שבת מברכים סיון - ענווה מיט גאוה צוזאמען אלץ הכנה צו מתן תורה - הרב אשר פרקש

00:02 מ'דערציילט אז ס'איז געווען א חסיד פון דעם אלטן רבי'ן וואס האט געהייסן ר' מרדכי ליעפלער. דער חסיד ר' מרדכי ליעפלער איז געווען איינער פון די גרעסטע חסידים פון דעם אלטן רבי'ן, וואס האט געלעבט אין פטרבורג. אין יענע צייטן האבן אידן בכלל נישט געקענט לעבן אין פטרבורג. דאס איז געווען נאר די וואס זענען געווען מקורבים למלוכה, וואס זענען געגאנגען צו טאן מיט די שרי המלוכה, האבן געהאט תפקידים חשובים, האבן זיי געהאט ספעציעלע רשות'ן צו לעבן אין פטרבורג. דער חסיד ר' מרדכי ליעפלער, וועלכער איז געווען א גרויסער גביר און ער איז געווען א מקורב למלכות, האט געוואוינט אין פטרבורג. דערציילט מען אז דאס איז געווען דער חסיד, בשעת מ'האט גענומען דעם אלטן רבי'ן אין תפיסה, אין דעם מעשה. הרי ידוע אז דער אלטער רבי איז געווען אין תפיסה אין פטרבורג. ווען ס'איז געקומען דער טאג פון י"ט כסלו, האט מען דעם אלטן רבי'ן באפרייט לחופשי, איז ער ארויסגעגאנגען פון דער תפיסה. אין דעם גרויסן יום טוב פון חג הגאולה איז ער, פאר עטליכע שעות, געווען אין שטוב פון א מתנגד, און שפעטער איז ער געקומען צו דער שטוב פון ר' מרדכי ליעפלער. דאס איז געווען די שטוב וואו דער אלטער רבי איז דאן אנגעקומען נאך דעם וואס ער איז ארויס פון תפיסה. דער חסיד ר' מרדכי ליעפלער, אויף אים האט דער אלטער רבי אמאל געזאגט אז ער איז א בינוני פון תניא. אזוי, דער אלטער רבי האט געזאגט — וואס דאס טייטש פון

01:43 א בינוני פון תניא איז דאס א גאר הויכע מדרגה. ווייל דער אלטער רבי זאגט דאך אין תניא, וואס איז דער ענין פון א בינוני: „לא עבר עבירה מימיו ולא יעבור לעולם, ולא נקרא עליו שם רשע אפילו שעה אחת כל ימיו.“ דאס הייסט אז א בינוני איז א מענטש וואס ער איז שלם אין מחשבה, דיבור ומעשה; „לא נקרא עליו שם רשע אפילו שעה אחת כל ימיו.“ דאס האט דער אלטער רבי געזאגט אויף ר' מרדכי ליעפלער. דערציילט מען אז אמאל איז דער אלטער רבי געווען אין [לא ברור], וואס ר' מרדכי ליעפלער איז געווען צוזאמען מיט'ן אלטן רבי'ן, און דער אלטער רבי האט געזאגט אז ער טראכט אויף זיך אליין, דער אלטער רבי האט געזאגט אז ער איז א בינוני. האט ר' מרדכי ליעפלער געזאגט: „איך האלט זיך נישט פאר א רשע, אבער אז דער רבי זאגט אז ער איז בלויז א בינוני“ — וואס דאס איז על דרך הגמרא, „לא שביק מר חיי לכל בריה“ — אזוי האט ר' מרדכי ליעפלער געזאגט: „וואס לאזט דער רבי פאר מיר?“ האט דער אלטער רבי געזאגט: „דאס איז דאך אין א בינוני, איז דאך פאראן א ריבוי מדרגות.“ זאגט מען, דער לוצשנער האט געזאגט אז ס'איז פאראן פיר הונדערט מדרגות אין א בינוני. על כל פנים, דער חסיד ר' מרדכי ליעפלער איז געווען, דער אלטער רבי האט געזאגט אויף אים אז ער איז צוגעקומען צו דער מדרגה פון א בינוני פון תניא. האט מען אים געפרעגט: „ווי אזוי ביסטו צוגעקומען צו דעם? יא, אז דו וואוינסט

03:17 אין פטרבורג?“ פטרבורג איז געווען א שטאט, א גרויסע שטאט וואס איז געווען די עיר הבירה אין יענע צייטן, די [לא ברור] המלוכה, און דאס איז געווען א פלאץ וואס דארטן זענען געווען א סך ענינים, גאסן און מענטשן, היפך הצניעות, און ס'איז געווען דארטן [לא ברור]. מ'האט אים געפרעגט: „ווי קען דאס זיין אז זייענדיג אין פטרבורג, וואוינענדיג אין אזא מקום, זאלסטו קענען זיך האלטן אזוי שטארק, צו זיין שלם במחשבה, דיבור ומעשה, פון לא עבר ולא יעבור עבירה?“ האט ר' מרדכי ליעפלער געזאגט אז דאס וואס ער היט זיך אפ אין מחשבה, דיבור ומעשה, דאס קומט גאר פון גאוה. אזוי האט ער געזאגט: „קומט גאר פון גאוה. בשעת דער יצר הרע קומט צו מיר און ער זאגט מיר: ‘מרדכי, קום טו עפעס ענינים בלתי רצויים, [לא ברור] אדער רעדן עפעס ענינים בלתי רצויים, אדער טאן עפעס ענינים בלתי רצויים, עפעס אן עבירה,’ אז דעמאלט געב איך זיך א שטעל אוועק און זאג אים: ‘דו, מרדכי ליעפלער, דו ביסט דאך דעם אלטן רבי'נס חסיד, און דו ביסט דאך [לא ברור] א גביר און דעם אלטן רבי'נס מענטש. ווילסטו פארלירן די אלע ענינים? ווילסט זיך פארקויפן פאר'ן יצר הרע? זיך פארקויפן פאר תקיפותא ד[לא ברור], מחשבה, דיבור ומעשה? ס'פאסט נישט!’“ און פון דער מחשבה האט ער געהאט דעם כח אויף זיך מתגבר צו זיין אויף אלע ענינים בלתי רצויים. אזוי האט ער זיך אפגעהיט אין מחשבה, דיבור ומעשה. דאס איז א סיפור וואס חסידים דערציילן. יא, דער רבי האט דאס דערציילט כמה פעמים ביי חסידישע פארברענגענס.

