לעבן חסידות · פרק 228 · 2026-05-20 · 15:13
?חג השבועות תשפ״ו "תורת השם תמימה" - ווי נעמט מען די תורה אינגאנצן
תיאור הפרק
מקורות: * מאור עיניים פרקי אבות * שיחת שבועות תש״ה * התוועדות חג השבועות תשכ״א
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 שמעתי מהחסיד רבי יואל כהן, שהיה החוזר של הרבי. הוא סיפר שכשהיה צעיר, בשנות הבחרות שלו, נהג לנסוע לישיבות באמריקה. אלו היו ישיבות של בני תורה, והוא נהג למסור שם שיעורים בתניא ובחסידות. רבים מבני התורה התקרבו לחסידות בזכות השיעורים האלה. פעם, באחת הישיבות, היה בחור שנחשב לאחד העילויים בישיבה, מן הלמדנים ותלמידי החכמים, מאחד התלמידים החשובים ביותר באותה ישיבה. הבחור נהג לשבת וללמוד גמרא, לא סבר שהוא צריך ללמוד חסידות, ולא בא לשיעורים. אבל הוא ישב ולמד בהתמדה, בשקידה על התורה ועל העבודה. פעם ניגש הבחור לרבי יואל כהן ואמר לו ששמע שהרבי מליובאוויטש הוא גאון עולם, ושהיה רוצה לשוחח איתו על עניינים בתורה. היו לו כמה וכמה שאלות וספקות, עניינים בהלכה ובגמרא, קושיות שלא היו לו עליהן תירוץ ושלא מצא להן ביאור, והוא רצה לדון בהן עם הרבי. רבי יואל חשב שזו עת רצון, ושבזכות ההיכרות עם הרבי אולי תהיה לבחור שייכות ללימוד החסידות, פנימיות התורה. לכן הוא סידר, באמצעות מזכירו של הרבי,
00:00 געהערט פון דעם חסיד רבי יואל כהן, וואס ער איז געווען דעם רבינ'ס חוזר. און ער האט דערציילט, אז ווען ער איז געווען אין די יונגע יארן, די בחורישע יארן, פלעגט ער פארן אין ישיבות אין אמעריקע. דאס זענען געווען ישיבות פון בני תורה, און ער פלעגט געבן דארטן שיעורים, שיעורים אין תניא, שיעורים אין חסידות. און אסאך פון די בני תורה זענען נתקרב געווארן צו חסידות, אדאנק די שיעורים. איין מאל, אין איינע פון די ישיבות, איז דארטן געווען א בחור וואס האט געהייסן פון די עילויים פון דער ישיבה, פון די למדנים, פון די תלמידי חכמים, גאר פון די חשובסטע תלמידים פון יענער ישיבה. דער בחור פלעגט זיצן און לערנען גמרא, האט נישט געהאלטן אז ער דארף לערנען חסידות, און איז נישט געקומען צו די שיעורים. אבער ער פלעגט זיצן און לערנען בהתמדה, בשקידה על התורה ועל העבודה. איינמאל איז דער בחור צוגעגאנגען צו רבי יואל כהן און האט אים געזאגט, אז ער האט געהערט אז דער ליובאוויטשער רבי איז א גאון עולם, און ער וואלט געוואלט דורכרעדן מיט אים ענינים אין תורה. ער האט כמה וכמה שאלות, ספקות, ענינים אין הלכה, ענינים אין גמרא, קשיות וואס ער האט נישט געהאט אויף זיי קיין תירוץ און נישט געטראפן קיין ביאור, און ער וואלט געוואלט זיי דורכרעדן מיט דעם רבי'ן. און רבי יואל האט געטראכט אז עס איז א עת רצון, אז אין דעם זכות וואס ער וועט קענען דעם רבי'ן, וועט ער אפשר באקומען א שייכות צו לימוד החסידות, פנימיות התורה. איז דאס האט ער מסדר געווען דורך דעם רבינ'ס מזכיר, דעם רבינ'ס
01:38 הגבאי שלו, הרב חדקוב עליו השלום, יחידות שבה יוכל הבחור להיכנס לרבי, באותן שנים, ולדון בעניינים שרצה לדון בהם. וכך אכן סידרו. כעבור כמה שבועות, כי לקח זמן עד שמצאו זמן פנוי, הגיע הבחור ל־770 ונכנס ליחידות אצל הרבי. הבחור נכנס לבדו ושהה בפנים זמן ממושך. כעבור זמן פגש אותו רבי יואל וביקש שיספר לו מה היה שם בפנים, מה התרחש. והוא אכן סיפר לו שהרבי, בגאונות עצומה, השיב לו והסביר לו דברים ברורים, ויישב את כל שאלותיו וספקותיו. הוא אמר שאחרי שהרבי סיים להשיב ולהסביר את התשובות לכל השאלות שהיו לו, שאל אותו הרבי איך הולך אצלו לימוד החסידות. הבחור אמר שאינו מתמיד כל כך בלימוד החסידות, שאין לו זמן, שהוא עסוק בלימוד הנגלה ואין לו זמן ללמוד חסידות; הדבר אינו מעסיק את מחשבתו. אמר לו אז הרבי: ״אתה יודע מה פירוש לימוד התורה לשמה? מהו לימוד התורה האמיתי, שצריך להיות לימוד התורה לשמה, תורה מאהבה, כפי
