטענה׳ט און האט מזלזל געווען אין תורת משה רבינו. און דאס שטייט אין פסוק: „כל העדה כולם קדושים ובתוכם ה׳ ומדוע תתנשאו על קהל ה׳“. ער האט געטענה׳ט אויף משה און אהרן, ווי ס׳ברענגט זיך ארויס אין די מדרשים דער גאנצער ענין. דא ווערט אויך א שאלה, א פשוטע שאלה וואס אלע מפרשים פרעגן: וואס האט פונקט קרח געוואלט? וואס איז דער קשר? ווען מ׳קוקט אין פסוק בפשוטו, איז זיין טענה געווען „מדוע תתנשאו על קהל ה׳“. זיין טענה אויף משה רבינו איז געווען: „מדוע תתנשאו?“ וואס דארף מען אנקומען צו דער נשיאות פון משה רבינו? „כל העדה כולם קדושים“, און רש״י זאגט אז „כולם שמעו בסיני אנכי ה׳ אלקיך“. זיי אליין האבן געהערט, וואס דארף מען אנקומען צו משה רבינו? דערנאך איז דא בפשוטו, וואס ער האט געהאט טענות אויף אהרן הכהן, וואס האט געוואלט זיין א כהן גדול. איז געווען א קנאה וואס ער האט געהאט אויף משה רבינו און אהרן הכהן, „מדוע תתנשאו על קהל ה׳“. איז די שאלה: וואס איז דער קשר הענינים דא מיט דער מעשה פון ציצית? וואס האט קרח געהאט א טענה מיט דעם ענין ציצית? ער האט געברענגט א טלית שכולה תכלת — וואס איז פונקט געווען דער ענין? און זיין שאלה איז געווען: „טלית שכולה תכלת חייבת בציצית?“ לכאורה, וואס איז דער קשר מיט ציצית? די שאלה איז געווען אויף תכלת, נישט אויף ציצית. די תורה זאגט אז עס זענען דא אכט חוטים אין יעדער זייט פון

11:56 ציצית; איינע פון די חוטים דארף זיין תכלת. איז לכאורה די שאלה נישט: „טלית שכולה תכלת חייבת בתכלת?“ צי ער איז חייב אז עס זאל זיין א פסיל תכלת? אבער דער לשון פון דער שאלה, ווי ס׳ברענגט זיך אין רש״י און אין מדרשים, איז: „טלית שכולה תכלת חייבת בציצית?“ ער האט געוואלט פרעגן דעם גאנצן ענין פון ציצית, נישט נאר דעם תכלת אליין. וואס איז דא דער ביאור און וואס איז דער פשט? בפשטות, ווי עס טוען די מפרשים, פשוטו של מקרא, מסביר זיין, איז די טענה פון קרח געווען פארקערט: קרח האט געמיינט אז משה רבינו וועט אים זאגן אז אויב ס׳איז כולה תכלת, דארף מען נישט קיין פסיל תכלת, דארף מען נישט קיין ציצית. וואס דאך — א כולה תכלת, וואס דארף מען נאך א פסיל תכלת? על דרך זה, בית מלא ספרים, אז ס׳איז מלא ספרים, וואס דארף מען א מזוזה? אז משה רבינו וואלט אים געזאגט אז מ׳דארף נישט קיין תכלת, מ׳דארף נישט קיין מזוזה, ס׳איז מלא ספרים, ס׳איז כולה תכלת, דארף מען נישט. איז אויב אזוי, איז אויך די טענה: וואס דארף מען אנקומען צו יחידים? „כל העדה כולם קדושים“, אלע אידן