05:06 ענווה איז זייער גוט, למען יוסי. אז מ׳דארף נוצן. יא. אז ווען דער יצר הרע קומט צו, דארף מען נוצן די גאווה און נוצן דעם ענין הגבהות. ״ויגבה לבו בדרכי ה׳״, דאס איז דאך דער לשון הפסוק. ״ויגבה לבו בדרכי ה׳״. אז א מענטש דארף נוצן ״ויגבה לבו״, דעם ענין הגאווה, נגד דעם. אז די נקודה איז געבונדן מיט דעם זמן. אז מיר געפינען זיך יעצט אין דעם זמן פון מתן תורה. מ׳גייט אריין אין שבת מברכים חודש סיון, חודש השלישי. ״בחודש השלישי לצאת בני ישראל מארץ מצרים״, ״ביום הזה באו מדבר סיני״, ״ויחן שם ישראל נגד ההר״. אידן האבן זיך געשטעלט קעגן הר סיני, אז בשעת מ׳שטייט פאר מתן תורה, אז דעמאלט איז דער זמן זיך מתבונן צו זיין אין איינע פון די נקודות פון תורת הבעל שם טוב, און תורת החסידות וואס רעדט טאקע וועגן דעם ענין, וויאזוי דארף זיין דער ענין עבודת השם. און א דיוק פון דער תורה פון בעל שם טוב, וואס דער בעל שם טוב זאגט בנוגע צו חג השבועות, פון א פסוק אין תורה, אין פרשת ויקרא. די תורה זאגט בנוגע די דיני קרבנות אין פרשת ויקרא, דארטן רעדט זיך וועגן קרבנות. די תורה זאגט דארטן: ״כי כל שאור וכל דבש לא תקטירו ממנו אשה לה׳״. אז בשעת מ׳ברענגט קרבנות צום אויבערשטן, זאגט מען אז ״כל שאור וכל דבש לא תקטירו״. מ׳טאר נישט ברענגען קיין קרבנות נישט פון שאור — דאס איז דער טייג וואס מאכט אז די טייג זאל ווערן אנגעבלאזן, דאס ווערט אנגערופן שאור, דאס מאכט מען די טייג — און דבש, דאס איז כל מיני מתיקה, ווי רש״י זאגט. דאס ווערט אנגערופן דבש, האניג. איז אויף דעם זאגט מען אז א קרבן אויפן

06:59 מזבח האט מען נישט געטארט ברענגען, נישט קיין שאור און נישט קיין דבש. שטייט ווייטער אין פסוק: ״קרבן ראשית תקריבו״. וואס איז דאס ״קרבן ראשית תקריבו״? איז רש״י זאגט אז אין חג השבועות, ״קרבן ראשית״, אז ס׳קומט צו גיין אין חג השבועות, איז דעמאלט געווען סיי שאור און סיי דבש. אין חג השבועות איז דאך, וואס דעמאלט האט מען געברענגט, פון איין זייט איז געווען די שתי הלחם. איז אויך ידוע אז די שתי הלחם וואס מ׳האט געברענגט אין חג השבועות איז געווען פון חמץ. אלע אנדערע מנחות האבן געדארפט זיין פון מצה, אבער די שתי הלחם איז געווען פון חמץ. קען מען זאגן, חמץ האט מען געדארפט נוצן שאור. און נאך אן ענין פון דבש, כל מיני מתיקה, דאס איז די פירות. אין חג השבועות האט מען געדארפט ברענגען ביכורים צום בית המקדש, און די ביכורים האבן געדארפט זיין כל מיני פירות, וואס דארטן איז געווען אויך דבש תמרים. יא, וואס דאס איז געווען דער ענין פון דבש. איז קומט אויס אז אין חג השבועות, ״קרבן ראשית״, יא, וואס דאס איז דער ראשית, די שתי הלחם איז דאך געווען דער ראשית וואס מ׳האט געדארפט ברענגען, יא, די לחטים מן החדש וואס מ׳האט געברענגט, דער ערשטער קרבן, ״קרבן ראשית תקריבו״, איז געווען פון שאור און דבש. זאגט אויף דעם דער הייליקער בעל שם טוב: וואס איז דאס דער רמז וואס די תורה וויל אונז מרמז זיין? די תורה זאגט אז א איד דארף וויסן אז בשעה ער קומט צו גיין לעבודת השם, איז ״כל שאור וכל דבש לא תקטירו״.