01:38 גבאי, הרב חדקוב עליו השלום, אז מען זאל מסדר זיין א יחידות, אז ער זאל קענען אריינגיין צום רבי'ן אויף יחידות, אין יענע יארן, און ער זאל קענען דורכרעדן די ענינים וואס דער בחור האט געוואלט. אזוי האט מען טאקע מסדר געווען. עטליכע וואכן שפעטער, ווי עס האט גענומען צייט ביז מען האט געקענט געפינען א זמן פנוי, איז דער בחור געקומען צופארן צו 770, און ער איז אריין אויף יחידות צום רבי'ן. דער בחור איז אריין אליין, און ער איז געווען אינעווייניג א צייט, ער איז געווען א לענגערע צייט. און שפעטער, א צייט שפעטער, האט רבי יואל אים געטראפן און אים געפרעגט, אז ער זאל אים דערציילן וואס איז געווען דארטן אינעווייניג, וואס איז פארגעקומען. און ער האט אים טאקע דערציילט, אז דער רבי, מיט א מורא'דיגע גאונות, האט אים פארענטפערט און מסביר געווען, דברים ברורים, פארענטפערט אלע זיינע שאלות און אלע זיינע ספקות. און ער האט געזאגט אז נאכדעם וואס דער רבי האט אים געענטפערט, געענדיגט מסביר זיין די ענטפערס אויף אלע שאלות וואס ער האט געהאט, האט אים דער רבי געפרעגט ווי עס גייט ביי אים מיט לימוד החסידות. און דער בחור האט געזאגט אז ער איז נישט אזוי מתמיד אין לימוד החסידות, ער האט נישט קיין צייט, ער איז פארנומען אין לימוד הנגלה און האט נישט קיין צייט צו לערנען חסידות; דאס איז נישט אין זיינע מחשבות. און האט אים דער רבי דעמאלט געזאגט: „דו ווייסט וואס דאס מיינט לימוד התורה לשמה? וואס איז דער אמת'ער לימוד התורה, וואס דארף זיין לימוד התורה לשמה, תורה מאהבה, ווי
03:11 שהרמב״ם כותב בסוף יורה דעה, שלומדים תורה מצד אהבה? אתה יודע מה פירוש הדבר?״ והרבי נתן לו משל. הרבי אמר לו שהאופן האמיתי שבו עליך ללמוד תורה, תורה בשביל שמה, תורה מאהבה, הוא כדוגמת ילד שנסע מאביו. הם לא היו יחד במשך זמן, וכשהוא חוזר הביתה ופוגש את אביו, הוא מחבק אותו באהבה, בחיבה ובגעגועים. הדבקות, החיבוקים והנשיקות שבין הילד לאביו, אחרי שלא נפגשו זמן רב ואחרי כל הגעגועים שהיו לו — זו האהבה האמיתית שיש ליהודי כשהוא בא ללמוד תורה. הרבי אמר לו: יהודי, כשהוא מסיים להתפלל, ובתפילה התבונן באלוקות, ולאחר התפילה הוא ניגש ומוציא את הגמרא מן הארון, הוא אוחז בגמרא כמו ילד המחבק את אביו שלא ראה שנים רבות, באותה חיבה ובאותם געגועים. שאל אותו הרבי: ״ראית פעם קשר כזה, אהבה כזאת, שיש ליהודי ללימוד התורה?״ אמר הבחור: ״לא״. ״ואתה יודע״, אמר הבחור,
03:11 דער רמב״ם שרייבט אין סוף יורה דעה, אז מען לערנט תורה מצד אהבה? ווייסטו וואס דאס מיינט?