13:25 זיינען כולם קדושים, אלע זיינען הייליג. וואס דארף מען אנקומען צו דעם ענין פון „תתנשאו על קהל ה׳“, וואס דארף זיין דא משה מיט אהרן? אזוי מסביר׳ן די מפרשים. אבער דא איז דא א טיפער ביאור, און מ׳זעט דא אויך אין ספרים וואס זיי זענען מבאר, אז ס׳איז געווען ביי קרח א טענה מיוחדת דווקא, וואס דאס איז דער המשך הפרשה: די פרשה שלפניו איז די פרשה פון ציצית, און גלייך נאך דעם — „ויקח קרח“. דאס הייסט אז ס׳איז געווען א ספעציעלע טענה מיוחדת פון קרח אין דעם ענין פון ציצית. און וואס איז געווען די טענה? אז א טלית שכולה תכלת איז פטור נישט נאר פון תכלת, זי איז פטור אין גאנצן פון ציצית. וואס איז דער הסבר אין דער טענה פון קרח? בכלל, ווייסן מיר אז אין דעם ענין פון קרח ברענגט זיך אין חסידישע ספרים, בפרט אין כמה וכמה ספרים פון תלמידי הבעל שם טוב, אז קרח איז געווען א אדם גדול, א אדם קדוש. עס איז משמע אויך פון די מדרשים דאס, אבער בפרט אין חסידישע ספרים ברענגט זיך גרויסע ענינים בנוגע קרח: אז קרח איז געווען א איש קדוש און א אדם גדול, און ער איז געווען א בעל מדריגה. ווי מיר געפינען אין כמה וכמה פון תלמידי הבעל שם טוב, אז מען רעדט בנוגע קרח, קען מען רעדן גאר אויף א העכערן אופן, אויף אן איידעלן אופן, אז ער איז געווען א אדם גדול, אדם קדוש. נו, וואס האט געמאכט דאס? ווייל [לא ברור], ווייל אים האט

14:55 עס פעלט דער ביטול, דער מסירות נפש, וואס דארף זיין צו משה רבינו. אבער ביי קרח איז זיכער געווען, ער האט נישט סתם געמאכט מחלוקת. שפעטער איז פון דעם ארויסגעקומען ענינים בלתי רצויים, אבער אין דער שורש פון ענין איז די מחלוקת פון קרח געווען א זייער טיפע מחלוקת. איז די שאלה: וואס איז געווען די מיינונג פון קרח? וואס איז געווען זיין טענה אין דעם ענין, וואס ער האט געוואלט דווקא א טלית שכולה תכלת, און האט געוואלט אז זי זאל נישט דארפן קיין ציצית, און משה רבינו האט אים געזאגט אז אפילו א טלית שכולה תכלת חייבת בציצית? וואס איז דער הסבר דערין, און וואס איז דער ענין אין דעם? איז איינע פון די ביאורים אין דעם, וואס דער אלטער רבי איז מבאר אויף א וואונדערבארן, רייכן אופן, א זייער טיפער ביאור, וואס איז אויך א ביאור אין עבודת השם. דער כלליות'דיגער ביאור איז פארשטענדלעך על פי וואס עס שטייט אין דעם ביאור: וואס איז דער ענין פון טלית, און וואס איז דער ענין פון ציצית? דער אלטער רבי איז מבאר, אז דער ענין פון טלית איז אן אור מקיף. טלית איז א בגד, א בגד וואס נעמט ארום דעם גאנצן גוף. דאס איז דער ענין פון טלית: עס ווייזט אויף דעם ענין פון מקיף, וואס נעמט ארום דעם מענטשן. און ציצית, דער ענין פון ציצית איז פונקט פארקערט.

16:22 ציצית זענען ווי [לא ברור] וואס גייען ארויס פון די זייטן. דער חילוק צווישן טלית און ציצית: טלית [לא ברור]. צוויי פסוקים, וואס מ'זאגט אין די פסוקים וואס מ'זאגט [לא ברור] ציצית, טלית. מ'זאגט דארט, אז דער טלית נעמט ארום דעם גאנצן מענטשן. און דער ענין פון ציצית איז פונקט פארקערט. ציצית זענען ווי [לא ברור], דאס איז דוקא פונקט פארקערט: צמצום, אור פנימי, וואס קומט ארויס אין פרטים און אין [לא ברור]. דער ענין פון טלית און ציצית איז מבואר ביים אלטן רבי'ן, ביים מיטעלן רבי'ן, ביים צמח צדק, און בכמה וכמה [לא ברור]. דער ענין פון טלית און ציצית איז דער ענין פון יחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה, יחוד סובב וממלא. דאס הייסט, דער ענין פון טלית איז דער ענין פון סובב, און דער ענין פון ציצית איז דער ענין פון ממלא. דער ענין פון טלית און ציצית צוזאמען איז דער חיבור וואס דארף זיין צווישן זיי, דער חיבור צווישן סובב כל עלמין און ממלא כל עלמין, קודשא בריך הוא ושכינתיה. דאס איז דער [לא ברור]. אבער דער [לא ברור] איז א גרעסערער [לא ברור], וואס נעמט ארום.

