לעבן חסידות · פרק 205 · 2025-12-03 · 23:02
פרשת וישלח תשפ"ו- וואס איז א רבי
תיאור הפרק
פרשת וישלח תשפו אידיש וואס איז א רבי קדושת לוי פרשת וישלח מאמר ד״ה ויצב יעקב מציבה תרלג שיחת אחרון של פסח תש״י
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 פעם סיפר ר' יואל כהן עליו השלום סיפור: כשאדמו"ר הריי"צ הגיע לארץ ישראל בשנת תרפ"ט, היה אז בארץ ישראל חסיד גדול, מן החסידים הגדולים המקושרים. שמו היה ר' אלתר שמחוביץ, משפיע ידוע. הוא היה מן התלמידים הראשונים של תומכי תמימים. הוא היה מן השלוחים הראשונים שאדמו"ר הרש"ב שלח כשייסד את ישיבת תורת אמת בחברון, בשנת תרע"ב. הוא שלח קבוצה, וביניהם היה ר' אלתר שמחוביץ. הוא היה מבחירי התמימים, [לא ברור] של תומכי תמימים בליובאוויטש. ולאחר מכן, שנים מאוחר יותר, הוא היה גם [לא ברור] אצל החסיד הגדול והידוע ר' זלמן הבלין, שהיה המנהל וראש הישיבה של תורת אמת. ובאותה שנה, כשאדמו"ר הריי"צ הגיע לארץ ישראל בשנת תרפ"ט, ר' אלתר היה אז משפיע בישיבה. הוא סיפר שכאשר נודע לר' אלתר שאדמו"ר הריי"צ עומד להגיע, הייתה התרגשות גדולה. עצם הדבר שהרבי בא לארץ ישראל עורר התרגשות גדולה, התפעלות גדולה. התכוננו והתכוננו, ועשו מזה עניין גדול. ר' אלתר, שהיה משפיע בישיבה, היה בשבועות שמאז נודע שהרבי מגיע במצב של
00:00 אמאל האט ר' יואל כהן, עליו השלום, דערציילט א סיפור, אז בשעת דער רבי ריי"צ, דער פריערדיקער רבי, איז אנגעקומען אין ארץ ישראל אין יאר תרפ"ט, איז דעמאלט געווען אין ארץ ישראל א גרויסער חסיד פון די גרויסע חסידים המקושרים. ער האט געהייסן ר' אלטער שמחוביץ, א באוואוסטער משפיע. ער איז געווען פון די ערשטע תלמידים פון תומכי תמימים. ער איז געווען פון די ערשטע שלוחים וואס דער רבי רש"ב האט געשיקט בשעת ער האט מייסד געווען די ישיבה תורת אמת אין חברון, אין תרע"ב. ער האט געשיקט א קבוצה וואס צווישן זיי איז געווען ר' אלטער שמחוביץ. ער איז געווען פון די בחירי התמימים, [לא ברור] פון תומכי תמימים אין ליובאוויטש. און שפעטער, יארן שפעטער, איז ער געווען אויך [לא ברור] ביי דעם גרויסן באוואוסטן חסיד ר' זלמן הבלין, וואס ער איז געווען דער מנהל, דער ראש ישיבה פון תורת אמת. און אין יענעם יאר, בשעת דער פריערדיקער רבי איז אנגעקומען אין ארץ ישראל אין יאר תרפ"ט, איז ר' אלטער דעמאלט געווען א משפיע אין דער ישיבה. האט ער דערציילט אז בשעת ר' אלטער האט זיך דערוואוסט אז דער רבי ריי"צ, דער פריערדיקער רבי, גייט אנקומען, איז געווען א גרויסע התרגשות. וואס הייסט, אז דער רבי קומט צו גיין אין ארץ ישראל, קומט צו פארן, איז געווען א גרויסע התרגשות, א גרויסע התפעלות. מען האט זיך צוגעגרייט און געגרייט, און מען האט געטאן א גאנצן שטורעם. ר' אלטער, וואס איז געווען א משפיע אין ישיבה, איז אין די וואכן פון ווען מען האט זיך דערוואוסט אז דער רבי קומט, געווען אין
01:36 בלבול החושים ממש. כלומר, הוא היה לגמרי מחוץ לעצמו. היה לו קשה למסור שיעורים, מפני שהיה [לא ברור] מרוב התרגשות; הוא היה לגמרי מחוץ לעצמו. כך זה נמשך זמן־מה. כשאדמו"ר הריי"צ הגיע לארץ ישראל, בחודש מנחם אב של אותה שנת תרפ"ט, ר' אלתר התלווה לרבי והיה איתו במשך כל הנסיעה, [לא ברור], והיה איתו כל הזמן. ולאחר מכן, כשאדמו"ר הריי"צ נסע בחזרה — זה היה באמצע אב, אחרי חמישה עשר באב, בסביבות כ' באב — ר' אלתר חזר גם הוא ושב לסדרים, לישיבה ולעבודה. ועוד עברו כמה ימים עד שהצליח לחזור לעצמו ולהיות בדעה צלולה. התלמידים סיפרו שכאשר חזר ללמוד ולמסור שיעורים, והתחיל ללמוד את מאמר החסידות שר' אלתר נהג ללמוד עם התלמידים, הוא למד כמה שורות. ופתאום, באמצע הלימוד, אמר לבחורים: ״ילדים, ראיתם פנים, ראיתם עיניים, ראיתם אף, ראיתם פה, ראיתם ידיים. לא, ילדים, ראיתם אלוקות, איש אלוקים. הכול היה — כל תנועה שראו — הכול היה אלוקות, הכול אלוקות,
01:36 גאנצן מיט בלבול החושים. וואס הייסט, ער איז געווען אין גאנצן אויסער זיך. ס'איז אים געווען שווער צו געבן שיעורים, ווייל ער איז געווען [לא ברור] פון התרגשות, ער איז געווען אין גאנצן ארויס פון זיך. אזוי איז עס אנגעגאנגען א משך זמן. בשעת דער רבי ריי"צ איז אנגעקומען אין ארץ ישראל, חודש מנחם אב פון יענעם יאר תרפ"ט, איז ר' אלטער מיטגעגאנגען מיט דעם רבי'ן און געווען מיט אים די גאנצע נסיעה, [לא ברור], און איז געווען מיט אים די גאנצע צייט. און שפעטער, בשעת דער רבי ריי"צ איז צוריקגעפארן, דאס איז געווען אין מיטן אב, נאך חמשה עשר אב, ארום צוואנציג אב, דער רבי ריי"צ איז אוועקגעפארן צוריק, איז ר' אלטער שוין