פנינים מר' מיילך – הרב אלימלך צוויבל ע"ה · קטע 27 · י״ח חשון תשפ״ה · 7:25

איך מתכוננים לראש חודש כסלו?

תיאור הפרק

יש דברים עמוקים יותר מעשיית ההכנות.

השמע המקורי · הערך על הרב אלימלך צוויבל בחב"דפדיה

תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.

00:00 בחור שאל אותי: כששותקים ולא דוחקים, אבל בכל זאת, ר' [לא ברור], הבחור שואל אותי שאלה: לקראת י"ט כסלו, מהי ההכנה? מהי ההכנה לי"ט כסלו? בכל יום טוב, בראש השנה, יודעים מהי ההכנה. הוא שואל אותי: מהי ההכנה לראש חודש כסלו? וזו התשובה: אין הכנה. זה עצמו מראה מהי ההכנה. הכנה היא לדבר פרטי, לדבר מסוים, לגילוי. י"ט כסלו הוא גילוי החסידות, ובראש השנה יש קבלת עול מלכות שמים, ממליכים את ה' למלך. ראש חודש כסלו הוא העצם; הוא לא פרט, הוא העצם כמו שהוא. הרבי מדבר בשיחה לקראת ראש חודש כסלו תשנ"ב על התינוק, על מה שהתינוק אומר, שהרי כתוב: ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״. ב״דרך מצותיך״ הוא מסביר את הדברים ביתר הרחבה. לר' שמשון מקינון היה ויכוח עם מקובל על הספירות. ר' שמשון מקינון אמר על עצמו: ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״ — אני מתפלל כמו ילד. הפשט הוא, כפי שהוא מסביר ביתר הרחבה ב״דרך מצותיך״, שאינני צריך להכניס לתפילה כוונות כאלה. ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״, בעוד שלמקובלים הרי יש כוונות הקשורות לספירות. אבל הרבי מפרש את הלשון הזאת כך שזו הנקודה.

00:00 א בחור האט מיר געפרעגט, ווען מ׳שווייגט, מ׳דרינגט נישט, אבער דאך, ר׳ [לא ברור], דער בחור פרעגט מיר איין שאלה: פאר י״ט כסלו שטייט, וואס איז די הכנה? וואס איז די הכנה פאר י״ט כסלו? יעדער יום טוב, ראש השנה, ווייס מען וואס איז די הכנה. פרעגט ער מיר: וואס איז די הכנה פאר ראש חודש כסלו? איז אים דאס דער ענטפער: ס׳איז נישטא קיין הכנה. דאס אליין ווייזט וואס איז די הכנה. הכנה פאר א פרט, פאר א מסוים, א גילוי. י״ט כסלו, די גילוי חסידות, און ראש השנה איז די קבלת עול מלכות שמים, מ׳מאכט דעם אויבערשטן פארן מלך. ראש חודש כסלו איז דער עצם; ס׳איז נישט קיין פרט, ס׳איז דער עצם כמו שהוא. דער רבי רעדט אין דער שיחה פאר ראש חודש כסלו תשנ״ב וועגן דעם קטן, אז דער קליינער ווארט, עס שטייט דאך: ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״. אין דרך מצותיך איז ער ברייטער מסביר דעם ווארט. ר׳ שמשון מקינון האט געהאט א ויכוח מיט א מקובל וועגן די ספירות. ר׳ שמשון מקינון האט געזאגט אויף זיך: ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״ — איך דאווען ווי א קינד. פשט איז, ווי אין דרך מצותיך ווערט ער ברייטער מסביר, אז איך דארף נישט אריינברענגען אזעלכע כוונות. ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״, וואס די מקובלים האבן דאך כוונות מיט ספירות. אבער דער רבי אפלערנט דעם לשון, אז דאס איז דער נקודה.

