פרשת כי תצא תשפ״ו - השבת אבידה - אומקערן די פארלארענע נשמה

00:00 דובר 1 דערציילט מען, דער אלטער רבי האט זיך אמאל צוזאמענגעזעצט אין א פארברענגען מיט זיינע חברים, תלמידי המגיד. [לא ברור] וואס רבי [לא ברור] דערציילט דעם סיפור. זיי זיצן אין א פארברענגען און מ'רעדט מיט די תלמידים און חברים. און אזוי צווישן די ענינים וואס מ'ברענגט, וואס איז דער חילוק? יעדער איינער האט זיין סדר, זיין הנהגה, דער דרך פון אלטן רבי'ן לגבי זיינע חברים, תלמידי המגיד. און דער אלטער רבי האט אמאל געזאגט, אז יעדער איינער פון אונז איז א פאסטוך, א רועה. יעדער איינער איז א רועה פון זיין צאן מרעיתו. ער פירט דאך זיין צאן מרעיתו, און ער דאגה'ט פאר זיי, זיי זאלן האבן וואס זיי דארפן. מיט דעם לשון הזה, הרועה הנאמן, וואס ער דאגה'ט פאר יעדער איינער פון זיין צאן מרעיתו. אבער אמאל איז פאראן, אז שטעלט זיך פאר א פאסטוך, און ער האט א גאנצע עדר מיט שאף, זיינע ציגן און שאף. און אמאל מאכט זיך, איינער פון זיי ווערט אביסל צו ווילד, און ער אנטלויפט, ער גייט אוועק למרחקים, ער גייט אוועק פון דער חבורה. זאגט דער אלטער רבי: ביי [לא ברור], איר דאגה'ט פאר דעם גאנצן עדר. איינער איז אבער אוועקגעגאנגען פון דארטן, איז נעלם געווארן, אוועקגעגאנגען. ער דאגה'ט פאר זיין גרופע, פאר זיין קבוצה, פאר זיין קהילה, פאר זיין חבורה. און דער וואס איז אוועקגעגאנגען, איז אוועקגעגאנגען; ער האט נישט קיין שייכות מיט אונז. אבער ביי אונז, האט דער אלטער רבי געזאגט, איז נישט אזוי.

01:46 דובר 1 אז א שעפעלע איז אוועקגעגאנגען פון דעם עדר, גייען מיר נאך אים און מיר גייען אריין אין וואלד. און מיר זעען ווי די וועלף נעמען אים, זיי ווילן אים צורייסן, אויפעסן. פירן מיר א קאמף מיט די וועלף, און מיר יאגן זיי אוועק און לויפן נאך, ביז מיר ראטעווען דאס שעפעלע, נעמען עס ארויס פון די ציין און ברענגען עס צוריק [לא ברור] צו זיין פלאץ. איי, וואס וועט זיין מיט די שעפעלעך וואס געפינען זיך אין דער גאנצער חבורה? די גאנצע חבורה, איינער דאגה'ט פארן אנדערן, איש את רעהו יעזורו ולאחיו יאמר חזק, זיי וועלן זיך האלטן צוזאמען. אבער דאס איין איינציקע שעפעלע וואס איז פארלוירן געגאנגען, וועגן אים טראכטן מיר און געבן זיך איבער צו אים, מאכן זיכער אויף אים, ברענגען אים צוריק [לא ברור]. און דאס איז איינער פון די ענינים וואס מ'זעט אין דעם סדר ההנהגה פון חסידות חב״ד. און דער רבי שרייבט אין א בריוו, אין דעם ערשטן ענין וואס דער רבי שרייבט אין א בריוו, וועגן דעם סדר החינוך און סדר ההדרכה, ווי דאס איז אין דעם דרך חסידות חב״ד. און ער זאגט דארט: דאס איז שיטת חב״ד, נישט ווי די שיטה פון אנדערע תלמידי המגיד. וועגן דעם גייט דא דער ענין, אז מ'דארף טראכטן וועגן די וואס געפינען זיך ווייט, וואס זענען פארלוירן געגאנגען, זיי אויפוועקן און צוריקברענגען זיי [לא ברור], און זיי זאלן זיין בטוח. אזוי אז דאס איז נישט נאר וואס ס'וועט נישט גיין,