צוריקגעקומען און האט זיך גענומען נאך אמאל צוריק צו די סדרים, צוריק צו דער ישיבה, צוריק צו דער ארבעט. און ס'האט געדויערט נאך א פאר טעג ביז ער האט געקענט קומען צו זיך און זיין ביי זיינע חושים. האבן די תלמידים דערציילט, אז בשעת ער האט זיך גענומען נאך אמאל לערנען און געבן שיעורים, און האט גענומען לערנען דעם מאמר חסידות וואס ר' אלטער פלעגט לערנען מיט די תלמידים, האט ער גענומען לערנען עטליכע שורות. און פלוצלינג, אין מיטן לערנען, גיט ער א זאג צו די בחורים, זאגט ער: „קינדערלעך, איר האט געזען א פנים, איר האט געזען אויגן, איר האט געזען א נאז, איר האט געזען א מויל, איר האט געזען הענט. ניין, קינדערלעך, איר האט געזען ג־טלעכקייט, איש אלקים. דאס איז אלץ געווען — יעדע תנועה וואס מען האט געזען — דאס איז אלץ ג־טלעכקייט, דאס איז אלץ אלקות,
03:20 זו אלוקות״. והוא התרגש כל כך, שאפשר היה ממש לראות בו [לא ברור]. בפרשתנו אנו מוצאים את הפסוק: כשיעקב אבינו הגיע לארץ ישראל, נאמר ״ויצב שם מזבח ויקרא לו אל אלהי ישראל״. לכאורה זה פשוט, אבל רש״י מביא שני פירושים. מה קרה כאן? יעקב אבינו הגיע לארץ ישראל והקים את המזבח, ״ויקרא לו אל אלהי ישראל״. מי קרא למי? יעקב אבינו קרא למזבח — מי קרא למי? על כך באים פירושים שונים. ורש״י מביא מן הגמרא במסכת מגילה את דברי רבי אחא: מה פירוש ״ויקרא לו אל אלהי ישראל״? שהקדוש ברוך הוא קרא ליעקב ״אל״. הקב״ה קרא ליעקב אבינו בשם ״אל״. ומה פירוש ״אל אלהי ישראל״? מי קרא ליעקב ״אל״? אלהי ישראל. אלהי ישראל, הקב״ה, הוא שקרא גם ליעקב אבינו בשם ״אל״. זו גמרא מפורשת במסכת מגילה. מה פשר הדבר? איך מפרשים זאת? מה פירוש האמירה ״ויקרא לו אל אלהי ישראל״? מה הכוונה בכך שיעקב אבינו נקרא בשם ״אל״? זה אחד העניינים שנידונים בחסידות, במאמרים. יש בחסידות מאמרים העוסקים בעניין הזה. והדבר מסייע להבין את עומק עניינו של הצדיק, של
03:20 דאס איז ג־טלעכקייט.“ און ער איז געווארן אזוי אין התרגשות, אז מען האט ממש געקענט זען אין אים [לא ברור]. אין אונזער סדרה געפינען מיר דעם פסוק: עס שטייט אז יעקב אבינו איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל, שטייט „ויצב שם מזבח ויקרא לו אל אלהי ישראל“. לכאורה פשוט, דער רש"י ברענגט צוויי פירושים. וואס איז געווען? יעקב אבינו איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל און האט אויפגעשטעלט דעם מזבח, „ויקרא לו אל אלהי ישראל“. ווער האט גערופן וועמען? יעקב אבינו האט גערופן דעם מזבח — ווער האט גערופן וועמען? דא קומען פירושים אין דעם. און דער רש"י ברענגט פון דער גמרא, די גמרא מגילה, די גמרא ברענגט רבי אחא, וואס ער זאגט: וואס איז דער טייטש „ויקרא לו אל אלהי ישראל“? שהקדוש ברוך הוא קרא ליעקב אל. דער אייבערשטער האט גערופן יעקב אבינו מיטן נאמען „אל“. און וואס איז „אל אלהי ישראל“? מי קרא להקדוש ברוך הוא אל? מי קרא ליעקב אל? אלהי ישראל. דער אלהי ישראל, דער אייבערשטער, ער האט גערופן יעקב אבינו אויך מיטן נאמען „אל“. דאס איז א גמרא מפורשת, גמרא מסכת מגילה. וואס איז דער פשט? ווי טייטשט מען דאס? וואס איז דער טייטש פון וואס מען זאגט „ויקרא לו אל אלהי ישראל“? וואס מיינט דאס, אז יעקב אבינו ווערט אנגערופן בשם „אל“? אין דעם ענין, דאס איז איינער פון די ענינים וואס רעדט זיך ארום אין חסידות, אין מאמרים. אין חסידות זענען פאראן מאמרים וואס רעדן וועגן דעם ענין. און דאס גיט צו פארשטיין דעם עמקות הענין פון דעם צדיק, פון דעם…
04:58 הרבי, כפי שהעניין עולה על פי המדרש הזה, ועל פי כמה עניינים שרואים במאמרי חז״ל, ועל פי הקבלה והחסידות. קודם אני רוצה להקדים דבר מדברי הרה״ק מברדיצ'ב על הפסוק. הרה״ק מברדיצ'ב מביא: מה פירוש ״ויקרא לו אל אלהי ישראל״? הקדוש ברוך הוא קרא ליעקב ״אל״. ואחר כך המדרש מסביר: ״מי קראו אל? אלהי ישראל״. מה כוונת המדרש? מה הוא רוצה לבאר? מה פשר השאלה ״מי קראו אל״? והוא עונה: ״אלהי ישראל״. הרה״ק מברדיצ'ב אומר על כך פירוש נפלא. הוא מפרש: הרי ידוע, וזה דבר שהוא מביא פעמים רבות גם בקדושת לוי, [לא ברור]. זו תורה שהוא אומר בשם המגיד ממעזריטש. [לא ברור] מתורות הרב המגיד, וגם [לא ברור] הבעל שם טוב. וזה על הפסוק [לא ברור], שנאמר שם, הפסוק אומר, [לא ברור] דוד המלך. הוא מביא את הפסוק: ״צדיק מושל יראת אלקים״. כוחו של הצדיק. ״צדיק מושל יראת אלקים״. הפירוש הפשוט הוא שצדיק מנהיג את כל ענייניו מתוך יראת אלוקים. כיוון שהוא ירא שמים, ירא אלוקים, את ממשלתו, הנהגתו ומלכותו מנהיג הצדיק מתוך יראת אלוקים. זה פירוש אחד. אבל יש בזה עוד פירוש.
