לעבן חסידות · פרק 25 · 2022-05-16 · 37:45
דער חסידישער אינהאלט פון ל״ג בעומר - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
מקורות: שיחת כ׳ כסלו תש״ו קדושת לוי פרשת ויצא נר ישראל (רוזין) לג בעומר סידור עם דא״ח שער הל״ג בעומר לקוטי שיחות חלק ה׳ ט׳ כסלו ד״ה גל עיני תשל״ז
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:01 אדמו"ר הריי"צ סיפר פעם בהתוועדות: כאשר אדמו"ר הזקן שהה זמן־מה אצל המגיד ממעזריטש, נהג המגיד באותה תקופה לגלות מדי יום תורות של הבעל שם טוב הקדוש, כלומר סיפורים על הבעל שם טוב הקדוש. הייתה לכך שעה קבועה בבית הכנסת, בשבת ובמועד, ובה נהג לגלות את העניינים, התורות והסיפורים שקיבל מהבעל שם טוב. הוא סיפר שלפני הלימוד נהג המגיד לומר בתפילה: ״א־ל הוי׳ ויאר לנו״. ולאחר הלימוד, כשסיימו את הסיפור או את התורה בשם הבעל שם טוב, נהג המגיד לסיים: ״יהי רצון שיתגלה אור חיה יחידה בחב״ד שבנפש, בגילוי ובהצלחה״. כך נהג המגיד ממעזריטש לברך את אדמו"ר הזקן. ואז הגיע זמן ספירת העומר. הסדר אצל הבעל שם טוב, וגם אצל המגיד ממעזריטש, היה שנהגו לספור ספירת העומר לפני התיבה בבית הכנסת. כלומר, הם נהגו לומר את הספירה בקול, בעומדם לפני התיבה לספירת העומר. אדמו"ר הזקן היה שם באותו ל״ג בעומר, והמגיד ממעזריטש אמר בקול את ספירת העומר אחרי מעריב. הוא סיפר שכאשר הגיע הלילה, ליל הוד שבהוד, ליל ל״ג בעומר—
00:01 רבי ריי״צ האט אמאל דערציילט אין א פארברענגען: ווען דער אלטער רבי איז געווען ביים מעזריטשער מגיד א משך זמן, פלעגט דער מעזריטשער מגיד יענע צייט יעדן טאג מגלה זיין תורות פונעם הייליגן בעל שם טוב, דאס הייסט סיפורים פונעם הייליגן בעל שם טוב. עס פלעגט זיין א שעה קבועה אין בית הכנסת, בשבת ומועד, און ער פלעגט מגלה זיין די ענינים, תורות און סיפורים וואס ער האט מקבל געווען פונעם בעל שם טוב. ער דערציילט אז פארן לימוד פלעגט דער מגיד זאגן מיט דער תפילה: „א־ל הוי׳ ויאר לנו“. און נאך דעם לימוד, בשעת מ׳האט געענדיגט דעם סיפור אדער די תורה בשם בעל שם טוב, פלעגט דער מגיד מסיים זיין: „יהי רצון אז עס זאל זיך מגלה ווערן דער אור חיה יחידה אין חב״ד שבנפש, בגילוי ובהצלחה.“ אזוי פלעגט דער מעזריטשער מגיד וואונטשן דעם אלטן רבי׳ן. אזוי איז געקומען ספירת העומר צייט. דער סדר פלעגט זיין, אז ביים בעל שם טוב און אויך ביים מעזריטשער מגיד איז דער מנהג געווען, אז ספירת העומר פלעגן זיי זאגן לפני התיבה אין בית הכנסת. דאס הייסט, זיי פלעגן זאגן די ספירה בקול, שטייענדיק לפני התיבה פאר ספירת העומר. דער אלטער רבי איז געווען יענעם ל״ג בעומר, און דער מעזריטשער מגיד האט געזאגט בקול די ספירת העומר נאך מעריב. דערציילט ער אז ווען עס איז געקומען די נאכט, די נאכט פון הוד שבהוד, די נאכט פון ל״ג בעומר.
02:00 אדמו"ר הזקן עמד מאחורי המגיד ממעזריטש, ושמע את המגיד סופר את ספירת אותו היום. אדמו"ר הזקן הרגיש כיצד גילוי החב״ד שבנשמה האיר וזרח בתוכו. והוא הרגיש במוחש כיצד התקיימו בו התפילה והברכה של המגיד ממעזריטש הקדוש, ״א־ל הוי׳ ויאר לנו״. התפילה והברכה של המגיד ממעזריטש התקיימו בו, ואור החב״ד שבנפש עמד אצלו בגילוי, והחל להתגלות בהצלחה מופלאה בכל ענייני החסידות שאדמו"ר הזקן התחיל לגלות. כך מספר אדמו"ר הריי"צ, הרבי הקודם, בשיחה. וכאן רואים שיום ל״ג בעומר הוא יום גדול, יום מסוגל בעניינים הקשורים לגילוי פנימיות התורה. לכן הרי מוצאים במכתב שאדמו"ר הזקן כותב לחסידים אחרי הימים הנוראים, מכתב קצר שבו הוא כותב: ״שישו ושמחו בשמחת רבי שמעון בר יוחאי״. והוא מבקש שהחסידים ישמחו ויתוועדו בשמחה גדולה. אצלנו [?] ללמוד את תורתו ולקבל ממנה טיפין. אנו כותבים בלשון ״טיפות״, טיפין מתורתו, שהתגלו לנו בתורת החסידות.
02:00 דער אלטער רבי איז געשטאנען אונטערן מעזריטשער מגיד, און ער האט געהערט ווי דער מגיד ציילט די ספירה פון דעם טאג. האט דער אלטער רבי דערפילט ווי עס האט אים אריינגעשיינט און אריינגעלויכטן דער גילוי חב״ד שבנשמה. און ער האט געפילט במוחש ווי דער קיום פון די תפילה און די ברכה פון דעם הייליגן מעזריטשער מגיד איז מקוים געווארן, דעם „א־ל הוי׳ ויאר לנו“. און די תפילה און די ברכה פונעם מעזריטשער מגיד איז ביי אים מקוים געווארן, און דער אור חב״ד שבנפש איז געשטאנען בגילוי, און עס האט זיך אנגעהויבן מגלה ווערן בהצלחה מופלאה אין די אלע ענינים פון חסידות וואס דער אלטער רבי האט אנגעהויבן מגלה זיין. אזוי דערציילט דער רבי ריי״צ, דער פריערדיקער רבי, אין א שיחה. און דא זעט מען אז דער טאג פון ל״ג בעומר, דאס איז א יום גדול, א יום מסוגל אין די ענינים פארבונדן מיט דעם גילוי פון פנימיות התורה. דערפאר געפינט מען דאך אין א בריוו וואס דער אלטער רבי שרייבט צו די חסידים נאך די ימים נוראים, שרייבט ער א קורצן בריוו: „שישו ושמחו בשמחת רבי שמעון בר יוחאי.“ און ער בעט אז די חסידים זאלן זיך משמח זיין און פארברענגען בשמחה גדולה. ביי מיר זיינען זיך [לא ברור] צו לערנען זיין תורה און פון זיין מקבל טיפין. מיר שרייבן אין לשון „טראפלעך“, טיפין פון זיין תורה, וואס זיינען מגלה געווארן צו אונז אין תורת החסידות.
03:38 כשניגשים לעניין של ל״ג בעומר, מוצאים אצל אדמו"ר הזקן ביאורים נפלאים. מהו עיקר עניינו של ל״ג בעומר? בכלל, כשמדברים על ל״ג בעומר, יש מאמר של אדמו"ר הזקן. המאמר מתחיל במילים ״עד הגל הזה״. הוא נדפס בסידור של אדמו"ר הזקן, הסידור שאדמו"ר האמצעי הדפיס, שנקרא ״סידור עם דא״ח״, ״סידור תפילות לכל השנה״. בסידור ההוא יש [?]. ואלה עניינים נפלאים, ביאורים נפלאים. מהו ה[?]? [?] והוא מבאר את העניינים שיש להם שייכות לעניין של ל״ג בעומר. והוא אומר שהדבר רמוז בפסוק ״עד הגל הזה״. בפסוק הזה יש רמז לל״ג בעומר, והוא מבאר את עומק עניינו של ל״ג בעומר, כפי שהוא רמוז בפסוק. מעניין שבספריו של אחד מחבריו של אדמו"ר הזקן, אחד מתלמידי המגיד החשובים שהיה חבר של אדמו"ר הזקן — הם היו מחותנים — רבי לוי יצחק מברדיטשוב הקדוש, יש פירוש על הפסוק ״עד הגל הזה״, המביא גם את הקשר לל״ג בעומר. אפשר אולי לחזור על דבריו של רבי לוי יצחק מברדיטשוב, ובהמשך נאמר את דבריו של אדמו"ר הזקן, כפי שהעניין מבואר בתורת החסידות, חסידות חב״ד. רבי לוי יצחק מברדיטשוב מביא ש״עד״ — המילה ״עד״...
03:38 ווען איך גיי צו דעם ענין פון ל״ג בעומר, געפינען מיר דאך פונעם אלטן רבי׳ן ביאורים נפלאים. וואס איז דער עיקר ענין פון ל״ג בעומר? בכלל, ווען מיר רעדן ל״ג בעומר, איז דא פונעם אלטן רבי׳ן א מאמר. דער מאמר הייבט זיך אן מיט די ווערטער „עד הגל הזה“. דאס איז געדרוקט אינעם אלטן רבי׳נס סידור, דעם סידור וואס דער מיטלער רבי האט געדרוקט, סידור עם דא״ח הייסט דאס, סידור תפילות לכל השנה. אין יענעם סידור איז דא [לא ברור]. און דאס זיינען ענינים נפלאים, ביאורים נפלאים. וואס איז דער [לא ברור]? [לא ברור] און דאס איז מבאר די ענינים וואס האבן א שייכות מיט דעם ענין פון ל״ג בעומר. און ער זאגט אז דאס איז מרומז אין דעם פסוק, דעם פסוק „עד הגל הזה“. אין דעם פסוק איז דא א רמז אויף ל״ג בעומר, און ער איז מבאר דעם עומק הענין פון ל״ג בעומר, ווי דאס איז מרומז אין דעם פסוק. אינטערעסאנט אז ספרים פון איינעם פונעם אלטן רבי׳נס חברים, איינער פון די חשובע תלמידי המגיד, וואס איז געווען א חבר מיטן אלטן רבי׳ן — זיי זענען געווען מחותנים — דעם הייליגן בארדיטשעווער, איז דא א ספר אויף דעם פסוק „עד הגל הזה“ וואס ברענגט אויך דעם קשר צו ל״ג בעומר. עס לאזט זיך אפשר חזר׳ן דעם ווארט פון רבי לוי יצחק בארדיטשעווער, שפעטער וועלן מיר זאגן דעם ווארט פונעם אלטן רבי׳ן, ווי דאס איז מבואר אין תורת החסידות, חסידות חב״ד. רבי לוי יצחק בארדיטשעווער ברענגט אז „עד“ — דאס ווארט פון „עד“...