18:15 און דערנאך איז דא דער אור וואס טראפט זיך אראפ אין יעדן פרט, און אין יעדן עולם, און יעדן נברא לפי ערכו. און דער ענין פון טלית און ציצית איז דער יחוד פון סובב און ממלא, דער יחוד פון די צוויי ענינים צוזאמען. דאס ברענגט ער אין בשם הבעל שם טוב. ער ברענגט אין א בריוו פון דעם רבי'ן הריי״צ, וואס ער שרייבט בשם הבעל שם טוב, וואס איז די כוונה פון די פסוקים וואס מ'זאגט פאר דער ברכה פון טלית און נאך דער ברכה פון טלית. פאר דער ברכה פון טלית זאגט מען: „ברכי נפשי את ה', ה' אלקי גדלת מאד, הוד והדר לבשת, עוטה אור כשלמה, נוטה שמים כיריעה.“ דערנאך זאגט מען די ברכה: „אשר קדשנו במצותיו וצונו להתעטף בציצית.“ און דערנאך זאגט מען פיר פסוקים: „מה יקר חסדך אלקים“ [לא ברור]. די פיר פסוקים וואס מ'זאגט, ברענגט ער בשם הבעל שם טוב וואס איז די כוונה פון די אלע זאכן. שרייבט ער, אז „ברכי נפשי את ה', ה' אלקי“ גייט אויף אור ממלא כל עלמין. די גמרא זאגט אין מסכת ברכות: „מה הנשמה ממלאה את הגוף, כך הקדוש ברוך הוא ממלא את העולם“ — דאס איז דער חיות וואס איז ממלא, וואס טראפט זיך אראפ אין יעדן נברא ולפי ענינו. דערנאך זאגט ער ווייטער: „עוטה אור כשלמה, נוטה שמים כיריעה.“ דאס איז דער ענין…

19:41 פון סובב כל עלמין, „עוטה אור כשלמה“, וואס נעמט ארום אלע עולמות בשוה. איז במילא, אין די ערשטע צוויי פסוקים רעדן מיר פון דעם אור הממלא כל עלמין, אור הסובב כל עלמין. דערנאך זאגט מען, דאס איז אויך בעל שם טוב, „אשר קדשנו במצותיו וצונו להתעטף בציצית“. וואס דאס איז דער חיבור צווישן סובב מיט ממלא, אז מען איז ממשיך דעם אור בלי גבול, דעם אור המקיף, דעם אור הסובב, און דאס טראגט מען אראפ ביי ציצית אין א פנימי. אזוי אז איך נעם די עולמות באופן פרטי, באופן פנימי, „להתעטף בציצית“ — יחוד פון סובב כל עלמין מיט ממלא כל עלמין, דאס ווערט איין זאך. און דערנאך זאגט מען ארבע פסוקים, און די ארבע פסוקים, דאס איז כנגד די ד׳ עולמות. יעדער פסוק גייט אויף איינע פון די ד׳ עולמות, אצילות, בריאה, יצירה, עשיה, אז דאס נעמט מען יעדער עולם לפי ענינו. „מה יקר חסדך אלקים ובני אדם בצל כנפיך יחסיון“ גייט אויף עולם האצילות, וואס דאס איז אדם, אדם העליון, בני אדם. דאס איז דער ערשטער פסוק. דערנאך שטייט „ירויון מדשן ביתך ונחל עדניך תשקם“, דער ענין פון „עדניך“, גן עדן העליון, עולם הבריאה. דערנאך גייט ווייטער, וואס מען זאגט, „כי עמך מקור חיים באורך נראה אור“, דאס גייט אויף עולם היצירה, וואס דארט איז שוין דער ענין הגילוי, „נראה אור“, דאס איז גילוי עולם היצירה. דער לעצטער פסוק, „משוך חסדך ליודעיך וצדקתך לישרי לב“, גייט אויף אידן וואס געפינען זיך דא למטה אין עולם העשיה, וואס דאס איז דא די „יודעיך“, די וואס זיינען יודעי תורה, ביז „לישרי לב“, די אנשים פשוטים און די תמימים. „יודעיך“, „לישרי לב“, און דאס איז תיכף