04:58 רבי, ווי דער ענין איז, על פי דער אדער דער מדרש, און על פי כמה ענינים וואס מען זעט אין מאמרי חז״ל און על פי קבלה און חסידות. פריער וויל איך מקדים זיין א ווארט פון דעם הייליגן בארדיטשובער אויף דעם פסוק. וואס דער הייליגער בארדיטשובער ברענגט: וואס איז דער טייטש דא, „ויקרא לו אל אלקי ישראל“? דער הקדוש ברוך הוא קרא ליעקב אל. און דערנאך איז דער מדרש מסביר: „מי קראו אל? אלקי ישראל.“ וואס איז דער מדרש? וואס וויל ער מבאר זיין? וואס איז די שאלה, „מי קראו אל“? און ער ענטפערט: „אלקי ישראל.“ זאגט דער הייליגער בארדיטשובער זייער א געשמאקן טייטש. ער טייטשט, עס איז דאך ידוע, עס איז א זאך וואס ער ברענגט אויך זייער אסאך אין דעם קדושת לוי, [לא ברור]. דאס איז א תורה וואס ער זאגט פון דעם מעזריטשער מגיד. [לא ברור] תורות הרב המגיד, און אויך [לא ברור] דעם בעל שם טוב. און דאס איז אויף דעם פסוק [לא ברור], וואס שטייט, דער פסוק זאגט דארט, [לא ברור] דוד המלך. ער ברענגט דעם פסוק וואס ער זאגט: „צדיק מושל יראת אלקים.“ דער כח פון דעם צדיק. „צדיק מושל יראת אלקים.“ דער פשוטער טייטש איז, אז א צדיק פירט אן מיט אלע זיינע ענינים דורך יראת אלקים. ווייל ער איז א ירא שמים, א ירא אלקים, און זיין ממשלה, זיין הנהגה, זיין מלוכה, דאס פירט דער צדיק דורך יראת אלקים. א טייטש דערויף. עס איז דאך נאך א טייטש אין דעם.
06:29 אבל את פירושו של המגיד ממעזריטש לפסוק ״צדיק מושל יראת אלקים״ הוא מביא יחד עם מה שחז״ל אומרים בפירוש הפסוק: כפי שנאמר בגמרא, הקדוש ברוך הוא גוזר וצדיק מבטל. הקב״ה גוזר דברים, ולצדיק יש כוח לבטל את גזירותיו. ״צדיק גוזר והקדוש ברוך הוא מקיים״ — כל מאמרי חז״ל האלה מבטאים את כוחו של הצדיק, שביכולתו לשנות את גזירותיו של הקב״ה. וזהו כוחם של צדיקים: לפעמים קורה, רחמנא ליצלן, [לא ברור]. האם הצדיק יכול, באמצעות גזירתו, באמצעות ציוויו, לשנות את רצונו של הקב״ה? נשאלת השאלה: הרי זהו הרצון העליון — איך יכול הצדיק לשנות אותו? על כך אומר הפסוק ״צדיק מושל יראת אלקים״. לצדיק יש ממשלה, יש לו שליטה, גם בעניינים של יראת אלקים; אלו דברים שהקב״ה גזר. לצדיק יש כוח לשנות, כביכול, את רצונו של הקב״ה. מהו הכוח הזה? והוא מסביר: זה עצמו רצונו של הקב״ה. הוא מביא משל, ומביא אותו גם מ[לא ברור] הבעל שם טוב. אבא אומר פלפול, עניין שכלי, עניין עמוק, והוא אומר אותו לילדו, לילד שלו עצמו. והילד שהוא אומר לו—
06:29 אבער דער טייטש פון דעם מעזריטשער מגיד אויף דעם פסוק „צדיק מושל יראת אלקים“, ברענגט ער מיט וואס חז״ל זאגן אויף דעם טייטש פון „צדיק מושל יראת אלקים“, אז ווי עס שטייט אין דער גמרא, אז דער הקדוש ברוך הוא גוזר וצדיק מבטל. דער אויבערשטער זאגט זאכן און דער צדיק האט א כח צו מבטל זיין דעם אויבערשטנס גזירות. „צדיק גוזר והקדוש ברוך הוא מקיים“ — די אלע מאמרי חז״ל וואס ברענגען ארויס דעם כח פון דעם צדיק, וואס ער קען איבערמאכן דעם אויבערשטנס גזירות. און דאס איז דער כח פון צדיקים, וואס עס גיט זיך אמאל, רחמנא ליצלן, [לא ברור]. קען דער צדיק דורך זיין גזירה, דורך זיין ציווי, משנה זיין דעם אויבערשטנס רצון? פרעגט זיך א שאלה: ווי קען דער — דאס איז דער רצון עליון — ווי קען דער צדיק דאס משנה זיין? אויף דעם זאגט דער פסוק „צדיק מושל יראת אלקים“. דער צדיק האט א ממשלה, האט א שליטה, אויך אין ענינים, אפילו פון יראת אלקים; דאס זענען זאכן וואס דער אויבערשטער האט גוזר געווען. דער צדיק האט אין זיך דעם כח, אז ער קען משנה זיין, כביכול, דעם אויבערשטנס רצון. וואס איז דער כח? און ער איז מסביר: דאס גופא איז דער רצון פון דעם אויבערשטן. ער ברענגט א משל, ער ברענגט עס אויך פון דעם [לא ברור] בעל שם טוב. א טאטע זאגט א פלפול, א ענין שכל, א טיפערן ענין, און ער זאגט דאס צו זיין קינד, צו זיין אייגענעם קינד. און דאס קינד וואס ער זאגט—
07:46 [לא ברור], הילד מקשה על הסברה של אביו. הוא מפריך אותה וסותר את הסברה. לא זו בלבד שהאבא אינו כועס על הילד שהפריך את דבריו, אלא אדרבה, האבא שמח שמחה גדולה, ויש לו תענוג ונחת רוח מכך שהילד הצליח להקשות עליו. וזה עצמו רצונו של האבא. האבא רוצה שהילד יקשה על סברתו, יאמר סברה עמוקה יותר ויאיר את העניין. זה עצמו רצונו של האבא. באותו אופן, הקב״ה קובע גזירה בדרך מסוימת, גוזר כאן גזירה. הצדיק, כשהוא מבטל את הגזירה, מעורר רצון פנימי עמוק יותר, מגלה את פנימיות הרצון, שזה עצמו מה שהקב״ה רוצה. וזהו ״צדיק מושל יראת אלקים״: הקדוש ברוך הוא גוזר וצדיק מבטל — יש לו הכוח הזה. וזה עצמו הרצון, התענוג והנחת רוח של הקב״ה: שהצדיק, בכוחו, בתפילותיו, בבקשותיו ובענייניו, יבטל את הגזירה. אבל מה? הנקודה היא שאין הכוונה, חס ושלום, שהצדיק חזק יותר מהקב״ה, כביכול. אלא אומרים שזה עצמו הרצון. עצם הדבר שלצדיק יש כוח אפילו בענייני יראת אלקים, ל—