08:34 אין עבודת השם דארף נישט זיין, חס ושלום, דער ריח פון גאוות, דער ריח פון גאווה. יא, גאווה דארף זיין אינגאנצן מופרך אין עבודת השם. וואס דאס איז וואס די גמרא זאגט, יא, אז ״לא מיניה ולא מקצתיה״. אז דער ריח פון גאווה דארף זיין אינגאנצן מופרך ביי אידן; דארף נישט זיין לא מיניה ולא מקצתיה פון גאווה וישות. כל שכן וקל וחומר אין דרך החסידות, וואס רעדט אזוי פיל אין דעם ענין הביטול, ביטול היש און ביטול המציאות. אז ווען מ׳וויל דינען דעם אויבערשטן, דארף מען זיין בתכלית הביטול, היפך הגאווה והיפך הישות. פון דאס וועגן זאגט דער בעל שם טוב, דאס איז דער ריח פון שאור. שאור, דאס איז דער ריח פון גאווה. דבש איז דער ריח פון מתיקות. וואס דער ריח פון מתיקות איז אויך דער געשמאק. אז א מענטש זוכט אז ער וויל דינען דעם אויבערשטן, וויל דינען דעם אויבערשטן וואס איז געשמאק פאר אים, ער זוכט דעם תענוג. זאגט מען אויך: ״כל שאור וכל דבש לא תקטירו״. אז אין עבודת השם דארף נישט זיין ניט דער ריח פון גאווה און ניט דער ריח פון תענוג. עבודת השם דארף זיין אינגאנצן מיט א ביטול, מיט אן איבערגעגעבנקייט, מיט א קבלת עול, זיך איבערגעבן אינגאנצן צום אויבערשטן. פון דאס וועגן זאגט די תורה ״קרבן ראשית״. ״קרבן ראשית״, ווי אידן זיינען געשטאנען ביי מתן תורה. חג השבועות איז דאס זמן פון ראשית, ראשית העבודה. בשעה שאדם עובד עבודת השם, און ער שטעלט זיך אוועק ״נגד ההר״, ער שטעלט זיך אוועק אלס א מלחמה, מלחמת היצר. וואס דער יצר הרע איז ״נגד ההר״, דער הר. דער הר

10:04 וואס גייט אויף דעם יצר הרע, און מ׳דארף זיך טאקע האלטן נגד דעם יצר, איז אויף דעם זאגט מען אז ״קרבן ראשית תקריבו״: אין ראשית העבודה דארף גאר זיין דער ריח פון שאור, דער ריח פון גאוות, פון גאווה, ״ויגבה לבו בדרכי ה׳״. יא, און על דרך זה דער ריח פון תענוג. איז מסביר דער הייליקער בעל שם טוב, אז בשעה אז א מענטש שטייט בראשית העבודה, קומט צו גיין דער יצר הרע צו דעם מענטש און זאגט אים: ״וואס ביסטו לגרש אל הקודש?״ דער יצר הרע זאגט דעם מענטש: ״דו ווייסט דאך דיין שפלות, דו ווייסט דאך אז דו ביסט נישט שייך צו דער גאנצער זאך, דו ווייסט דאך ווער דו ביסט, דו ווייסט דאך מה עבודה בעוטה. יא, וואס דאס גייט אהין. דו ווייסט דאך דיין מים ודמצה, און דו ביסט אין תכלית השפלות. אויב אזוי, ווער ביסטו ליקרב אל ה׳, ליקרב אל הקדוש ברוך הוא? ווער ביסטו צו וואלן נאנט צום אויבערשטן?״ איז אויף דעם זאגט מען אז בראשית העבודה, בשעה שאדם עובד, דינען דעם אויבערשטן, דארף זיין, דארף גאר זיין דער ריח פון שאור און פון דבש. ער דארף זיך מתבונן זיין און זיך אריינטראַכטן ווי אז א איד, דער אויבערשטער האט ״אתה בחרתנו מכל העמים״, וואס דאס איז געווען דער ענין פון מתן תורה. וואס דער אויבערשטער האט צוגערופן אידן צו זיך און האט געזאגט: ״אתה בחרתנו״, ״ואתם תהיו לי ממלכת כהנים״. אז א איד איז א מלך, ״ממלכת כהנים״, און דערין דארף געזען ווערן גדלות. יא, און זיך מתבונן זיין. וואס דא ברענגט דער בעל שם טוב, אז ער דארף זיך מתבונן זיין אין דעם.

11:28 וואס עס שטייט, אז ״בשבילי נברא העולם״. אז דער גאנצער עולם ווארט אויף מיר. און אילו היו חסרים — די גמרא ברענגט, רבי שמעון בר יוחאי האט געזאגט, אז אילו היו חסרים ישראל, וואלט מען נישט געקענט געבן די תורה. דאס הייסט אז דער גאנצער עולם שטייט און ווארט אויף מיין תורה און מיינע מצוות און מיין עבודת השם. און על דרך זה, דאס איז דער ריח פון דבש אויך, די מסירות. מען דארף דערהערן, אריינטראַכטן אין די מסירות התורה, דעם געשמאק וואס איז דא אין א מצוה, דער געשמאק וואס איז דא אין דינען דעם אויבערשטן. און ״קרבן ראשית״ — ראשית העבודה דארף זיין דורך דעם ריח פון שאור און דבש. און דערנאך, בשעת א מענטש איז שוין אריינגעגאנגען בתוך הקודש, און ער איז שוין צוגעגאנגען דינען דעם אויבערשטן, דעמאלט דארף זיין די עבודה אויף אן אופן פון ביטול. [לא ברור]. אז בשעת מען געפינט זיך שוין אינעווייניג און מען איז שוין צוגעקומען, אריינגעגאנגען בתוך עבודת השם, דארף מען ארבעטן אויף זיך, אז עס זאל נישט זיין קיין שאור און קיין דבש, עבודה בתכלית הביטול. א דוגמה אויף דעם ברענגט נאך רבי לוי יצחק מברדיטשוב, דער קדושת לוי מברדיטשוב ברענגט אויף דעם א נקודה. אין זיין שפראך ברענגט ער אויף דעם נאך א טעם. ער פרעגט די שאלה: פארוואס אין חג הפסח זאגט מען אז עס דארף זיין דוקא אכילת מצה, און עס איז אסור אפילו א משהו חמץ, אינגאנצן אסור? יא, די תורה זאגט אז עס דארף זיין, אז עס זאל נישט זיין חמץ און קיין שום שאור, ״בל יראה ובל ימצא״. אפילו א נקודה פון א משהו חמץ איז אינגאנצן מופרך, אויף חשבון פון מצות. און בשעת מען קומט צו חג השבועות, זאגט נאך

