לעבן חסידות · פרק 229 · 2026-05-26 · 26:28
שבת פרשת נשא (בהעלותך בארה״ק) תשפ״ו "תורה אחת לכולנו" - מאכן שלום צווישן אלע חלקים אין תורה
תיאור הפרק
*שיחת שבועות תשי״ג *מאמר ד״ה גל עיני תשל״ז *שיחת כ׳ חשון תשמ״ו ועוד
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 היה ראש ישיבה גדול בישיבת מיר, רבי נחום פרצוביץ. הוא היה גאון גדול ותלמיד חכם גדול, ונודע גם בזכות הספרים שנדפסו לאחרונה משיעוריו, ספרי ״שיעורי רבי נחום״ זצ״ל. הייתה לו גם שייכות עם הרבי. לפני שנים, כשהוא לא היה בקו הבריאות ונזקק לשהות באמריקה, הוא נפגש אז עם הרבי. היה ביניהם קשר מיוחד מאוד, ועל כך אספר בהמשך... על כל פנים, אחד הסיפורים שמספרים הוא שהיה מקבל את הלקוטי שיחות. הוא נהג ללמוד את הלקוטי שיחות בעיון רב ונהנה מהם מאוד. פעם אחת הוא שוחח על כך עם אחד מתלמידיו, שלמיטב זיכרוני היה חסיד ליובאוויטש, ודיבר איתו על לימודו בלקוטי שיחות. הוא דיבר על הגאונות העצומה של הרבי בתורה, בכל מקצועות התורה — בנגלה, בדרוש, בקבלה, בחסידות ובכל העניינים. הוא דיבר בהתפעלות רבה על הביאורים הגדולים שבלקוטי שיחות. בין הדברים אמר שלפעמים יש לו בכל זאת תמיהה, שאלה כביכול: הוא רואה שלפעמים הרבי שואל קושיות שהן ממש קושיות בנגלה, שאלות קשות ועמוקות בנגלה, אבל הביאור, התשובה, הם על פי חסידות. כלומר, כביכול, הוא מציב את הקושיות על פי נגלה, והתשובה היא על פי חסידות. זו הייתה הערה שלו, וההערה הזאת,
00:00 ס'איז געווען א גרויסער ראש ישיבה אין מיר, ער האט געהייסן רב נחום פרצוביץ. ער איז געווען א גרויסער גאון, א גרויסער תלמיד חכם, ידוע מיט זיינע ספרים וואס זענען געדרוקט געווארן לעצטנס פון זיינע שיעורים, די ספרים פון שיעורי רב נחום זצ״ל. און ער האט געהאט א שייכות מיט'ן רבי. ס'איז געווען יארן צוריק, ער איז געווען נישט געזונט און ער האט געדארפט זיין אין אמעריקע, און האט דעמאלט זיך געטראפן מיט'ן רבי. ס'איז געווען זייער א ספעציעלער קשר צווישן זיי, איך וועל שפעטער... על כל פנים, איינע פון די מעשיות וואס מען דערציילט, אז ער פלעגט באקומען די ליקוטי שיחות. און ער פלעגט שטארק לערנען די ליקוטי שיחות, האט שטארק הנאה געהאט פון דעם. און איינמאל, און דאס האט ער דורכגערעדט מיט איינעם פון זיינע תלמידים, וואס איז געווען, איך האלט, א ליובאוויטשער חסיד, און האט מיט אים גערעדט וועגן זיין לערנען די ליקוטי שיחות. און האט גערעדט וועגן די געוואלדיגע גאונות פון דעם רבי'ן אין תורה, אין כל מקצועות התורה, אין נגלה און אין דרוש און אין קבלה און אין חסידות און אלע ענינים. שטארק גערעדט וועגן די גרויסע הסברים פון די ליקוטי שיחות. צווישן די זאכן האט ער געזאגט אז אסאך מאל איז אבער דא א תמיהה, א שאלה כביכול: וואס ער זעט אסאך מאל, דער רבי פרעגט קשיות, אז עס איז ממש נגלה'דיגע קשיות, נגלה'דיגע שווערע, טיפע שאלות, אבער דער ביאור, דער ענטפער, איז על פי חסידות. איז כביכול, ער שטעלט די קשיות על פי נגלה און דער ענטפער איז על פי חסידות. איז אבער אזא באמערקונג, די דאזיגע באמערקונג,
02:00 הגיעה לרבי. מישהו העביר לרבי את הדברים — או הוא עצמו או אחד מתלמידיו. על כל פנים, הרבי הגיב אז ואמר: הרי אני נקרא על שם הצמח צדק. וידוע שאצל הצמח צדק היה העניין של חיבור נגלה דתורה ופנימיות התורה. כלומר, כפי שידוע אצל חסידים, הרבי דיבר פעמים רבות על כך שלכל רבי היה העניין שלו, עניין מיוחד שבו עסק במיוחד. הרבי נהג לדבר על כך, ותמיד הביא שאצל הצמח צדק ראו את עניין השלום והחיבור. הוא חיבר כמה וכמה עניינים, וביניהם מוצאים אצלו חיבור בין נגלה דתורה לפנימיות התורה. בספריו מוצאים שהוא מבאר עניינים רבים, מביא דבר אחד מנגלה, דבר אחד מקבלה ודבר אחד מחסידות, ועושה מכולם הכול אחד — דבר אחד ויחיד. ממילא, מכיוון שהרבי נשא את שמו של הצמח צדק, היה גם אצל הרבי העניין של הסברת עניינים בנגלה על פי חסידות, ועניינים בחסידות על פי נגלה. העניין הזה מבואר בכלל בסוגיה. יש סוגיה בזוהר בפרשת בהעלותך, שבה הזוהר אומר שהתורה
02:00 די הערה איז אנגעקומען צום רבי'ן. און איינער פון זיי האט איבערגעגעבן דעם רבי'ן די זאך, אדער ער אליין אדער איינער פון זיינע תלמידים. על כל פנים, דער רבי האט זיך דעמאלט אנגערופן. דער רבי האט געזאגט: איך הייס דאך נאך דעם צמח צדק. און דער צמח צדק איז דאך ידוע אז ביי אים איז געווען דער ענין פון מחבר זיין נגלה דתורה און פנימיות התורה. וואס הייסט, ווי ס'איז ידוע ביי חסידים, דער רבי האט גערעדט אסאך מאל, אז יעדער רבי האט געהאט זיין ענין, וואס אין דעם איז געווען זיין ספעציעלער ענין, וואס ער האט זיך אין דעם געקאכט. דער רבי האט פלעגט גערעדט וועגן דעם, און האט אראפגעברענגט שטענדיג אז ביים צמח צדק האט מען געזען דעם ענין, אז ביי אים איז געווען דער ענין פון שלום און חיבור. וואס ער האט מחבר געווען כמה וכמה ענינים, און צווישן זיי, אז ביי אים געפינט מען א חיבור צווישן נגלה דתורה און פנימיות התורה. אז אין זיינע ספרים געפינט מען אז ער איז מבאר כמה וכמה ענינים, וואס ער ברענגט איין פון נגלה, איין פון קבלה, איין פון חסידות, און ער מאכט פון דעם הכל אחד, ס'ווערט איין איינציגע זאך. במילא, וויבאלד דער רבי האט געטראגן דעם נאמען פון דעם צמח צדק, איז אויך ביים רבי'ן געווען דער ענין פון מסביר זיין ענינים אין נגלה על פי חסידות, ענינים אין חסידות על פי נגלה. אז דער ענין איז מבואר בכלל אין א סוגיא, עס איז פאראן א סוגיא אין זוהר אין פרשת בהעלותך, וואס דער זוהר זאגט אז די תורה איז