“ און דער רבי האט אים אנגעמשל'ט א משל. און דער רבי האט אים געזאגט, אז דער אמת'ער אופן ווי אזוי דו דארפסט לערנען תורה, תורה בשביל שמה, תורה מאהבה, איז בדוגמא א קינד וואס איז אוועקגעפארן פון זיין טאטן. א משך זמן זענען זיי נישט געווען צוזאמען, און ער קומט צוריק אהיים און טרעפט זיך מיט זיין טאטן. נעמט ער אים ארום מיט א ליבשאפט, מיט א חיבה, מיט געגועים. און די דביקות, די ארומנעמונגען, די נשיקות וואס עס גייען פאר צווישן דעם קינד מיט דעם טאטן, נאכדעם וואס זיי האבן זיך נישט געטראפן אזוי לאנג, נאך אזעלכע געגועים וואס ער האט געהאט — דאס איז די אמת'ע ליבשאפט וואס א איד האט ווען ער קומט לערנען תורה. דער רבי זאגט אים: א איד, ווען ער האט געענדיגט דאווענען, און ביים דאווענען האט ער זיך מתבונן געווען אין אלקות, און נאכן דאווענען, ווען מען קומט צו גיין און מען נעמט ארויס די גמרא פון שאפע, נעמט א איד די גמרא אזוי ווי א קינד נעמט ארום זיין טאטן, וואס ער האט אים נישט געזען יארן לאנג, מיט אט די חיבה, די געגועים. פרעגט אים דער רבי: „האסטו אמאל געזען אזא קשר, אזא ליבשאפט, וואס א איד האט צו לימוד התורה?“ האט דער בחור געזאגט: „ניין.“ „און ווייסטו,“ האט דער בחור,
04:44 כן, אולי קצת בחוצפה, ושאל את הרבי אם הוא עצמו כבר ראה דבר כזה. אמר לו הרבי: ״כן, ראיתי את זה. וכדי שדבר כזה יוכל להיות, זה רק באמצעות חסידות. באמצעות חסידות יש לנו את נותן התורה, יש לנו את הקדוש ברוך הוא בתוך התורה. ואז הגישה ללימוד התורה היא גישה אחרת לגמרי, חיבור אחר לגמרי, התקשרות אחרת לגמרי״. כידוע, תורת הבעל שם טוב. הרי חג השבועות הוא יום מתן תורה, והוא גם יומו של הבעל שם טוב הקדוש. הסתלקותו של הבעל שם טוב הקדוש הייתה ביום הראשון של שבועות, כידוע ומקובל. ממילא, נוסף על היותו יום מתן תורה, זהו זמן של עת רצון, יום סגולה, הקשור גם לפנימיות התורה — התורה שהבעל שם טוב הקדוש גילה, מעיינות פנימיות התורה. יש תורה של הבעל שם טוב הקדוש בנוגע לתורה, המובאת בספר מאור עיניים, שבו רבי נחום מטשרנוביל מביא אותה בשם הבעל שם טוב, על הפסוק ״תורת ה׳ תמימה משיבת נפש״. אומר הבעל שם טוב הקדוש: ״תורת ה׳ תמימה״ — פירוש הדבר שתורתו של הקדוש ברוך הוא שלמה, תמימה. אומר הבעל שם טוב: ״תמימה״ פירושו שהתורה עדיין שלמה, כי איש עוד לא השיג אותה, איש עוד לא הגיע אל התורה האמיתית.
04:44 יא, א שטיקל אפשר חוצפה'דיג, האט ער געזאגט צום רבי'ן, אויב ער האט שוין געזען אזא זאך. האט אים דער רבי געזאגט: „יא, איך האב דאס געזען. און כדי אזא זאך זאל קענען זיין, דאס איז נאר דורך חסידות. דורך חסידות, דא האט מען דעם נותן התורה, דא האט מען דעם אייבערשטן אין תורה. און דערמאלט איז דער צוגאנג צו לימוד התורה גאר אן אנדער צוגאנג, גאר אן אנדער פארבונד, גאר אן אנדערע התקשרות.“ כידוע, תורת הבעל שם טוב. ס'איז דאך חג השבועות, וואס איז דער טאג פון מתן תורה, איז דאס אויך דער טאג פון דעם הייליגן בעל שם טוב. הסתלקות פון דעם בעל שם טוב הקדוש איז דאך געווען אין דעם ערשטן טאג שבועות, כידוע ומקובל. איז במילא דער זמן פון עת רצון, א יום סגולה, בנוסף צו דעם יום פון מתן תורה, איז דאס אויך א יום סגולה, עת רצון, פארבונדן מיט פנימיות התורה, וואס דאס איז די תורה וואס דער הייליגער בעל שם טוב האט מגלה געווען, די מעיינות פון פנימיות התורה. איז דא א תורה פון דעם הייליגן בעל שם טוב בנוגע צו תורה, וואס דאס איז געזאגט געווארן, דאס ברענגט זיך אין ספר מאור עינים, וואו רבי נחום טשערנאבלער ברענגט דאס בשם הבעל שם טוב, אויפן פסוק „תורת ה׳ תמימה משיבת נפש“. זאגט דער הייליגער בעל שם טוב: „תורת ה׳ תמימה“ — דער טייטש איז, אז דעם אייבערשטנס תורה איז גאנץ, תמימה. זאגט דער בעל שם טוב, תמימה מיינט אז די תורה איז גאנץ, ווייל קיינער האט עס נאך נישט, קיינער איז נאך נישט צוגעקומען צו דער אמת'ער תורה.