13:12 רבי, אז דוקא דאן דארף זיין ״שתי הלחם חמץ תאפינה״. פרעגט ער די שאלה. ענטפערט ער אויף דעם אופן, אן אומגלויבלעכע זאך ענטפערט ער: אז בכלל, זאגט ער, די הנהגה פון הקדוש ברוך הוא, דאס זענען צוויי סארטן הנהגות. בכללות, די הנהגה פון הקדוש ברוך הוא וואס איז אינגאנצן מצד למעלה, [לא ברור]. יא, וואס די תורה מצדם, וואס דער אויבערשטער פירט די וועלט. ער האט באשאפן די בריאה און מנהיג די וועלט, און אמאל פירט ער די וועלט בדרך הטבע, און אמאל פירט ער די וועלט בדרך נס, און טוט אלע ניסים ונפלאות וואס ער האט געטאן פאר אידן, און פירט די וועלט מצד דעם וואס דער אויבערשטער איז דער גרויסער, ״הגדול הגיבור והנורא״. דאס איז די גדלות זיינע. און דאס איז געווען די הנהגה פון הקדוש ברוך הוא בעת יציאת מצרים. בעת יציאת מצרים, פאר מתן תורה, איז די הנהגה פון הקדוש ברוך הוא געווען אז אפילו אידן זענען דעמאלט געווען ״הללו עובדי עבודה זרה והללו עובדי עבודה זרה״. הקדוש ברוך הוא האט געטאן ניסים ונפלאות מצד גדלות ורוממות. בשעת מען קומט אבער צו מתן תורה, און דאן איז געווען ״אתה בחרתנו מכל העמים״, הקדוש ברוך הוא האט זיך מדבק געווען מיט עם ישראל, און הקדוש ברוך הוא האט געשטעלט די וועלט אין א מצב אז די וועלט כולה ווערט נמשך דורך עם ישראל, דורך כנסת ישראל. און די גאנצע הנהגה פון דער וועלט איז תלוי אין אידן. ווי די גמרא זאגט, דער מעשה איז ידוע, אז בשעת עס איז געווען די מחלוקת פון רבי אליעזר בן הורקנוס מיט די אנדערע תנאים, יא, דאן זאגט די גמרא, דערציילט די גמרא, אז הקדוש ברוך הוא ״קא חייך ואמר: ניצחוני בני, ניצחוני בני״. אז דער אויבערשטער, יא, האט געשמייכלט און געלאכט, און דער אויבערשטער האט געזאגט מיט תענוג און נחת רוח: ״ניצחוני בני, ניצחוני בני״. אז אידן האבן כביכול מנצח געווען. דאס הייסט, ווי די גמרא זאגט, אז הקדוש ברוך הוא גוזר וצדיק מבטל; צדיק גוזר והקדוש ברוך הוא מקיים. דער כח פון דעם איד וואס ער האט אין עבודת השם, ער האט א כח און שליטה אז אלע ענינים אין דער וועלט ווערן נמשך

15:17 דורך דעם צדיק, דורך דעם איד, כנסת ישראל, תפארת ישראל — זיי פירן די וועלט. זאגט ער, דאס איז געווען דער חילוק פון דער צייט פון יציאת מצרים און דער צייט פון מתן תורה. דאס גיט ארויס צוויי סארטן עבודת השם. אן אומגלויבלעכע זאך. בשעת א איד דארף זיך מתבונן זיין ווי דער אויבערשטער פירט די וועלט, און ער דארף זיך מתבונן זיין אין גדלות הבריאה, דארף זיך מתבונן זיין אין גדלות הבריאה, און אין דער גדלות ווי דער אויבערשטער פירט אלע ענינים, די ניסים ונפלאות און די גדלות ורוממות און די פלאות, די גאנצע גדלות פון הקדוש ברוך הוא. און בשעת ער שטייט פאר דעם, דארף ער זיך מתבונן זיין אין גדלות השם, אין הנהגת העולם, אין ניסים ונפלאות, זיך מתבונן זיין אין די ניסים פון יציאת מצרים. און ער דארף זיך מתבונן זיין ווער ער אליין איז, און ער איז בתכלית השפלות, בתכלית השפלות. יא, ער ווערט ממש בטל, ער ווערט ממש אין יראה, און עבודת השם איז ביראת הגדולה, מיט א גרויסן ביטול. און דאס איז די עבודה מצד יציאת מצרים, מצד חג הפסח. [לא ברור] דער אויבערשטער איז א מלך גדול, און דער אויבערשטער [לא ברור] אין זיין גדלות, אין דעם ענין פון יציאת מצרים, קריעת ים סוף און די ניסים ונפלאות. און אידן זענען געווען בתכלית השפלות. און דער אויבערשטער האט זיי געפירט אויף אן אופן פון עבודה, צו קומען צו ביטול, צו שפלות, כלפי דעם אויבערשטן, פון עבודה ביראה, מיט א גרויסן ביטול, [לא ברור]. און בפרט אין חג הפסח רעדט מען פון מצה. וואס איז מצה? וואס איז ביטול? וואס האבן מיר געזאגט? [לא ברור]. דאס איז ביי אידן. אין חודש מתן תורה רעדט מען וועגן ״אתה בחרתנו מכל העמים״. רעדט מען פונקט פארקערט. מען רעדט וועגן רוממות, מען רעדט וועגן רוממות פון אידן, ווי דער אויבערשטער האט אויסגעקליבן אידן און הבדילנו מכל העמים, בלשון רוממות, און דער אויבערשטער האט אויפגעהויבן את עם ישראל. און [לא ברור] העכער פון דער גאנצער וועלט און פון עולמות. אלץ איז תלוי אינעם איד, און בשעת דער איד