03:43 ניתנה בכמה מדרגות. הרי ידוע שהתורה נקראת אדם: ״זאת התורה אדם״. התורה נקראת אדם, ויש בה ציור של אדם. אומר הזוהר בבהעלותך, שכשם שבאדם יש גוף, לבוש, נשמה ונשמה לנשמה — הוא מונה ארבעה עניינים שמהם מורכב האדם — יש הלבוש של האדם, הבגדים; יש הגוף; ויש הנפש, הנשמה, והנשמה לנשמה, שהם המקיפים, חיה ויחידה. על דרך זה גם התורה. ״זאת התורה אדם״ — התורה היא בדמות אדם, ויש בה כל העניינים האלה. והוא אומר שסיפורי התורה הם הלבוש של התורה. התורה נכתבה בדרך סיפור, סיפור דברים. אחר כך יש גוף התורה, והן הלכות התורה. יש נשמה לתורה, והם טעמי תורה, רזין; ויש עמוק מזה, הנשמה לנשמה, והם רזין דרזין דאורייתא. והזוהר אומר שאמנם בתורה הדבר הראשון שפוגשים הוא הלבוש, אבל צריך לזכור שהלבוש אינו אלא לבוש. צריך להסיר אותו, להתבונן ולמצוא מה נמצא מתחתיו. מן הלבוש מגיעים אל הגוף, ומן הגוף אל הנשמה, עד שמגיעים גם אל הנשמה לנשמה,
03:43 געגעבן געווארן אין כמה מדרגות. דאך ידוע אז די תורה ווערט אנגערופן אדם. „זאת התורה אדם“, אז די תורה ווערט אנגערופן אדם, אז דאס האט אין זיך דעם ציור פון אדם. זאגט דער זוהר אין בהעלותך, אז אזוי ווי ביי אדם איז פאראן א גוף מיט א לבוש און מיט א נשמה און מיט א נשמה לנשמה, רעכנט אויס די פיר ענינים, אז דער מענטש איז געשטעלט פון די פיר זאכן. ס'איז פאראן דער לבוש פון דעם מענטשן, די בגדים. פאראן דער גוף, און די נפש, די נשמה, און די נשמה לנשמה, דאס זענען די מקיפים, חיה יחידה. על דרך זה איז אויך תורה. „זאת התורה אדם“, אז תורה איז בדמות אדם, אז תורה האט אין זיך די אלע ענינים. און זאגט ער, אז די סיפורי התורה, דאס איז די לבוש פון תורה. תורה איז געשריבן געווארן בדרך סיפור, סיפור דברים. און נאכדעם איז די גוף התורה, און דאס איז די הלכות התורה. ס'איז פאראן די נשמה פון תורה, און דאס איז די טעמי תורה, רזין, און עס איז דא נאך טיפער, די נשמה לנשמה, און דאס איז רזין דרזין דאורייתא. און דער זוהר זאגט, אז היות ווייל ביי תורה איז טאקע די ערשטע זאך נעמט מען דעם לבוש, אבער מען דארף געדענקען אז די לבוש, דאס איז מער נישט ווי א לבוש. און מען דארף זיך אויסטאן און מעיין זיין און וועלן געפינען וואס געפינט זיך אונטער דעם לבוש. פון דעם לבוש דערגרייכט מען דעם גוף, און פון דעם גוף צו דער נשמה, ביז צו דערגרייכן און דערגיין אויך צו די נשמה לנשמה.
05:17 רזין דרזין דאורייתא. מה פירוש הדבר? שהתורה היא בעצם תורה אחת. היא מורכבת מגוף ונפש ומכל החלקים האלה, אבל בעצם זו תורה אחת ויחידה. ובזה אנו מוצאים שיש סדר השתלשלות שלם. כלומר, ההתגלות של הדברים נמשכה פרק זמן מסוים. אגב, במתן תורה ניתנה התורה כולה, תורה אחת. התורה כולה ניתנה בפעם אחת ויחידה. כפי פסק הדין של אדמו״ר הזקן, שמתן תורה לא יהיה פעם נוספת. לא רק משום שאין בכך צורך מצד הזכאות, אלא משום שאין בכך צורך כלל. כי ברגע של מתן תורה ניתנה כל התורה כולה, כל ענייני התורה, עם כל מדרגות התורה. כפי שהרבי מביא בלשון הידוע: ״כל מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש, הכל ניתן למשה מסיני״. ויתרה מזו, כפי שמבואר בחסידות, אפילו מה שנקרא ״תורה חדשה״, שתהיה לעתיד לבוא — התורה שמלך המשיח יגלה — כל זה כבר כלול בתורה שניתנה על ידי משה רבינו ברגע של מתן תורה. זו אכן תורה אחת. ואף על פי כן, בסדר ההשתלשלות, כפי שהתורה הגיעה אלינו במשך הדורות, הדברים התפתחו באופן כזה שמאז היא התחלקה לשתי תורות נפרדות, לשני עניינים נפרדים, עם שתי דרכים נפרדות בלימוד, וגם לשתי תקופות נפרדות בדברי ימי
05:17 די רזין דרזין דאורייתא. וואס טוט דאס מיינען? אז די תורה איז בעצם תורה אחת. דאס איז צוזאמענגעשטעלט פון גוף און נפש און די אלע חלקים. דאס איז בעצם אלץ איין און איינציקע תורה, וואס אין דעם געפינען מיר, אז עס איז דא א גאנצער סדר השתלשלות. דאס הייסט, אז ווי אזוי עס איז נתגלה געווארן, האט עס גענומען א שטיק צייט. דאס הייסט, אגב, ביי מתן תורה איז געגעבן געווארן די גאנצע תורה, תורה אחת. עס איז געגעבן געווארן די גאנצע תורה אין איין און איינציקן מאל. ווי די פסק דין פון דעם אלטן רבי׳ן, אז מתן תורה וועט ניט זיין נאך א מאל. ניט אפילו ווייל עס קומט זיך נישט, נאר ווייל עס דארף נישט. ווייל אין דעם מאמענט פון מתן תורה איז געגעבן געווארן כל התורה כולה, אלע עניינים פון תורה, מיט אלע מדרגות פון תורה. ווי דער רבי ברענגט מיט דעם לשון הידוע: כל מה שתלמיד ותיק עתיד לחדש, הכל ניתן למשה מסיני. און נאך מער, ווי עס שטייט אין חסידות, אז אפילו וואס מען זאגט תורה חדשה, וואס וועט זיין לעתיד לבוא, די תורה וואס מלך המשיח וועט מגלה זיין, איז דאס אלץ כולל אין דער תורה וואס איז געגעבן געווארן דורך משה רבינו אין דעם מאמענט פון מתן תורה. איז דאס טאקע תורה אחת. אבער פונדעסטוועגן, אין סדר השתלשלות, ווי עס איז אנגעקומען דורך די דורות, איז דאס געקומען באופן כזה, אז עס איז פון אנדערש צעטיילט געווארן פאר צוויי באזונדערע תורות, צוויי באזונדערע עניינים, מיט צוויי באזונדערע אופנים אין לימוד, און צוויי באזונדערע זמנים אויך אין די דברי ימי
06:53 ישראל. משה רבינו, מיד לאחר מתן תורה, כבר היו ענייני נגלה דתורה — ההלכות שבתורה, סיפורי התורה — ואילו ענייני פנימיות התורה היו באופן של נסתר ונעלם, בכוח, בהסתר. כמו שאומרת הגמרא במסכת חגיגה: ״אין דורשין במעשה מרכבה״. העניינים הללו היו נסתרים בתורה, והתגלו רק בשנים מאוחרות יותר. אגב, בכל דור היו צדיקים אמיתיים, וממשה רבינו ואילך, לאורך הדורות, היו בכל דור יחידים, ״חכם ומבין מדעתו״, שאצלם היו ענייני פנימיות התורה, אבל בגלוי הם לא היו. כשהגיע זמנו של רשב״י, החלו ענייני פנימיות התורה להתגלות. אבל אין פירוש הדבר, חס ושלום, כדעת הטועים, שבמתן תורה ניתנה רק נגלה דתורה. במתן תורה ניתנה כל התורה כולה, תורה אחת הכוללת את כל המדרגות שבתורה. הכול נכלל בעשרת הדיברות שניתנו במתן תורה. והרבי דיבר פעם בהתוועדות ואמר עוד יותר: כשמסתכלים במדרשים ובדברי חז״ל, רואים דווקא להפך — ענייני נגלה דתורה ניתנו בכיסוי ובהעלם, וענייני פנימיות התורה ניתנו בגילוי. הרבי מציין שבמתן תורה היה דבר אחד בגלוי. מהו הדבר שיהודים ראו במו עיניהם בגלוי?