07:46 [לא ברור], דער קינד פרעגט דעם טאטן א קשיא אויף דעם טאטן׳ס סברא. און ער פרעגט אים אפ און ער ברעכט די סברא. נישט נאר דער טאטע ווערט נישט ברוגז אויפן קינד וואס האט אים אפגעפרעגט, נאר אדרבה, דער טאטע ווערט שמח בשמחה גדולה, און דאס איז מלא תענוג און נחת רוח, אז דאס קינד האט אים געקענט אפפרעגן. און דאס גופא איז דער רצון פון דעם טאטן. דער טאטע וויל אז דאס קינד זאל אים אפפרעגן די סברא, זאגן א טיפערע סברא און מאכן ליכטיג. דאס אליין איז דער רצון פון דעם טאטן. אויף דער זעלבער וועג, דער אויבערשטער שטעלט אוועק א גזירה אין א דרך מסוימת, מאכט ער דא א גזירה. דער צדיק, וואס ער ברעכט די גזירה, רופט ארויס א טיפערן פנימיות׳דיגן רצון, איז מגלה דעם פנימיות הרצון, אז דאס גופא איז וואס דער אויבערשטער וויל. און דאס איז „צדיק מושל יראת אלקים“, אז דער הקדוש ברוך הוא גוזר וצדיק מבטל, האט ער דעם כח. און דאס גופא איז דער רצון, תענוג און נחת רוח פון דעם אויבערשטן, אז דער צדיק מיט זיין כח, און זיינע תפילות, און זיינע בקשות, מיט זיינע ענינים, זאל מבטל זיין די גזירה. אבער וואס? דאס ווארט איז אבער, עס איז דאך נישט חס ושלום אז דער צדיק איז א שטארקער פון דעם אויבערשטן כביכול. נאר דאס גופא, מען זאגט, איז דער רצון אליין. אויף דאס גופא, וואס דער צדיק האט אין זיך דעם כח, אפילו אויף יראת אלקים, אויף, אויף
09:03 לשנות את גזירותיו של הקדוש ברוך הוא — זה עצמו רצונו הפנימי של הקב״ה. אין זה, חס ושלום, מכוחו של הצדיק מצד עצמו. וזה מה שהגמרא אומרת כאן: ״הקדוש ברוך הוא קראו ליעקב א־ל״. כידוע, השם א־ל הוא אחד השמות הקדושים, אבל פירוש השם א־ל הוא מלשון חוזק, מלשון כוח, כמו ״אילי הארץ״. כן, זו לשון תוקף וכוח. וזהו שאומרים: ״הקדוש ברוך הוא קראו ליעקב א־ל״. הקב״ה נתן ליעקב את הכוח של א־ל: הוא א־ל, יש בו התוקף והחוזק לשנות ולבטל את גזירותיו של הקב״ה. ועל כך אומרים: אבל מי קראו א־ל? הקדוש ברוך הוא. עצם הכוח הזה שיש לצדיק אינו כוחו שלו, חס ושלום. זהו כוח אלוקי שהצדיק מקבל. גם הכוח הזה עצמו בא מהקב״ה. וכפי שהרבי הקדוש מברדיטשוב מביא דבר נפלא ומתוק בפירוש השם ״מלך מלכי המלכים״. מה פירוש ״מלך מלכי המלכים״? קוראים לקב״ה בשלוש הלשונות הללו: מלך, מלכי, המלכים. אומר הרבי מברדיטשוב: ״מלכים״ הם העניינים, הגזירות שהקב״ה גוזר על העולם. ״מלכים״ הם כל ענייני ההשפעות והטבע ו—
09:03 משנה זיין גזירותיו של הקדוש ברוך הוא. אויף דעם גופא איז דער פנימיות א רצון פון דעם אויבערשטן אליין. דאס איז נישט חס ושלום דער צדיק מצד עצמו. און דאס איז וואס די גמרא זאגט דא: הקדוש ברוך הוא קראו ליעקב א־ל. כידוע, אז דער נאמען א־ל, דאס איז איינע פון די שמות הקדושים, אבער דער טייטש פון דעם נאמען א־ל איז מלשון חוזק, מלשון כח. אזוי ווי „אילי הארץ“. יא, דאס איז א לשון פון תקיף, כח. און דאס איז וואס מען זאגט: הקדוש ברוך הוא קראו ליעקב א־ל. דער אויבערשטער האט געגעבן יעקב דעם כח א־ל, אז ער איז אן א־ל, האט אין זיך דעם תוקף און דעם חוזק, אויף משנה זיין און מבטל זיין גזירותיו פון דעם אויבערשטן. און אויף דעם זאגט מען: אבער מי קראו א־ל? הקדוש ברוך הוא. אויף דעם גופא, וואס דער צדיק האט אין זיך דעם כח, דאס איז נישט קיין אייגענער כח חס ושלום. דאס איז דער כח אלקי וואס דער צדיק באקומט. און דאס אויך, דאס נעמט — דאס אליין נעמט זיך פון דעם אויבערשטן. און ווי דער הייליגער בארדיטשובער ברענגט א געזונטן, א זיסן ווארט, וואס דער טייטש, דאס איז דער טייטש, פארוואס מען רופט דעם אויבערשטן „מלך מלכי המלכים“. וואס איז דער טייטש „מלך מלכי המלכים“? מען רופט דעם אויבערשטן מיט די דריי נעמען: מלך, מלכי המלכים. זאגט דער בארדיטשובער: מלכים, דאס איז די ענינים, דאס איז די ענינים פון גזירות וואס דער אויבערשטער מאכט אויף דער וועלט. מלכים, דאס איז די אלע עניני השפעות און טבע און,
10:19 והברכות והגזירות והדברים המתרחשים בעולם, שבאים מן ה״מלכים״. כלומר, ״מלכים״ כאן הם הכוחות האלוקיים המצויים בעולם; מהם באות כל ההשפעות, לטובה או, חס ושלום, למוטב. ״מלכי המלכים״ הם הצדיקים, שיש להם כוח לשנות את כל הדברים. ״צדיק מושל יראת אלקים״. הצדיק מבטל את מה שהקב״ה גזר. נמצא שהצדיק הוא ״מלכי המלכים״. הוא מולך על ה״מלכים״ ויכול לשנות ולבטל. אבל הקב״ה עצמו הוא ״מלך מלכי המלכים״. הקב״ה מולך על ״מלכי המלכים״; הוא שנותן לצדיק את הכוח הזה. וזה פירוש דבריו של הרבי הקדוש מברדיטשוב באחת הפרשות. בחסידות מבואר העניין ביתר הרחבה. במאמר של אדמו״ר המהר״ש, משנת תרל״ג, הוא עומד על כך ומסביר זאת באריכות, אבל על כל פנים, זו הנקודה בעניין כאן. והדבר מיוסד גם על מה שמוצאים בזוהר על דרך זה. הזוהר אומר, לגבי מצוות העלייה לרגל — התורה אומרת: ״יֵרָאֶה כל זכורך את פני האדון ה׳״. אומר הזוהר: עכשיו, כשאין בית המקדש, זכר לבית המקדש, איך מקיימים את מצוות העלייה לרגל? אומר הזוהר, שזה