21:22 צוריקרינגען צום עיקר, ביז קודם נדרגא, די אנשים פשוטים, וואס דאס איז דער ענין התמימות. וואס דאס ברענגט אויך בשם הבעל שם טוב די כוונה פון ציצית. במילא קומט אויס, אז אין דעם ענין פון עטיפה בציצית, און דאס איז די פרשת ציצית, וויל מען ברענגען דעם ענין פון, וואס מען מייחד זיין סובב כל עלמין מיט ממלא כל עלמין. וואס מיינט דאס אין עבודה ביי דעם אידן? איז אזוי: אז אין עבודה בנפש האדם איז די צוויי ענינים. דער ענין פון מקיף, סובב כל עלמין, איז בכללות די עבודה פון אמונה, די עבודה פון מסירות נפש, און דאס איז דער ענין פון טלית. טלית, דאס איז אור מקיף. אין עבודה, דער ענין פון מקיף, דאס ווייזט אויף אמונה. אמונה איז אור מקיף. יעדער איד האט אין זיך אמונה. די אמונה, דאס איז א זאך וואס נעמט ארום דעם מענטשן מיט אלע זיינע ענינים. דאס איז אור מקיף, דאס איז העכער פון שכל, העכער פון הבנה, העכער פון הרגש, העכער פון אלץ, און דאס נעמט ארום דעם מענטשן דעם גאנצן. דאס איז די אמונה וואס איז מקיף דעם מענטשן בכל עניניו. וואס דאס איז וואס מען געפינט, יעדן טאג שטייט אויף אן איד, און די ערשטע זאך זאגט ער „מודה אני לפניך מלך חי וקיים שהחזרת בי נשמתי בחמלה רבה אמונתך“. וואס דער „מודה אני“, דאס איז אור מקיף, די אמונה, און די אמונה נעמט דעם גאנצן ארום. דערנאך אבער דארף זיין דער ענין פון המשכה, דעם מקיף אין פנימיות. וואס עס איז נישט גענוג אז ס׳זאל זיין נאר אמונה. וואס די עבודה דארף זיין, וואס דאס איז די ווארט פון משה רבינו, „רעיא מהימנא“, אז די

22:55 אמונה דארף מען, דארף מען דאס, דארף מען דאס — עס דארף זיין דער ענין פון ה־־ פסטכער, הרועה, רועה אמונה. מען דארף פאשן די אמונה, מען דארף די אמונה ארויסברענגען אין פנימיות, ווי עס רעדט זיך ארום, איך זע דאס. א מענטש קען אמאל זיין ביים ענין הזה, ביים האבן די אמונה, און די אמונה ליגט ביים. אבער די אמונה שטייט אין מקיף, די העכערע נפש, אבער עס נעמט נישט דורך אין די פרטים, אין חיי יום־יום, אין טאג־טעגלעכן לעבן, אין זיין שכל, אין זיין מדות, אין מחשבה, דיבור ומעשה. ווי עס ברענגט אויך אמאל די לשון, אז „גנבא אפום מחתרתא רחמנא קריא“. אז ער גלייבט טאקע אין דעם אויבערשטן, אבער פון דעם וועגן איז ער א גנב. ער שטייט ביי די גניבה, און ער האלט ביים גנב׳ענען, און בעט דעם אויבערשטן ער זאל אים העלפן גנב׳ענען. פארוואס? ווייל זיין אמונה געפינט זיך ביי אים אין נפש, אין מקיף, און עס קומט נישט אראפ אין פנימיות. און אויף דעם איז דא דער ענין פון משה רבינו. משה רבינו, וואס ער איז רעיא מהימנא, וואס ער זעט אז די אמונה דארף אראפקומען אין פנימיות, און ער איז מגלה, וואס ער איז ממשיך די אמונה אין שכל, אין הבנה והשגה, און דערנאך אין מדות, און דערנאך אין מחשבה, דיבור ומעשה, אין יעדן פרט און פרט. וואס דאס איז דער ענין פון טלית און ציצית. איצט קומט צו גיין קרח, און קרח האט געטענה׳ט פונקט פארקערט. קרח איז געווען אז טלית שכולה תכלת. קרח האט דערהערט און געפילט די מעלה פון אור מקיף, און וואס קרח איז געווען אן אדם קדוש, אן אדם נעלה, און ער האט געזען די