06:53 ישראל. אז משה רבינו, גלייך נאך מתן תורה, גלייך האט מען געהאט די עניינים פון נגלה דתורה, הלכות שבתורה, סיפורי התורה, און עניינים פון פנימיות התורה איז געווען אין אן אופן פון נסתר און נעלם און בכח, באהאלטן. ביז ווי די גמרא זאגט אין מסכת חגיגה: אין דורשין במעשה מרכבה, אז דאס איז געווען באהאלטן אין תורה, און עס איז נתגלה געווארן ערשט שפעטערע יארן צוריק. אגב, אז ביי יעדער דור איז געווען די צדיקים האמיתיים, און משה רבינו על דרך זה, דורך די דורות, איז יעדער דור געווען די יחידים, דער חכם ומבין מדעתו, וואס ביי זיי איז געווען די עניינים פון פנימיות התורה, אבער בגלוי איז דאס נישט געווען. ווי עס איז געקומען די צייט פון רשב״י, אז דעמאלט האט אנגעהויבן נתגלה ווערן עניינים פון פנימיות התורה. אבער דאס מיינט נישט צו זאגן, אז חס ושלום, כדעת הטועים, אז אין מתן תורה איז געגעבן געווארן מער נישט ווי נגלה דתורה. ביי מתן תורה איז געגעבן געווארן כל התורה כולה, תורה אחת, וואס איז כולל אלע מדרגות אין תורה. אלץ איז נכלל געווארן אין די עשרת הדברות וואס זענען געגעבן געווארן ביי מתן תורה. און ביז ווי דער רבי האט אמאל גערעדט אין א התוועדות׳דיקן פארברענגען נאך מער, אז מען גייט א קוק אין די מדרשים און דברי חז״ל, זעט מען דאך פונקט פארקערט: אז די עניינים וואס זענען געווען די עניינים פון נגלה דתורה, זיינען געגעבן געווארן בכיסוי, בהעלם, און עניינים פון פנימיות התורה זיינען געגעבן געווארן בגילוי. דער רבי טוט באמערקן, אז מיר געפינען, אז אין מתן תורה איז געווען בגילוי. וואס איז געווען די זאך וואס אידן האבן געזען מיט די אייגענע
08:33 המרכבה העליונה. היה גילוי השכינה, והיה ״וירד ה׳ על הר סיני״, והיו מלאכי השרת. כמו שאומר דוד המלך בתהילים וכפי שהמדרש מבאר, כל אלפי המלאכים והמרכבה העליונה ירדו מלמעלה, והיהודים ראו את כל העניינים האלה. וכל אלה הם עניינים הקשורים גם לרזין דרזין, לפנימיות התורה, והם היו בגילוי, עד לאופן של ראייה, פנים בפנים: ״פנים בפנים דיבר ה׳ עמכם״. לעומת זאת, ענייני נגלה דתורה נאמרו אז כולם ברמז. עשרת הדיברות כוללים את כל תרי״ג המצוות, אבל הכול מופיע ברמז, באותיות, במילים ובין המילים. יוצא שבאותו רגע של מתן תורה, ענייני נסתר דתורה נאמרו בגילוי, וענייני נגלה דתורה נאמרו בכיסוי. אבל על כל פנים, מובן בפשטות שהתורה היא תורה אחת, דבר אחד ויחיד. כל המדרגות הללו כלולות בה — ארבע המדרגות של פרד״ס שבתורה: פשט, רמז, דרוש, סוד. זו תורה אחת, ובכללות, נגלה דתורה ופנימיות התורה הם כולם דבר אחד ויחיד. וכדברי הזוהר הידועים, המובאים במאמרי חסידות, יש ישראל, יש אורייתא ויש קודשא בריך הוא, ובכל שלושת העניינים הללו יש סתים וגליא: יש מה שבהעלם ויש מה שגלוי ומתגלה.
08:33 אויגן בגילוי? די מרכבה העליונה. עס איז געווען דער גילוי השכינה, און עס איז געווען ״וירד ה׳ על הר סיני״, און עס איז געווען די מלאכי השרת, ווי דוד המלך זאגט אין תהילים און דער מדרש מסביר, אז עס איז געווען אלע טויזנטער מלאכים און די מרכבה העליונה, וואס האבן אראפגעקומען מלמעלה, און אידן האבן געזען די אלע עניינים. און דאס איז אלץ עניינים פארבונדן דאך אויך מיט רזין דרזין, פנימיות התורה, און דאס איז געווען בגילוי, ביז באופן של ראייה, פנים בפנים. ״ה׳ עמכם דיבר ה׳ עמכם״. לאידך גיסא, די עניינים פון נגלה דתורה איז אין גאנצן געזאגט געווארן דעמאלט ברמז. עשרת הדברות, וואס אין דעם איז כולל אלע תרי״ג מצוות, אבער אלץ שטייט ברמז, אין די אותיות, אין די ווערטער, צווישן די ווערטער. קומט אויס, אז אין דעם מאמענט פון מתן תורה, די עניינים פון נסתר דתורה זיינען געזאגט געווארן בגילוי, און די עניינים פון נגלה דתורה זיינען געזאגט געווארן בכיסוי. אבער על כל פנים איז דאס א דבר המובן בפשטות, אז די תורה, דאס איז תורה אחת, דאס איז איין און איינציקע זאך. עס טראכטן זיך אריין די אלע מדרגות, וואס דאס איז די ד׳ מדרגות אין פרד״ס שבתורה: פשט, רמז, דרוש, סוד. דאס איז איין תורה אחת, און בכללות יסוד, נגלה דתורה, פנימיות התורה, דאס איז אלץ איין און איינציקע זאך. און ווי דער זהר זאגט הידוע, וואס מען ברענגט עס אין מאמרי חסידות, אז ס׳איז דא ישראל, און ס׳איז דא אורייתא, און ס׳איז דא קודשא בריך הוא, און אין די אלע דריי עניינים איז פאראן דער סתים און דער גליא, פאראן דער בהעלם און פאראן דער אנטפלעקטער, דער גילוי׳דיקער, איז פאראן סתים וגליא.