03:15 דובר 1 זיין ווי א שוואכקייט, ווי א חלישות אין די וואס געפינען זיך אינעווייניג. אדרבה, דורך דעם וואס מ'טוט מיט דעם צווייטן, און מיר ראטעווען אים און מיר שלעפן אים און מיר העלפן אים ארויס, איז דורך דעם, אדרבה, ווי דער אלטער רבי זאגט אין תורה דעם באוואוסטן לשון, אז דורך דעם וואס מ'טוט די טובה אידן, איז „ונתן לכם ברכה אלף פעמים ככה“. וואס דער ענין איז דער ענין פון השבת אבדה. אין אונזער סדר געפינען מיר וואס די תורה זאגט אין אונזער פרשה. צווישן די מצוות וואס אין דער פרשה איז פאראן די מצוה פון השבת אבדה. וואס ער זאגט אין פסוק: אז בשעת מ'געפינט אן אבדה, „לא תראה את שור אחיך או את שיו נדחים והתעלמת מהם, השב תשיבם לאחיך“. אז בשעת מ'געפינט דעם שור אחיך, אן אקס אדער א שעפעלע, ווי זיי זענען נדחים, זענען געגאנגען, פארלוירן געווארן, „השב תשיבם לאחיך“ — דו דארפסט זיי אומקערן צום ברודער. „ואם לא קרוב אחיך אליך“ — איז דאן „ואספתו אל תוך ביתך“, וכולי, די אלע דינים פון השבת אבדה. „וכן תעשה לחמורו וכן תעשה לשמלתו וכן תעשה לכל אבדת אחיך אשר תאבד ממנו ומצאתה, לא תוכל להתעלם“. דהיינו, דו טארסט נישט, מ'קען נישט פארמאכן די אויגן, כאילו דו זעסט עס נישט, ווייל דו דארפסט העלפן מיט השבת אבדה. דאס איז די מצוה פון השבת אבדה. וואס דאס דער ענין פון מצות השבת אבדה איז פאראן בגשמיות ענינים, כפשוטו, להלכה.

05:00 דובר 1 אבער ס׳פאראן, ווי יעדער ענין אין תורה, אויסער דעם פשט אין די רוחניות׳דיקע ענינים, אזוי אויך בנוגע דעם ענין פון אבידה. מען געפינט אז דאס רעדט, ווי עס ווערט אויסגעטייטשט אין די, אין די, אין דעם רבינ׳ס שיחות, בנוגע דעם ענין. מען געפינט א איד, דאס איז א איד וואס ער געפינט זיך, נא, „ומצאה“ פון „שור אחיך או שהו“. וואס איז דער נפש הבהמית. כי ידוע דער נפש הבהמית ווערט אנגערופן שור או שה; דאס איז כל מיני סוגים אין דעם נפש הבהמית. שור נגח, דאס איז א גרובער נפש הבהמית, א ווילדער, א שטארקער, וואס איז א שור נגח. ס׳פאראן א שה, וואס דאס איז א ווייכער נפש הבהמית, א באזעצטער נפש הבהמית, מער איידעלער. ווייל עס זענען אלע ביאורים, ס׳ברענגט זיך אין חסידות, דערין וואס יעדער, יעדער איינער פון די סוגים פון נפש הבהמית, וואס איז אלע ענינים וואס דאס איז גורם אז א איד קען ווערן פארלאנגען און אראפגיין פון דעם דרך הישר. חמור, דער ענין פון חמרא, תקופת תמוז קרירא ליה, קרירות, קאלטקייט וואס דער נפש הבהמית לייגט ארויף אויף דעם מענטשן. וואס דאס איז אלץ ענינים על דרך זה. שמלה, חסידות ברענגט דעם ענין פון שמלה, דאס איז דער ענין פון די לבושים, די מחשבה דיבור ומעשה שלא לה׳ המה, נישט קיין געווענליכע שיינע מחשבה דיבור ומעשה, לבושים פון קליפה, לבושים פון חטאים ועוונות, וואס דאס אלץ פירט אז דער מענטש קען ווערן פארלאנגען. איז אויף דעם זאגט תורה: ווען א איד זעט אז עס איז דא א איד אויף דער וועלט וואס בהמתו פארלוירן, רחמנא ליצלן, וואס פארלאנגען געגאנגען, פארשטויסן געווארן, פארווארפן געווארן, ער גייט און בלענדט אין די פרעמדע