10:19 און ברכות און גזירות און ענינים וואס טוען זיך אפ אין דער וועלט, וואס נעמט זיך פון דעם, פון מלכים. און דאס איז, מלכים דא מיינט מען די כוחות, די כוחות אלקיים וואס געפינען זיך אויף דער וועלט; דאס מאכן, פון דעם קומען ארויס די אלע השפעות לטובה אדער חס ושלום למוטב. די מלכי המלכים, דאס איז די צדיקים, אז זיי האבן דעם כח אויף משנה זיין כל מילין. צדיק מושל ביראת אלקים. צדיק מבטל וואס דער אויבערשטער האט געזאגט. איז דער צדיק דער מלכי המלכים. ער איז דער מלך איבער די מלכים און ער קען דאס משנה זיין און משנה זיין, מבטל זיין. אבער דער אויבערשטער אליין איז דער מלך מלכי המלכים. דער אויבערשטער, ער איז דער מלך איבער די מלכי המלכים. ער גיט דעם צדיק אט דעם כח. און דאס איז דער טייטש פון דעם הייליגן בארדיטשובער ווארט אין איינע פון די סדרות. אין חסידות איז מבואר דער ענין נאך מער. אין א מאמר פון רבי'ן מהר״ש, פון תורת ל״ג, ער שטעלט זיך אויף דעם און איז דאס מסביר באריכות, אבער על כל פנים די נקודה דא אין ענין. און דאס איז מיוסד אויף דעם וואס מען געפינט אין זוהר אויך על דרך זה. וואס דער זוהר זאגט, אז דא די מצוה פון עולה זיין לרגל. די תורה זאגט, אז „יראה כל זכורך את פני האדון ה׳“. זאגט דער זוהר, איצט אז ס׳איז נישט דא דער בית המקדש, זכרון דעם בית המקדש, ווי אזוי איז מען מקיים די מצוה פון עלייה לרגל? זאגט דער זוהר, אז דאס
11:34 זה נוגע לרבי שמעון בר יוחאי. ״מאן פני האדון ה׳? דא רבי שמעון בר יוחאי״. האם כך הוא גם כאן? אדם רוצה להיפגש ולראות את ״פני האדון ה׳״, כפי שהיה בבית המקדש. יש עוד דרך לכך, והיא באמצעות הצדיק, רבי שמעון בר יוחאי. וכל העניין עצמו מעורר שאלה: מה פירוש ״מאן פני האדון ה׳? דא רבי שמעון בר יוחאי״? הרבי דיבר על כך פעם והביא שבעצם הדבר מופיע גם בירושלמי. הרבי אמר פעם, בבדיחותא, שיש אנשים שזקוקים דווקא למקור בנגלה. הוא אמר שזה כתוב בגמרא, בירושלמי. הירושלמי מביא גם את הפסוק ״בהיכל קדשו״, ואומר: ״דא רבי אליעזר דקיסרי״. הוא מזכיר את שמו של אחד האמוראים. מיהו רבי אליעזר? זהו אחד האמוראים שהיו שם, שהתגורר בקיסרי. והוא כותב שזהו ״וה׳ בהיכל קדשו״ — הצדיק, התנא או האמורא, בבית מדרשו. רואים כאן אפוא דבר שמסביר את העניין. מבואר בחסידות, על יסוד מה שמוצאים, שיש כמה וכמה פעמים שבהן רבי שמעון בר יוחאי מדבר על עצמו ועל גדולתו. מוצאים זאת גם בגמרא. יש גמרא שבה נאמר שרבי שמעון בר יוחאי אמר:
11:34 איז צו רבי שמעון בר יוחאי. „מאן פני האדון ה׳? דא רבי שמעון בר יוחאי.“ אזוי אויך איז דאס? א מענטש וויל זיך טרעפן און זען מיט דעם „פני האדון ה׳“, וואס איז געווען אין דעם בית המקדש. איז נאך א כח, און דאס איז דורך דעם צדיק, דא רבי שמעון בר יוחאי. וואס אין גאנצן דער ענין איז אליין א שאלה: וואס איז דער פשט, „מאן פני האדון ה׳? דא רבי שמעון בר יוחאי“? און ווי דער רבי האט גערעדט פון דעם אמאל און געברענגט, אז בעצם שטייט דאס גאר אין ירושלמי אויך. דער רבי האט אמאל געזאגט, אין בדיחותא, אז דא מענטשן וואס זיי דארפן דווקא א מקור אין נגלה. ער האט געזאגט, אז אין דער גמרא שטייט עס, ירושלמי. וואס ירושלמי זאגט, אז ער ברענגט א פסוק אויך, „בהיכל קדשו“, און ער זאגט דא רבי אליעזר דקיסרי. ער ברענגט א נאמען פון איינע פון די אמוראים. וואו הוא רבי אליעזר? ער ברענגט א נאמען פון איינע פון די אמוראים וואס זענען געווען דארטן, געוואוינט אין קיסרי. און ער שרייבט אז דאס איז דער, דער „וה׳ בהיכל קדשו“, דער צדיק, דער תנא, דער אמורא, אין זיין בית המדרש. איז אז דא זעט מען טאקע אז דא איז א מין וואס טאקע איז מסביר אין דעם. איז מבואר אין חסידות, מיוסד אויף דעם וואס מ׳געפינט, אז מ׳געפינט אז ס׳איז א כמות פעמים וואס רבי שמעון בר יוחאי רעדט וועגן זיך, וועגן זיין גדלות. מ׳געפינט דאס אויך אין גמרא. וואו איז די גמרא וואס זאגט אז רבי שמעון בר יוחאי האט געזאגט אז
12:53 ״יכולני לפטור את כל העולם כולו מן הדין״. וכך מוצאים שרבי שמעון בר יוחאי אומר על עצמו: ״אנא סימנא בעלמא״, כאילו הכול קשור לרבי שמעון. איך זה ייתכן? הרי מצאנו אצל צדיקים גדולים שהם דיברו על עצמם במונחים של גדולה. חס ושלום לומר שזה נבע מגאווה ומישות. אם חוזרים לתורה, הרי משה רבינו אמר ״ונחנו מה״, וכל אותם ביטויים שהוא אומר, [לא ברור]. הוא מדבר על מעלותיו; משה כתב את התורה, וכל העניינים הללו. מבואר בחסידות בעניין זה, שאדרבה: מדובר בצדיקים אמיתיים. רביים הם נשמות גבוהות, נשמות דאצילות, שבטלות לגמרי ודבוקות בריבונו של עולם. גודל הביטול וגודל הדבקות הם באופן כזה, שכל מהותם ומציאותם מאוחדות עם אלוקות. אין בהם שום נקודה של עצמיות, של ״אני״, של ישות, של מציאות עצמית או של רצונות פרטיים. הם דבוקים ומיוחדים לגמרי עם אלוקות, כמו דגים שבים. לדג שבים אין מציאות עצמאית; כל מציאותו היא מן הים. כפי שמובא בהלכה, שאפשר לטבול אפילו ב־, ב־, בעינו של דג. מובאת בעניין הזה מחלוקת בהלכה, במשנה. אבל יש דעה שלפיה אפשר לטבול בדגים, משום שמציאותם היא מים.