10:10 כך הוא בקודשא בריך הוא, אצל הקב״ה, בענייני אלוקות: יש סודות, מדרגות גבוהות יותר, ויש עניינים של גליא, מה שבגילוי, המדרגות הנמוכות יותר — סתים וגליא. ועל דרך זה גם באורייתא. בתורה יש סודות דאורייתא וגליא דאורייתא, ועל דרך זה בנשמות ישראל: יש גם סודות דישראל וגליא דישראל, חלקי הנשמה שבגילוי, ויש גם חלקי הנשמה שבהעלם, מדרגות גבוהות יותר. ועל כך אומר הזוהר: ״תלת קשרין מתקשראן דא בדא״ — השלושה קשורים זה בזה. ״ישראל מתקשראן באורייתא, ואורייתא בקודשא בריך הוא״. יהודי מתקשר עם התורה, והתורה מקשרת אותו עם הקב״ה, וגם בזה יש סתים וגליא. חלק הגליא של היהודי, החלק הגלוי שבו, מתקשר עם החלק הגלוי שבתורה, ועל ידו עם החלק הגלוי של קודשא בריך הוא. ועל דרך זה בנוגע לסודות דאורייתא: הסוד שביהודי, החלק הנסתר והפנימי של הנשמה, מתקשר עם פנימיות התורה, ועל ידי פנימיות התורה הוא מתקשר עם פנימיות קודשא בריך הוא. זהו עניינה של תורה אחת: הכול אותה תורה אחת, אלא שבתוכה עצמה יש סתים וגליא. וכאמור, בעניין הזה אנו מוצאים שהיה סדר של השתלשלות הזמנים. במתן תורה, אגב, התגלתה כל התורה כולה כאמור לעיל, והיה רגע שבו
10:10 ווי דאס איז בקודשא בריך הוא, ביים אויבערשטן, די עניינים פון אלקות, ווי דאס איז סודות, די העכערע מדרגות, און ס׳זענען פאראן עניינים פון גליא, וואס דאס איז בגילוי, די נידעריקערע מדרגות, סודות וגליא. על דרך זה איז אויך אין אורייתא. אין תורה זענען פאראן סודות דאורייתא און גליא דאורייתא, און על דרך זה נשמות ישראל: עס זענען פאראן אויך די סודות דישראל און גליא דישראל, די חלקים פון דער נשמה וואס דאס איז אין גילוי, און עס זענען אויך פאראן די חלקים פון דער נשמה וואס דאס איז אין העלם, העכערע מדרגות. און דורך דעם זאגט דער זהר, אז תלת קשרין מתקשראן דא בדא, אז די דריי ווערן פארבונדן איינס מיטן אנדערן. ישראל מתקשראן באורייתא, ואורייתא בקודשא בריך הוא. א איד פארבינדט זיך מיט תורה, און תורה פארבינדט מיטן אויבערשטן, און אין דעם גופא זענען פאראן סודות וגליא. פאראן א איד דער גליא, דער חלק הגלוי פון אים, פארבינדט זיך מיטן חלק הגלוי פון תורה, און דורך דעם מיטן חלק הגלוי פון קודשא בריך הוא. און על דרך זה בנוגע סודות דאורייתא, אז דער סוד פון די אידן, דער באהאלטענער, פנימיות׳דיגער חלק פון דער נשמה, פארבינדט זיך מיט פנימיות התורה, און דורך פנימיות התורה ווערט ער פארבונדן מיט פנימיות קודשא בריך הוא. וואס דאס איז דער ענין פון תורה אחת, אז דאס איז אלץ איין און די זעלבע תורה, נאר אין דעם גופא זענען פאראן סודות וגליא. און כמו לעיל, אין דעם ענין געפינען מיר, אז עס איז געווען אין דעם השתלשלות הזמנים. אז אגב, בעת מתן תורה איז נתגלה געווארן כל התורה כולה כמו לעיל, און ס׳איז געווען א מאמענט וואס
11:45 היהודים ראו: ״אתה הראת לדעת כי ה׳ הוא האלקים אין עוד מלבדו״. ורבותינו מפרשים: ״אתה״ — אתה, עצמות ומהות; ״הראת״ — הראית את עצמך. הקב״ה בעצמו, עצמות ומהות בעצמו, התגלה לכל יהודי. ״לדעת״ — כדי שידעו את הידיעה האמיתית: ״כי ה׳ הוא האלקים״. שני השמות, הוי׳ ואלקים, כולא חד. ו״אין עוד מלבדו״ — אחדות השם האמיתית. אלה העניינים היסודיים שפנימיות התורה מגלה. וזה היה באותו מעמד שבו נאמרו לאחר מכן עשרת הדיברות, שהם עניינים פשוטים בנגלה דתורה, בהלכה שבתורה. שני הדברים נאמרו יחד בשעת מתן תורה, כתורה אחת. כאשר הבריאה הייתה באותו רגע של מתן תורה, ומאז יש השתלשלות. היו זמנים שבהם העיקר היה הקדימה והגילוי של נגלה דתורה, עד שהגיע זמנו של רבי שמעון בר יוחאי. ובכלל, אנו רואים שגם לפני רבי שמעון בר יוחאי היו צדיקים ותנאים שעניינם היה פנימיות התורה, כפי שמוצאים במדרשים ובמאמרי חז״ל בזמנם — בזמן התלמוד, בזמן הבית, ואף מאוחר יותר, בזמן הגלות. היו שני סוגים של תנאים, שני סוגים של צדיקים. היו צדיקים שכל עניינם היה חלק ההלכה. אנו פוגשים אותם בחלק ההלכה שבתורה, והגמרא מביאה כל מיני תנאים ואמוראים שעסקו בדיני נזיקין ובדיני ממונות. הגמרא אומרת בסוף בבא בתרא: ״הרוצה להחכים״ צריך
11:45 אידן האבן געזען: ״אתה הראת לדעת כי ה׳ הוא האלקים אין עוד מלבדו״. און מיט דעם אלטן רבותינו טייטשן: ״אתה״, דו, עצמות ומהות, ״הראת״, זיך באוויזן. דער אויבערשטער אליין, עצמות ומהות אליין, האט זיך באוויזן צו יעדן אידן. ״לדעת״, אז זיי זאלן וויסן די אמת׳ע ידיעה: ״כי ה׳ הוא האלקים״. די צוויי שמות, הוי׳ און אלקים, כולא חד. און אז ״אין עוד מלבדו״, אז עס איז אחדות השם האמיתית, וואס דאס איז די עניינים יסודיים וואס פנימיות התורה איז מגלה. און דאס איז געווען אין דעם זעלבן מאמענט ווען ס׳איז שפייטער געווען די עשרת הדברות, דאס איז אלץ עניינים פשוטים אין נגלה דתורה, הלכה שבתורה. און דאס איז אלץ געזאגט געווארן ביידע אין שעה פון תורה אחת. בשעת די בריאה איז געווען אין דעם מאמענט פון מתן תורה, און זינט דעמאלט איז פאראן א השתלשלות. דאס איז געווען אין די זמנים וואס בעיקר איז געווען די קדימה און די גילוי פון נגלה דתורה, און ביז עס איז געקומען די צייטן פון רבי שמעון בר יוחאי, וואס בכלל זעען מיר נאך פאר רבי שמעון בר יוחאי, עס זענען דאך געווען צדיקים און תנאים וואס זייער ענין איז געווען פנימיות התורה, ווי מ׳געפינט אין מדרשים, מ׳געפינט אין מאמרי חז״ל אין זמנם, זמן התלמוד, זמן הבית, און נאך מער שפייטער, זמן הגלות. עס זענען געווען צוויי סוגים תנאים, צוויי צדיקים. עס זענען געווען די צדיקים וואס זענען געווען כל ענינם אין חלק ההלכה. מ׳געפינט זיי אין חלק ההלכה שבתורה, און די גמרא ברענגט כל מיני תנאים ואמוראים וואס האבן זיך עוסק געווען אין דיני נזיקין, דיני ממונות. די גמרא זאגט אין סוף בבא בתרא: הרוצה להחכים זאל