06:37 דובר 1 פעלדער און וועלדער, דארף מען אים זוכן, אויפזוכן, יא, „והשב תשיבם“, דארף מען צוריקקערן „לאחיך“, אים צוריקקערן אזוי ווי צו דיין ברודער, צוריקברענגען צו זיך אליין. און עס זאגט אז אפילו „לא קרוב אחיך אליך“, דארף מען אים ארויסנעמען פון דעם גלות און דארף מען אויפזוכן ווייט און גיין אין ערטער וואס דאס איז רשות הרבים, אין כל מיני ערטער פון רשות הרבים, ערטער וואס זענען אינגאנצן ווייט, ווייט אוועק אין פרעמדע וועלדער און פעלדער, איז דארף מען דארטן גיין און אויפזוכן „עד דרוש אחיך אותו“, ביז מען ווערט אים צוריק, די נשמה, און ברענגט אים צוריק אויפן דרך הישר. וואס דאס איז דער ענין פון השבת אבדה אין רוחניות׳דיקע ענינים. וואס על דרך זה, וואס עס רעדט אויך אין מאמרי חסידות, איז דאס אויך בנוגע, נישט נאר בנוגע א אידן, דעם צווייטן, נאר אויך בנוגע צו זיך אליין. איז עס מבואר אין די מאמרים פון חודש אלול, די עבודה פון „אני לדודי ודודי לי“, און אין דעם מאמר הידוע פון דעם אלטן רבין אויפן פסוק „אני לדודי ודודי לי“ אין לקוטי תורה, וואס דארטן ברענגט דער אלטער רבי דעם משל הידוע בנוגע חודש אלול, אז דער מלך אליין גייט ארויס לשדה בשעת חודש אלול. און ווען דער מלך איז בשדה, קענען אלע קומען צו אים, צו גיין, „כל מי שרוצה לצאת ולהקביל פניו, והוא מקבל את כולם בסבר פנים יפות ומראה פנים שוחקות לכולם“. אז דער קיסר [לא ברור] צו יעדן איינעם א פנים יפות און א פנים שוחקות, א ליכטיגן, לעבעדיגן פנים, און ער מקבל די בקשות פון יעדן איינעם וואס גייט צו. די מעגליכקייט עצמה להתקרב אל המלך, ובפרט