06:17 ״שלא נגע בה אדם מעולם״. אף אדם, אפילו לא אדם אחד, עדיין לא נגע בתורה, באמיתית התורה, והיא שלימה. התורה היא שלימה, תמימה, שלמה, מפני שאיש עדיין לא הגיע אליה. במילים אחרות, מה שהבעל שם טוב הקדוש רוצה לומר לנו כאן הוא ההפלאה, הרוממות והגדלות של התורה. הרי התורה היא חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא, שהם אין־סוף — חכמתו של הקב״ה, תורתו של הקב״ה. וכלשון הגמרא במסכת שבת, ״חמדה גנוזה״; היא קשורה בקב״ה עצמו. לכן, כמה שאדם לומד ולומד ולומד, הוא עדיין לא מיצה, לא חקר עד תום ולא נגע באמיתית עניין התורה. התורה היא דבר נעלה הרבה יותר ממה שאדם יכול לתפוס בשכלו האנושי. כי ״לא נגע בה אדם מעולם״ — איש עדיין לא הגיע לאמיתית התורה, והיא שלימה. התורה שלמה. הרבי דיבר פעם על מאמר הבעל שם טוב הזה בהתוועדות, בהתוועדות פורים, פורים תשכ״א. מה החידוש? מה הוא בא לחדש? מה רוצה הבעל שם טוב להביא לידי ביטוי? והרבי אמר פירוש נפלא בתורת הבעל שם טוב הזאת. כלומר, בפשטות, תורת הבעל שם טוב באה לבטא את ההפלאה של התורה. אכן, ״לא נגע בה אדם מעולם״. אבל הרבי אמר שבאמת יש פירוש אחר, ולהפך: הבעל שם טוב רצה לומר כיצד
06:17 „שלא נגע בה אדם מעולם.“ א מענטש נאך — קיין איין איינציגער מענטש האט נאך נישט אנגערירט די תורה, די אמיתית התורה, והיא שלימה. די תורה איז שלימה, תמימה, איז גאנץ, ווייל קיינער איז נאך נישט צוגעקומען. אין אנדערע ווערטער, וואס דער הייליגער בעל שם טוב וויל אונז ארויסזאגן דא, אז די הפלאה, רוממות, גדלות פון תורה, וואס תורה איז דאך חכמתו ורצונו של הקדוש ברוך הוא, וואס דאס איז אין סוף, דעם אייבערשטנס חכמה, דעם אייבערשטנס תורה. און די לשון הגמרא, מסכת שבת, „חמדה גנוזה“, ס'איז פארבונדן מיטן אייבערשטן אליין. איז וויפיל דער מענטש לערנט און ער לערנט און ער לערנט, האט ער נאך נישט אויסגעשעפט, אויסגעגראבן, אנגערירט דעם אמיתית ענין התורה. תורה איז גאר א זאך העכער ווי וויפיל דער מענטש קען עס באנעמען מיט זיין שכל אנושי. ווייל דאס איז „לא נגע בה אדם מעולם“ — נאך קיינער איז נישט צוגעקומען צום אמיתית התורה, והיא שלימה. תורה איז גאנץ. דער רבי האט אמאל גערעדט וועגן דעם מאמר הבעל שם טוב ביי א פארברענגען, א פורים'דיגע פארברענגען, פורים תשכ״א. וואס איז דער חידוש? וואס איז דער אויפטו? וואס וויל דער בעל שם טוב ארויסברענגען? און האט געזאגט א געשמאקן טייטש אין אט דער תורת הבעל שם טוב. כלומר, בפשטות תורת הבעל שם טוב וויל ארויסברענגען די הפלאה פון תורה. יא, „לא נגע בה אדם מעולם“. האט ער געזאגט אבער, אז באמת איז פאראן אן אנדער טייטש. און דאס פארקערט, דער בעל שם טוב האט געוואלט זאגן ווי אזוי