01:40 הנקודה של כל עניין התפילה. המילים הללו, לכאורה לפי הפשט, אומרות את ההפך: הוא רוצה להדגיש אל מי מתפללים, מדוע אין צורך בספירות, מה העיקר — מתפללים לה', מבקשים מה'. את זה הוא עושה ב״דרך מצותיך״, בביאור ארוך מאוד. העניין שלשמו הוא מביא ב״דרך מצותיך״ את ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״ הוא הרי לבאר שלא מתפללים לספירות. אבל הרבי אומר שזו הנקודה שבתפילה, המילים ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״. ובשיחה הרבי עושה מזה עניין גדול. מה יש כאן כפשוטו? לתינוק אין כוונות; הוא מחפש רק את ה', הוא לא רוצה גילויים. זה העצם. הרבי מסביר בשיחה לקראת ראש חודש כסלו: אדם מבוגר — איך הוא רואה את ה'? הרי הוא רוצה גילויים. אצל אדם מבוגר, אפילו כשהוא מבקש מה', יש ערך בעיניו גם למעלות של הגילויים. אבל לתינוק אין שום דבר; הוא רוצה רק את ה'. זה העצם של יהודי. הרבי מסביר שכאשר התינוק מתעורר, כשאדם מתעורר משנתו, יש אפילו רק העניין של ״מודה אני״. היחידה שבנפש. פעם למדנו את כל הקונטרס ״ענינה של תורת החסידות״, והרבי מסביר שם באריכות ארבעה פירושים, מהי הסיבה. כבר עברו עשרים שנה, איך אזכור איזו

01:40 פון גאנץ ענין התפילה. די ווערטער, לכאורה בפשט, איז דאס פארקערט: ער וויל ארויסברענגען צו וועמען מ׳דאוונט, פארוואס מ׳דארף נישט די ספירות, וואס איז דער הויפט — מ׳דאוונט צום אויבערשטן, מ׳בעט דעם אויבערשטן. דאס טוט ער אין דרך מצותיך. א גאנץ אריכות׳דיגער ביאור. דער ענין וואס אין דרך מצותיך ברענגט ער ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״, איז דאך א ביאור אויף דעם: מ׳דאוונט נישט צו ספירות. אבער דער רבי זאגט אז דאס איז דער נקודה וואס איז אין תפילה, די ווערטער ״אני מתפלל לדעת זה התינוק״. און דער רבי אין דער שיחה מאכט פון דעם א גאנצן טומל. וואס איז דא כפשוט? דער תינוק האט נישט קיין כוונות; ער זוכט נאר דעם אויבערשטן, ער וויל נישט קיין גילויים. דאס איז דער עצם. דער רבי איז מסביר אין דער שיחה פאר ראש חודש כסלו, אז דער תינוק — א דערוואקסענער מענטש, ווי זעט ער דעם אויבערשטן? ער וויל דאך גילויים. ביי א דערוואקסענעם מענטש, אפילו ווען ער בעט דעם אויבערשטן, זענען פאראן אצלו מעלות פון גילויים. אבער דער תינוק, ער האט גארנישט; ער וויל נאר דעם אויבערשטן. דאס איז דער עצם פון א איד. דער רבי איז מסביר אז בשעת דער תינוק עס כאפט, אז א מענטש כאפט זיך אויף פון שלאף, פון זיין שנתו, איז דאך נאר אפילו דער ענין פון ״מודה אני״. דער יחידה שבנפש. דער גאנצער קונטרס ״ענינה של תורת החסידות״, אמאל האבן מיר עס געלערנט, און דער רבי איז מסביר באריכות פיר פירושים, וואס איז די סיבה. עס ווערט שוין צוואנציג יאר, וועל איך געדענקען וועלכע