12:53 „יכולני לפטור את כל העולם כולו מן הדין“. און אזוי געפינט מען אז רבי שמעון בר יוחאי זאגט אויף זיך: „אנא סימנא בעלמא“. כאילו אז אין גאנצן איז מען אלץ מיט רבי שמעון. וואס, וואס, וואס, ווי קומט דאס? האבן מיר געפונען ביי צדיקים הגדולים אז זיי האבן גערעדט וועגן זיך אין אן ענין פון גדלות. חס ושלום אז עס איז געווען פון גאווה און ישות. ווי אז מען גייט צוריק אין תורה, משה רבינו, „ונחנו מה“, די אלע לשונות וואס ער זאגט, [לא ברור]. ער רעדט וועגן זיינע מעלות; משה האט געשריבן די תורה, די אלע ענינים. איז מבואר אין חסידות דערין, אדרבה: דער צדיק רעדט וועגן צדיקים אמיתיים. רביים זענען נשמות גבוהות, נשמות דאצילות, וואס זענען אינגאנצן בטל און דבוק צום רבונו של עולם. איז דער גודל הביטול און גודל הדבקות אין אזא מין אופן, אז זיי זענען אינגאנצן, זייער גאנצע הייל און שטעל, זייער אייגענע מציאות, זיי זענען — כל מציאותם, כל מהותם איז אחדות מיט אלקות. ער האט נישט אין זיך קיין שום נקודה פון זיך און איך און ישות און מציאות און רצונות פרטיים. ער איז אינגאנצן, אינגאנצן דבוק ומיוחד מיט אלקות, אזוי ווי דגים שבים. וואס דער דג שבים איז, אז ער האט קיין אייגענע מציאות ניט; זיין גאנצע מציאות איז פון דעם ים. ווי מען ברענגט אין הלכה, אז מען קען זיך טובל זיין אפילו ב-, ב-, בעינו של דג. עס איז געברענגט דערין אין דער הלכה א מחלוקת, אין, אין, אין משנה. אבער עס איז דא דער פרט וואס זאגט אז מען קען זיך טובלען אין דגים מצד דעם, אז זיי זענען אין מציאותם וואסער.
14:16 כי זו כל מציאותם: משם הם נובעים, וזו כל מהותם; המים הם עניינם. כך הצדיקים הגדולים, שהם נשמות גבוהות, מאותם צדיקים הנקראים ״נוני ימא״, דגים שבים, שיש להם דבקות תמידית, ביטול תמידי והתמסרות תמידית — הם ממילא מיוחדים לגמרי עם אלוקות. לכן, כשהם מדברים, הם אינם מדברים על גדולתם שלהם; זו גדולתו של ריבונו של עולם שנמשכת על ידם. מצד גודל הביטול, אין זו מציאותם העצמית אלא האלוקות העוברת דרכם. הצדיק מסור כל כך, בטל כל כך ומיוחד כל כך עם אלוקות, שכל ענייניו הם הרצון העליון העובר דרכו. הוא דבוק ממש, בהנהגותיו ובמצוותיו, ובכל מהותו — זה כל עניינו: תכלית הביטול. חס ושלום אין מדובר במעלה עצמית או בחשיבות עצמית; בגדולתו, בגאונותו, בעושרו, באצילותו, ברוממותו או במעלותיו הפרטיות, חס ושלום. בדיוק להפך: הוא מסור ונתון כל כך, חסר מציאות עצמית כל כך, בטל במציאות כל כך, עד שעניינים של גדולה יכולים להשתקף דרכו, ואין מדובר בו עצמו כלל. וזו הייתה מעלתו של יעקב אבינו. זהו שנאמר ״ויקרא לו אל אלקי ישראל״: ריבונו של עולם קרא ליעקב אבינו ״אל״, משום שהוא נעשה כך על ידי—
14:16 ווייל דאס איז כל מציאותם, זיי נעמען זיך פון דארטן, און דאס איז כל מהותם, וואסער איז זייער ענין. איז די צדיקים הגדולים, וואס זענען נשמות גבוהות, פון די צדיקים וואס רופן זיך אזוי ווי נוני ימא, אין ים, פיש פון ים, וואס האבן זיך א תמיד'דיגע דבקות, א תמיד'דיגן ביטול, א תמיד'דיגע איבערגעגעבנקייט, איז במילא זיי זענען אינגאנצן מיוחד מיט אלקות. איז במילא, בשעת זיי רעדן, רעדן זיי נישט זייער גדלות; דאס איז דעם רבונו של עולם'ס גדלות וואס ווערט נמשך על ידם. מצד דעם גודל הביטול איז דאס ניט זייער אייגענע מציאות, דאס איז די אלקות וואס גייט דורך זיי. דער צדיק, ער איז אזוי איבערגעגעבן, אזוי בטל, אזוי מיוחד מיט אלקות, אז במילא אלע זיינע ענינים, דאס איז דער רצון העליון וואס גייט דורך, גייט דורך אים. ער איז ממש איין דבקות, דורך זיינע הנהגות, דורך זיינע מצוות, דורך זיין — דאס איז זיין גאנצער ענין: תכלית הביטול. חס ושלום איז נישט אז אן אייגענע מעלה, אן אייגענע חשיבות; דאס איז זיין גדלות, זיין גאונות, זיין רייכקייט, זיין איידלקייט, זיין גרויסקייט, זיינע מעלות פרטיות, חס ושלום. פונקט פארקערט: ער איז אזוי איבערגעגעבן, אזוי מסור ונתון, אזוי נישט קיין מציאות, אזוי בטל במציאות, אז במילא קענען ענינים פון גדלות זיך אפשפיגלען על ידו, און עס איז גאר ניט וועגן אים אליין. און דאס איז געווען די מעלה פון יעקב אבינו. און דאס איז וואס ער זאגט, „ויקרא לו אל אלקי ישראל“. אז דער רבונו של עולם האט אנגערופן יעקב אבינו „אל“, ווייל ער איז געווארן אזוי דורך זיין—
15:37 עבודתו. בכל מה שעשה יעקב אבינו ובכל מה שעבר עליו בבית לבן ואצל עשו, בכל העניינים והניסיונות שעבר, הוא זיכך את גופו ואת מציאותו, עד שנעשה כל כולו איש אלקים, אדם אלוקי. כשמסתכלים על יעקב, רואים את אלקי יעקב. קוראים לו ״אלקי יעקב״. זו נעשתה כל מציאותו, כל מהותו, כל הופעתו. וזהו כוחם של הצדיקים הגדולים, שעניינם להוריד אלוקות, ממש את גדולתו יתברך, לעולם הזה למטה באמצעות עבודתם. אדמו״ר המהר״ש ממשיך ואומר דבר נפלא. הוא מדבר על מעלתו של צדיק. אומר הרבי, [לא ברור]. אומר אדמו״ר המהר״ש שבאמת, אצל כל יהודי קיים גם משהו מן העניין הזה. הרי הגמרא אומרת בבבא בתרא, ״ארך ימים ושנים״, [לא ברור] הגמרא אומרת שם ש״עתידין צדיקים שיקראו על שמו של הקב״ה״. כלומר, זהו לא רק עניין שנאמר על יעקב אבינו ועל רבי שמעון בר יוחאי; זהו עניין שנאמר על כלל ישראל כולו. כי ״עתידין צדיקים״ פירושו ״ועמך כולם צדיקים״. הדברים אמורים על כלל ישראל. וכפי שמרחיבים