13:21 ללכת לשמעון בן ננס. ועל דרך זה היו כל מיני אמוראים. רב יהודה, ״כוליה תנויי בנזיקין״. היו תנאים ואמוראים שעיסוקם היה בעיקר בנגלה דתורה, ולא מוצאים מהם מאמרי חז״ל או עניינים גלויים הקשורים לסודות התורה. לאידך גיסא, יש תנאים שמוצאים אותם בפנימיות התורה, בסודות התורה, וכמעט שלא מוצאים אותם, או שלא מוצאים אותם כלל, בנגלה דתורה. כמו שמביאים כמה וכמה שמות של תנאים ואמוראים שנזכרים בסוד, בפנימיות התורה, אבל בנגלה דתורה איננו מוצאים מהם דבר. רבי המנונא, רבי יוסי, רבי [?] — כל מיני שמות שהזוהר מביא בסודותיהם של תנאים ואמוראים, שמהם שומעים את סודות התורה. הם היו מבעלי הקבלה, אבל בהלכה, בנגלה דתורה, איננו מוצאים אותם. אבל מתי מוצאים את העניין הזה, שהיו נגלה וסוד, ושניהם בכל התוקף, בכל העוצמה, בכל ההרחבה? זה היה אצל רבי שמעון בר יוחאי. רבי שמעון בר יוחאי הוא הראשון שאצלו מוצאים זאת באותו תוקף. אמנם יש עוד תנאים, אבל לא באותה שלמות שמוצאים אצל רבי שמעון בר יוחאי. מצד אחד, רבי שמעון בר יוחאי הוא אחד התנאים, מגדולי התנאים של המשנה. כפי שהגמרא אומרת ביבמות, [?], שהייתה
13:21 גיין צו שמעון בן ננס. און על דרך זה זענען געווען כל מיני אמוראים. רב יהודה, כוליה תנויי בנזיקין. עס זענען געווען תנאים ואמוראים וואס זייער עיסוק איז געווען בעיקר נגלה דתורה, און מ׳געפינט נישט פון זיי קיין מאמרי חז״ל אדער עניינים גלויים פארבונדן מיט סודות התורה. לאידך גיסא, פארקערט, זענען דא תנאים וואס מ׳געפינט זיי אין פנימיות התורה, סודות התורה, און כמעט מ׳געפינט זיי נישט, אדער מ׳געפינט זיי גאר נישט, אין נגלה דתורה. ווי מ׳ברענגט כמה וכמה נעמען פון תנאים ואמוראים וואס ווערן דערמאנט אין סוד, אין פנימיות התורה, אבער אין נגלה דתורה געפינען מיר נישט פון זיי קיין זאך. רבי המנונא, רבי יוסי, רבי [לא ברור] — כל מיני שמות וואס דער זהר ברענגט אין סודות פון תנאים ואמוראים, וואס מ׳הערט פון זיי סודות התורה. זיי זענען געווען פון די בעלי הקבלה, אבער אין הלכה, אין נגלה דתורה, געפינען מיר נישט פון זיי. ווען אבער געפינט מען דעם ענין אז עס איז געווען דא נגלה און סוד, און ביידע מיטן גאנצן שטאלץ, מיטן גאנצן שטורעם, מיטן גאנצן ברייטקייט? דאס איז געווען ביי רבי שמעון בר יוחאי. ביי רבי שמעון בר יוחאי איז דער ערשטער וואס מ׳געפינט אין דעם זעלבן תקף, הגם עס זענען דא נאך תנאים, אבער נישט אין דעם זעלבן שלימות ווי מ׳געפינט ביי רבי שמעון בר יוחאי. אז פון איין זייט, רבי שמעון בר יוחאי געפינט זיך איינער פון די תנאים, פון די גרעסטע תנאים פון דער משנה. ווי אזוי די גמרא זאגט אין יבמות, [לא ברור], אז עס איז
14:46 רבי עקיבא ותלמידיו. אחרי שהייתה המגפה ולא נשארו אותם אלפים רבים של תלמידים, הלך רבי עקיבא אל רבותינו שבדרום והעמיד את חמשת התלמידים, שעמם העמיד את התורה. מי היו חמשת התלמידים? אחד מהחמישה היה רבי שמעון בר יוחאי: רבי מאיר ורבי יוסי ורבי יהודה ורבי שמעון בר יוחאי, רבי אלעזר בן שמוע, כפי שהגמרא אומרת. יוצא שרבי שמעון בר יוחאי היה מגדולי התנאים של ההלכה, של המשנה. הרי כל אלה היו תלמידיו, כל התלמידים של רבי עקיבא. וכפי שמוצאים כאן, רבי שמעון בר יוחאי הוא אחד התנאים שכמעט בכל מסכת, או אפילו יותר מזה, בכל פרק, מוצאים את רבי שמעון מביע דעה בהלכה באריכות. ויחד עם זה, רבי שמעון הוא שגילה את הסוד, שגילה את פנימיות התורה, את סוד התורה. ולא רק שהוא היה אחד מהם; הוא היה המנהיג של כולם, הוא היה ה״בוצינא קדישא״, כפי שקוראים לו בזוהר, המאור הגדול, שעל ידו נתגלתה פנימיות התורה, סוד התורה. מובא בספרים שהייתה לו נשמת משה רבינו. ומצד שני הייתה לו נשמת המשיח, כפי שהרבי מביא בלקוטי שיחות. אנחנו מוצאים שרבי שמעון בר
14:46 געווען רבי עקיבא מיט זיינע תלמידים. אז נאך דעם וואס ס׳איז געווען די מגיפה און ס׳זענען נישט געבליבן די פיל טויזנטער תלמידים, איז רבי עקיבא געגאנגען צו רבותינו שבדרום, און ער האט אוועקגעשטעלט די חמישה תלמידים, וואס מיט זיי האט ער אוועקגעשטעלט די תורה. ווער זענען געווען די חמישה תלמידים? איז איינער פון די חמישה רבי שמעון בר יוחאי, רבי מאיר און רבי יוסי און רבי יהודה און רבי שמעון בר יוחאי, רבי אלעזר בן שמוע, וואס די גמרא זאגט. קומט אויס, רבי שמעון בר יוחאי איז געווען פון די גרעסטע תנאים פון הלכה, פון משנה. אז דאס אלץ זענען געווען זיינע תלמידים, כל התלמידים פון רבי עקיבא. און ווי מען געפינט דא, רבי שמעון בר יוחאי איז איינער פון די תנאים. אז כמעט אין יעדער מסכת, אדער אפילו מער, אין יעדער פרק געפינט מען רבי שמעון אין א לאנגע דעה אין הלכה. און על דרך זה ביי רבי שמעון, דאס איז ער געווען דער, דער, דער וואס האט מגלה געווען דעם סוד, דער וואס האט מגלה געווען פנימיות התורה, סוד התורה. און ער איז געווען נישט נאר דער, ער איז געווען איינער פון זיי; ער איז געווען דער גאנצער פירער, דער גאנצער, דער וואס, דער איז געווען דער בוצינא קדישא, ווי מ׳רופט אים אין זוהר, המאור הגדול, וואס דורך אים איז נתגלה געווארן פנימיות התורה, סוד התורה. עס ברענגט זיך אין ספרים וואס ער האט געהאט די נשמה פון משה רבינו. פון דער צווייטער זייט האט ער געהאט די נשמת המשיח, ווי דער רבי ברענגט אין די לקוטי שיחות, וואס מיר געפינען אז רבי שמעון בר
16:05 יוחאי החזיק בשתי המעלות, של נגלה דתורה ושל פנימיות התורה. כפי שמבואר, זהו מה שנאמר אצל רבי שמעון בר יוחאי: ״מחצתי ואני ארפא״. הוא ריפא את המחיצה שהייתה. עד אז הייתה מעין מחיצה, עניינו של ל״ג בעומר, שהוא גל, גל שמבדיל ומפריד, חס ושלום, בין נגלה דתורה לפנימיות התורה. והוא קיים את ״מחצתי ואני ארפא״: ריפא את המחיצה, תיקן אותה ואִפשר את החיבור של נגלה דתורה ופנימיות התורה. וזה היה אצל רבי שמעון בר יוחאי. אבל אצל רבי שמעון בר יוחאי, אף שאכן מוצאים זאת, בעיקר הדברים מחולקים לשני ספרים נפרדים, לתורות נפרדות. הם לא נעשו תורה אחת. במילים אחרות, יכול להיות יהודי שלומד משנה, לומד הלכה, ומכיר את רבי שמעון בר יוחאי כתנא גדול בהלכה, ומעולם לא היה עולה בדעתו שרבי שמעון בר יוחאי הוא התנא של הזוהר. הוא לא יודע על כך. הוא מכיר את רבי שמעון בר יוחאי מההלכה; מבחינתו אין שם יותר מהלכה. ומצד שני יכול להיות יהודי שמכיר את הזוהר ויודע על סתרי תורה, על קבלה, ולמד על רבי שמעון בר יוחאי ועל מעלותיו הגדולות בידיעת פנימיות התורה, והוא אינו יודע כלל שרבי שמעון בר יוחאי