05:26 הגל־עד. כתוב בפרשת ויצא שיעקב אבינו, בשעה שברח מלבן, עשה מחיצה. וכאשר עשה את המחיצה, קרא לבניו, לאחיו, והם עשו את הגל־עד. כתוב: ״לקחו אבנים״, שייקחו אבנים ויעשו גל. והוא אמר: ״עד הגל הזה ועדה המצבה״, שהגל יהיה לעדות: ״אם אני לא אעבור אליך ואתה לא תעבור אלי״. כך נוצרה המחיצה בין לבן, מצד אחד — לבן המבקש לחדור פנימה, לבן הרמאי, לבן הרשע, עם כל העניינים הללו — ובין יעקב אבינו מצד שני. הוא עשה גל־עד, שתהיה זו המחיצה ביניהם. ומפרש בעל ״דגל מחנה אפרים״ הקדוש שבפסוק הזה יש רמז לל״ג בעומר. מה יש במילה גל־עד? הוא אומר ש״גל״: בחג הפסח יצאו ממצרים בגילויים נפלאים. מה היה הגילוי בחג הפסח? ״לא על ידי מלאך ולא על ידי שרף, אלא הקדוש ברוך הוא״, והניסים והנפלאות שהיו בזמן יציאת מצרים. וכל הניסים והנפלאות האלה נמשכו מפסח ועד ל״ג בעומר, שלושים ושלושה הימים הרמוזים ב״גל״. אלה שלושים ושלושה הימים שבהם עדיין נמשכת ההארה של חג הפסח. ולכן, מפסח ואילך עוד התרחשו כל הניסים והנפלאות הגדולים האלה: יציאת מצרים, אחר כך קריעת ים סוף, ואחר כך ענייני ירידת המן. הכול התרחש באותם ימים. אחר כך, כשמגיעים לל״ג בעומר—
05:26 דער גל־עד. ס׳שטייט אין פרשת ויצא, אז יעקב אבינו, בשעת ער איז אנטלאפן פון לבן, האט ער געמאכט א מחיצה. און ווען ער האט געמאכט די מחיצה, האט ער צוזאמגערופן זיינע קינדער, זיינע ברידער, און זיי האבן געמאכט דעם גל־עד. עס שטייט: „לקחו אבנים“, זיי זאלן נעמען שטיינער און מאכן א גל. און ער האט געזאגט: „עד הגל הזה ועדה המצבה“, אז דער גל וועט זיין אן עדות: „אם אני לא אעבור אליך ואתה לא תעבור אלי“. דאס האט געמאכט די מחיצה צווישן לבן פון איין זייט, לבן׳ס דרינגען אריין, לבן הרמאי, לבן הרשע, מיט די אלע ענינים, און פון דער צווייטער זייט יעקב אבינו. ער האט געמאכט א גל־עד, אז דאס וועט זיין די מחיצה צווישן זיי. און טייטשט דער הייליגער בעל דגל מחנה אפרים, אז אין דעם פסוק איז דא א רמז אויף ל״ג בעומר. וואס איז אין דעם ווארט גל־עד? זאגט ער אז „גל“: פון חג הפסח איז מען ארויס פון מצרים מיט גילויים נפלאים. וואס איז געווען דער גילוי פון חג הפסח? „לא על ידי מלאך ולא על ידי שרף, אלא הקדוש ברוך הוא“, און די ניסים ונפלאות וואס זענען געווען אין דער צייט פון יציאת מצרים. און די אלע ניסים ונפלאות האבן ממשיך געווען פון פסח ביז ל״ג בעומר, די דריי־און־דרייסיג טעג, וואס איז מרומז אין „גל“. דאס זענען די דריי־און־דרייסיג טעג וואס עס איז נאך די הארה פון חג הפסח. און דערפאר זענען פון פסח די אלע גרויסע ניסים ונפלאות וואס זענען נאך דורכגעגאנגען: פון יציאת מצרים, שפעטער נאך קריעת ים סוף, שפעטער זענען געווען ענינים פון ירידת המן. אלץ איז פארגעקומען אין יענע טעג. דערנאך, ווען עס קומט צו ל״ג בעומר—
07:09 ובל״ג בעומר כבר מתחילה להאיר ההארה של החג הבא, חג מתן תורה, חג השבועות. וזהו פירוש המילה ״עד״. ״עד״, הוא אומר, הוא מלשון עדי. במתן תורה קיבלנו את הכתרים: ״בשעה שהקדימו ישראל נעשה לנשמע, ירדו ששים ריבוא מלאכי השרת וקשרו לכל אחד מישראל שני כתרים, אחד כנגד נעשה ואחד כנגד נשמע״. אלה נקראים העדיים — הקישוטים, התכשיטים, הכתרים שקיבלנו במתן תורה. לכן נאמר ״עד״, מלשון עדיים, כלומר תכשיטים. וכאן הוא אומר ש״גל״ פירושו: כשעוברים שלושים ושלושה ימים מחג הפסח, מתחילים הימים שבהם מאירה ההארה של חג מתן תורה. אז מתחילים כבר ה״עד״, העדיים; מתחילים להתכונן לקבלת התכשיטים הקשורים למתן תורה. מעניין שבהמשך לעניין הזה שאומר בעל דגל מחנה אפרים הקדוש, יש גם מאמר של אדמו״ר הריי״צ, שנאמר בל״ג בעומר בשנת תרצ״ב. אז הייתה שמחת תנאים, כפי שקוראים לזה. בתו הצעירה של אדמו״ר הריי״צ ערכה אז מסיבת תנאים, ובאותה מסיבת תנאים אמר אדמו״ר הריי״צ מאמר. המאמר התחיל ב־
07:09 און ל״ג בעומר, הייבט שוין אן צו זיין די הארה פון דעם קומענדיגן יום־טוב, דעם יום־טוב פון מתן תורה, דעם יום־טוב פון חג השבועות. און דאס איז דער ווארט „עד“. „עד“, זאגט ער, איז מלשון עדי. ביי מתן תורה האבן מיר באקומען די כתרים: „בשעה שהקדימו ישראל נעשה לנשמע, ירדו ששים ריבוא מלאכי השרת וקשרו לכל אחד מישראל שני כתרים, אחד כנגד נעשה ואחד כנגד נשמע“. וואס דאס ווערט אנגערופן די עדיים. דאס זענען די צירונגען, די תכשיטים, די כתרים וואס מיר האבן באקומען ביי מתן תורה. אויף דעם זאגט מען „עד“, מלשון עדיים, וואס דאס איז מלשון תכשיטים. און דא זאגט ער אז „גל“: בשעת עס גייען אריבער דריי־און־דרייסיג טעג פון חג הפסח, און דעמאלט הייבן שוין אן די ימים וואס אין זיי וועט זיין די הארה פון חג מתן תורה, איז דעמאלט הייבט זיך שוין אן דער „עד“, די עדיים; מען הייבט אן זיך אנצוגרייטן צו באקומען די תכשיטים פארבונדן מיט מתן תורה. עס איז אינטערעסאנט אז בהמשך דעם ענין וואס דער הייליגער בעל דגל מחנה אפרים זאגט, איז דא אויך אין א מאמר פון דעם רבי׳ן הריי״צ, פון דעם פריערדיקן רבי׳ן, וואס איז א מאמר וואס איז געזאגט געווארן ל״ג בעומר אין יאר תרצ״ב. יעמאלט איז געווען א שמחת התנאים, ווי מען רופט עס אזוי. דער פריערדיקער רבי׳ס יונגסטע טאכטער האט דעמאלט געהאט א מסיבת תנאים. און אין יענער מסיבת תנאים האט דער פריערדיקער רבי געזאגט א מאמר. דער מאמר האט זיך אנגעהויבן מיט דעם—
08:45 פסוק ״שיר המעלות לדוד״. המאמר התחיל ב״שיר המעלות לדוד״, שבו נאמר: ״הנה מה טוב ומה נעים שבת אחים גם יחד״. ובמאמר הזה, וגם כשדיבר אחר כך על הנקודה הזאת, הוא אמר של״ג בעומר וחג השבועות הם ימים טובים הקשורים זה בזה. חג השבועות הוא הרי זמן החתונה, כפי שמובא בכל המדרשים: בשבועות הייתה החתונה של הקב״ה וכנסת ישראל. אז היו הנישואין, זמן החתונה, וזהו כל עניינו של מתן תורה. ולפני כן, כמו לפני חתונה, יש זמן התנאים, קישורי השידוכים, כפי שקוראים לזה, שבו נוצרים קשרי השידוך בין החתן לכלה. אחר כך באים הימים שבהם החתן שולח לכלה מתנות סבלונות. אדמו״ר הריי״צ מפרש של״ג בעומר הוא יום קישורי השידוכים. בל״ג בעומר מתחילה ההכנה לחתונה הגדולה של מתן תורה, וכבר מתחילים הגילויים של מתן תורה, ההכנה למתן תורה. הרי מובא בספרים, בספרי חסידות, עניין טו״ב: שבעה־עשר הימים שבין ל״ג בעומר לחג השבועות. בימי הטו״ב האלה, ״אין טוב אלא תורה״, כבר יש הארה של תורה. אז זהו—
08:45 פסוק „שיר המעלות לדוד“. דער מאמר האט זיך אנגעהויבן „שיר המעלות לדוד“, וואו דארט שטייט: „הנה מה טוב ומה נעים שבת אחים גם יחד“. און אין דעם מאמר, און דערנאך ארומגערעדט אמאל די נקודה, האט ער געזאגט אז דער ענין פון ל״ג בעומר מיט חג השבועות זענען ימים טובים וואס זענען פארבונדן איינס מיטן אנדערן. חג השבועות איז דאך דער זמן החתונה, ווי עס ברענגט זיך ארויס אין די אלע מדרשים, אז אין שבועות איז געווען די חתונה פון הקב״ה און כנסת ישראל; אז דעמאלט איז געווען די נישואין, דער זמן החתונה, וואס דאס איז דער גאנצער ענין פון מתן תורה. און פאר דעם, ווי פאר א חתונה, איז פאראן דער זמן פון די תנאים, די קישורי השידוכים, ווי מען רופט עס אזוי, וואס דעמאלט ווערן די קישורי השידוכים צווישן דעם חתן און דער כלה. און דערנאך זענען דא די טעג וואס דעמאלט שיקט מען די מתנות סבלונות וואס דער חתן שיקט צו דער כלה. דער פריערדיקער רבי טייטשט דעמאלט אז ל״ג בעומר איז דער טאג פון די קישורי השידוכים. ל״ג בעומר, דעמאלט הייבט זיך אן די הכנה צו דער גרויסער חתונה פון מתן תורה, און עס הייבן זיך שוין אן צו זיין די גילויים פון מתן תורה, די הכנה צו מתן תורה. וואס עס ברענגט זיך דאך אין די ספרים, אין חסידישע ספרים, דער ענין פון טו״ב: זיבעצן טעג וואס זענען דא צווישן ל״ג בעומר און חג השבועות, וואס אין די טו״ב ימים, „אין טוב אלא תורה“, האט מען שוין די הארה פון תורה. איז דאס איז—
10:16 מה שהוא אומר: הימים שמל״ג בעומר עד שבועות הם הזמן שבו הקב״ה שולח סבלונות לכל יהודי. החתן שולח לכלה מתנות, והמתנה היא הכוח שהקב״ה נותן לנו כדי שנתכונן לקבלת התורה כראוי ונגיע לחג השבועות. ועל דרך זה מפרש הברדיטשובר הקדוש שזהו הרמז בתורה של ״גל עד״: מיום ל״ג בעומר מתחילים העדיים, התכשיטים של מתן תורה. אחר כך בא אדמו״ר הזקן במאמרו ״עד הגל הזה״, ומבאר מהו עניינו של ״עד הגל הזה״, מהו הרמז כאן לל״ג בעומר, ומהו כוחו של ל״ג בעומר מלשון גל — הגל שהקים יעקב אבינו בינו לבין לבן. אחד הביאורים בעניין הזה — וזהו עניין עשיר — הוא: הגל, הרי רואים כאן, מהו המסר של הגל? גל האבנים. לכאורה, מכיוון שיעקב רצה לעשות מחיצה — לבן הוא סמל הטומאה, סמל הסטרא אחרא, סמל הקליפה, לבן הארמי, והעניינים שלבן מייצג. ״לבן ביקש לעקור את הכל״, והוא הרי סמל, רמז לסמ״ך־מ״ם ולעניינים [לא ברור]. מן הצד השני עומד יעקב