03:08 שיחה הרבי אמר בי"ט כסלו [לא ברור]. למדנו פעם את השיחה הזאת. אבל אחר כך למדנו מתוכה את הקונטרס ״ענינה של תורת החסידות״. הרבי אמר את השיחה בי"ט כסלו לפני עשרים שנה. מגיע דבר חדש; אם ילמדו אותו בעוד עשרים שנה, יחזרו אל הדבר החדש. אבל כששוכבים לישון, לא מגיעים לדבר החדש. על כל פנים, הרבי מדבר על הפירוש של ״מודה אני״, על פי ההלכה, על פי הדרוש, על פי החסידות. מדובר על היחידה שבנפש; החסידות מסבירה את ״מודה אני״, והרבי מראה איך הדבר מאיר את ארבעת הפירושים האחרים. אבל הכול — יחידה. מהי יחידה? בחסידות מובא: ״חמשה שמות נקראו לה״, ואיפה ה״לה״? ״לה״ הוא עצם הנשמה, ויחידה. כך כתוב בחסידות. מעמידים על כך את כל העבודה, שזו עיקר העבודה, ה״לה״ והיחידה. וגם בחסידות של הדורות הקודמים מדברים על כך. הרבי חידש בעניינים האלה. אבל מה הרבי אומר? ״משניעור משנתו״ הוא כבר אומר ״מודה אני״ — פירוש יפה, ביטול. מתגלה בו גילוי מסוים של הנשמה. זה, אומר הרבי, היסוד של יהודי: ״משניעור משנתו״. הוא מביא את רש"י, מה שרש"י אומר ב[לא ברור], שכאן, ברש"י הזה שאומר [לא ברור], כשמתעוררים משינה, מתעוררים משינה, אין

03:08 שיחה דער רבי האט גערעדט י״ט כסלו [לא ברור]. מיר האבן די שיחה אמאל געלערנט. אבער פון דעם שפעטער האבן מיר געלערנט דעם קונטרס ״ענינה של תורת החסידות״. אבער דער רבי האט גערעדט י״ט כסלו צוואנציג יאר צוריק. ס׳קומט א דבר חדש; אויב צוואנציג יאר וועט מען עס לערנען, קומט מען צוריק צום דבר חדש. אבער אז מ׳לייגט זיך שלאפן, קומט מען נישט צום דבר חדש. על כל פנים, דער רבי רעדט וועגן דעם פשט פון ״מודה אני״, מיט דער הלכה, מיט דער חידוש, מיט דער חסידות. מ׳רעדט וועגן דער יחידה שבנפש; חסידות איז מסביר ״מודה אני״, און דער רבי ווייזט ווי אזוי דאס גיט א ליכטיקייט אין די אנדערע פיר פירושים. אבער אלץ — יחידה. וואס איז יחידה? אין חסידות שטייט: ״חמשה שמות נקראו לה״, און וואו איז דער ״לה״? ״לה״ איז דער עצם הנשמה, און יחידה. אזוי שטייט אין חסידות. מ׳מאכט דעם גאנצן עבודה, אז דאס איז די עיקר עבודה, דער ״לה״ און יחידה. און פריערדיגע חסידות רעדט עס אויך. דער רבי האט אויפגעטאן אין די ענינים. אבער וואס זאגט דער רבי? ״משניעור משנתו״ זאגט שוין ״מודה אני״ — א שיינער פשט, א ביטול. ער ברענגט זיך ארויס א געוויסער גילוי פון דער נשמה. דאס, די יסוד פון א איד, זאגט דער רבי, ״משניעור משנתו״. ער ברענגט דעם רש״י, וואס רש״י זאגט אין [לא ברור], אז דא אין דעם רש״י וואס זאגט [לא ברור], אז מ׳כאפט זיך אויף פון שלאף, מ׳כאפט זיך אויף פון שלאף, איז קיין