16:05 יוחאי האט געהאט די ביידע מעלות, פון נגלה דתורה, פנימיות התורה. ווי עס איז מבואר, אז דאס איז די דברים וואס שטייט ביי רבי שמעון בר יוחאי: „מחצתי ואני ארפא“, אז ער האט מרפא געווען, געזונט געמאכט, די מחיצה וואס איז געווען. ביז יעצט איז געווען א שטיקל מחיצה, דער ענין פון ל״ג בעומר, וואס איז א גל, א גל וואס איז מבדיל ומפריד, חס ושלום, צווישן נגלה דתורה און פנימיות התורה. און ער האט מקיים געווען דעם „מחצתי ואני ארפא“, אז ער האט מרפא געווען, געזונט געמאכט, גוט געמאכט, געהיילט די מחיצה, און געמאכט אז עס קען זיין דער חיבור פון נגלה דתורה און פנימיות התורה. און דאס איז אויך געווען ביי רבי שמעון בר יוחאי. אבער ביי רבי שמעון בר יוחאי, אמת טאקע, געפינט מען אבער אז בעיקר איז דאס צוטיילט אין צוויי באזונדערע ספרים, באזונדערע תורות. ס׳איז נישט געווארן תורה אחת. אין אנדערע ווערטער, עס קען זיין א איד וואס ער לערנט משנה, לערנט הלכה, און ער קען רבי שמעון בר יוחאי אלס א גרויסער תנא אין הלכה, און ס׳וואלט אים קיינמאל נישט איינגעפאלן אז רבי שמעון בר יוחאי איז דער תנא פון זוהר. ער ווייסט נישט דערפון. ער קען רבי שמעון בר יוחאי פון הלכה; ס׳האט אים נישט מער ווי הלכה. און אויף דער אנדערער זייט קען זיין א איד וואס ער וועט וויסן פון דעם זוהר, און ער ווייסט פון סתר, פון קבלה, און האט געלערנט אין רבי שמעון בר יוחאי וואס זיינע גרויסע מעלות, א מעלה׳דיגע מעלות אין ידיעת פנימיות התורה, און ער ווייסט גארנישט אז רבי שמעון בר יוחאי,
17:28 הוא אותו רבי שמעון מהמשנה, שעסק בענייני הלכה, בכל גדרי ההלכה. כי שני העניינים האלה, אף ששניהם היו קיימים, לפחות בחיצוניות הם שני עניינים נפרדים. לא היה קשר פנימי בין השניים. יש הרשב״י של הזוהר, ויש רבי שמעון של הגמרא, של המשנה. ויכול להיות שמישהו יודע על האחד ולא על השני. כן, זה [?], כי לכל עניין יש תורות בפני עצמן, ומי שמכיר את הדברים יודע שבעל התורה מדבר כפי שהיה [?]. אבל קשה למצוא שהם משתלבים, שיש נגלה על פי קבלה וקבלה על פי נגלה. שנים לאחר מכן, שש שנים לאחר מכן, בא הבעל שם טוב הקדוש וגילה את פנימיות התורה, תורת החסידות. וזהו הסיפור שאדמו״ר הריי״צ מספר באריכות ובפרטיות: הבעל שם טוב דיבר כששמע על אדמו״ר הזקן, שנולד באותו יום שבו נולד הבעל שם טוב, כידוע, ח״י אלול. והבעל שם טוב היה בן ארבעים ושמונה כשנולד אדמו״ר הזקן, ולאחר מכן, כעבור שנתיים, בערך בן חמישים, חמישים ואחת. אבל הבעל שם טוב אמר [?], כן, ששניאור — שהוא עושה אור עם
17:28 דאס איז דער זעלבער רבי שמעון פון דער משנה, וואס ער האט זיך געלאזט וועגן דעם, וועגן עניני הלכה, אין אלע גדרי הלכה. ווייל די צוויי ענינים, הגם זיי זענען געווען ביידע ענינים, אבער בחיצוניות על כל פנים איז דאס צוויי באזונדערע ענינים. עס איז נישט געווען קיין קשר פנימי צווישן די צוויי. עס איז דא דער רשב״י פון זוהר, און ס׳איז דא דער רבי שמעון פון דער גמרא, פון דער משנה. און עס קען זיין איינער ווייסט פון איין זאך און נישט פון דער צווייטער זאך. יא, איז [לא ברור], ווייל יעדער ענין האט באזונדערע תורות, אז זיך צוגעפירט ווייסט אז בעל תורה רעדט ווי ס׳איז געווען דאס [לא ברור]. אבער זאגן אז זיי מישן אויס איז שווער צו געפינען, אז עס איז דא נגלה על פי קבלה, קבלה על פי נגלה. יארן שפעטער, זעקס יארן שפעטער, איז געקומען דער הייליגער בעל שם טוב און מגלה געווען פנימיות התורה, תורת החסידות. און דעם, דאס איז דער סיפור וואס דער רבי הריי״צ דערציילט באריכות ובפרטיות, אז דער בעל שם טוב האט גערעדט ווען ער האט געהערט צו דעם אלטן רבי׳ן, וואס דער אלטער רבי איז געבוירן געווארן אין זעלבן טאג ווי דער בעל שם טוב, כידוע, ח״י אלול. און דער בעל שם טוב איז געווען אכט און פערציג יאר ווען דער אלטער רבי איז געבוירן געווארן, און שפעטער צוויי יאר, בערך פופציג, איין און פופציג, אבער דער בעל שם טוב האט געזאגט [לא ברור], יא, אז שניאור, אז ער מאכט ליכטיג מיט
19:02 שמו של אדמו"ר הזקן הוא שניאור, מפני שהוא מאיר את העולם בשני אורות: באור של נגלה דתורה ובאור של פנימיות התורה. וכך הווה. אדמו"ר הזקן היה גאון אדיר בנגלה דתורה. לאחר מכן הגיע למגיד ממעזריטש; הוא לא ידע שאביו היה אצל הבעל שם טוב, כידוע. יש סיפור ארוך על כך, עם [לא ברור]. אבל בפועל, מה שידוע הוא שכאשר אדמו"ר הזקן הגיע למגיד ממעזריטש, הוא כבר היה גאון אדיר בנגלה דתורה. אז הורה המגיד לבנו, רבי אברהם המלאך, ללמוד יחד עם אדמו"ר הזקן. הם למדו יחד פנימיות התורה, קבלה וכו'. ואדמו"ר הזקן הגיע למדרגות הגבוהות ביותר בידיעת פנימיות התורה, שנתגלתה אחר כך כתורת חסידות חב"ד. אצל אדמו"ר הזקן התקיימו, כפי שאמר הבעל שם טוב, שני האורות שבשם שניאור: אור הנגלה ואור החסידות, אור הפנימיות. אדמו"ר הזקן גילה את שני האורות האלה. הוא הדפיס את התניא, הספר העוסק בפנימיות התורה, בתורת החסידות; ומאידך גיסא, הוא כתב והדפיס את השולחן ערוך, שהוא ספר יסוד בנגלה