10:16 וואס ער זאגט, אז די טעג פון ל״ג בעומר ביז שבועות איז די צייט וואס דער אויבערשטער שיקט צו יעדער אידן סבלונות. דער חתן שיקט צו דער כלה מתנות, און די מתנה, דאס איז דער כח וואס דער אויבערשטער גיט אונז, אז מיר זאלן זיך אנגרייטן צו קבלת התורה ווי עס דארף צו זיין, און אנקומען צו חג השבועות. איז על דרך זה טייטשט דער הייליגער בארדיטשעווער, אז דאס איז דער רמז אין תורה פון „גל עד“, אז פון דעם טאג פון ל״ג בעומר הויבן אן זיין די עדיים, די תכשיטים פון מתן תורה. דערנאך קומט דער אלטער רבי אין זיין מאמר „עד הגל הזה“, און ער איז מבאר וואס איז דא דער ענין פון דעם „עד הגל הזה“, וואס איז דא דער רמז צו ל״ג בעומר, וואס איז דער כח פון ל״ג בעומר מלשון גל, דער גל וואס יעקב אבינו האט אויפגעשטעלט צווישן אים און לבן. איז איינע פון די ביאורים אין דעם ענין, ס׳איז א רייכער ענין, אז דער גל — זעט מען דאך, וואס איז דער מוסר פון דעם גל? דער גל של אבנים. לכאורה, וויבאלד יעקב האט געוואלט מאכן א מחיצה: לבן איז דער סמל הטומאה, סמל הסטרא אחרא, סמל הקליפה, לבן הארמי, און די ענינים וואס לבן באווייזט. „לבן ביקש לעקור את הכל“, וואס דאס איז דאך דער סמל, א רמז אויף דעם סמ״ך־מ״ם און אויף די ענינים [לא ברור]. פון דער צווייטער זייט שטייט יעקב
11:43 אבינו עם ילדיו, והוא רוצה לעשות גל, מחיצה. אבל אם רוצים לעשות מחיצה, שיעשה מחיצה חזקה, קיר, כותל של אבנים. ובכל זאת לא: הוא עושה גל. יש בגל שני דברים מנוגדים. מצד אחד, הגל הוא מחיצה, הפרדה. אבל מצד שני, הגל הוא מחיצה של אבנים המונחות זו על גבי זו, וזה מראה שבעצם אין זו מחיצה של ממש; תמיד אפשר לעבור אותה. ומהו באמת הביאור בזה? הביאור בזה הוא ש[לא ברור]. זו אכן הייתה כוונתו של יעקב אבינו. ורש״י מראה זאת בפירושו לעניין: כשהם כרתו את הברית, כשעמדו על הגל וכרתו את הברית, ש״אני לא אעבור אליך ואתה לא תעבור אלי״ — אני לא אעבור למקום שלך, ואתה לא תעבור למקום שלי — אבל מה נאמר בפסוק? ״לרעה״. ״לרעה״, מפרש רש״י: ״לרעה אי אתה עובר, אבל אתה עובר לפרקמטיא״. כלומר, מצד אחד אכן, ״לרעה אי אתה עובר״ — יש מחיצה, יש גל. אבל מטרת הגל אינה ליצור הפסק מוחלט, בלי שום קשר. רק ״לרעה אי אתה עובר״, אבל לפרקמטיא, מהו העניין של
11:43 אבינו מיט זיינע קינדערלעך, און ער וויל מאכן א גל, א מחיצה. איז אבער, ווילסט מאכן א מחיצה, מאך א שטארקע מחיצה, מאך א וואנט, א כותל של אבנים. דאך ניין, ער מאכט א גל. דער גל האט אין זיך צוויי פארקערטע זאכן. פון איין זייט, דער גל איז א מחיצה, א טיילונג. פון דער צווייטער זייט אבער, דער גל איז א מחיצה פון שטיינער וואס ליגן איינע אויפן אנדערן, וואס באווייזט אז בעצם איז דאס נישט קיין אמת׳ע מחיצה; מ׳קען נאך שטענדיג אריבערגיין. וואס איז טאקע דער ביאור אין דעם? איז דער ביאור אין דעם טאקע אז [לא ברור]. דאס איז טאקע געווען די כוונה פון יעקב אבינו. און רש״י ווייזט דאס ארויס אויפן פירוש פון דעם ענין, אז בשעת זיי האבן געמאכט דעם ברית, בשעת זיי זענען געשטאנען על הגל און געמאכט דעם ברית, אז „אני לא אעבור אליך ואתה לא תעבור אלי“ — איך גיי נישט אריבער אין דיין פלאץ, דו זאלסט נישט אריבער אין מיין פלאץ — אבער וואס שטייט אין פסוק? „לרעה“. „לרעה“, איז רש״י טייטשט: „לרעה אי אתה עובר, אבל אתה עובר לפרקמטיא“. וואס דאס הייסט, אז פון איין זייט טאקע, „לרעה אי אתה עובר“, איז דא א מחיצה, איז דא א גל. אבער דער גל איז די מטרה נישט אז עס זאל אינגאנצן זיין א הפסק אן קיין שום שייכות. ס׳איז נאר „לרעה אי אתה עובר“, אבער לפרקמטיא, וואס איז דער ענין פון
13:13 מקח וממכר ועניינים [לא ברור] — אין זה שולל כלל את האפשרות לעבור. מה הפירוש של הדברים בעבודה? על כך באה החסידות ומבארת את הפירוש הנפלא בעבודה, וזהו כללות עניינו של ל״ג בעומר, עניינו של רבי שמעון בר יוחאי. ישנו הגל, המחיצה, וישנם לבן ויעקב. בכללות, הפירוש של הדברים בעבודה הוא עניין הרוחניות והגשמיות. יעקב אבינו מורה על כללות עניין הקדושה, הטהרה, האלוקות, [לא ברור]. זהו יעקב אבינו. מן הצד השני עומד לבן. לבן מורה על העולם, על עולם הזה הגשמי והחומרי. וכפי שאדמו״ר הזקן אומר בתניא: ״עולם הזה הגשמי המלא קליפות וסטרא אחרא, שהרשעים גוברים בו״. זהו עניינו של לבן, העומד מן הצד השני. לכן צריכה להיות כאן גל ומחיצה. יש מחיצה בין ענייני קדושה, אלוקות ויהדות, לבין העולם הזה, גויִשקייט וכל ענייני העולם המלא קליפות וסטרא אחרא. לשם כך צריכה להיות גל, מחיצה המפרידה בין העניינים הגשמיים לעניינים הרוחניים, בין ענייני קדושה לענייני קליפה, בין ענייני אלוקות לענייני עולם הזה. על כך באה התורה ואומרת: ״עד הגל הזה״ — יש גל, אך אין זו מחיצה של לבנים. ״לרעה אי אתה עובר״. זאת אומרת,
13:13 מקח וממכר און ענינים [לא ברור], איז גארנישט אויסגעשלאסן דאס אריבערגיין. וואס איז דער אויסטייטש אין עבודה שם? איז אויף דעם קומט צו גיין חסידות און טייטשט דעם געוואלדיגן אויסטייטש אין עבודה שם, וואס דאס איז די כללות פון ל״ג בעומר, דער ענין פון רבי שמעון בר יוחאי. איז דא דער ענין פון הגל, המחיצה, איז דא לבן און איז דא יעקב. וואס בכללות מ׳טייטשט דאס אויס אין עבודה שם, איז דער ענין פון רוחניות און גשמיות. יעקב אבינו באווייזט אויף כללות דעם ענין פון קדושה, פון טהרה, פון אלקות, פון געטלעכקייט, פון איין [לא ברור]. און דאס איז יעקב אבינו. פון דער צווייטער זייט שטייט א לבן. לבן באווייזט אויף די וועלט, אויף עולם הזה הגשמי והחומרי. און ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא: „עולם הזה הגשמי המלא קליפות וסטרא אחרא, שהרשעים גוברים בו“. און דאס איז דער ענין פון לבן, וואס שטייט פון דער אנדערער זייט. איז דארף דאך זיין א גל און א מחיצה. איז דא א מחיצה צווישן ענינים פון קדושה, פון געטלעכקייט, פון אלקות, פון אידישקייט, און צווישן דעם ענין פון וועלט, עולם הזה און גוי׳שקייט און אלע ענינים פון וועלט וואס איז מלא קליפות וסטרא אחרא. און אויף דעם דארף זיין א גל, א מחיצה, א מחיצה וואס איז מפריד צווישן די ענינים הגשמיים און די ענינים הרוחניים, ענינים פון קדושה, ענינים פון קליפה, ענינים פון אלקות, ענינים פון עולם הזה. איז אויף דעם קומט צו גיין תורה און זאגט „עד הגל הזה“, אז עס איז דא א גל, ס׳איז נישט קיין מחיצה של לבנים. „לרעה אי אתה עובר“. דאס הייסט
14:45 שבין גשמיות לרוחניות צריכה להיות מחיצה. צריך להיות ״לא יהיה טובע״: אדם צריך לדעת שאסור לו, חס ושלום, לשקוע בעולם הזה, בעניינים גשמיים וחומריים. צריכה להיות מחיצה. יהודי צריך לדעת שיש קדושה ויש קליפה, יש טוב ויש רע, יש גשמיות ויש רוחניות, וצריכה להיות מחיצה. העניינים הגשמיים צריכים להיות מרוחקים ממנו, והעניינים הרוחניים צריכים להיות אצלו [לא ברור]. צריכה להיות הבחנה ברורה ומחיצה יציבה בין עניין העולם הזה לעניין הקדושה. אבל יחד עם זה אומרים שזה רק [לא ברור]. ומה למעשה? זהו העניין שמדובר עליו בחסידות: עבודת הבירורים. אדם צריך לדעת שהתכלית, הכוונה שלשמה ירדה נשמתו לעולם — הנשמה הקדושה, שהיא ״חלק אלוקה ממעל ממש״, שהתלבשה כאן בעולם הזה הגשמי, בגוף גשמי — אינה כדי שיברח מן העולם הזה. אדרבה, למעשה עליו להתלבש בענייני העולם הזה ולעשות מן העולם דירה לו יתברך; לעשות מן העולם כלי לקדושה, ולאחד עליונים ותחתונים, לאחד גשמיות ורוחניות, לאחד אלוקות ועולם. וזהו הרמז לכך שלא צריכים להיות גבול ומחיצה, כי התכלית היא שהיהודי, באמצעות עבודתו,
14:45 אז דער ענין פון גשמיות און רוחניות, עס דארף זיין א מחיצה, עס דארף זיין ״לא יהיה טובע״, אז חס ושלום א מענטש דארף וויסן אז ער טאר זיך נישט חס ושלום אריינפאלן אין עולם הזה, אין ענינים גשמיים, ענינים חומריים. און עס דארף זיין א מחיצה. א איד דארף וויסן אז עס איז דא קדושה, עס איז דא קליפה, עס איז פאראן טוב, פאראן רע, גשמיות און רוחניות, און עס דארף זיין א מחיצה. און ענינים גשמיים דארפן זיין ביי אים אפגערוקט, און ענינים רוחניים דארפן זיין ביי אים [לא ברור], און עס דארף זיין א קלארקייט און א פערטע מחיצה צווישן ענין עולם הזה און ענין קדושה. אבער יחד עם זה זאגט מען אבער, דאס איז נאר [לא ברור]. אבער למעשה, און וואס איז דער ענין פון למעשה? דאס איז דער ענין וואס רעדט זיך אין חסידות: עבודת הבירורים. אז א מענטש דארף וויסן אז דער תכלית, די כוונה פאר וואס זיין נשמה איז אראפגעקומען אין וועלט, די הייליגע נשמה וואס איז א חלק אלוקה ממעל ממש, וואס איז זיך מתלבש געווארן דא אין עולם הזה הגשמי, אין א גוף גשמי, אין עולם הזה הגשמי, איז נישט כדי ער זאל אנטלויפן פון עולם הזה. נאר פארקערט, עס דארף זיין למעשה, וואס ער דארף זיך מתלבש זיין אין עולם הזה און מאכן פון וועלט א דירה לו יתברך. מאכן פון וועלט א כלי צו קדושה. און מאחד זיין, מאחד זיין עליונים ותחתונים, מאחד זיין גשמיות מיט רוחניות, מאחד זיין אלקות מיט וועלט. און דאס איז דער רמז וואס עס דארף נישט זיין קיין גבול און נישט קיין מחיצה, ווייל דער רמז, דער ענין איז, אז דער תכלית איז אז דער איד איז דורך עבודה