04:33 נשמה, תתעורר. כך הרבי מביא זאת בשיחה. אבל אם נתבונן היטב, הרי זה היסוד של כל היום. כשמתעוררים משינה, מה קורה דקה אחר כך? מסתובבים לצד השני. אוי, אוי, זו כל הנקודה. כשמתעוררים משנתנו, מה קורה בדקה הראשונה של ההתעוררות? עוד לפני שאומרים ״שמע ישראל״, לפני שהולכים ליטול ידיים, מה המחשבה שלך? האם אני קם מהמיטה? כן, מתנתקים מהמיטה, גם אם יש לך עוד שלוש דקות? הרי אתה יכול לישון עוד חמש דקות, עוד חצי דקה. השיחה של הרבי, [לא ברור], זו צריכה להיות הכנה לראש חודש כסלו. ראיתם את השיחה? כן, הייתה לנו השיחה. לחיים, לחיים. אני לא רוצה להאריך. אבל הרגע שבו מתעוררים משנתנו מלווה את כל היום. אחר כך זה כבר לא אותו דבר. כמו שכתוב ב[לא ברור], המחשבה הראשונה שעולה — ואחר כך, אם המחשבה הראשונה אינה זו, הכול כבר שונה לגמרי. הרבי ממשיך עוד הלאה. כשמתעוררים משנתנו, הרבי מתאר: הוא מתעורר משינה, ומה הוא עושה? קם. בעצם, הוא כלל לא היה רוצה ללכת לישון. אלא שהוא מוכרח לישון, והוא נרדם. סיפר רבי צבי [לא ברור], שפעם בא להתוועד בליובאוויטש, [לא ברור]. והוא התוועד עם הבחורים, על מה? שבשעה ש—

04:33 נשמה, חאפ זיך אויף. דער רבי ברענגט עס אזוי אין דער שיחה. אבער ווען מ'זאל זיך גוט באטראכטן, איז דאס דאך דער יסוד פון כל היום. אז מ'וועקט זיך אויף פון שלאף, וואס איז א מינוט שפעטער? דרייט זיך אויף דער צווייטער זייט. אוי, אוי, דאס איז דער גאנצער נקודה. ווען מ'וועקט זיך אויף משנתו, וואס איז די ערשטע מינוט ווען מ'וועקט זיך אויף? נאך איידער מ'זאגט שמע ישראל, איידער מ'גייט נעגל וואסער, וואס איז דיין מחשבה? חאפ איך זיך אויף פון בעט? יא, מ'רייסט זיך ארויס פון בעט, אז מ'זאל א דריי מינוט רעכט ביי דיר? איי, דו זאלסט נאך פינף מינוט שלאפן, א האלבע מינוט שלאפן. די שיחה פונעם רבי, [לא ברור], וואס דאס דארף זיין א הכנה פאר ראש חודש כסלו. האט איר געזען די שיחה? יא, מ'האט געהאט די שיחה. לחיים, לחיים. איך וויל נישט שלעפן לאנג. אבער ווען מ'וועקט זיך אויף משנתו, דאס באגלייט דעם גאנצן טאג. שפעטער איז שוין גארנישט. אזוי ווי עס שטייט אין דער [לא ברור], אז די ערשטע מחשבה וואס פאלט אריין — און שפעטער, אויב די ערשטע מחשבה איז נישט דאס, איז עס שוין גאר אנדערש. דער רבי גייט נאך ווייטער. ווען מ'וועקט זיך אויף משנתו, ברענגט דער רבי: ער חאפט זיך אויף פון שלאף, וואס טוט ער? חאפט זיך אויף. בעצם וואלט ער דאך נישט געוואלט גיין בכלל אין שלאף. נאר ער מוז גיין שלאפן, און ער שלאפט איין. דערציילט רבי צבי [לא ברור], אמאל געקומען פארברענגען אין ליובאוויטש, [לא ברור]. האט ער פארברענגט מיט די בחורים, אז וואס? אז בשעת—