07:47 אדם כן יכול להגיע אל התורה, לקבל את התורה, את אמיתית התורה. מה שהבעל שם טוב אומר הוא: ״לא נגע בה אדם מעולם״. הוא מדגיש דווקא את המילה ״אדם״. ״אדם״ הוא אדם שניגש לתורה עם שכל. מבואר בחסידות ש״אדם״ עניינו מעלת השכל, מעלת המוחין, מעלת האדם, שהוא בר־דעת, בעל שכל. והגישה לתורה כ״אדם״ פירושה שניגשים לתורה כבעל שכל. מעיינים בתורה ומחפשים בה את שכל התורה. אבל על כך הוא אומר: ״לא נגע בה אדם מעולם״. אם הגישה לתורה אינה אלא שכל והבנה, אז ״לא נגע בה מעולם״ — אי אפשר להגיע אליה כלל. והוא מסביר זאת על פי הידוע, שמובא בספרים ובחסידות בשם ספרי הקבלה, שיש ״אדם״ ויש ״מאד״. ״מאד״ הן אותן אותיות של ״אדם״. העניין של ״מאד״ — וכדרך אגב, ״בכל מאדך״ — וכפי שנאמר בנוגע למשיח, האריז״ל אומר זאת בנוגע למשיח: על המשיח נאמר בפסוק, בפסוק בישעיה, ״הנה ישכיל עבדי ירום ונשא וגבה מאד״. על הלשון ״מאד״ בנוגע למשיח, כאשר ״מאד״ הן אותן אותיות של ״אדם״, אומר האריז״ל — והדבר מבואר בחסידות באריכות — שהמילים ״אדם״ ו״מאד״ הן שני דברים הפוכים. ״אדם״ עניינו שכל, השתלשלות, אדם הבנוי מעשר ספירות. ״מאד״ הוא בדיוק להפך. ״מאד״ הוא ״בכל מאדך״. ״מאד״ הוא מאד.
07:47 א מענטש קען יא צוקומען, באקומען די תורה, די אמיתית התורה. וואס דער בעל שם טוב זאגט איז: „לא נגע בה אדם מעולם“. דווקא מדגיש דעם ווארט „אדם“. אדם, דאס איז א מענטש וואס גייט צו תורה מיט שכל. ס'איז מבואר אין חסידות, אז אדם איז מעלת השכל, מעלת המוחין, מעלת האדם, וואס ער איז א בר דעת, א בעל שכל. און דער צוגאנג צו תורה ווי אן אדם איז, הייסט, מ'גייט צו תורה ווי א בעל שכל. מ'קוקט אין תורה, מ'זוכט אין תורה דעם שכל התורה. אבער דעם זאגט ער: „לא נגע בה אדם מעולם“. אז דער צוגאנג צו תורה איז מער נישט ווי שכל און פארשטאנד, איז „לא נגע בה מעולם“ — קען מען גארנישט צוקומען. און דאס מסביר על פי הידוע, אז מ'ברענגט אין ספרים, מ'ברענגט אין חסידות בשם ספרי הקבלה, אז ס'איז דא „אדם“ און ס'איז דא „מאד“. „מאד“ איז די זעלבע אותיות ווי „אדם“. דער ענין פון „מאד“, אזוי אגב „בכל מאדך“, און ווי ס'שטייט בנוגע צום משיח — דער אריז״ל זאגט דאס בנוגע צום משיח — ביי משיח שטייט אין פסוק, דער פסוק אין ישעיה, וואס ער זאגט: „הנה ישכיל עבדי ירום ונשא וגבה מאד“. זאגט פון דעם לשון „מאד“ בנוגע צום משיח'ן, וואס „מאד“ איז די זעלבע אותיות ווי „אדם“. זאגט אויף דעם דער אריז״ל, חסידות איז דאס מבאר באריכות, אז די ווערטער „אדם“ און „מאד“ זענען צוויי פארקערטע זאכן. „אדם“ איז מלשון שכל, השתלשלות, א מענטש וואס איז געבויט מיט עשר ספירות. „מאד“ איז פונקט פארקערט. „מאד“ איז „בכל מאדך“. „מאד“ איז מאד.