16:15 יזכך את העולם, יתקן את העולם ויעשה ממנו דירה לקדוש ברוך הוא. וזהו בדיוק ההפך — עולם האחדות, שגילויו יהיה לעתיד לבוא. זהו מה שנאמר על הזמן שבו יבוא משיח: ״ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדו כי פי ה׳ דבר״. הדבר יתגלה בעולם, ויראו במוחש שכל העולם הוא דירה לקדוש ברוך הוא, באמצעות עבודת הבירורים. יהודים עובדים במשך כל ימי הגלות על העולם הזה. ״ואחד מכם גולה לברבריא״, כפי שנאמר במדרש: יהודים היו בגלות, הלכו בגלות למדינה זו ולמדינה אחרת. יהודי נמצא בעולם, משתמש בעניינים הגשמיים של העולם הזה ומנצל אותם לשם שמים. ״וכל דרכיך דעהו״ — מעשי העולם, כל מעשי העולם, הופכים את העולם הזה לעולם יהודי, לעולם אלוקי, לעולם אמיתי. ״כל מעשיך לשם שמים״ ו״בכל דרכיך דעהו״ — בכך מחברים, מבטלים את המחיצה, מרפאים את המחיצה, ועושים את העולם לדירה לקדוש ברוך הוא. זהו העניין, וזאת הייתה עבודתו של רבי שמעון בר יוחאי. רבי שמעון בר יוחאי הוא שהתחיל לרפא את המחיצה. ״מחצתי ואני ארפא״, כך נאמר בפסוק. על ״מחצתי״ נאמר במדרש שאלו הן כל המחיצות שהקדוש ברוך הוא עשה. ביניהן גם המחיצות שעליהן אנחנו מדברים כאן: המחיצות שבין גשמיות לרוחניות, המחיצה שבין אלוקות לעולם, והמחיצה שבין העולם הרוחני לעולם הגשמי, וכן הלאה. אלו הן כל המחיצות. על ״מחצתי ואני ארפא״ נאמר במדרש שהקדוש ברוך הוא ירפא לעתיד לבוא את כל המחיצות — יסיר אותן וירפא אותן, מלשון רפואה. ואז הקדוש ברוך הוא יתגלה בעולם, האלוקות תהיה בעולם הזה הגשמי, והכול יהיה אחדות אחת. ומי התחיל לרפא את המחיצות? זה היה, זה היה רבי שמעון בר
16:15 שיזכה את העולם, מתקן זיין די וועלט, און מאכן פון דער וועלט א דירה פאר דעם אויבערשטן. און דאס איז פונקט פארקערט, דאס איז עולם האחדות, וואס דער גילוי הענין וועט זיין לעתיד לבוא. און דאס איז וואס עס שטייט אז ווען משיח וועט קומען, וועט זיין ״ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדו כי פי ה׳ דבר״. דאס וועט זיך אנטפלעקן אין דער וועלט, און מען וועט זען במוחש אז די גאנצע וועלט איז א דירה פארן הקדוש ברוך הוא, דורך דער עבודה פון בירורים. וואס אידן אין אלע ימי הגלות זענען זיי ארבעטן, און ארבעטן אויף עולם הזה, און ״ואחד מכם גולה לברבריא״, ווי עס שטייט אין מדרש: אידן זענען געווען אין גלות, און געגאנגען אין גלות אין דער מדינה, אין יענער מדינה, און ער געפינט זיך אין דער וועלט, און נוצט אויס די ענינים גשמיים פון עולם הזה, און נוצט דאס אויס לשם שמים. ״וכל דרכיך דעהו״, מעשים פון דער וועלט, אלע מעשים פון דער וועלט, מאכן עולם הזה פאר אן אידישע וועלט, אן אלקית׳ע וועלט, אן אמת׳ע וועלט. ״כל מעשיך לשם שמים״ און ״בכל דרכיך דעהו״, דורך דעם, דאס פארבינדט, דאס איז מבטל די מחיצה, דאס היילט אויס די מחיצה, און מאכט אז די וועלט זאל זיין א דירה פארן הקדוש ברוך הוא. דאס איז דער ענין, און דאס איז געווען די עבודה פון רבי שמעון בר יוחאי. רבי שמעון בר יוחאי איז געווען דער וואס האט אנגעהויבן אויסצוהיילן די מחיצה. ״מחצתי ואני ארפא״, דאס שטייט אין פסוק. ״מחצתי״, און עס שטייט אין מדרש, אז דאס זענען אלע מחיצות וואס דער הקדוש ברוך הוא האט געמאכט. צווישן זיי זענען אויך מחיצות, אלע מחיצות וואס דא רעדט מען, די מחיצות פון גשמיות און רוחניות, די מחיצה צווישן אלקות און וועלט, און די מחיצה צווישן דער רוחניות׳דיקער וועלט און דער גשמיות׳דיקער וועלט, און אזוי ווייטער. דאס זענען אלע מחיצות. ״מחצתי ואני ארפא״, עס שטייט אין מדרש אז דער הקדוש ברוך הוא לעתיד לבוא וועט היילן, ער וועט אוועקנעמען און היילן, מלשון רפואה, אלע מחיצות. און דעמאלט וועט זיך דער הקדוש ברוך הוא אנטפלעקן אין דער וועלט, די אלקות וועט זיין אין עולם הזה הגשמי, און דאס וועט זיין איין אחדות. און ווער האט אנגעהויבן אויסצוהיילן די מחיצות? דאס איז געווען, דאס איז געווען רבי שמעון בר
18:20 יוחאי. רבי שמעון בר יוחאי, מה הוא התחיל? הוא התחיל לגלות את סודות התורה. רבי שמעון בר יוחאי היה התנָא שחי בתקופות הקשות ביותר בזמן הגלות. דווקא הוא עמד [לא ברור]. על רבי שמעון בר יוחאי מובא שם, והרבי מביא את הדעה הזאת, שהוא היה נשמה, ניצוץ ממשה רבינו, ו[לא ברור], והיה ניצוץ ממלך המשיח. כלומר, רבי שמעון בר יוחאי כולל בתוכו את מדרגת משה ומשיח. ומובא בספרים על ל״ג בעומר: למה אומרים ל״ג בעומר [לא ברור]? גם בנוסח התפילה [לא ברור] לא אומרים [לא ברור]. ולכן קוראים לזה ל״ג בעומר; מובא בספרים הקדושים של״ג בעומר בגימטרייה משה. וזה משום שרבי שמעון בר יוחאי היה נשמה ממשה רבינו. ומובא שם שנשמתו הייתה נשמת משיח. ולכן מוצאים אצל רבי שמעון בר יוחאי שהוא זה שעמד [לא ברור] בזמנים הקשים ביותר. הוא חי בתקופה שלאחר חורבן בית המקדש, בזמן של גלות [לא ברור], שהייתה מן התקופות הקשות ביותר. הוא עצמו נאלץ להסתתר שלוש עשרה שנה במערה, והוא [לא ברור], וכן הלאה. ודווקא רבי שמעון בר יוחאי, בזמנים הקשים ביותר של חושך הגלות, התחיל לגלות את סודות התורה הגדולים ביותר ואת העניינים הגדולים ביותר, ובפרט ביום ל״ג בעומר, כפי שמובא. וזו הייתה האידרא, אידרא זוטא, כפי שמובא בסוף [לא ברור], שרבי שמעון בר יוחאי לקח תלמידים, והם היו שם יחד איתו, והוא אמר שהוא עומד לגלות סודות ורמזים שכמעט לא התגלו. אלה הסודות שיתגלו רק לעתיד לבוא, בתורתו של משיח. ואת זה התחיל רבי שמעון בר יוחאי ביום ל״ג בעומר: התחיל להתגלות ביתר שאת אורו של משיח באמצעות התורה שהתחילה
18:20 יוחאי. רבי שמעון בר יוחאי, וואס האט ער אנגעהויבן? ער האט אנגעהויבן מגלה צו זיין די סודות התורה. רבי שמעון בר יוחאי איז געווען דער תנא וואס איז געווען אין די שווערסטע צייטן פון זמן הגלות. דווקא ער איז געשטאנען [לא ברור]. רבי שמעון בר יוחאי, עס שטייט דארט, און דער רבי ברענגט די דעה, אז רבי שמעון בר יוחאי איז געווען א נשמה, א ניצוץ פון משה רבינו, און [לא ברור], און איז געווען א ניצוץ פון מלך המשיח. דאס הייסט, רבי שמעון בר יוחאי נעמט אין זיך די מדרגה פון משה און משיח. און מען ברענגט עס אין ספרים אויף ל״ג בעומר, אז פארוואס זאגט מען ל״ג בעומר [לא ברור]? אויך בנוסח התפילה [לא ברור] זאגט מען נישט [לא ברור]. און דערפאר רופט מען דאס ל״ג בעומר; עס ווערט געברענגט אין ספרים הקדושים אז ל״ג בעומר איז בגימטריא משה. און דאס איז ווייל רבי שמעון בר יוחאי איז געווען א נשמה פון משה רבינו. און עס שטייט דארט אז זיין נשמה איז געווען די נשמה פון משיח. און דערפאר געפינט מען ביי רבי שמעון בר יוחאי, אז ער איז געווען דער וואס איז געשטאנען [לא ברור] אין די שווערסטע צייטן. ער איז געווען אין דער צייט נאך חורבן בית המקדש, אין דער צייט פון גלות [לא ברור], וואס איז געווען פון די שווערסטע צייטן, וואס ער אליין האט זיך געדארפט באהאלטן דרייצן יאר אין א הייל, און ער האט זיך [לא ברור], און אזוי ווייטער. און דווקא רבי שמעון בר יוחאי, אין די שווערסטע צייטן פון חושך הגלות, האט אנגעהויבן מגלה צו זיין די גרעסטע סודות התורה, און די גרעסטע ענינים, בפרט ביום ל״ג בעומר, ווי עס ווערט געברענגט. און דאס איז געווען די אידרא, אידרא זוטא, וואס עס ווערט געברענגט אין סוף [לא ברור], אז רבי שמעון בר יוחאי האט גענומען תלמידים, און זיי זענען געווען דארט צוזאמען מיט אים, און ער האט געזאגט אז ער גייט מגלה זיין סודות און רמזים וואס זענען כמעט נישט נתגלה געווארן. די סודות וואס זענען נתגלה געווארן נאר לעתיד לבוא אין דער תורה פון משיח. און דאס האט רבי שמעון בר יוחאי אנגעהויבן ביום ל״ג בעומר, עס האט אנגעהויבן מער צו זיין דער גילוי פון די אורות פון משיח דורך דער תורה וואס האט אנגעהויבן
20:15 להתגלות. ואצל רבי שמעון בר יוחאי מוצאים את זה: הוא חיבר את עניין האחדות, בדיוק להפך מהגל ומהמחיצה. הוא איחד, הוא חיבר, הוא איחד. קודם כול בתורה: הוא איחד את הנגלה שבתורה עם פנימיות התורה. כפי שמובא ב[לא ברור], ומאריכים בזה במאמרים בהמשך, ואדמו״ר המהר״ש מבאר את העניין באריכות. אצל רבי שמעון בר יוחאי מוצאים דבר שלא מוצאים אצל תנאים אחרים. כי בדרך כלל מוצאים אצל התנאים שעיקר עניינם היה הנגלה שבתורה; כך היה אצל רוב התנאים. כפי שהגמרא אומרת על רב יהודה — כן, האמורא רב יהודה — שעיקר עניינו היה בנזיקין וכו׳, היה [לא ברור]. רבי מאיר ידע מה היה עיקר עניינם. כלומר, בכללות, אצל רוב התנאים והאמוראים עיקר העיסוק היה בנגלה שבתורה. היו תנאים שעיקר עניינם היה פנימיות התורה, סודות התורה. ומוצאים [לא ברור], ספר הבהיר, ספר הקנה. זאת אומרת, היו תנאים שגילו את סודות התורה, והיו תנאים שגילו את הנגלה שבתורה. היחיד שמוצאים אצלו שהיה בשני העניינים, ובשניהם עסק בסערה הגדולה ביותר, בתוקף הגדול ביותר, היה רבי שמעון בר יוחאי. מצד אחד, רבי שמעון בר יוחאי היה התנָא של פנימיות התורה.