17:27 לוקח תפילה כשר און לוקח תפילה כדבעי. למה פעלט אלע אויף עולמות און עולמות? און דאך תורה ומצוות, און חס ושלום קיין תנועה, מחשבה, דיבור ומעשה איז נישטא וואס ליגט אין זיי. פעלט די חכמה אויסצונוצן די ירידה און די נפילה לעולמות. אז בשעה א איד זעט זיין אייגענע גדלות און רוממות, און אז די גאנצע וועלט איז תלוי אין זיין עבודה, איז וואס טוט דאס מיט אים? יעדער מחשבה, דיבור ומעשה. אבער דאס קומט דווקא נישט מצד שפלות, נאר דווקא מצד רוממות, מצד דערהויבנקייט. א גרויסע הילה, א גרויסע מעלה. און דאס ווערט נתחדש דווקא בחג השבועות, מצד דעם וואס ביי מתן תורה איז געווען „אתה בחרתנו מכל העמים“ און אונז דערהויבן. איז בעצם נתחדש אויך א דרך עבודה מצד גדלות און רוממות. און בפרט, בהמשך צו חג הפסח, וואס דארט איז דער ענין געווען מצד למעלה, און אידן זענען נאך נישט געווען אזוי גרויס. ביי יענער עבודה איז געווען מצד מצה, ביטול, שפלות, און דער דרך פון שפלות לגבי דער גדלות פון הקדוש ברוך הוא. און די נסים ונפלאות פירן דעם איד צו יראה און ביטול, ובפרט דורך דער אכילה פון מצה. אבער בחג השבועות איז עס פארקערט. דער איד ארבעט מצד זיין אייגענער גדלות און רוממות, אז די וועלט איז תלוי אין זיינע מחשבה, דיבור ומעשה. און דאס הייבט אים אויף מצד רוממות. ובפרט זעט מען אז בחג השבועות איז געווען דווקא חמץ, שתי הלחם. חמץ איז אן ענין פון גאווה דקדושה. דאס איז „ויגבה לבו בדרכי ה׳“. און דאס הייבט אויף דעם אידן אויף אן אופן אז דורך דעם ארבעט ער אין יעדער תנועה און מחשבה, דיבור ומעשה, אין אלע ענינים. אויף דעם ברענגט דער אלטער רבי אין דרושים און מאמרים אויף חג השבועות. איך וועל פארנעמען א מאמר פונעם אלטן רבי. די וואך איז דא א קורצער מאמר, געדרוקט אין לקוטי תורה. דער אלטער רבי שרייבט: „להבין ענין“

19:30 „של התורה שניתנה על ההר“. דער ענין פון דעם וואס די תורה איז געגעבן געווארן אויף א בארג. א קורצער מאמר. דער אלטער רבי פרעגט די באקאנטע שאלה: מען דארף פארשטיין פארוואס די תורה איז געגעבן געווארן אויף א בארג. עס שטייט אין מדרשים אז בשעה עס איז געקומען צו מתן תורה, זענען געקומען די הויכע בערג, כרמל, און אלע האבן געזאגט אז זיי ווילן די תורה זאל געגעבן ווערן דווקא אויף זיי. און דער אויבערשטער האט געזאגט: ניין. די תורה איז געגעבן געווארן דווקא אויף הר סיני. פארוואס פון אלע בערג דווקא אויף סיני? דאס איז א נידעריקער, קליינער בארג. און מצד דער ענוה פון הר סיני האט דער אויבערשטער אויסגעקליבן דווקא הר סיני. דאס ברענגט דער מדרש: „סיני“ — [לא ברור] — דער קלענסטער פון אלע, דער נידעריקסטער פון אלע. דווקא מיט סיני, דאס איז געווען דער ענין פון שפלות און ענוה, און דער אויבערשטער איז נתגלה געווארן אויף סיני. דווקא דארט איז ביטול, „ואת דכא ושפל רוח“, און „ואל זה אביט, אל עני ונכה רוח וחרד על דברי“. דווקא דער וואס שטייט בתכלית הביטול והשפלות, איז דער ריכטיקער כלי אז דער אויבערשטער זאל רוען אויף אים. על דרך זה איז מתן תורה אויף סיני. נאר לכאורה, פשוט, די תורה איז דאך געגעבן געווארן אויף א בארג. אויב די תורה דארף דווקא געגעבן ווערן במקום שפל, במקום נמוך, במקום פון אן עמק, א טאל, אויב מ׳וויל ארויסברענגען דווקא די מעלה פון ביטול און ענוה, וואלט זי געדארפט געגעבן ווערן דווקא אויף א מישור אדער אין אן עמק, אויף א פלאץ וואס איז שפל. פארוואס דווקא אויף א בארג? אויף דעם זאגט דער אלטער רבי די נקודה: אז בשעה א איד הייבט אן עבודת השם, בתחילת העבודה, און ער וויל צוגיין אל הקודש און דינען דעם אויבערשטן, קומט צו אים דער נפש הבהמית און זאגט: „מי“