08:18 דובר 1 [לא ברור]. אז, ווי ער רעדט וועגן דעם אין המשך המאמר, אז אין כלל ישראל פאראן דריי מינים, דריי סוגים. פאראן די אידן וואס ווערן אנגערופן בשם אנשי העיר, אידן וואס זיי זענען עובדי השם, זייער לעבן באשטייט פון תורה ומצוות, פון קדושה, זייער גאנצע מציאות איז עבודת השם, דאס הייסט אנשי העיר. אנשי העיר, מען גייט אויף תורה, אויף מצוות, אויף עבודת השם, דאס געפינט זיך אין קדושה. און נאך פאראן אנשי השדה. און אנשי השדה, שדה דאס איז א מקום, עס איז נישט שטאט; שדה איז א מקום וואס מען טוט זיך אין ענינים גשמיים. נישט קיין דבר האסור, אדרבה, דאס איז שדה, ממנו תצמח הלחם. אבער דאס איז נישט דער מצב פון קדושה. דאס הייסט דער שדה, ימי החול. אז אפילו אידן וואס געפינען זיך אין דער שדה, דער מלך קומט צו זיי אויך, אז די בעלי עסקים, אנשי דרך ארץ, אנשי העולם, וועלטליכע מענטשן, און דער מלך קומט צו זיי, אז זיי זאלן קענען דעם מלך, אפילו זיי זענען אין שדה. אבער דער דריטער סוג, זאגט דער מאמר, איז פאראן א מצב פון מדבר. „אשר לא ישב אדם שם“. אדם העליון, דער מלך, געפינט זיך נישט דארט. מדבר. מדבר איז א מקום, ווי עס שטייט אין פסוק, „המדבר הגדול והנורא, נחש שרף ועקרב וצמאון אשר אין מים“; „אשר לא ישב אדם שם“. דאס איז א סוג פון היפך הקדושה, דאס איז א סוג פון קליפה וסטרא אחרא, און דאס איז א איד, רחמנא ליצלן, וואס ער איז דארט געפאלן אין מדבר. ער געפינט זיך רחמנא ליצלן אין גלות. זאגט דער אלטער רבי די גוטע בשורה: אז עס קומט חודש אלול, און דער מלך קומט אין שדה, אבער אין מדבר געפינט ער זיך נישט. דער מלך קומט נישט דארט, „לא ישב אדם“

10:22 דובר 1 דער מלך קומט אן אין שדה. אבער דאס וואס דער מלך קומט אין שדה, די כוונה איז, אז דורך דעם וואס דער מלך איז אין שדה, דערגרייכט ער די אידן וואס געפינען זיך אין מדבר. און דער איד בעצם איז נישט קיין מדבר, חס ושלום. ער איז אריינגעפאלן אין מדבר, אבער דער איד בלייבט נישט דארט אין מדבר. און פאר דעם קומט דער מלך אין שדה, אז אפילו א איד וואס איז געפאלן טיף אין מדבר, דערהערט ער אז דער מלך איז דא, דערהערט ער זיין קול, און דאס קען אים צוריקברענגען, אז ער זאל צוריקגיין צום מלך. און דער רבי זאגט אין א מאמר, דאס איז דער ענין פון השבת אבידה. השבת אבידה — דער רבי זאגט דאס מיט א לשון: ״איזהו שוטה? המאבד מה שנותנים לו״. וואס איז דער ענין פון דעם שוטה? ער פארלירט. דאס זאגט די גמרא. די גרעסטע שטות איז, אז מ׳פארלירט א זכות. א איד נעמט נישט אין אכט די זכות וואס ער האט, און ער איז ״מאבד מה שנותנים לו״. טייטשט דער אלטער רבי, דאס איז א הוראה אויף פי חסידות. וואס איז דער טייטש אויף פי חסידות? אבידה איז אזוי: ״איזהו שוטה? המאבד מה שנותנים לו״. זאגט דער רבי: וואס גיט מען דער נשמה? ״ונחנו מה״ — כח מה, חכמה. א איד האט דעם כח פון ״מה״, דעם ביטול. ״מה ה׳ אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה״. און דער ״מה״, דער ביטול, אז דער איד איז בטל צום אויבערשטן — ווער בין איך און וואס בין איך — און דער ביטול העצמי, דער ביטול צו גאט, פון דעם קומט די יראת שמים וואס איז פאראן ביי אידן. דאס איז געווען פאראן, און אט דעם ״מה״ געפינט מען אין דער נפש. אבער ווען עס ווערט פארלוירן, איז דאס ״שוטה המאבד מה שנותנים לו״. דער איד פארלירט אט דעם ״מה״ וואס מען האט געגעבן זיין נשמה. ״אלקי, נשמה שנתת בי טהורה היא״. אבער מצד עניני עולם הזה, וואס עס פאסירן, איז ער דורך דעם פארפאלן אין מחשבה, דיבור ומעשה שלא כדבעי.

12:18 דובר 1 איז דורך דעם איז ער אריינגעפאלן אין באר, און האט מען [לא ברור].