15:37 עבודה. וואס יעקב אבינו האט געטאן מיט אלע זיינע ענינים וואס ער איז דורכגעגאנגען אין בית לבן און ביי עשו, מיט אלע ענינים, נסיונות וואס ער איז דורכגעגאנגען, האט ער דורכגעמאכט זיין גוף און זיין מציאות, ביז אז ער איז געווארן כל כולו א מענטש, אן איש אלקים, א געטליכער מענטש. אז אלקות האט געקוקט אויף יעקב, און וואו זעט מען? זעט מען אלקי יעקב. מען קורא קל אלקי יעקב. דאס איז געווארן זיין גאנצע מציאות, זיין גאנצע וועזן, זיין גאנצע פראנקייט. און דאס איז די כח וואס די צדיקים הגדולים, וואס זייער ענין איז אראפברענגען אלקות, ממש זיין גדלות דא למטה אויף דער וועלט דורך זייער עבודה. דער רבי מהר"ש גייט שפעטער אריבער און זאגט א געוואלדיגע זאך. דאס ער רעדט ביי די מעלה פון א צדיק. זאגט דער רבי, [לא ברור]. זאגט דער רבי מהר"ש אז באמת, ביי יעדער איד איז פאראן אפילו פון דעם ענין אויך. אז די גמרא זאגט דאך אין בבא בתרא, „ארך ימים ושנים“, [לא ברור] די גמרא וואס די גמרא זאגט דארטן, אז עתידין צדיקים שיקראו על שמו של הקב"ה. הייסט דאך אז דאס איז נישט נאר אן ענין וואס איז געזאגט געווארן נאר אויף יעקב אבינו, רבי שמעון בר יוחאי; דאס איז אן ענין וואס איז געזאגט געווארן אויף גאנץ כלל ישראל. ווייל „עתידין צדיקים“ מיינט מען „ועמך כולם צדיקים“. דאס גייט אויף כלל ישראל. און ווי ברייטן
17:08 הפסוק „כל הנקרא בשמי ולכבודי“ וכו׳, הפסוקים שהגמרא מביאה: לעתיד לבוא ייקראו כל היהודים בשם, בשם הוי׳, בשמו של הקב״ה. מה ההסבר בזה? שיהודי ייקרא בשמו של הקב״ה? אומר אדמו"ר המהר"ש: אדמו"ר הזקן אומר בתניא, שמוצאים שהמלאכים נקראים כמה פעמים בתורה בשמו של הקב״ה. כן? מוצאים כמה פעמים שנאמר הוי׳, שהתגלה מלאך הוי׳ וכו׳, שמות שונים, והכוונה היא למלאכים. אדמו"ר הזקן מבאר בתניא, שהמלאך, בשעה שהוא עושה את שליחותו, נקרא על שם הוי׳. „ותקרא שם ה׳ הדובר אליה“. יש כמה פסוקים שבהם מוצאים שהמלאך עצמו נקרא בשם הוי׳. איך ייתכן שמלאך, שהוא הרי נברא, ייקרא בשם הוי׳? כך שואל אדמו"ר הזקן בסוף התניא, בקונטרס אחרון. אבל אדמו"ר הזקן מבאר שזהו גדר של שליחות. מכיוון שאומרים בשליחות „שלוחו של אדם כמותו“, ובשעה שהשליח עושה את שליחותו הוא נקרא על שם המשלח, כי הוא מבצע את ה[לא ברור] של המשלח. לכן המלאכים בעת שליחותם נקראים על שם המשלח. כשהמלאך אינו בעת שליחותו, הוא נברא, ונברא אי אפשר לקרוא, חס ושלום, בשמו של הקב״ה.
17:08 פסוק „כל הנקרא בשמי ולכבודי“ וכו׳, די פסוקים וואס די גמרא ברענגט. אז אידן וועלן לעתיד לבא אלע אנגערופן ווערן בשם, בשם, בשם הוי׳, דעם אויבערשטנס נאמען, שמו של הקב״ה. וואס איז דער הסבר בזה? וואס, א איד זאל הייסן שמו של הקב״ה? זאגט דער רבי מהר״ש, דער אלטער רבי זאגט אין תניא, אז מ׳געפינט אז די מלאכים ווערן כמה פעמים אין דער תורה אנגערופן מיטן אויבערשטנס נאמען. יא? מ׳געפינט כמה פעמים אין, אין, אז מ׳זאגט הוי׳, איז נתגלה געווארן, יא, מלאך הוי׳ וכו׳, כל מיני שמות. אז דאס גייט אויף די מלאכים. שטייט אין תניא, דער אלטער רבי מבאר, אז דער צדיק, דער, סליחה, דער מלאך, בשעה וואס ער טוט זיין שליחות, איז דער מלאך אנגערופן על שם הוי׳. „ותקרא שם ה׳ הדובר אליה“. ס׳איז דא כמה פסוקים וואס מ׳געפינט אז דער מלאך אליין ווערט גערופן מיטן נאמען הוי׳. ווי קומט דאס אז דער מלאך, דער מלאך איז דאך א נברא, ווי קען מען אנרופן א נברא בשם הוי׳? פרעגט דער אלטער רבי אין סוף תניא, קונטרס אחרון. אבער דער אלטער רבי מבאר, אז דאס איז א גדר פון שליחות. אז היות מ׳זאגט ביי שליחות, „שלוחו של אדם כמותו“, און בשעה וואס דער שליח טוט זיין שליחות, איז ער אנגערופן על שם המשלח, ווייל ער פירט דורך די [לא ברור] פון דעם משלח. אז די מלאכים בעת שליחותם ווערן אנגערופן על שם המשלח. בשעה וואס דער מלאך איז נישט בעת שליחותו, חס ושלום, איז ער א נברא, און א נברא קען מען נישט אנרופן, חס ושלום, מיטן אויבערשטנס
18:44 אבל בשעה שהוא בשליחותו, הוא בטל לשליחות, „שלוחו של אדם כמותו“, והמלאך נקרא על שם המשלח, על שם הוי׳. אומר אדמו"ר המהר"ש: מכאן בא קל וחומר. אם מלאך, שהוא נברא, אפשר לקרוא לו בעת שליחותו בשמו של הקב״ה, כל שכן וקל וחומר יהודי שעושה מצווה. הרי המצוות הן רצון העליון, וכמו שאמרו חז״ל, „כבדו את המצוות שהן שלוחיי“. כל מצווה היא כביכול שליח של הקב״ה. וכדי שהמצווה תהיה מצווה, צריך שיהיה יהודי. אם גוי יניח תפילין, זה לא פועל, כי הוא אינו שייך למצווה הזאת. דווקא כשיהודי עושה את המצווה, הוא יוצר את מציאות המצווה, ואז זו מצווה. „כבדו את המצוות שהן שלוחיי“; נמצא שכאשר היהודי עושה את המצווה, כל מציאותו נקראת על שם המשלח. כלומר, הוא נקרא בשם הוי׳. ולכן אומרים שכל היהודים ייקראו כך. וכאן עולה לכאורה השאלה: אם כל היהודים נקראים בשם הוי׳, מדוע אומרים שזה יהיה רק לעתיד לבוא? „ועמך כולם צדיקים“ — שזה נאמר על לעתיד לבוא? הרי גם עכשיו, בזמן הגלות, כשיהודי עושה מצווה, הוא נקרא על שם הוי׳. התירוץ הוא, שאחד העניינים שהוא אומר הוא [לא ברור]. אבל בפועל, כל זה עדיין בהעלם