20:15 געווען. און ביי רבי שמעון בר יוחאי געפינט מען דאס: ער האט מחבר געווען דעם ענין פון אחדות, פונקט פארקערט פון דעם גל און די מחיצה. ער האט מאחד געווען, ער האט מחבר געווען, ער האט מאחד געווען. ערשטנס אין תורה: ער האט מאחד געווען נגלה דתורה מיט פנימיות התורה. ווי עס ברענגט זיך אראפ אין דעם [לא ברור], און מען מעריך אין דעם אין די מאמרים שפעטער, און רבי מהר״ש איז מבאר באריכות דעם ענין. וואס איז געווען ביי רבי שמעון בר יוחאי, געפינט מען עפעס וואס מען געפינט נישט ביי אנדערע תנאים. ווייל בכלל געפינט מען ביי די תנאים אז עיקר ענינם איז געווען נגלה דתורה; דאס איז רובם פון די תנאים. ווי אזוי די גמרא זאגט אויף רב יהודה, יא, אמורא רב יהודה, אז וואס איז געווען עיקר תנאי בנזיקין וכו׳, איז געווען [לא ברור]. רבי מאיר האט געוואוסט וואס עיקר ענינם. וואס בכללות ביי רוב תנאים ואמוראים איז געווען נגלה דתורה. עס זענען געווען תנאים וואס עיקר ענינם איז געווען פנימיות התורה, די סודות התורה. און מען געפינט [לא ברור], ספר הבהיר, ספר הקנה. דאס הייסט, עס זענען געווען תנאים וואס האבן מגלה געווען סודות התורה, און עס זענען געווען תנאים וואס האבן מגלה געווען נגלה דתורה. דער איינציגער וואס מען געפינט ביי אים, יא, אז ער איז געווען אין ביידע ענינים, און אין ביידע ענינים איז ער געווען מיטן גרעסטן שטורעם, מיטן גרעסטן תוקף, איז געווען רבי שמעון בר יוחאי. פון איין זייט, רבי שמעון בר יוחאי איז געווען דער תנא פון פנימיות התורה.
21:43 הוא היה זה שגילה אותה. כן, הוא היה ראש החבורה שגילה את כל הסודות ואת פנימיות התורה, כפי שמוצאים בזוהר. ומצד שני, רבי שמעון בר יוחאי הוא אחד מגדולי התנאים בתורה שבעל פה, מחמשת התלמידים שהעמידו את התורה שבעל פה. כפי שאדמו״ר הזקן אומר במאמר, שכמעט אין מסכת בש״ס שרבי שמעון בר יוחאי אינו מוזכר בה. זה הלשון שהוא אומר: אין מסכת בש״ס שרבי שמעון בר יוחאי אינו מוזכר בה, או אפילו פרק בש״ס. כלומר, מוצאים את שמו במשנה פעמים רבות. זאת אומרת שהוא היה מגדולי התנאים, הן בנגלה והן בפנימיות, והוא עשה את הייחוד, את החיבור, והסיר את המחיצה. הרי פנימיות התורה, סודות התורה — כשמם כן הם, סודות. זהו החלק שבתורה שנקרא נסתר שבתורה. והנגלה שבתורה הוא באופן גלוי. בא רבי שמעון בר יוחאי והתחיל לגלות. בתחילה היה הגילוי רק לתלמידיו, יחידי סגולה, אבל הוא גם ציווה לכתוב את הדברים: את הסודות [לא ברור] הוא קרא לרבי אבא והורה לו לכתוב אותם, כדי שיישארו לדורות. עד שהגיע הזמן והעניין התגלה לכול. כן, זה העניין: אצל רבי שמעון בר יוחאי התחיל ביטול המחיצה בתורה, איחוד הנגלה שבתורה עם
21:43 ער איז געווען דער וואס האט מגלה געווען. יא, ער איז געווען דער ראש החבורה, וואס ער האט מגלה געווען די אלע סודות און פנימיות התורה ווי מען געפינט אין זוהר. און פון דער צווייטער זייט, רבי שמעון בר יוחאי איז, איז, איז איינער פון די גרעסטע תנאים אין תורה שבעל פה, פון די חמשה תלמידים וואס האבן מעמיד געווען תורה שבעל פה. ווי אזוי דער אלטער רבי זאגט אין מאמר, אז כמעט נישטא קיין מסכת אין ש״ס וואס רבי שמעון בר יוחאי איז נישט מוזכר. דאס זאגט דער לשון, וואס נישטא קיין מסכת אין ש״ס וואס רבי שמעון בר יוחאי איז נישט מוזכר, אדער קיין פרק בש״ס. דאס הייסט אז מען טרעפט דעם נאמען אין משנה ריבוי פעמים. דאס הייסט אז ער איז געווען פון די גדולי התנאים, סיי אין נגלה און סיי אין פנימיות, און ער האט געמאכט דעם יחוד, דעם חיבור, האט אראפגענומען די מחיצה. אזוי, דאך פנימיות התורה, סודות התורה, בלשון סוד. דאס איז דאך דער נאמען, סודות. דאס איז דער חלק התורה, נסתר שבתורה. און נגלה שבתורה, דאס איז באופן גלוי. איז געקומען רבי שמעון בר יוחאי, דורך דעם וואס ער האט אנגעהויבן מגלה זיין. תחילה איז עס געווען נאר לתלמידיו, יחידי סגולה, אבער דאס וואס ער האט געהייסן אפשר אראפשרייבן, ווי די סודות [לא ברור] האט גערופן רבי אבא, און האט אים געהייסן דאס אראפשרייבן, זאל בלייבן לדורות. ביז עס איז געקומען די צייט און דער ענין איז נתגלה געווארן לכל. יא, איז דער ענין, דאס הייסט אז ביי רבי שמעון בר יוחאי האט זיך אנגעהויבן דער ענין פון דעם ביטול המחיצה אין תורה, פון מאחד זיין נגלה דתורה און
23:04 פנימיות התורה. ועל ידי כך התחיל ביטול המחיצה באמת בעולם — המחיצה שבין עליונים לתחתונים, המחיצה שבין גשמיות לרוחניות, המחיצה שבין קדושה לקליפה. כך שכל ענייני העולם מתבררים ונדחים. הכול הולך ומתעדן; רואים איך העולם נעשה מעודן יותר ויותר, ואחדות הוי׳ מתגלה בעולם. אחר כך באו, במשך הדורות, האריז״ל ותלמידיו, עד שבא הבעל שם טוב, הבעל שם טוב הקדוש ותלמידיו הקדושים, שגילו את תורתו של רשב״י ועשו ממנה דרך בעבודת השם. כך שאפשר ללמוד אותה, את תורת החסידות, פנימיות התורה; אפשר להבין אותה, ואפשר להיות כלי להבנתה בשכל האנושי, להוריד אותה, להבין אותה ולחיות איתה, ולהביא אותה לידי ביטוי בעבודת השם בחיי היום־יום. כי זהו עניינו של גילוי אחדות השם. הרי ידוע מה שהבעל שם טוב גילה, כי כל זה הוא תורתו של רבי שמעון בר יוחאי: שיראו בעולם את הגילוי האמיתי של אחדות הוי׳. שהעולם עצמו זועק ״אין עוד מלבדו״, משום שהיסוד הזה התגלה. זו תורתו של רשב״י, שיצר את האחדות בין העולם לאלוקות, כהכנה לגילוי מלך המשיח. ולכן הרי מובא הסיפור הזה, הסיפור הידוע שמספרים לקראת ל״ג בעומר, שמובא בפרי עץ חיים, שער הכוונות, שבל״ג
23:04 פנימיות התורה. און דורך דעם האט זיך אנגעהויבן די ביטול המחיצה אמת׳דיג בעולם, אין וועלט, די מחיצה צווישן עליונים ותחתונים, די מחיצה צווישן גשמיות און רוחניות, די מחיצה צווישן קדושה און קליפה. אז די אלע ענינים פון עולם ווערן נתברר ונדחה. עס ווערט אלץ אויסגעאיידלט, מען זעט ווי די וועלט ווערט איידלער און איידלער, און עס מגלה דעם אחדות הוי׳ בעולם. וואס שפעטער איז געקומען, במשך הדורות, דער אריז״ל ותלמידיו, ביז עס איז געקומען דער בעל שם טוב, דער הייליגער בעל שם טוב ותלמידיו הקדושים, וואס זיי האבן מגלה געווען תורתו של רשב״י, און געמאכט פון אים א דרך אין עבודת השם. אז מען קען דאס לערנען, תורה׳ס חסידות, פנימיות התורה, מען קען דאס פארשטיין, און מען קען זיין א כלי עס צו פארשטיין בשכל האנושי, אראפטראָגן דאס און פארשטיין דאס און לעבן מיט דעם, און דאס אראפברענגען אין עבודת השם בחיי היום־יום. ווייל דאס איז דער ענין פון דעם גילוי פון אחדות השם. וואס מען ווייסט אז דער בעל שם טוב האט מגלה געווען, ווייל דאס איז אלץ דאך תורתו של רבי שמעון בר יוחאי, וואס מען זאל אין וועלט זען דעם אמת׳ן גילוי פון אחדות הוי׳. ווי די וועלט גופא שרייט ״אין עוד מלבדו״, ווייל דער יסוד איז נתגלה געווארן. דאס איז תורתו של רשב״י, וואס ער האט געמאכט דעם אחדות פון וועלט מיט ג־טליכקייט, אלץ הכנה צו דעם גילוי פון מלך המשיח. וואס דערפאר ברענגט זיך דאך אראפ, וואס דאס סיפור, וואס איז ידוע דאס סיפור, ווען עס גייט צו ל״ג בעומר, וואס ער דערציילט אין פרי עץ חיים, שער הכוונות, אז אין ל״ג