24:21 ממילא מקיף דווקא. דער קרח׳ס טענה איז געווען אז יראה און אמונה, ביטול, דאס איז די שטארקסטע זאך וואס איז דא. און טלית שכולה תכלת — יא, דער טלית, דער אור מקיף, איז כולה תכלת. תכלת מלשון כליון, תכלת מלשון כלות הנפש. יא, אז א איד מצד זיין טלית, מצד זיין מקיף פון אמונה, האט ער דעם ענין פון תכלת, דעם ענין פון כליון און תשוקה, א כליון צום אויבערשטן. נאר דאס קומט מצד אמונה אליין. וואס דאס איז וואס די גמרא זאגט דאך, אז תכלת דומה לים, ים דומה לרקיע, רקיע דומה לכסא הכבוד. וואס דאס איז אלץ ענינים פון [לא ברור], וואס א איד מצד זיין אמונה האט ער דעם יראת שמים און די אמונה און דעם ביטול פון כליון צו אלקות. און ממילא האט קרח גע׳טענה׳ט: טלית שכולה תכלת, א איד וואס ער איז כולו מקיף, עס לייכט ביי אים די אמונה, און די אמונה איז ביי אים באופן פון כולה תכלת, דארף מען אנקומען צו ציצית? א פנימי, א מצומצם, ענינים פון עבודה והשגה, אראפטראגן דאס אין דעת און אין שכל — די אמונה אליין איז גענוג. און דאס איז געווען ״ויקח קרח״. דאס איז מיר נישט פארשטענדליך דווקא, וואס זיין טענה דווקא איז געווען אז פטורה מציצית, ווייל עס איז געווען נישט נאר דער ענין פון פטורה מתכלת. ער האט געוואלט זאל זיין אינגאנצן פטורה מציצית. ציצית איז דער ענין פון צמצום. קרח האט געמיינט: וואס דארף מען א צמצום, וואס דארף מען זיך מתלבש זיין אין ממלא כל עלמין, וואס דארף מען אראפקומען אין עבודה והשגה און טאן בדעת און אין פרטים,

25:51 מחיי יום־יום אין פרט. בשעת א איד איז א טלית שכולה תכלת, אז ביי יעדער איד איז דא די אמונה. און דאס איז דער קשר הענינים פון די צוויי טענות. פון איין זייט האט ער גע׳טענה׳ט: טלית שכולה תכלת איז פטורה מציצית, און פון דער צווייטער זייט האט ער גע׳טענה׳ט: ״ומדוע תתנשאו על קהל ה׳״. דאס איז דער טענה פון קרח געווען. זיין טענה איז געווען אז בכללות, אז א איד בכללות, אז דער עיקר איז דא די אמונה, [לא ברור] די אמונה, דער מקיף — א מקיף איז דאך בלי גבול. סובב כל עלמין איז א בלי־גבול׳דיקער כח וואס א איד האט, און זי איז כולה תכלת, דער אור מקיף איז ביי אים, שטייט ביי אים בהתגלות. וואס רופט ביי אים ארויס א כליון און תשוקה און יראה צו דעם אויבערשטן, און תכלת איז דער ענין פון יראה. יא, איז ממילא וואס דארף מען אנקומען צו ציצית, וואס דארף מען אנקומען צו עבודה פון א פנימי, א מצומצם, עבודה והשגה, שכל, אראפברענגען דאס אין חכמה, בינה, דעת? וואס דאס איז נאר אלץ ענינים פון צמצום. און דאס האט משה רבינו מבאר געווען, אז עס איז דא א גרויסער טעות. אז מיט מקיף אליין קענען דאך דורכפאלן אלע ענינים. בכללות איז געווען מער נישט דער מקיף, פון דעם שפעטער נשתלשל געווארן די אלע זאכן וואס זענען ארויסגעקומען פון דעם, אז עס, עס, דאס קרח און, און, וכולי, ווי עס איז דער המשך הפרשה אין פרשת קרח, די אלע זאכן וואס פון דעם ארויסגעקומען. ווייל