09:35 הרי זה דבר שלמעלה ממדידה והגבלה, יציאה מכל המדידות וההגבלות. והאריז״ל מביא ש״אדם״ הוא ראשי תיבות אדם, דוד, משיח. אלה שלוש נשמות, נשמות שכוללות את כל נשמות ישראל. אדם הראשון היה הראשון שכל הנשמות היו כלולות בו. כפי שמבואר בדברי האריז״ל, נשמת אדם הראשון כללה את כל הנשמות, ״ויפח באפיו נשמת חיים״. אחר כך הדבר עבר לדוד המלך, שהייתה בו הנשמה הכללית של עם ישראל, ״דוד מלך ישראל חי וקיים״. ולבסוף יהיה זה אצל מלך המשיח, שבו תהיה הנשמה של כלל ישראל, היחידה הכללית של עם ישראל. זהו הסדר הרגיל, סדר הדורות: אדם, דוד, משיח — ראשי תיבות ״אדם״. אבל לעתיד לבוא יהיה גם דבר נוסף: ״הנה ישכיל עבדי ירום ונשא וגבה מאד״. לעתיד לבוא תתגלה מעלתו של מלך המשיח, שיהיה נעלה אפילו מאדם הראשון. והאריז״ל אומר: אפילו מאדם הראשון כפי שהיה לפני חטא עץ הדעת, כשהיה בתכלית השלימות. אדם הראשון הוא יציר כפיו של הקדוש ברוך הוא. משיח יהיה נעלה עוד יותר, כי יחידה נעלית מכל המדרגות, וזוהי דעתו של משיח. ועל המשיח נאמר ״מאד״, שהוא נעלה מ״אדם״. ובחזרה לתורה, הבעל שם טוב אומר על כך דבר נפלא. הבעל שם טוב אומר: ״לא נגע בה אדם מעולם״. ״אדם״ — כאשר אדם לומד תורה רק כ״אדם״, רק
09:35 איז דאך א זאך וואס איז למעלה ממדידה והגבלה, ארויסגיין פון אלע מדידות והגבלות. און עס ברענגט דער אריז״ל, אז אדם איז ראשי תיבות אדם, דוד, משיח. דאס זענען די דריי נשמות, נשמות וואס זענען כולל כל נשמות ישראל. אדם הראשון איז געווען דער ערשטער וואס האט געהאט אין זיך אלע נשמות. ווי ס׳איז מבואר פון דעם אריז״ל, אז די נשמה פון אדם הראשון איז געווען כולל כל הנשמות, ״ויפח באפיו נשמת חיים״. דערנאך איז עס אריבערגעגאנגען צו דוד המלך, וואס ער האט געהאט אין זיך די נשמה הכללית, ״דוד מלך ישראל חי וקיים״, פון עם ישראל. און דער סוף וועט זיין ביי מלך המשיח, וואס ער האט אין זיך די נשמה פון כלל ישראל, די יחידה הכללית פון עם ישראל. איז דער סדר הרגיל, דער סדר הדורות, אדם, דוד, משיח, ראשי תיבות אדם. אבער לעתיד לבוא וועט זיין נאך א צווייטע זאך. ״הנה ישכיל עבדי ירום ונשא וגבה מאד״. לעתיד לבוא וועט זיין די מעלה פון מלך המשיח, וואס ער וועט זיין נאך העכער אפילו פון אדם הראשון. און דער אריז״ל זאגט, אפילו ווי אדם הראשון איז געווען פאר חטא עץ הדעת, וואס ער איז געווען די תכלית השלימות. אדם הראשון איז די יציר כפיו של הקדוש ברוך הוא. משיח וועט זיין נאך העכער, ווייל יחידה איז העכער פון אלע מדרגות, און דאס איז די דעת של משיח. און אויף משיח׳ן שטייט ״מאד״, וואס איז העכער פון ״אדם״. איז צוריק צו תורה, דער בעל שם טוב זאגט דערויף א גוט ווארט. דער בעל שם טוב זאגט: ״לא נגע בה אדם מעולם״. ״אדם״, בשעה אז אדם לערנט תורה נאר ווי אן אדם, נאר
11:05 בשכלו ובהבנתו, הרי ״לא נגע בה״. אבל כאשר יהודי ניגש לתורה עם ״מאד״, עם ביטול, עם התמסרות, עם מסירות נפש, כדי לקבל את התורה שלמעלה מ״אדם״, אז ה״מאד״ מגלה בו את היחידה שבנפש, שמתקשרת עם עצמות ומהות, שלמעלה מן התורה. ואז אפשר להגיע באמת אל התורה האמיתית. וזה מה שאמר הבעל שם טוב: ״לא נגע בה אדם מעולם״. ״מעולם״ — הפירוש ברור: מכיוון שהתורה היא שלימות, היא שלימותו של הקב״ה, שלימות אין־סופית, אין־סוף שלימות דכולא, שלימות העצמות. התורה היא האמת ושלימות האמת של הקב״ה, שלמעלה לגמרי מ״אדם״, מהשתלשלות, מסדר, מספירות וממדרגות. ״לא נגע בה אדם מעולם״. אבל כאשר יהודי ניגש עם ה״מאד״, עם ההתמסרות לקבל את התורה, אז אפשר לקבל באמת את עצמות התורה, לקבל את עצם התורה, כי ״ישראל אורייתא וקודשא בריך הוא כולא חד״. וזה קשור באמת לקבלת התורה. ויש על כך פירוש של הבעל שם טוב הקדוש לפסוק ״כי לקח טוב נתתי לכם תורתי אל תעזובו״. מסופר הסיפור, שסופר קודם בהתוועדות של שבועות, שפעם הלך הבעל שם טוב, פעם נכנס לעיר, לברוד, שהייתה שם, ש־