21:32 „אני ומה אני?“ ער זאגט צו זיך אליין: „מי אני ומה אני?“ נאך אלע ענינים פון שפלות — א שפלות של שקר מצד דעם יצר הרע — ער מיינט: מיין עבודה איז דאך נישט קיין עבודה, מיין תפילה און מיין תורה איז דאך נישט קיין תורה. און פון דעם קומט א תנועה פון שפלות, און די שפלות ברענגט אים צו א מצב פון זיין ווי אן אסקופה הנדרסת. אסקופה הנדרסת מיינט א שוועל, וואס יעדער טרעט דערויף. על דרך זה ווערט ער אן אסקופה הנדרסת, אבער נישט מצד דער מעלה פון ענוה. אדרבה, די אסקופה הנדרסת קומט מצד דעם יצר הרע. בשעה דער יצר הרע מאכט אז ער זאל זיך אזוי פילן, אז ער איז אן אדם שפל, אן אדם קטן, אן אדם נמוך, א נידעריקער מענטש, און זיין עבודה, תורה, תפילה, איז גארנישט ווערט, האט ער ממילא נישט דעם תוקף צוגיין אל הקודש און דינען דעם אויבערשטן מיט תורה און תפילה. דערפאר איז ראשית העבודה דווקא דער הר. הגם עס איז וויכטיק דווקא ענוה און ביטול, וואס איז דער יסוד אין עבודת השם, דאך וויל די תורה אונז לערנען דווקא דעם ענין פון א הר. אז בשעה א איד גייט צום הר, גייט ער דווקא מיט א תנועה פון גבהות און רוממות, מיט א תוקף אין עבודת השם. די רוממות, די גבהות, גיט אים דעם צוגאנג אל הקודש, אז ער זאל קענען צוגיין און דינען דעם אויבערשטן. און דאס איז מונח ביים תוקף, וואס קומט ארויס אין דעם ענין פון מתן תורה, חודש השלישי. כדי זיך צוגרייטן צו מתן תורה דארף זיין ביידע ענינים. מצד אחד דארף זיין די תנועה פון ביטול און שפלות, און דאס איז דער ענין פון מתן תורה: „ונפשי כעפר לכל תהיה, פתח לבי בתורתך“. מען זאגט דווקא „ונפשי כעפר“ — אז ווען א איד פילט זיך ווי עפר, איז...

23:25 פתח לבי בתורתך. דאס איז דער ביטול וואס דארף זיין אין תורה, א הקדמה צו לימוד התורה. און מצד שני זאגט מען, אז עס דארף זיין דווקא דער ענין פון „ויגבה לבו בדרכי ה׳“, עס דארף זיין דער הר. אז א מענטש שטייט לדין מיטן אויבערשטן, תחילת העבודה, דארף עס זיין ביחד מיט ביטול, דארף עס זיין דער תוקף פון רוממות, על ידי דעם וואס „בשבילי נברא העולם“, און אז מיין עבודת השם איז נוגע למעלה, און אז מיין תפילה, און מיין תורה, און מיין מצוה, און מיין מחשבה, דיבור ומעשה — ביים אויבערשטן איז עס נוגע. [לא ברור] און יעדער תנועה, און יעדער פרט, איז בתוך כל הענינים פון דער גאנצער וועלט און אלע זאכן. און דאס איז אויך איינע פון די זאכן וואס ברענגט [לא ברור] בנוגע צו דער צייט פון חודש סיון. אז מען דארף האבן די ביידע ענינים. אה, ראש חודש — בנוגע חודש סיון, ראש חודש סיון. „בחודש השלישי“, די תורה זאגט, „בחודש השלישי לצאת בני ישראל מארץ מצרים, ביום הזה באו מדבר סיני“. ווען איז דאס געווען? עס שטייט נישט קלאר אין תורה ווען דאס איז געווען. „ביום הזה“. זאגט די גמרא אין שבת, זאגט די גמרא: וואס איז דער טייטש „ביום הזה“? אה, זאגט די גמרא, מען לערנט עס מיט א גזירה שוה. מיר ווייסן נישט ווען דאס איז געווען; עס שטייט נישט קלאר אין תורה. מען לערנט עס מיט א גזירה שוה, „הזה, הזה“. עס שטייט „החודש הזה לכם ראש חדשים“. דאס איז געווען ראש חודש ניסן. דארט שטייט „החודש הזה לכם“, און דא שטייט — דא שטייט דאך „ביום הזה באו מדבר סיני“. לערנט מען די גזירה שוה „הזה, הזה“, אז דאס איז געווען ראש חודש; דא רעדט מען פון ראש חודש. פרעגט תוספות: וואס לערנט מען דאס ארויס פון „הזה, הזה“? מען קען

25:10 נאך ארויסלערנען פון נאך א גזירה שוה. עס איז דא נאך אן אנדערע גזירה שוה. די גמרא זאגט ביי א גאנץ אנדערן פסוק אז עס איז דא א גזירה שוה „מדבר, מדבר“, בנוגע אן אנדער ענין. מען לערנט עס ארויס אז [לא ברור] „במדבר סיני“. יא, מען לערנט ארויס פון „מדבר, מדבר“. אז עס שטייט, אין איינעם שטייט „באחד לחודש השני“, יא, „במדבר סיני“. דא שטייט דאך „באו מדבר סיני“, און „מדבר, מדבר“ איז א גזירה שוה אז דאס גייט אויף ראש חודש. און דאס פרעגט תוספות: וואס זאגט מען דא אז דאס איז „הזה, הזה“? פארוואס לערנט מען נישט ארויס פון „מדבר, מדבר“? יא, על כל פנים לערנט מען פון דעם אז עס זענען דא צוויי אופנים פון לימודים, וואס מ׳קען ארויסלערנען אז דאס איז געווען ראש חודש. מען קען דאס לערנען פון „מדבר, מדבר“, און מען קען דאס לערנען פון „הזה, הזה“. תוספות איז מבאר אז עס איז בעסער צו לערנען „הזה, הזה“, ווייל דאס גייט דאך אויף ראש חודש. דא, די ווערטער „ביום הזה“ גייען אויף ראש חודש, אז ווייסט מען וכו׳. וואס איז דער ביאור? אבער אין עצם הענין, וואס איז דא די צוויי לימודים? מען קען ארויסלערנען, ווי תוספות פרעגט, פון „מדבר, מדבר“, אז דאס גייט אויף ראש חודש, און מען קען עס ארויסלערנען פון „הזה, הזה“, אז דאס גייט אויף ראש חודש. זאגט ער אז עס זענען דא צוויי ענינים. דער חילוק צווישן דעם ווארט „מדבר“ און דעם ווארט „הזה“, דאס זענען צוויי פארקערטע זאכן. מדבר באווייזט אויף ביטול. מדבר. מדבר איז אן ענין פון ביטול. דאס איז דער פשוט׳ער ענין. דער ענין פון א מדבר, שהכל דשין