27:12 ווייל פון דעם, דעם מקיף אליין אן א פנימיות, איז דעמאלט, ווען עס קומט אראפ אין פרטים, עס דארף קומען אין ענינים פון פרט ממש, קען זיין [לא ברור] פארקערט אויפן כח האמונה און אויפן דעם וואס ביי אים לייכט. און דערפאר קומט צו גיין דער ענין פון דער המשך הפרשה, פון פרשת שלח צו פרשת קרח. אז אין פרשת שלח איז דעמאלט געווען וואס משה רבינו האט געזאגט דעם ענין פון ציצית, וואס דאס איז דער המשך הפרשה. אז משה רבינו האט מסביר געווען אז דאס דארף זיין [לא ברור], אז די אלע פרשיות זיינען נאר בהמשך אחד. אז עס הייבט זיך אן פון די מרגלים וואס זיי האבן געוואלט בלייבן אין מדבר, אז זיי האבן נישט געוואלט אריינגיין אין ארץ ישראל, און דאס איז געווען דער שורש פון דעם טעות. שפעטער האט מען מסביר געווען אז מען דארף דווקא אריינגיין אין ארץ ישראל. און אין ארץ ישראל גופא דארף זיין עבודה אין פרטים, אין פרטי פרטים. וואס דאס איז וואס סיום פרשת שלח איז דער ענין פון ציצית, וואס דאס ברענגט ארויס אז דער מקיף דארף אראפקומען אין פנימיות; אז עס איז נישט גענוג דער טלית, עס דארף זיין דאך ציצית. און דאס איז וואס מאכט אז עס זאל לייכטן אין יעדן פרט, אין די כנף בגדיהם און אין די ל״ב חוטים, און יעדער פרט און יעדער פרט דארף זיין [לא ברור], אז דער יראה און דער קבלת עול און דער אמונה דארף דורכנעמען אין פרטים, אין אלע ווינקעלעך, אין אלע זייטן, אין מחשבה דיבור ומעשה. און בשעת [לא ברור]

28:27 דאס איז געווען דער טעות פון קרח, וואס ער האט געמיינט אז מיט דעם מקיף אליין, נאר מיט אמונה אליין, איז מען יוצא. מען האט אים אויפגעוויזן אז דאס איז טאקע נישט גענוג. ס׳דארף טאקע זיין דער מקיף, אבער צוזאמען דערמיט, ווי משה רבינו האט מגלה געווען, ס׳דארף זיין אויסער אמונה אויך דעת אין עבודה, אין אהבה, [לא ברור], אין עבודה פנימית, און אראפברענגען דאס אין פרטים און פרטי פרטים, אין יעדער זאך באופן פנימי. און דורך דעם איז „ילך לבטח דרכו“, אז ער זאל קענען טאקע דינען דעם אייבערשטן. און דאס איז וואס שטייט אין המשך הפרשה, אז ס׳איז געווארן א חיזוק. יא, אז דורך דער מחלוקת קרח איז שפעטער געווארן „משה אמת ותורתו אמת“. יא, וואס ברענגט זיך ארויס אז אמת איז ראשי תיבות: דער א׳ פון אהרן — דאס איז געווען די טענה וועגן כהונה של אהרן; און דער מ׳ פון מזוזה און דער ת׳ פון תכלת. יא, משה אמת. אז דורך די דריי ענינים פון כהונה של אהרן און מזוזה — אז אפילו א בית מלא ספרים דארף טאקע אנקומען צו א מזוזה. עס איז נישט גענוג אז ס׳איז מלא ספרים; ס׳דארף זיין א מזוזה. יא, עבודה, דורך דער עבודה פון יראת שמים וקבלת עול, [לא ברור] אויפן פתח הבית. און על דרך זה, [לא ברור] פון טלית שכולה תכלת דארף קומען צו תכלת מיט די ציצית, עבודה פנימית. און דורך דאס איז דער „משה אמת ותורתו אמת“, אז דורך דעם קומט מען טאקע זיך פארבינדן מיט משה

29:53 רבינו ותורתו באופן אמיתי. און דורך דער [לא ברור].