11:05 מיט זיין שכל און פארשטאנד, איז דאך ״לא נגע בה״. בשעה אבער א איד גייט צו צו תורה מיט ״מאד״, מיט א ביטול, מיט דער איבערגעגעבנקייט, מיט דער מסירת נפש, צו נעמען די תורה וואס איז העכער פון אדם, איז דער ״מאד״ מגלה ביי זיך די יחידה שבנפש, וואס פארבינדט זיך מיט עצמות ומהות, וואס איז העכער פון תורה. און דעמאלט קען מען צוקומען עכט צו דער אמת׳ער תורה, און דאס איז וואס דער בעל שם טוב האט געזאגט: ״לא נגע בה אדם מעולם״. ״מעולם״ איז דער טייטש פון ס׳איז ברור: ווי ווייל תורה איז שלימות, איז שלימות פון דעם אויבערשטן, איז שלימות אין סוף, אין סוף שלימות דכולא, שלימות העצמות. תורה איז דער אמת און שלימות האמת פון דעם אויבערשטן, וואס איז אינגאנצן העכער פון אדם, פון השתלשלות, פון סדר, פון ספירות, פון מדרגות. ״לא נגע בה אדם מעולם״. אבער בשעה א איד נעמט דעם ״מאד״, דער איבערגעגעבנקייט צו נעמען די תורה, און דעמאלט קען מען נעמען דעם עצמות התורה עכט, נעמען דעם עצם פון תורה, וואס ״ישראל אורייתא וקודשא בריך הוא כולא חד״. וואס דאס איז פארבונדן עכט מיט נעמען די תורה. וואס איז דא פון דעם הייליגן בעל שם טוב, וואס ער טייטשט אויף א פסוק, אויפן פסוק ״כי לקח טוב נתתי לכם תורתי אל תעזובו״. וואס איז דערציילט דער סיפור, פריער דערציילט אין א שבועות׳דיקן פארברענגען, וואס ער איז אמאל געגאנגען, דער בעל שם טוב איז אמאל אריינגעגאנגען אין, אין, אין, אין א שטאט, וואס איז דארטן געווען, אין בראד, וואס איז
12:33 הייתה עיר שבה היה קלויז גדול, ולמדו בו בני תורה גדולים, תלמידי חכמים. הבעל שם טוב הגיע לשם לביקור, ואמר אז לתלמידי החכמים תורה על הפסוק ״כי לקח טוב נתתי לכם, תורתי אל תעזובו״. לכאורה יש כאן כפל לשון. הבעל שם טוב מפרש: ״כי לקח טוב נתתי לכם״ — הקב״ה אומר ליהודים: נתתי לכם את התורה. התורה היא ״לקח טוב״, מתנה טובה. ״נתתי לכם״ — את זה נתתי לכם, תורה שאפשר להבינה בשכל. יהודי הלומד תורה צריך ללמוד אותה בהבנה והשגה, ולהבין אותה. ״נתתי לכם״ — הקב״ה נתן אותה לאדם כדי שיבין את התורה וילמד אותה בשכלו. אבל זה עדיין לא כל התורה. לכן אומר הפסוק: ״תורתי״ — התורה שלי. צריך לחוש את פנימיות התורה, את נשמת התורה; ״אל תעזובו״. יהודי צריך להיאחז ב״תורתי״, לזכור בתוך לימוד התורה את נשמת התורה. לכך מגיעים באמצעות פנימיות התורה, נשמת התורה, המגלה בתורה את ה״תורתי״. זו תורתו של הקב״ה, ה״אנכי״, ״אנא נפשי כתבית יהבית״. וזה אופן לימוד התורה שתורת החסידות גילתה לנו, תורת הבעל שם טוב: כשאדם לומד תורה, הוא ממשיך בתורה את נשמת התורה, וזאת רק על ידי לימוד