06:01 כשיושבים ולומדים, ועושים מה שעושים, הרי צריך גם לישון. אבל למה הולכים לישון? הולכים לשכב לישון, פושטים את בגדי היום ולובשים את בגדי הלילה. הוא אומר כך: מה הוא אומר? עד עכשיו הייתי שייך לה'; עכשיו, כשאני מחליף לפיג'מה ולובש בגדי לילה, עד עכשיו הייתי שייך לה', ועכשיו מתחילה המציאות שלי. יש חוצפה גדולה מזו? הרי מספרים שהרבי [לא ברור] נהג [לא ברור] לישון. אז כשאני — אני מוכרח ללכת לישון, טוב, נגמר. אבל כשאני מתעורר מהשינה, מה הלאה? מה, כבר ישנתי מספיק? מה? אלא שיש עוד דקה. ולכאורה, ה״עוד דקה״ הזאת היא לא רק עוד דקה. היא מאירה על כל ה[לא ברור] של האדם. עד שתעשה את מה שצריך בכל ה[לא ברור] שלך, בדקה הראשונה, בשנייה הראשונה — קום בזריזות. בזה יש [לא ברור]. אבל תנו לי לומר: אני לא מדבר כאן עליכם, אני מדבר על עצמי. אני לא רוצה — כלומר, אני מדבר, אני מדבר, אף אחד לא צריך ללכת. אני אומר, התכוונתי לעצמי. אני לא עומד כאן כמורה דרך עם מקל. זה נוגע לי, זה לא ה... מן הסתם יושבים כאן חמישים אחוז מהקהל במצב כזה. זו לא גדוּלה גדולה, אני יודע, אני לא מתגאה בזה. אבל איזו מחשבה עולה באדם כשהוא מתעורר—

06:01 אז מ'זיצט און מ'לערנט, מיט וואס מ'טוט, מ'דארף דאך שלאפן, אבער פארוואס טוט מען אריינשלאפן? גיין לייגן זיך שלאפן, אויסטאן זיך די בגדי יום, אנטאן זיך די בגדי לילה. זאגט ער אזוי: וואס זאגט ער? ביז יעצט בין איך דעם אייבערשטנס; יעצט, ווען איך טו זיך ארום פידזשאמעס, טו זיך ארום בגדי לילה, ביז יעצט האב איך באלאנגט צום אייבערשטן, יעצט הייבט זיך אן מיין מציאות. איז דא א גרעסערע חוצפה פון דעם? דערציילט מען טאקע, אז דער רבי [לא ברור] פלעגט זיך [לא ברור] שלאפן. איז בשעת איך האב — איך מוז גיין שלאפן, גוט, פארטיג. אבער, אבער ווען איך וועק זיך אויף פון שלאף, וואס ווייטער? וואס, וואס איז, איך בין שוין אויסגעשלאפן? וואס? נאר, עס איז נאך א מינוט. און לכאורה, דאס נאך א מינוט איז נישט נאך א מינוט. ס'שיינט אויף דער גאנצער [לא ברור] פון דעם מענטש. ביז דו טוסט וואס מ'דארף אין דיין גאנצן [לא ברור], איז די ערשטע מינוט, סעקונדע, חאפ זיך אויף — אין דעם איז דא [לא ברור]. אבער לאמיך זאגן: איך רעד נישט דא פון אייך, איך רעד פון זיך. איך וויל נישט — מיין איך, איך רעד, איך רעד, קיינער דארף נישט אוועק. איך זאג, איך האב געמיינט מיר. איך שטעל נישט קיין וועגווייזער, קיין וועג מיט א שטעקן. ס'איז מיר, ס'איז נישט מיין — מסתמא זיצט דא פופציג פראצענט פון דעם עולם מיט אזוי. אז ס'איז נישט קיין גרויסע גדולה, איך ווייס, איך ברענג זיך נישט דערמיט. אבער וואס א מחשבה ברענגט א מענטש, אז מ'וועקט זיך אויף—

07:19 אה, עוד דקה. מה פירוש עוד דקה? זו לא הדקה, זו לא עוד דקה. לחיים, לחיים, לחיים. זו לא עוד דקה.

07:19 אה, נאך א מינוט. וואס איז נאך די מינוט? ס'איז נישט די מינוט, ס'איז נישט נאך א מינוט. לחיים, לחיים, לחיים. ס'איז נישט נאך א מינוט.