26:35 עליו; ס׳איז א מקום הפקר, ווי עס שטייט אין די מדרשים. אז דאס איז דער טעם וואס די תורה איז געגעבן געווארן אין מדבר. ווייל מדבר באווייזט אז א מענטש דארף מאכן עצמו כמדבר, דארף זיך מכניע זיין, דארף זיך מבטל זיין, דארף זיך לאזן טרעטן, וואס דאס איז דער ענין פון מדבר, דער ענין פון שפלות און ענוה וואס דארף זיין אין עבודת השם און לימוד התורה, דער ענין פון מדבר. און דא איז פשוט טייער: דער אלטער רבי ברענגט נאך א טייטש, אז דאס איז דאס ווארט „מדבר“. מדבר איז דאך מלשון דיבור אויך. דיבור, דער ענין הדיבור. אבער „מדבר“ מיט א חיריק, איז דאס דער טייטש „מִדַבֵּר“, אז כאילו עס איז זיך נידבר מעצמו. יא, נישט אז א מענטש איז מדבר, נאר „מִדַבֵּר“. „מדבר“ איז אז א מענטש רעדט בכוונה. „מִדַבֵּר“ איז אז עס רעדט זיך פון זיך אליין. על דרך ווי מען זאגט „איתמר“ — עס לערנט זיך. יא, וואס איז „איתמר“ דער טייטש? עס לערנט זיך, עס לערנט זיך פון זיך אליין. וואס איז אין עבודת השם דער ענין הביטול. אז א איד לערנט תורה דארף ער פילן „מִדַבֵּר“: אז ס׳איז נישט איך. דאס איז די, די, דאס איז דער דבר ה׳, „דברי אשר שמתי בפיך“. דער דבר ה׳ וואס גייט דורך זיין מויל. ווען ער לערנט תורה, דאס איז דעם אויבערשטנס לערנען. ער גיט, ער זאגט איבער, מער נישט, דעם אויבערשטנס ווערטער. „דברי אשר שמתי בפיך“. דאס זענען דעם אויבערשטנס ווערטער וואס גייען דורך זיין מויל. און „איתמר“, עס לערנט זיך, עס זאגט זיך, „מִדַבֵּר“, וואס איז דער ענין הביטול. דאס איז דאס ווארט פון מדבר. לעומת זה,

27:56 הזה, פארקערט. „זה“ באווייזט אויף מציאות. ווי מ׳קען ווייזן אויף מיטן פינגער: זה, דאס איז ליכטיג. יא, דער ענין פון „זה“, מ׳קען דאס זען און באווייזן מיטן פינגער, דאס איז דער ענין פון מציאות, פון פשיטות. „היום הזה“. „היום הזה“ באווייזט אויף גילוי, און אויף גילוי בתכלית השלימות, וואס לכאורה איז דאס פונקט פארקערט פון דעם ענין פון מדבר. אז דער מענטש שטייט אין א מצב פון ליכטיגקייט, אין א מצב פון „זה“, מיט דער גאנצער שלימות. זאגט דער רבי דא: דאס איז טאקע דער ענין. אז הכנה צו מתן תורה, „בחודש השלישי“ בו מתן תורה, ווי אזוי אידן זענען געקומען צו מתן תורה, וואס איז געווען דער ענין? דאס זענען די צוויי ענינים: פון איין זייט „ביום הזה“, און פון דער צווייטער זייט דער ענין פון מדבר. וואס איז געווען דער תכלית הביטול וואס אידן זענען געשטאנען דעמאלט, און דאס איז געווען די הכנה צו מתן תורה. דערפאר איז געווען „ויחן“ — כאיש אחד בלב אחד — ווייל אידן זענען געשטאנען אין דער גרעסטער אחדות, וואס דאס טאקע נעמט זיך פון דעם גרעסטן ביטול. אז אידן זאלן זיין אין אהבת ישראל און אחדות ישראל, טאקע ווען א מענטש איז א בעל גאוה קען ער זיך נישט מסדר זיין מיט דעם צווייטן. כדי צו האבן אהבת ישראל מאנט זיך טאקע דער ענין פון ביטול. און דאס איז טאקע די שאלה פון תוספות: פארוואס טאקע זאגט מען נישט „במדבר, במדבר“? לכאורה, די הכנה צו מתן תורה, דער ענין פון עפר און ביטול, איז בעסער מאכן אז איך זאל שטיין אין מדבר, מדבר.