16:15 דובר 2 וואס איז איבעריג? מען קען דאס צושטעלן אליין פון אנדערע ענינים. די גמרא האט א הוה אמינא צו זאגן אז דאס איז ווען מ׳גיט צו סימנים, און די גמרא זאגט: ״ניין, סימנים״. אבער דאס באווייזן סימנים איז, אז מ׳ברענגט צוריק די אבידה. אבער ווען מ׳גיט סימנים, דאס לאנט זיך ארויס פון ״שמלה״, אז א שמלה קען מען געבן דורך סימנים. אבער ווען עס גייט צו שה, זאגט די גמרא: ״קשיא, שה דאבידה קשיא״. און די גמרא בלייבט אז זי ברענגט די גמרא, ווייל אין פסוק שטייט ״שה״, און זי האט נישט ביז היינט געקענט לערנען פון דעם. זאגט דער צמח צדק אן הערליכן טייטש: דאס וואס די גמרא וויל אונז מרמז זיין איז, אז בשעת דער אויבערשטער קומט צו גיין אין גלות און ער זוכט אויף אידן — אידן זענען פארלוירן געווארן אין גלות — קומט צו גיין דער בעל הבית, דער אויבערשטער, און ער זוכט אידן. איז דא כמה אופנים. צווישן די אופנים איז סימנים. סימנים גייט אויף תורה. ״הציבי לך ציונים״, זאגט דאך דער מדרש, אז די תורה, די מצוות, דאס איז ציונים. דאס איז אן ענין פון סימנים, וואס דאס באווייזט אז דאס איז א איד. אז א איד גיט זיך אכטונג, ער האט תפילין, ער האט ציצית, ער האט א מזוזה. דאס זענען די סימנים אז ער איז א איד; דורך דעם זעט מען אז ער איז א איד. אויף דעם קומט צו גיין די גמרא און זאגט אז ״שה״ — דאס וואס אידן אין גלות ווערן אנגערופן ״תעיתי כשה אובד״ — ווייל א פארלוירענע שעפסעלע זעט מען אפילו קיין סימן מער נישט. און

17:39 דובר 2 פון דעם פסוק „בקש עבדך“. דער אויבערשטער געפינט אונז, ער זוכט אונז און ער געפינט אונז. פארוואס? ווייל א איד, די עצם מציאות פון א איד איז העכער פון סימנים, זאגט דער צמח צדק אין זיין פירוש אויף תהילים. ווייל א איד, די עצם נשמה, די עצם זאך פון א איד אין גלות, וואס א איד געפינט זיך אין גלות — און אז ער איז א איד, דאס אליין, אפילו ס׳איז נישט דא קיין סימנים, די עצם זאך פון א איד, אט דאס אליין איז „בקש עבדך“. דער אויבערשטער קוקט אויף א איד, זעט ער זיין עצם: אז דאס איז א אידישע נשמה אין א אידישן גוף. און „הכרת פניהם ענתה בם“. דער צמח צדק ברענגט אין הלכה דעם ענין פון טביעות עין: אז ווי ס׳שטייט אין הלכה, אז ביי א תלמיד חכם קען מען נאר מיט טביעות עין אומקערן די אבידה, על דרך זה למעלה — די טביעות עין, „הכרת פניהם ענתה בם“. אז מ׳גיט א קוק אויף אים און מ׳זעט אז דאס איז א איד, און דאס אליין שלעפט אים שוין ארויס פון גלות. „תעיתי כשה אובד“, און דאס איז וואס די גמרא זאגט: „שה דאבידה קשיא“, ווייל אפילו סימנים איז נישט דא. און פונדעסטוועגן דארף מען צוריקגעבן די אבידה. דאס איז „תעיתי כשה אובד, בקש עבדך“. דער אויבערשטער זוכט אונז און ער בעט אונז, און דורך דעם וואס א איד זוכט דעם אויבערשטן אין חדרי לבו, איז „מצותיך לא שכחתי“. א איד