24:38 בל״ג בעומר היה אחד מתלמידי האריז״ל, ר׳ אברהם הלוי, שהיה נוהג לבכות על החורבן. הוא היה מהגדולים ביותר שעסקו בכך. האריז״ל אמר שהוא ניצוץ של ירמיהו הנביא. אצלו, חורבן בית המקדש היה עיקר עניינו. והוא היה נוהג לומר ״נחם״ בכל יום. הדבר מובא בכמה נוסחאות: לפי מנהגו, הוא היה אומר זאת בשמונה עשרה, בתוך ברכה. בכל אופן, הוא היה אומר את תפילת ״נחם״. תפילת ״נחם״ היא התפילה שאנחנו אומרים רק בתשעה באב במנחה, פעם אחת בשנה, והוא היה אומר אותה בכל יום. אפילו בימים שלא אומרים בהם תחנון הוא היה נוהג לומר אותה, בימי מועד וכו׳. וכשהגיע ל״ג בעומר, הייתה קפידא. כפי שמסופר, האריז״ל אמר שהייתה קפידא, ורחמנא ליצלן, בא עליו עונש קשה. למה? כי רבי שמעון בר יוחאי הקפיד: איך ייתכן שבשמחה שלי, בל״ג בעומר, הוא אומר ״נחם״? הרבי היה מספר את המעשה הזה כמה פעמים לאחר ל״ג בעומר, והיה מדייק מאוד בסיפור הזה. זה דבר פלא. ר׳ אברהם
24:38 ל״ג בעומר, איז געווען איינער פון די תלמידי האריז״ל, ר׳ אברהם הלוי, וואס ער פלעגט וויינען נאך דעם חורבן. ער איז געווען פון די גרעסטע וואס האבן זיך אפגעגעבן דערמיט. דער אריז״ל האט געזאגט אז ער איז א ניצוץ פון ירמיהו הנביא. ביי אים איז געווען דער ענין פון חורבן בית המקדש זיין עיקר ענין. און ער פלעגט זאגן נחם בכל יום. עס ברענגט זיך אראפ אין כמה נוסחאות, און דערנאך פלעגט ער עס זאגן אין שמונה עשרה, אין א ברכה, ווי ס׳איז געווען זיין מנהג. אבער ער פלעגט זאגן תפילת נחם. תפילת נחם, דאס איז די תפילה וואס מיר זאגן נאר תשעה באב ביי מנחה, איינמאל א יאר, און ער פלעגט עס זאגן בכל יום. אפילו אין טעג וואס מ׳זאגט נישט קיין תחנון, האט ער עס אויך פלעגט זאגן, אין ימי מועדין וכו׳. און ווען ס׳איז געקומען ל״ג בעומר, איז געווען א קפידא. ווי ס׳דערציילט זיך, האט דער אריז״ל געזאגט אז ס׳איז געווען א קפידא, און רחמנא ליצלן, איז אויף אים געווארן א שווערער עונש. פארוואס? ווייל רבי שמעון בר יוחאי האט געהאט א קפידא: ווי קומט דאס אז ביי מיין שמחה, ל״ג בעומר, זאגט ער נחם? דער רבי פלעגט דערציילן די מעשה כמה פעמים נאך ל״ג בעומר, און פלעגט שטארק מדייק זיין אין דעם סיפור. ס׳איז א דבר פלא. ר׳ אברהם
25:55 הלוי היה נוהג לומר ״נחם״ בכל יום ויום, ולפי כמה נוסחאות, אפילו בימי יום טוב ומועד, או בחול המועד, או ביום טוב, ואפילו בשבת, כפי שהיה מנהגו. הוא היה אומר אותה גם בימי שמחה. בכל שאר ימי השמחה לא הייתה קפידא. כשהגיע ל״ג בעומר, אז הייתה קפידא של רבי שמעון בר יוחאי: איך ייתכן שבשמחתו של רבי שמעון בר יוחאי הוא אומר ״נחם״? מה יש כאן [לא ברור]? יש לזה ביאור על פי מה שאנחנו מדברים בעניין הזה. כי רבי שמעון בר יוחאי היה ניצוץ של משה רבינו וניצוץ של משיח, ורבי שמעון בר יוחאי גילה את העניינים של תורתו של משיח. בל״ג בעומר הוא גילה אותם, והכין את העולם לגילוי המשיח. לפי זה מובן שכאשר מגיע יום כזה, ל״ג בעומר, אין אז מקום לבכות על חורבן בית המקדש. אז מאיר אורו של משיח בעולם. ביום הזה של ל״ג בעומר, ביום שבו רשב״י גילה את הרזין דרזין, את הסודות שבסודות, האיר אז אורו של משיח, וכך הוא בכל שנה ושנה. ובפרט יהודים שזוכים ללמוד פנימיות התורה, כדי שהאור הזה יאיר אצלם בפנימיות. אבל לכל היהודים יש שייכות לרבי שמעון בר יוחאי, שהרי רבי שמעון בר יוחאי היה לכל. כפי שמובאות התיבות
25:55 הלוי פלעגט זאגן נחם כל יום ויום, און ער פלעגט זאגן נחם, לפי כמה נוסחאות, אפילו אין ימי יום טוב ומועד, אדער חול המועד, אדער יום טוב, אפילו שבת, ווי ס׳איז געווען זיין מנהג. אבער ער פלעגט עס זאגן אין ימי שמחה. אלע אנדערע ימי שמחה האבן נישט געהאט קיין קפידא. ווען ס׳איז געקומען ל״ג בעומר, איז דעמאלט געווארן א קפידא פון רבי שמעון בר יוחאי: ווי קומט דאס אז ביי דער שמחה של רבי שמעון בר יוחאי זאגט ער נחם? וואס איז דא [לא ברור]? איז דא א ביאור אין דעם לפי וואס מיר רעדן וועגן דעם ענין. ווייל רבי שמעון בר יוחאי איז געווען א ניצוץ פון משה רבינו און א ניצוץ פונעם משיח, און רבי שמעון בר יוחאי האט מגלה געווען די ענינים פון תורתו של משיח. ער האט אויף ל״ג בעומר מגלה געווען, גרייטן די וועלט צום גילוי המשיח. איז לפי זה פארשטאנדיק, אז ווען ס׳קומט אזא טאג ווי ל״ג בעומר, איז דעמאלט נישט שייך צו וויינען נאך חורבן בית המקדש. דעמאלט איז מאיר אורו של משיח בעולם. אין דעם טאג פון ל״ג בעומר, אין דעם טאג וואס רשב״י האט מגלה געווען די רזין דרזין, די סודות שבסודות, איז דעמאלט מאיר געווען אורו של משיח, און אזוי איז בכל שנה ושנה. און בפרט אידן וואס זענען זוכה און לערנען פנימיות התורה, אז עס זאל ביי זיי מאיר זיין בפנימיות. אבער אלע אידן האבן א שייכות צו רבי שמעון בר יוחאי, ווייל רבי שמעון בר יוחאי איז דאך געווען רבי שמעון בר יוחאי לכל. ווי ס׳ברענגט זיך אראפ די תיבות
27:20 הידועות, המובאות ב[לא ברור]: ״מה הקדוש ברוך הוא לכל, אף רשב״י לכל״. רבי שמעון בר יוחאי הוא יהודי שיש לו שייכות לכלל עם ישראל: ״יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין״. ומצד זה, לכל היהודים יש שייכות לרבי שמעון בר יוחאי. ולכן רואים של״ג בעומר הוא יום שמחה בכל העולמות, ושכל היהודים, מכל הסוגים, אפילו פשוטים שבפשוטים, שמחים בל״ג בעומר. זו שמחה גדולה שמקיפה את כל העולם כולו, וזה מפני שרבי שמעון בר יוחאי הוא לכל. וכשמגיע יום כזה, מאיר בעולם אורו של משיח, כי רבי שמעון בר יוחאי הוא שהכין את העולם וגילה בעולם את אורו של משיח, על ידי פנימיות התורה. וממילא אנחנו חוזרים לפסוק: זה הפירוש של ״עד הגל הזה״. אומר אדמו״ר הזקן, שכאשר מגיע יום ל״ג בעומר, הוד שבהוד — וזה עניין שלם שצריך להתעכב עליו, אבל מה נדרש לנו כעת? זו האחרונה שבמידות, מעיקרי המידות. על כל פנים, כשמגיע יום הוד שבהוד, יום הסתלקותו, יום שמחתו של רבי שמעון בר יוחאי, אומרים ״עד הגל הזה״: בעולם הזה הקב״ה ברא את העולם והעמיד בו מחיצות. הוא אמר ״יהי רקיע״.
27:20 הידועות, וואס ברענגט זיך אין [לא ברור]: ״מה הקדוש ברוך הוא לכל, אף רשב״י לכל״. רבי שמעון בר יוחאי איז א איד וואס ער האט א שייכות צו כלל עם ישראל: ״יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין״. איז מצד דעם האבן אלע אידן א שייכות צו רבי שמעון בר יוחאי. און דערפאר זעען מיר אז ל״ג בעומר איז א יום שמחה אין אלע עולמות, און אלע אידן, און אלע סארטן אידן, אפילו פשוטים שבפשוטים, פרייען זיך ל״ג בעומר. ס׳איז א שמחה גדולה וואס נעמט ארום כל העולם כולו, און דאס איז מצד דעם וואס רבי שמעון בר יוחאי איז לכל. און אז ס׳קומט צו גיין אזא מין טאג, איז מאיר אין דער וועלט אורו של משיח, ווייל דאס איז רבי שמעון בר יוחאי וואס האט געגרייט די וועלט און מגלה געווען אורו של משיח בעולם, דורך דעם ענין פון פנימיות התורה. איז במילא גייען מיר צוריק צו דעם פסוק, דאס איז דער פשט ״עד הגל הזה״. זאגט דער אלטער רבי, אז ווען ס׳קומט דער טאג פון ל״ג בעומר, דער הוד שבהוד, וואס דאס איז א גאנצער ענין וואס מ׳דארף זיך אפשטעלן אויף דעם, אבער וואס דארף מען יעצט? דאס איז די לעצטע פון די מידות, פון די עיקרי המידות. על כל פנים, ווען ס׳קומט דער טאג פון הוד שבהוד, דער טאג פון יום הסתלקותא, יום שמחתא של רבי שמעון בר יוחאי, זאגט מען ״עד הגל הזה״, אז אין עולם הזה, דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט, דא איז געשטעלט מחיצות. ער האט געמאכט ״יהי רקיע״.