19:02 די, זיין, אז דער אלטער רבי, זיין נאמען איז שניאור, וואס ער מאכט ליכטיג די וועלט מיט די צוויי ליכטיקייטן, ער וועט ליכטיג מאכן די וועלט סיי מיט אור פון נגלה דתורה, סיי מיט אור פון פנימיות התורה. און כך הוה, דאס איז געווען שפעטער דער אלטער רבי, וואס דער אלטער רבי איז געווען א גאון אדיר אין נגלה דתורה. שפעטער איז ער געקומען צום מעזריטשער מגיד; ער האט נישט געוואוסט אז זיין טאטע איז געווען ביים בעל שם טוב, כידוע. איז א גאנצע אריכות דער סיפור מיט [לא ברור]. יא, אבער לפועל וואס מ׳ווייסט איז, אז ווען דער אלטער רבי איז געקומען צום מעזריטשער מגיד, איז ער שוין דעמאלט געווען א גאון אדיר אין נגלה דתורה. און דעמאלט האט דער מגיד געגעבן רבי אברהם, זיין זון, רבי אברהם המלאך, ער זאל לערנען צוזאמען מיטן אלטן רבי. זיי האבן געלערנט צוזאמען, איך זאג, פנימיות התורה, קבלה וכולי. און דער אלטער רבי איז צוגעקומען צו די העכסטע מדרגות אין דער ידיעה פון פנימיות התורה, וואס איז שפעטער נתגלה געווארן, תורת חסידות חב״ד. איז ביים אלטן רבי, ווי דער בעל שם טוב האט געזאגט, שניאור, צוויי ליכטיקייטן: אור הנגלה און אור החסידות, אור הפנימיות. אז דער אלטער רבי האט מגלה געווען די צוויי ליכטיקייטן. און דאס איז וואס דער אלטער רבי האט געדרוקט דעם תניא, וואס דאס איז דער ספר וואס רעדט פון פנימיות התורה, תורת החסידות. און אידך גיסא, האט דער אלטער רבי געדרוקט דעם שולחן ערוך, ער האט געשריבן דעם שולחן ערוך. וואס דער שולחן ערוך איז דער ספר יסוד פון נגלה
20:26 דתורה, בחלק ההלכה. לאדמו"ר הזקן היו חשובים שני העניינים האלה בכל לבו ונפשו, והוא השקיע בהם את כל חייו כדי להביא לעולם את שני החיבורים: החיבור בנגלה דתורה וספר התניא, החיבור בפנימיות התורה. אבל אפילו אצל אדמו"ר הזקן זה עדיין לא היה כפי שהיה אצל אדמו"ר הצמח צדק. אלה היו שני עניינים נפרדים: את עניין הנגלה שלו גילה באמצעות השולחן ערוך, ואת עניין פנימיות התורה גילה באמצעות תורת החסידות. אבל החיבור ביניהם היה [לא ברור] — שהם נפגשו שוב, נקשרו זה בזה. נגלה דתורה ופנימיות התורה נעשו ממש תורה אחת, וזה בא לידי ביטוי בעיקר אצל אדמו"ר הצמח צדק. אצלו היה עניין של ייחוד, כפי שאנו מוצאים במאמרי החסידות שלו: כשהוא כותב על העניינים העמוקים ביותר בחסידות, הוא מביא גם ביאורים על פי נגלה ועל פי הלכה, ולעיתים נכנס לשקלא וטריא בענייני הלכה תוך כדי אמירת מאמר חסידות. ולפעמים גם להפך. זה היה עניינו, מעלתו וחשיבותו של אדמו"ר הצמח צדק: הוא לקח את נגלה דתורה ואת פנימיות התורה ועשה מהם תורה אחת. ושלמות העניין התגלתה אצל הרבי, במאמרים של הרבי, בשיחות של הרבי ובתורתו, ובפרט בלקוטי שיחות.
20:26 דתורה, חלק ההלכה. און די ביידע ענינים, וואס דער אלטער רבי האט זיך איבערגעגעבן מיט כל לבו וכל נפשו, און זיין גאנצן לעבן האט ער אריינגעלייגט אין דעם ענין, אז ער זאל קענען ארויסברענגען די צוויי ענינים: דער חיבור פון נגלה דתורה, און דער חיבור פון פנימיות התורה, דער ספר התניא. אבער אפילו ביים אלטן רבי איז נאך נישט אזוי ווי ביי דעם רבי׳ן דעם צמח צדק. אז דאס זענען צוויי באזונדערע ענינים: איז דא זיין ענין נגלה, דאס האט ער מגלה געווען דורך שולחן ערוך, און איז דא זיין ענין פנימיות התורה, דאס האט ער מגלה געווען דורך תורת החסידות. אבער צוזאמען איז געווען [לא ברור], אז זיי זענען נאך אמאל צוזאמענגעקומען, צוזאמענגעקניפט געווארן, וואס זאגט מען, צוגעבונדן. אז דער נגלה דתורה און פנימיות התורה ווערן ממש תורה אחת, און דאס איז אריינגעקומען בעיקר ביים רבי׳ן דעם צמח צדק. וואס ביי אים איז געווען דער ענין פון יחוד, וואס מיר געפינען אין זיינע מאמרי חסידות: ווען ער שרייבט די טיפסטע ענינים פון חסידות, ברענגט ער אויך די ענינים פון על פי נגלה, על פי הלכה, און ער גייט אמאל אריין אין א שקלא וטריא אין עניני הלכה, בשעת׳ן רעדן דעם מאמר חסידות. און אמאל איז ער פארקערט אויך. דאס איז געווען דער ענין און די מעלה און חשיבות פון דעם רבי׳ן דעם צמח צדק, אז ער האט גענומען דער נגלה דתורה און פנימיות התורה און געמאכט פון דעם תורה אחת. און דער שלימות הענין איז געשאפן געווארן ביי דעם רבי׳ן, אין דעם רבי׳נס מאמרים, און דעם רבי׳נס
21:57 שם רואים באופן נפלא ביותר כיצד הרבי לוקח עניין הקשור לנגלה דתורה ומבאר אותו, וכיצד הדברים מתיישבים ומתבארים, והשאלות מתורצות, על ידי עניינים מפנימיות התורה. ולפעמים להפך: עניינים בפנימיות התורה שעדיין צריכים הסבר, ביאור, פירוש ויסוד וכו' — את ההסבר והיסוד להם מוצאים בנגלה דתורה. אצל הרבי רואים באופן נפלא ביותר את החיבור השלם בין נגלה דתורה לפנימיות התורה, שהתגלה בדורנו. כך שני העניינים נעשו ממש תורה אחת, ועניין אחד זקוק לשני: אי אפשר להבין באמת את נגלה דתורה בלי פנימיות התורה, ולפעמים פנימיות התורה זקוקה לנגלה דתורה, כדי שהלימוד יהיה בשלמות. כי זו תורה אחת לכולנו, תורה אחת ויחידה. העניינים האלה קשורים גם למה שאנחנו לומדים בפרשה של היום, ובכלל לענייני המן שנאכל במדבר. כפי שמבואר בחסידות, יש לחם מן השמים ויש לחם מן הארץ. הלחם שאדם אוכל הוא לחם מן הארץ. אבל המן —
21:57 שיחות, און דעם רבי׳נס תורה, בפרט אין דעם לקוטי שיחות. דארט זעט מען אויף אן אופן נפלא ביותר, ווי דער רבי נעמט יעדער זאך וואס איז נאר פארבונדן מיט נגלה דתורה, און ער איז דאס מסביר, און אזוי דאס שטימט דא, דאס ווערט מסביר, דאס ווערט פארענטפערט דורך ענינים פון פנימיות התורה. און אמאל איז פארקערט: ענינים פון פנימיות התורה, וואס דארפן נאך הסבר, און א ביאור, און א פירוש, און א יסוד, און כו׳, איז ווי אזוי נעמט מען דעם הסבר און יסוד פון נגלה דתורה. און דאס איז ביים רבי׳ן, זעט מען דעם גאר נפלא, וואס האט זיך מגלה געווען אין אונזער דור, דעם חיבור השלם צווישן נגלה דתורה און פנימיות התורה. און אזוי די ביידע ענינים זענען געווארן תורה אחת ממש. און א מענטש מוז אנקומען, איין זאך מוז אנקומען צו דער צווייטער. אז ער קען נישט פארשטיין באמת נגלה דתורה אן פנימיות התורה. און אמאל איז דער פנימיות התורה דארף אנקומען צו נגלה דתורה, כדי אזוי קענען זיין לערנען אין שלימות, ווייל דאס איז תורה אחת לכולנו, און דאס איז איין און איינציגע תורה. וואס אין די ענינים וואס מיר לערנען אונטער ביי פארשידענע, איז דאס פארבונדן וואס מיר לערנען אין היינטיקער פרשה, בכלל די ענינים, פארבונדן מיט דעם מן, וואס איז נאר געגעסן אין מדבר. ווי עס איז מבואר אין חסידות, אז דאס איז דער ענין פון לחם מן השמים און לחם מן הארץ. אז עס איז דא לחם וואס איז לחם מן השמים, און עס איז דא לחם וואס איז לחם מן הארץ. א מענטש וואס עסט פון ברויט, איז ברויט לחם מן הארץ. אבער מן,