29:17 אבער די מסקנא פון דער גמרא זאגט: ניין. מען דארף אויך „הזה“, אויסרעדן אז פונקט „הזה“ איז טאקע נוגע, דער ענין פון ביטול און מדבר פאר הכנה צו מתן תורה. מען דארף טאקע אויך דעם ענין פון „הזה“: דער ענין פון מציאות, דער ענין פון שלימות, דער ענין פון עבודה. אז א מענטש דארף וויסן זיין עבודה, ער דארף וויסן אז ער דארף טאקע טון מיט אלע כוחות הנפש און דינען דעם אויבערשטן. און דורך דעם וואס ער טוט זיין עבודה בתכלית השלימות, „ביום הזה“, און די שלימות אין עבודה, דאס איז נוגע צו זיין הכנה צו מתן תורה, פונקט אזוי ווי עס איז נוגע דער ענין פון מדבר. און דאס איז טאקע דער טייטש, דאס וואס מ׳געפינט אז אין די פרשיות וואס מיר ליינען אין די טעג, איז אמאל פרשת במדבר פאר מתן תורה, און אמאל קומט אויס פרשת נשא. וואס מיר געפינען, אז אין דעם זמן קומען אויס אמאל במדבר און אמאל נשא. אז סיי במדבר און סיי נשא, דאס זענען די פרשיות וואס געפינען זיך אלס הכנה צו מתן תורה. וואס דאס איז טאקע דער חילוק צווישן פרשת במדבר און פרשת נשא: פרשת במדבר איז דער ענין פון ביטול, ווי מיר האבן געזאגט, מדבר, הפקר לכל, דאס איז דער ענין פון ביטול וואס דארף זיין פאר הכנה צו מתן תורה. לאידך גיסא, דער ענין פון נשא — נשא מלשון התנשאות ולשון התרוממות — אז עס דארף זיין דער התנשאות און דער „ויגבה לבו בדרכי ה׳“.

30:35 „ויגבה לבו בדרכי ה׳“. און דורך די ביידע ענינים צוזאמען, דאס איז די ריכטיגע הכנה צו מתן תורה. און דערפאר קומט אויס, אז ווען אידן קומען צו דער הכנה צו מתן תורה, און אידן שטעלן זיך אוועק, עס קומט דער חודש השלישי, חודש סיון, און ווי שטעלן זיי זיך אוועק צו גרייטן צו מתן תורה? מאנט זיך ביי אידן ביידע תנועות צוזאמען. פון איין זייט מאנט מען אז מיר דארפן שטיין מיט א ביטול, מיט א יראה, מיט א הפקר׳דיגקייט, ווי מדבר, זיך מבטל זיין אינגאנצן כעפר, אלס הכנה צו מתן תורה. אבער צוזאמען דערמיט מאנט זיך ביי אידן דער ענין פון התנשאות, התרוממות און גבהות, דער „ויגבה לבו בדרכי ה׳“. יא, און ווי ידוע טאקע די תורה פונעם בעל שם טוב: דער בעל שם טוב האט געזאגט, אין מסכת גיטין: „ענוותנותו של רבי זכריה בן אבקולס החריבה את ביתנו“. פרעגט דער הייליגער בעל שם טוב: וואס איז דא דער פשט, „ענוותנותו החריבה“? ווי קען זיין אז ענוה זאל צוברענגען, זאל א חורבן מאכן דעם בית המקדש? ענוה איז דאך א מדה פון קדושה, „ומאד מאד הוי שפל רוח“. ענוה איז דאך א גוטע זאך. און דא זאגט מען „ענוותנותו החריבה“! איז דארף דער מענטש פארשטיין טאקע דעם נקודה, אז עס איז דא אן ענוה שלא במקומו, אז עס איז דא אן ענוה וואס החריבה. אז א איד דארף וויסן זיין. ברענגט ער דעם פסוק, יא, „אם תשכבון בין שפתים“. יא, ברענגט דעם פסוק וואס שטייט אין קאפיטל פון מתן תורה, קאפיטל ס״ח, אז א איד...

32:00 דארף וויסן זיין אז השכינה שורה בין שפתיו של אדם. און די שכינה הקדושה איז יושב וממתין ומצפה אז א איד זאל זאגן א ווארט פון תורה, א ווארט פון תפילה. וואס דורך דעם גיט ער חיים ומזון לעולמות, לנשמות, למלאכים, אלע עולמות. אלע לעבן פון זיין. און אויך די שכינה הקדושה אליין ווארט און לעבט פון זיין תורה ותפילה. און בשעה וואס א איד זאגט א ווארט פון תורה און תפילה, זאגט ער דעם לשון אז די שכינה איז מצפה ומנשק שפתיו של אדם בשעה וואס ער זאגט א ווארט פון תורה און תפילה. און דאס דארף א איד וויסן בשעה שאדם עומד להתפלל. בשעה אבער א איד מיינט אז מי אני ומה אני, אז איך בין נישט, איך בין גארנישט ווערט, חס ושלום, איז דעמאלט מיט דעם, דעם שפלות, מיט דעם עניוות, איז ער מחריב חס ושלום דעם בית המקדש דרינען אין קדושה. און ממילא, אז עס קומט צו גיין דער זמן פון חודש סיון, דארפן מיר אונז מעורר זיין. צוזאמען מיט דעם ביטול דארף מען מעורר זיין אויך די מדה פון רוממות און גבהות, [לא ברור], קרבן ראשית תקריבו, אז דורך דעם קרבן ראשית פון שאור און דבש, וויסן טאקע די מעלה וואס א איד האט אין זיך בכח צו פועל'ן און אויפטון אלע עולמות. און דאס גיט אונז דעם כח זיך קענען צוגרייטן צו מתן תורה, ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי קדוש. עס זאל טאקע זיין א געזונטער און א פרייליכער און א געבענטשטער חודש סיון, חודש מתן תורה, חודש השלישי. און מיר זאלן זוכה זיין צו מקבל זיין די תורה בשמחה ובפנימיות, ביז

33:20 די תורה חדשה מאתי תצא מפיו של משיח.