28:40 בין מים למים נעשה הרקיע, והוא הבדיל ונעשתה מחיצה. יש מחיצות בין עליונים לתחתונים, מחיצות בין גשמיות לרוחניות וכו׳ וכו׳. דווקא הגל הזה צריך להיות גל, כי היהודי צריך לדעת שהעולם הזה הגשמי אינו עולמו. עולמו צריך להיות אלוקות, תורה ומצוות. אבל לגבי מה שהוא גל, צריך לדעת: תכלית הכוונה אינה שנישאר מנותקים, חס ושלום. אלא תכלית הכוונה היא שנעשה מן הגל הזה דבר שמאחד ומחבר. שסוף כל סוף, על ידי עבודתם של ישראל, יהודי שלומד פנימיות התורה ולומד את אחדות הוי׳ בעולם יגלה בעולם שכל כוונת הצמצום היא בשביל הגילוי. כל כוונת המחיצות היא כדי שנבטל אותן, ״מחצתי ואני ארפא״, ועם נתינת התורה נסיר את המחיצות בין הנסתר שבתורה לנגלה שבתורה. שענייני הנסתר שבתורה יבואו לידי גילוי, כפי שרואים שהם התגלו על ידי תורת החסידות. ובפרט חסידות חב״ד, שמגלה עניינים מפנימיות התורה ומלבישה אותם בהסברה ובהשגה, כך שכל אחד יכול להבין אותם, כל אחד יכול לגשת אליהם ולהביא אותם אל תוך ההוויה, אל חיי היום־יום. ומכאן מגיעים לפירוש השני ב״עד הגל הזה״, בעניין של גל, ל״ג בעומר, שאדמו״ר המהר״ש
28:40 בין מים למים, איז געמאכט געווארן דער רקיע און איז געווען מבדיל, און איז געווארן א מחיצה, און דא מחיצות און דא מחיצות צווישן עליונים ותחתונים, מחיצות צווישן גשמיות און רוחניות וכו׳ וכו׳. דווקא דער גל וואס דארף זיין א גל, ווייל ער דארף וויסן אז עולם הזה הגשמי, דאס איז ניט זיין וועלט. אה, זיין וועלט דארף זיין אלקות, תורה ומצוות. אבער דאס וואס איז א גל, דארף מען וויסן: דער תכלית הכוונה איז ניט אז מיר זאלן בלייבן אפגעריסן, חס ושלום. נאר דער תכלית הכוונה איז אז מיר זאלן מאכן פון דעם גל, פון דעם מאכן, פון דעם, זאל מאחד זיין און מחבר זיין. אז סוף כל סוף, דורך עבודתם של ישראל, וואס א איד וואס לערנט פנימיות התורה און לערנט די אחדות הוי׳ אין וועלט, זאל ער מגלה זיין אין וועלט ווי אזוי עס איז טאקע כל כוונת הצמצום איז בשביל הגילוי. כל כוונת המחיצות איז כדי מיר זאלן עס מבטל זיין, ״מחצתי ואני ארפא״, און עם נתינת התורה אראפנעמען די מחיצות צווישן נסתר שבתורה און נגלה שבתורה. אז ענייני הנסתר שבתורה קומען אראפ אין גילוי, ווי מ׳זעט אז עס איז מגלה געווארן דורך תורת החסידות, יא. און בפרט חסידות חב״ד, וואס איז מגלה עניינים פון פנימיות התורה, און עס מלביש אין פארשטאנד פון הסברה והשגה. אז יעדער איינער קען עס פארשטיין, יעדער איינער קען זיך צוטראגן צו דעם און עס אראפברענגען אין הויה, בחיי היום־יום. און פון דעם קומט מען צו דעם צווייטן טייטש אין דעם ״עד הגל הזה״, אין דעם ענין פון גל, ל״ג בעומר, וואס דער רבי מהר״ש
30:07 במאמריו הוא מוסיף, שכשם שישנו העניין של ״עד הגל הזה״, יש בתורה, בתנ״ך, רמז נוסף לעניין של ״גל״: הפסוק ״גל עיני ואביטה נפלאות מתורתך״. דוד המלך מבקש מהקב״ה בתהילים קי״ט: ״גל עיני״ — שהקב״ה יפקח את עיניו, ״ואביטה נפלאות מתורתך״ — כדי שיראה את הנפלאות שבתורה. זהו ממש אותו עניין של ל״ג בעומר, העניין של ״נפלאות מתורתך״. כפי שמפרשים, וביניהם השל״ה הקדוש, הנפלאות שבתורה הן ענייני סודות התורה. אדמו"ר הצמח צדק מבאר את הפסוק בביאוריו על תהילים: מדובר בכוונות, בפנימיות, בנפלאות — בענייני פנימיות התורה הנמצאים ״מתורתך״, בתוך תורת הנגלה. שיראה את הנפלאות. דוד המלך מבקש מהקב״ה שיהיה דווקא חיבור בין פנימיות התורה לנגלה דתורה; שבתוך ״תורתך״, בתורת הנגלה, יוכל לראות את הנפלאות, את פנימיות התורה שנמצאת בה. וזו הרי הייתה עבודתו של רשב״י, כפי שאמרנו קודם. לכן אומר אדמו"ר המהר"ש: ״גל עיני״ — דווקא ״גל״, ל״ג בעומר, מבקשים מהקב״ה שיפקח את העיניים. שהמחיצות המעלימות ייפלו, ושדווקא יהיו לנו עיניים מאירות ונוכל לראות ב״תורתך״, בנגלה דתורה, את הגילוי של פנימיות התורה. ועוד יותר,
30:07 אין זיינע מאמרים גייט צו, אז אזוי ווי ס׳פאראן דער ענין פון ״עד הגל הזה״, איז פאראן אויך נאך א רמז אין תורה, אין תנ״ך, אויף דעם ענין פון גל, וואס דאס איז דער פסוק ״גל עיני ואביטה נפלאות מתורתך״. וואס דוד המלך אין תהלים קי״ט בעט דעם אויבערשטן: ״גל עיני״, אז דער אויבערשטער זאל אים מגלה זיין די אויגן, ״ואביטה נפלאות מתורתך״, זען די נפלאות שבתורה. וואס דאס איז דאך דער זעלבער ענין ממש פון ל״ג בעומר, דער ענין פון ״נפלאות מתורתך״. ווי די מפרשים טייטשן, דער של״ה הקדוש, אז די נפלאות שבתורה גייט אויף די עניינים פון סודות התורה. דער צמח צדק גייט עס מבאר זיין, דעם פסוק, אין זיינע ביאורים על תהלים, אז דאס איז דער ענין פון די כוונות, פון די פנימיות, פון די נפלאות, די עניינים פון פנימיות התורה וואס געפינען זיך ״מתורתך״, אין תורת הנגלה. יא, זאל ער זען די נפלאות. אז דוד המלך בעט זיך ביים אויבערשטן אז ס׳זאל זיין דווקא דער חיבור צווישן פנימיות התורה און נגלה דתורה. אז ״מתורתך״, אין תורת הנגלה, זאל ער קענען זען די נפלאות, די פנימיות התורה וואס געפינט זיך אין דעם. און דאס איז דאך געווען די עבודה פון רשב״י, ווי מ׳האט געזאגט פריער. איז במילא זאגט דער מהר״ש: ״גל עיני״, דווקא גל, ל״ג בעומר, בעט מען דעם אויבערשטן, ״גל״, אז דער אויבערשטער זאל ביי אים עפענען די אויגן. אז ס׳זאלן אראפגיין די מחיצות המעלימות און מיר זאלן קענען דווקא האבן ליכטיגע אויגן און קענען זען אין ״תורתך״, נגלה דתורה, די גילוי פון פנימיות התורה. און נאך מערער,
31:34 כפי שדיברנו קודם, לראות בעולם כיצד הוא קשור לאחדות הוי׳; לראות את הקב״ה, את החיות האלוקית, את האלוקות בכל פרט ובכל מציאות בעולם, כפי שגילה הבעל שם טוב הקדוש. ״לעולם הוי׳ דברך נצב בשמים״ — בכל רגע ורגע מתהווה העולם כולו מחדש ממש, יש מאין. והעניין הזה מתגלה ביתר שאת בל״ג בעומר, ועל כך באה הבקשה: ״גל עיני ואביטה נפלאות מתורתך״. ואדמו"ר הרש"ב, במאמריו שבהמשך תרס״ו — אחד ההמשכים הגדולים והידועים ביותר שאדמו"ר הרש"ב גילה, המתחיל ב״יום טוב של ראש השנה תרס״ו״, המשך חסידות עמוק ועשיר מאוד, שמגלה עומקים הקשורים [לא ברור] — כותב שם, בסוף המאמר של ל״ג בעומר, שיום ל״ג בעומר הוא יום מתן תורה של פנימיות התורה. כך כותב רבי שלום דובער, אדמו"ר הרש"ב. בהמשך גם אדמו"ר הריי"צ מביא זאת ב[לא ברור], ויש לו גם ביאורים על כך. כלומר, ל״ג בעומר הוא היום המיוחד שבו מתגלה מתן תורה של פנימיות התורה. אבל הרבי מסביר במאמר של ל״ג בעומר מה פירוש הדבר, ואומר שמתן תורה של פנימיות התורה קשור למה שדיברנו עליו קודם. מהו עניינו של מתן תורה? ידוע מה שכתוב בחז״ל, במדרש הידוע: הרי הייתה תורה גם לפני מתן תורה. מהו החידוש של מתן תורה? מביא המדרש הידוע,
31:34 ווי מ׳האט גערעדט פריער, זען אין וועלט ווי די וועלט איז פארבונדן מיט דער אחדות הוי׳, מ׳זאל זען דעם אויבערשטן, דעם חיות אלקי, געטליכקייט אין יעדן פרט, אין יעדן מציאות פון דער וועלט, ווי דער בעל שם הקדוש האט מגלה געווען. ״לעולם הוי׳ דברך נצב בשמים״, אז בכל רגע ורגע ווערט די גאנצע התהוות פון דער גאנצער וועלט יש מאין מחודש ממש. און דער ענין איז מער אין ל״ג בעומר, און אויף דעם קומט צו גיין דער ענין, בעט זיך: ״גל עיני ואביטה נפלאות מתורתך״. און דער רבי רש״ב אין זיינע מאמרים פירט אין דעם המשך תרס״ו, איינע פון די גרעסטע באוואוסטע המשכים וואס דער רבי רש״ב האט מגלה געווען. יום טוב של ראש השנה תרס״ו, זייער א טיפער און עשירות׳דיגער המשך חסידות, וואס מגלה׳ט עומקים הקשורים [לא ברור]. ער שרייבט דארט אין מאמר פון ל״ג בעומר, סוף המאמר, ברענגט ער דארט אין סוף המאמר, אז יום ל״ג בעומר הוא היום של מתן תורה של פנימיות התורה. דאס שרייבט רבי שלום דובער, דער רבי רש״ב. שפעטער דער רבי פריערדיקער ברענגט דאס אויך אין א [לא ברור], האט ער אויך ביאורים אויף דעם. דאס הייסט אז דער טאג פון ל״ג בעומר איז דער טאג המיוחד, וואס דאס איז דער גילוי פון מתן תורה פון פנימיות התורה. אבער דער רבי איז מסביר אין מאמר פון ל״ג בעומר וואס איז דער פשט אין דעם. און ער זאגט אז דאס מתן תורה פון פנימיות התורה איז פארבונדן מיט וואס מיר האבן גערעדט פריער. וואס איז דער ענין פון מתן תורה? ס׳איז ידוע וואס ס׳שטייט אין חז״ל, אין דעם מדרש הידוע: וואס איז געווען פאר מתן תורה? קודם איז דאך געווען תורה פאר מתן תורה אויך. וואס איז דער חידוש פון מתן תורה? ברענגט דער מדרש הידוע,