19:01 דובר 2 ער פאקט זיך אן אז ער איז א איד, און דאס רופט אים ארויס אז ער זאל וועלן מקיים זיין מצוות. און מצוה גוררת מצוה, און אזוי גייט מען ארויס פון דעם גלות פנימי, און אזוי גייט מען ארויס פון דעם גלות, פון גלות אליין. און ווען דער רבי האט געטייטשט אין א פארברענגען אז דער „תעיתי כשה אובד“, דער „שה פזורה ישראל“ — די עיקר טענה וואס מ׳האט אויף כנסת ישראל אין גלות איז, אז דאס איז דער „שה פזורה“, אז דאס איז א שעפסעלע וואס איז פארפאלן און פארבלאנדזשעט צווישן גויים. וואס דאס איז דער ענין וואס א איד שעמט זיך פאר דעם גוי, שעמט זיך פאר דעם בעל־הבית. דער רבי האט געטייטשט אין א פייערדיקן פארברענגען — ס׳איז געווען שמחת תורה [לא ברור]. איך האב געהערט פון זקנים וואס זענען געווען דארט דעמאלט. ער האט גערעדט באריכות אויף די גמרא און האט געטייטשט אין עבודת השם. און ער האט גערעדט וועגן דעם, אז א איד אין גלות, דער אויבערשטער זוכט אים. און דאס איז דער „שה פזורה“, דער „את האובדת אבקש“, אז די נשמה קומט צוריק צום אויבערשטן. אבער ווען די גמרא שרייט, „שה דאבידה קשיא“ — „אני ה׳ לא שניתי ואתם בני יעקב לא כליתם“. מ׳האט זיך [לא ברור], אז אפילו מ׳איז א שה, זענען דא [לא ברור] וואס ווילן אונז אויפעסן. דער גרויסער רועה גיט אונז אכטונג, דאס אליין וואס דער גרויסער רועה פון אונז [לא ברור]. [לא ברור] צו דעם אויבערשטן, אבער ווער נעמט צום אויבערשטן? [לא ברור] די אבידה, מ׳איז פארפלאנטערט צווישן גויים און גוישקייט.

20:26 דובר 2 מ׳שעמט זיך פאר דעם גוי, און מ׳וואלט געוואלט זיין [לא ברור] ביי דעם גוי, „אשר בקרבך“. וואו איז דער שטאלץ? וואו איז דער [לא ברור] וואס דער רבי האט געשריגן און געוויינט? וואו איז דער [לא ברור] וואס וויל זיין אנדערש? [לא ברור]. און דאס איז די פסוק־טייטש וואס די פרשה קומט צו גיין חודש אלול. און מ׳דארף וויסן אז דער אויבערשטער נעמט זיך [לא ברור] מיט יעדן איד. און דער אויבערשטער איז מעורר ביי אונז חודש אלול, מעורר אויף יעדן איד דעם [לא ברור], מעורר אויף יעדן איד דעם „אני לדודי ודודי לי“, די י״ג מדות הרחמים וואס קומען צו גיין אויף א יעדן איד. און מ׳דארף זיך נעמען אין דער האנט און ארויסגיין פון דער [לא ברור], ארויסגיין פון דער אבידה, „בקש עבדך“. און מגלה זיין דעם טוב וואס איז ליגנדיק אין דעם איד, וואס איז באהאלטן אין יעדן איד. און דורך דעם זיך אוועקשטעלן נאך א מאל מיט דעם שטאלץ, און פנים בפנים — [לא ברור] — „אני לדודי“. און דורך דעם איז מען זוכה צו דער הארת פנים פון „ודודי לי“, אז דער אויבערשטער זאל געבן אונז א כתיבה וחתימה טובה, א גוט יאר, א זיס יאר, א פריילעך יאר, א [לא ברור] יאר, א גאולה־יאר. אז ס׳זאל זיין א כתיבה וחתימה טובה, לשנה טובה ומתוקה, און א שנת גאולה וישועה.