23:17 אנחנו אכלנו לחם מן השמים. מבואר בחסידות שהתורה נמשלה ללחם. וזה אחד הטעמים לכך שבשבועות, שעומד כעת להגיע, מביאים את שתי הלחם. שתי הלחם קשורים לשני העניינים של נגלה דתורה ופנימיות התורה, כפי שמבואר בחסידות; לכן מביאים את שתי הלחם. וזה קשור גם למתן תורה שעומד להגיע. כפי שכל יהודי יודע, בכל שנה בחג השבועות עלינו להוריד את ענייני התורה לכאן, כך שיהיה חיבור בין נגלה דתורה לפנימיות התורה, בין פנימיות הנשמה לחיצוניות הנשמה, בין הכוחות הנעלמים והנסתרים לכוחות הגלויים, והכול יהיה לתורה אחת ויחידה. כשיהודי לומד תורה, הוא צריך [לא ברור], ויחד עם זה לראות את האין־סוף שבתורה, [לא ברור]. רק אז זו תהיה תורה אחת. וזהו עניין החיבור שצריך להיות בין נגלה דתורה לפנימיות התורה, שהתגלה למטה על ידי הבעל שם טוב ונמשך דרך הרבי, רבותינו נשיאינו. ובפרט בדורנו רואים זאת ממש. וזו גם פנימיות הבקשה המבוארת אצל אדמו"ר הצמח צדק. כן, זו פנימיות הבקשה שבפסוק ״גל עיני ואביטה נפלאות מתורתך״. יהודי בעצם מבקש מהקב"ה, ומבקשים זאת בכל יום, את—
23:17 מיר האבן געגעסן לחם מן השמים. מבואר אין חסידות, אז תורה ווערט נמשל צו לחם. און דאס איז איינע פון די טעמים וואס אין שבועות ברענגט מען שתי הלחם, יעצט ווען ס׳קומט, און די שתי הלחם איז פארבונדן מיט די צוויי עניינים פון נגלה דתורה און פנימיות התורה, ווי עס איז מבואר אין חסידות. דערפאר ברענגט מען שתי הלחם. און דאס איז אויך פארבונדן מיט דעם, אז עס קומט צו גיין מתן תורה, ווי עס ווייסט יעדער איד, יעדער יאר חג השבועות, אז מיר דארפן אראפברענגען עניינים פון תורה. אז דא זאל זיין דער חיבור פון נגלה דתורה און פנימיות התורה, דער חיבור פון פנימיות הנשמה מיט חיצוניות הנשמה, די כוחות הנעלמים, די נסתרים, און די כוחות הגלויים, אז דאס ווערט איין איינציגע תורה, תורה אחת. אז א איד לערנט תורה, און ער דארף [לא ברור], אבער צוזאמען דערמיט זען דעם אין־סוף אין תורה, [לא ברור]. און ערשט דעמאלט וועט דאס זיין תורה אחת. און דאס איז דער ענין פון דעם חיבור וואס דארף זיין אין נגלה דתורה און פנימיות התורה, וואס איז נתגלה געווארן למטה, דורך דעם בעל שם טוב. וואס איז נמשך געווארן, דורך דעם רבי׳ן, רבותינו נשיאינו. בפרט ביי אונזער דור, וואס מ׳זעט עס ממש, וואס דאס איז אויך די פנימיות הבקשה וואס איז מבואר ביים צמח צדק. יא. וואס דאס איז די פנימיות הבקשה, וואס מ׳בעט ״גל עיני ואביטה נפלאות מתורתך״. א איד בעצם בעט דעם אויבערשטן, און מ׳בעט עס יעדן טאג, די—
24:43 בקשה עתיקה היא שהקב"ה יביא את משיח צדקנו, ואז יתקיים ״גל עיני״ — שזה צריך להיות בעיניים. כן. בדיוק להפך מן הגל שהוא מחיצה, גל של עבודה. והגל הזה של עבודה יהפוך ל״גל עיני״: לנקות את העיניים, כדי שנוכל לראות את ״נפלאות מתורתך״. וכפי שמביא אדמו"ר הצמח צדק בשם השל"ה הקדוש, הפירוש הוא שמתוך הנגלה שבתורה, ״מתורתך״, מתוך התורה שבנגלה, נוכל לראות את הנפלאות, את הפנימיות שבנגלה, לראות בו את פנימיות התורה. וזהו עניינה האמיתי של התורה, שיהודי צריך ללמוד בכל הזמנים. וזהו עניינו האמיתי של לימוד התורה: תורה אחת היא. והרבי היה חוזר בהתלהבות על דברי אדמו"ר הרש"ב, מייסד ישיבת תומכי תמימים, שכאשר פתח את הישיבה אמר שכאן ילמדו נגלה דתורה באותה חמימות, אהבה ויראה ויראת שמים שבהן לומדים פנימיות התורה. ואותו יהודי ילמד פנימיות התורה באותו כוח ובאותה אהבה, באותו ״בכל מאדך״, באותה חיות ובהתלהבות שבהן [לא ברור]. חיבור — שהתורה צריכה להיות תורה אחת. וזהו עניינה של פנימיות התורה, תורת הבעל שם טוב, שהתגלתה. הרי אנו באים מחג השבועות, שבו הייתה ה—
24:43 אלטע בקשה, אז דער אויבערשטער זאל ברענגען משיח צדקנו, וואס דעמאלט וועט זיין דער ״גל עיני״. אז עס דארף זיין אין די אויגן. יא. פונקט פארקערט ווי גל, וואס איז דער גל המחיצה, גל של עבודה. נו, און דעם גל של עבודה זאל ווערן דער ״גל עיני״, אויסרייניקן די אויגן, אז מ׳זאל קענען זען די ״נפלאות מתורתך״. און ווי ער ברענגט זיך, דער צמח צדק ברענגט דאך בשם דעם של״ה הקדוש, אז דער טייטש איז אז פון די נגלה דתורה, ״מתורתך״, פון די נגלה דתורה, תורה שבנגלה, זאלן מיר קענען דערזען די נפלאות, די פנימיות פון דעם נגלה, דערזען אין דעם פון פנימיות התורה. וואס דאס איז דער אמת׳ער ענין פון תורה, וואס א איד דארף לערנען אין די אלע צייטן. און דאס איז דער אמת׳ער ענין פון לימוד התורה, ס׳איז תורה אחת. און דער רבי פלעגט זיך קאכן אלע מאל אין א ווארט פון דעם רבי׳ן רש״ב, דער מייסד פון דער ישיבת תומכי תמימים, אז בשעת ער האט געעפנט די ישיבה, האט ער געזאגט, אז דא זאל מען לערנען נגלה דתורה מיט דער זעלבער ווארעמקייט און אהבה ויראה און יראת שמים ווי מ׳לערנט פנימיות התורה. און דער זעלבער איד זאל לערנען פנימיות התורה מיט דעם זעלבן כח און דער זעלבער אהבה, מיט דעם זעלבן בכל מאדך, מיט דעם זעלבן חיות און שטורעם ווי [לא ברור]. חיבור, אז ס׳דארף זיין ווי א תורה אחת. וואס דאס איז דער ענין פון פנימיות התורה, תורת הבעל שם טוב, וואס איז מגלה געווארן. מיר קומען דאך פון שבועות, וואס דעמאלט איז געווען די—
26:09 נתינה, הן של נגלה דתורה והן של פנימיות התורה, ושתיהן יחד נעשות תורה אחת ויחידה, תורה אחת לכולנו. ועם התורה הזאת נעלה לקבל פני משיח צדקנו, שיגלה לנו את הסתום, את העמקות של נשא, בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.
26:09 נתינה, סיי פון נגלה דתורה, סיי פון פנימיות התורה, און ביידע צוזאמען ווערן אין איין איינציגע תורה, תורה אחת לכולנו. און מיט דער תורה גייען מיר ארויף לקבל פני משיח צדקנו, וואס וועט אונז מגלה זיין די סתים, די עמקות פון נשא, די גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.