33:17 במדרש תהילים כתוב שעד מתן תורה הייתה גזירה. משל למלך שגזר ואמר: בני סוריא לא יעלו לרומי, ובני רומי לא ירדו לסוריא. הייתה מחיצה בין עליונים לתחתונים, בין רומי לסוריא. אחר כך הוא ביטל את הגזירה ואמר: בני רומי יכולים לרדת לסוריא, ובני סוריא יכולים לעלות לרומי. המדרש אומר שעד מתן תורה הייתה הגזירה, המחיצה בין עליונים לתחתונים. העליונים לא ירדו למטה, והתחתונים לא עלו למעלה. כשהגיע מתן תורה, אומר הרבי, התחילה תקופה חדשה: התחתונים יעלו למעלה והעליונים ירדו למטה. וזה התחיל ב״וירד ה׳ על הר סיני״, ולמשה נאמר ״עלה אל ה׳״. כלומר, עניינו של מתן תורה לא היה רק נתינת התורה; התורה הרי הייתה גם קודם. החיבור שהתורה יוצרת בין העולם לאלוקות, שהרוחניות והגשמיות יהיו לדבר אחד — זה התחיל במתן תורה. אבל זה היה בגילוי התורה. אחר כך בא רבי שמעון בר יוחאי וגילה את החיבור בין עליונים לתחתונים גם בפנימיות התורה. עניינים של סודות, רמזים ומסתורין, דברים שלמעלה מן השכל ולמעלה מן הגילוי, ירדו לעולם והתגלו. הוא שבר את המחיצה שהסתירה את סוד התורה, והוא התחיל להתגלות למטה. הדבר בא אפוא בזמן שבו העולם עומד בתקופה של מתן תורה, ותחילה מגיע יום ההילולא של רשב״י. כפי שהרבי אומר, ״הילולא״ היא מלשון חתונה. חתונה היא החיבור של איש ואישה, וזו שמחת החתונה. על דרך זה ישנו החיבור של הקב״ה עם כנסת ישראל, והחיבור של עליונים ותחתונים. הדבר התחיל בל״ג בעומר בפנימיות התורה, וחג השבועות הוא גילוי התורה. לכן צריך לקחת חלק בזמן הגדול הזה וביום גדול כל כך,
33:17 אין מדרש תהלים שטייט, אז ביז מתן תורה איז געווען א גזירה. משל למלך שגזר ואמר: בני סוריא לא יעלו לרומי, ובני רומי לא ירדו לסוריא. ס׳איז געווען א מחיצה צווישן עליונים און תחתונים, צווישן רומי און סוריא. און דערנאך האט ער מבטל געווען די גזירה און געזאגט: בני רומי קענען אראפגיין קיין סוריא, און בני סוריא קענען ארויפגיין קיין רומי. דער מדרש זאגט, אז ביז מתן תורה איז געווען די גזירה, די מחיצה צווישן עליונים און תחתונים. עליונים זענען נישט אראפגעקומען למטה, און תחתונים זענען נישט ארויפגעגאנגען למעלה. ווען עס איז געקומען צו מתן תורה, זאגט דער רבי, איז געווארן א נייע תקופה: תחתונים וועלן ארויפגיין למעלה, עליונים וועלן אראפקומען למטה. און עס האט זיך אנגעהויבן מיט ״וירד ה׳ על הר סיני״, און צו משה זאגט מען ״עלה אל ה׳״. דאס הייסט, דער ענין פון מתן תורה איז נישט געווען נאר דער ענין פון תורה; תורה איז דאך שוין געווען פריער אויך. דער חיבור וואס תורה מאכט צווישן וועלט און אלקות, אז רוחניות און גשמיות זאלן ווערן איין זאך, דאס האט זיך אנגעהויבן ביי מתן תורה. דאס איז אבער געווען ביים גילוי פון תורה. און דערנאך איז געקומען רבי שמעון בר יוחאי און האט ארויסגעבראכט דעם חיבור פון עליונים און תחתונים אויך אין פנימיות התורה. ענינים פון סודות, רמזים און מסתורין, זאכן וואס זענען העכער פון שכל, העכער פון גילוי, זענען אראפגעקומען אין וועלט און נתגלָה געווארן. ער האט צעבראכן די מחיצה פון סוד התורה, און עס האט זיך אנגעהויבן צו אנטפלעקן למטה. דאס קומט ממילא אין דעם זמן ווען די וועלט שטייט אין דער תקופה פון מתן תורה. און קודם קומט דער יום ההילולא פון רשב״י. ווי דער רבי זאגט, ״הילולא״ איז מלשון חתונה. א חתונה איז דער חיבור פון איש ואשה, און דאס איז די שמחה פון דער חתונה. על דרך זה איז דער חיבור פון הקב״ה מיט כנסת ישראל, און דער חיבור פון עליונים און תחתונים. דאס האט זיך אנגעהויבן ל״ג בעומר אין פנימיות התורה, און חג השבועות איז דער גילוי פון תורה. דערפאר דארף מען זיך באטייליקן אין דעם גרויסן זמן און אין אזא גרויסן
35:16 שהרבי מעורר עליו. כפי שהרבי אומר, ל״ג בעומר הוא זמן שבו כל אחד צריך להתפלל, ובפרט לבקש: ״גל עיני ואביטה נפלאות מתורתך״ — פקח לי את העיניים. והרבי אומר: במילים אחרות, הבקשה אינה שהנפלאות יתגלו. הנפלאות כבר התגלו; רשב״י כבר גילה אותן. הן כבר נמצאות בעולם. החיסרון הוא בעיניים. כלומר, העיניים שלנו צריכות להיפקח. ״גל עיני״ — אנחנו מבקשים מהקב״ה שיפקח את עינינו כדי שנוכל לראות זאת. אנחנו צריכים להיות מסוגלים לראות זאת בעינינו, וגם שתהיה לנו ראייה והבנה בעניינים הרבים של פנימיות התורה שהתגלו בעולם. וצריך לראות כיצד המחיצה מוסרת, כיצד באה הרפואה מן המחיצה. הגילוי יתגלה, והמחיצה שבין עליונים לתחתונים תוסר.
35:16 טאג, וואס דער רבי איז מעורר דערויף. ווי דער רבי זאגט, דער זמן פון ל״ג בעומר איז א זמן ווען יעדער איינער דארף זיך מתפלל זיין, און בפרט מתפלל זיין: ״גל עיני ואביטה נפלאות מתורתך״ — עפן מיר די אויגן. און דער רבי זאגט, דאס הייסט מיט אנדערע ווערטער: די בקשה איז נישט אז די נפלאות זאלן אנטפלעקט ווערן. די נפלאות זענען שוין אנטפלעקט געווארן; רשב״י האט זיי שוין מגלה געווען. עס געפינט זיך שוין אין דער וועלט. דער חסרון איז אין די אויגן. דאס הייסט, אז אונזערע אויגן דארפן געעפנט ווערן. ״גל עיני״ — מיר בעטן דעם אויבערשטן ער זאל אונז עפן די אויגן, אז מיר זאלן עס קענען זען. מיר דארפן עס קענען זען מיט אונזערע אויגן, און אויך האבן א ראייה און הבנה אין די פילע ענינים פון פנימיות התורה וואס זענען נתגלָה געווארן אין דער וועלט. און מען דארף זען ווי די מחיצה ווערט אוועקגענומען, ווי עס ווערט די רפואה פון דער מחיצה. דער גילוי וועט זיך אנטפלעקן, און די מחיצה צווישן עליונים און תחתונים וועט אוועקגענומען ווערן.
36:15 [לא ברור]. והרמב״ם מסיים, [לא ברור], כשמסיימים את לימוד הרמב״ם — אנחנו לומדים שלושה פרקים ברמב״ם — הרמב״ם אומר בסוף ספרו: ״ולא יהיה עסק כל העולם אלא לדעת את ה׳ בלבד״. זו כל התכלית של האדם ושל העולם כולו: ״לדעת את ה׳ בלבד״. ״ולפיכך יהיו ישראל חכמים גדולים ויודעים דברים הסתומים, וישיגו דעת בוראם כפי כח האדם, שנאמר: כי מלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״. זה מה שיהיה: ״ומלאה הארץ דעה את ה׳״. והרוז׳ינער הקדוש מפרש, הזכרתי לכם את הרמז ב״גל עד״: ״גל״ פירושו לגלות, ו״עד״ הן האותיות של ״דע״. עניין הדעת שרשב״י גילה מביא גם דעת לעולם. ״גל עד״ — ״גל דע״. כלומר, גילוי הדעת בעולם, דעת באלוקות. כך יהיה בגאולה ממש, ומזה יהיה [לא ברור], שהעניינים האלה יתקיימו בגאולה ממש: ״ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״. יתגלו התורות של רשב״י, הנפלאות שבתורה, ו״תורה חדשה מאתי תצא״, תורתו של משיח. כל זה יתגלה בעולם, ו[לא ברור] בגאולה האמיתית: ״ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדיו כי פי ה׳ דיבר״, אם כן ירצה ה׳.
36:15 [לא ברור]. און דער רמב״ם פירט אויס, [לא ברור], ווען מען ענדיקט לימוד הרמב״ם — מיר לערנען דריי פרקים רמב״ם — זאגט דער רמב״ם צום סוף פון זיין ספר: ״ולא יהיה עסק כל העולם אלא לדעת את ה׳ בלבד״. דאס איז דער גאנצער תכלית פון דעם מענטש און פון דער גאנצער וועלט: ״לדעת את ה׳ בלבד״. ״ולפיכך יהיו ישראל חכמים גדולים ויודעים דברים הסתומים, וישיגו דעת בוראם כפי כח האדם, שנאמר: כי מלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״. דאס איז וואס עס וועט זיין: ״ומלאה הארץ דעה את ה׳״. און דער הייליקער רוז׳ינער טייטשט, איך האב אייך דערמאנט דעם רמז פון ״גל עד״: ״גל״ מיינט מגלה זיין, און ״עד״ איז די אותיות פון ״דע״. דער ענין הדעת וואס רשב״י האט מגלה געווען, ברענגט אויך דעת אין דער וועלט. ״גל עד״ — ״גל דע״. דאס הייסט דער גילוי פון דעת אין דער וועלט, דעת באלקות. אזוי וועט זיין בגאולה ממש, און פון דעם וועט זיין [לא ברור], אז די ענינים וועלן מקוים ווערן בגאולה ממש: ״ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״. עס וועלן זיך אנטפלעקן די תורות פון רשב״י, די נפלאות שבתורה, און ״תורה חדשה מאתי תצא״, די תורה פון משיח. דאס וועט נתגלָה ווערן אין דער וועלט, און [לא ברור] בגאולה האמיתית: ״ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדיו כי פי ה׳ דיבר״, אם כן ירצה ה׳.