12:33 געווען א שטאט, וואס דארטן איז געווען א גרויסע קלויז, דארטן זענען געווען גרויסע בני תורה, תלמידי חכמים. דער בעל שם טוב איז אריינגעקומען דארטן פאר א ביקור, און האט דעמאלט געזאגט צו די תלמידי חכמים א תורה אויף דעם פסוק ״כי לקח טוב נתתי לכם תורתי אל תעזובו״. לכאורה איז עס כפל הלשון. דער בעל שם טוב טייטשט: ״כי לקח טוב נתתי לכם״. דער אויבערשטער זאגט אידן, איך האב אייך געגעבן די תורה. די תורה איז א לקח טוב, א גוטע לקח, א גוטע מתנה. ״כי לקח טוב נתתי לכם״, דאס האב איך געגעבן צו אייך, תורה להבנה שכלית. א איד לערנט תורה, דארף לערנען תורה מיט הבנה והשגה און פארשטיין. ״נתתי לכם״, דער אויבערשטער האט עס געגעבן צו דעם מענטשן, אז ער זאל פארשטיין די תורה און ער זאל לערנען מיט זיין שכל. וואס דאס איז נאך ניט אלץ די תורה. זאגט אבער דער פסוק: ״תורתי״, מיין תורה. אז מ׳זאל זיך הערן די פנימיות התורה, די נשמה פון תורה, דער נשמה פון תורה, ״אל תעזובו״. א איד דארף זיך אנהאלטן אין דעם ״תורתי״, אז ער זאל געדענקען דעם נשמה פון תורה אין תורה, וואס דאס דערגרייכט מען דורך פנימיות התורה, די נשמה פון תורה, וואס איז מגלה אין תורה דעם ״תורתי״. דאס איז דעם אויבערשטנס תורה, דער ״אנכי״, ״אנא נפשי כתבית יהבית״. און דאס איז דער אופן פון לימוד התורה וואס תורת החסידות האט אונז מגלה געווען, תורה של בעל שם טוב. אז בשעה אז מ׳לערנט תורה, אבער מ׳ממשיך אין תורה דעם נשמה פון תורה, וואס דאס איז נאר דורך דעם וואס מ׳לערנט
13:56 פנימיות התורה, תורת החסידות, המגלה את נשמת התורה. אז מגיעים אל נשמת התורה שבתורה, ואז מחבקים את הקב״ה. ואדמו״ר הזקן אומר בתניא שזה כאילו מחבקים את המלך. כשיהודי לומד תורה ומקיים מצווה, הוא מחבק את הקב״ה. וכפי שהוא אומר שם בלשונו, זהו ״יחוד נפלא שאין יחוד כמוהו ולא כערכו נמצא כלל בגשמיות, להיות לאחדים ומיוחדים ממש מכל צד ופנה״. וזה עניינם של לימוד התורה וקבלת התורה. שהקב״ה יעזור לנו שבימים הגדולים האלה, חג השבועות, היום של משה רבינו, של דוד המלך ושל הבעל שם טוב הקדוש, נקבל את התורה בשמחה ובפנימיות: גם את ״לקח טוב נתתי לכם״ וגם את ״תורתי אל תעזובו״. ושנמשיך בתורה את החיות של התורה ואת החיות של פנימיות התורה. ועל ידי זה נזכה לשמוע את התורה החדשה, את חידושי התורה של מלך המשיח, ״ישקני מנשיקות פיהו״ — את מה שלא פורש עד עתה, ויתגלו סוד טעמיה ומסתר צפונותיה, סודות התורה, פנימיות התורה, תורתו של משיח, ״תורה חדשה מאתי תצא״. קבלת התורה בשמחה ובפנימיות.
13:56 פנימיות התורה, תורת החסידות, וואס איז מגלה די נשמה פון תורה, אז דעמאלט קומט מען צו דעם נשמה פון תורה אין תורה, און דעמאלט איז מען מחבק דעם אויבערשטן. און דער אלטער רבי זאגט אין תניא, אז כאילו מחבק דעם מלך. אז א איד לערנט תורה און מקיים מצוה, איז ער מחבק דעם אויבערשטן. און ווי ער זאגט דארטן אין דעם לשון, אז דאס איז ״יחוד נפלא שאין יחוד כמוהו ולא כערכו נמצא כלל בגשמיות, להיות לאחדים ומיוחדים ממש מכל צד ופנה״. און דאס איז דער ענין פון לימוד התורה, קבלת התורה. דער אויבערשטער זאל העלפן אונז, אז אין די גרויסע טעג, חג השבועות, דער טאג פון משה רבינו, פון דוד המלך און פון דעם הייליגן בעל שם טוב, זאלן מיר מקבל זיין די תורה בשמחה ובפנימיות. סיי דער ״לקח טוב נתתי לכם״ און סיי דער ״תורתי אל תעזובו״. און מ׳זאל ממשיך זיין אין דער תורה דעם חיות פון תורה און דעם חיות פון פנימיות התורה. און מיט דעם זאל מען זוכה זיין צו הערן די תורה חדשה, די חידושי תורה פון מלך המשיח, ״ישקני מנשיקות פיהו״. אז עס איז לאו בפירוש עליהם, און מגלה זיין זיי סוד טעמיה ומסתר צפונותיה, די סודות התורה, די פנימיות התורה, תורתו של משיח, ״תורה חדשה מאתי תצא״. קבלת התורה בשמחה ובפנימיות.