18:44 נאמען. אבער בשעה וואס ער איז בשליחותו, איז בטל צו דער שליחות, שלוחו של אדם כמותו, ווערט דער מלאך אנגערופן על שם המשלח, על שם הוי׳. זאגט דער רבי מהר״ש, הייבט זיך אן א כל שכן וקל וחומר: אויב א מלאך, וואס ער איז א נברא, קען מען בעת שליחותו אנרופן מיטן אויבערשטנס נאמען, כל שכן וקל וחומר א איד וואס טוט א מצוה, וואס מצוות זיינען דאך רצון העליון, און ווי די חז״ל זאגן, „כבדו את המצוות שהן שלוחיי“. יעדע מצוה איז א שליח כביכול פון דעם אויבערשטן. און כדי די מצוה זאל זיין א מצוה, מוז זיין א איד. אז א גוי וועט לייגן תפילין, קלעפט נישט, ווייל ער איז נישט אין דער מצוה. נאר א איד וואס ער טוט די מצוה, מאכט ער אויף די מציאות פון די מצוה, ווערט דאס א מצוה. „כבדו את המצוות שהן שלוחיי“, קומט אויס אז די מצוה פון דעם אידן, וואס ער טוט די מצוה, ווערט כל מציאותו על שם המשלח. הייסט דאס אז ער ווערט אנגערופן בשם הוי׳. און דערפאר זאגט מען אז אלע אידן וועלן זיין אנגערופן מיט דעם ענין. הייבט זיך אן די שאלה לכאורה: אויב אלע אידן זיינען שם הוי׳, וואס זאגט מען ערשט לעתיד לבא? „ועמך כולם צדיקים“ — אז ס׳גייט אויף לעתיד לבא? אויב אזוי, איצטער, ווען א איד טוט א מצוה, בזמן הגלות, איז ער דאך אויך אנגערופן על שם הוי׳. איז דער תירוץ, איינע פון די ענינים וואס ער זאגט איז [לא ברור]. אבער לפועל איז דאס אלץ בהעלם
20:13 בזמן הזה. הגילוי של כל ה[לא ברור] יהיה לעתיד לבוא. ובפרט, כמו שכתוב גם, שכעת כשהוא עושה מצווה, זהו עניין שבגלות, בחושך. כל הגילוי, [לא ברור]. לעתיד לבוא הדבר יתגלה, ואז יהיה גילוי של כל העניינים, ויראו בגלוי שהיהודי הוא שמו של הקדוש ברוך הוא, מפני שהוא שליחו של הקב״ה, ובאמצעות השליחות הוא מביא את הקב״ה למטה, לתוך העולם. ולפי זה מתורצת הקושיה: כיצד אמרה הגמרא על האבות שהקב״ה קורא ליעקב אבינו א־ל? אומרים שלעתיד לבוא ייקראו היהודים בשמו של הקדוש ברוך הוא. אבל יעקב, כלומר האבות — הרי הגמרא אומרת במפורש שהאבות זכו ל„מעין עולם הבא“ כבר בעולם הזה, „בכל, מכל, כל“. לאבות כבר היה אז העניין של עולם הבא. לכן אצל האבות כבר אז היה אפשר לקרוא בשם א־ל. זה היה מיוחד לאבות ולצדיקים הגדולים, שזכו לטעום מעין עולם הבא בעולם הזה, וזהו העניין. מכאן לומדים גם דברים נפלאים הנוגעים לכל יהודי, והפסוק מלא בזה. זהו עניינו של הצדיק, של הרבי, שהוא „איש האלקים“, המחבר יהודים עם אלוקות, „אנכי עומד בין ה׳ וביניכם“. ולכן אומרים שהצדיק — „קורא הקב״ה ליעקב א־ל“ — הוא עצמו קשור לאלוקות, והוא מביא
20:13 בזמן הזה. דער גילוי פון די אלע [לא ברור] לעתיד לבא. ובפרט אז ס׳שטייט אויך, אז איצטער טוט ער א מצוה, איז דאס א ענין בגלות, אין חושך. דער גאנצער גילוי, [לא ברור]. אז לעתיד לבא וועט דאס נתגלה ווערן, און דעמאלט וועט זיין דער גילוי פון אלע ענינים, און מ׳וועט זען בגילוי ווי דער איד איז שמו של הקדוש ברוך הוא, מצד דעם וואס ער איז דעם אויבערשטנס שליח, און דורך די שליחות ברענגט ער דעם אויבערשטן דא אראפ אין דער וועלט. ובמילא, לפי זה ווערט פארענטפערט די קשיא: ווי האט דאס די גמרא געזאגט אויף די אבות, אז יעקב אבינו — קורא להקב״ה, קורא הקב״ה ליעקב א־ל? אויף דעם זאגט מען אז לעתיד לבא וועלן אידן הייסן שמו של הקדוש ברוך הוא. אבער יעקב, דהיינו די אבות, די גמרא זאגט דאך במפורש אז די אבות האבן זוכה געווען צו זיין „מעין עולם הבא“ כבר בעולם הזה, „בכל, מכל, כל“. אז די אבות האבן שוין איצטער געהאט דעם ענין פון זיין עולם הבא. דערפאר ביי די אבות האט מען שוין איצטער געקענט אנרופן מיטן נאמען א־ל. דאס איז געווען מיוחד ביי די אבות און ביי די צדיקים הגדולים, וואס האבן זוכה געווען צו זיין מעין עולם הבא בעולם הזה, און דאס איז דער ענין. דאס קומט אונז אויך לערנען נפלאות צו יעדן אידן, און ס׳איז מלא דעם פסוק. אז דאס איז דער ענין פונעם צדיק, רבי, וואס ער איז דער „איש האלקים“, וואס ער איז מחבר אידן מיט ג־טלעכקייט, „אנכי עומד בין ה׳ וביניכם“. און דערפאר זאגט מען אז דער צדיק איז — קורא הקב״ה ליעקב א־ל — אז ער אליין איז, איז, איז פארבונדן מיט אלקות, און ער ברענגט, ער ברענגט
21:54 את הקב״ה אלינו, וממילא „קורא ליעקב א־ל“ כבר עכשיו. אבל באמת, לכל יהודי, באמצעות עבודתו בתורה ומצוות, יש בתוכו, על כל פנים בהעלם, את העניין הזה, ולעתיד לבוא הוא יתגלה. ואנחנו עומדים בתקופה גדולה כזאת, שבה כל ה[לא ברור] יוצאים החוצה, התקופה של שבת וישלח והימים הסמוכים לי״ט כסלו, ראש השנה לחסידות. אחד העניינים שגילה אדמו"ר הזקן הוא עניינו של הצדיק, של הרבי: שכדי לקבל, וכדי שתהיה שייכות, כדי שיוכל להביא לידי ביטוי את דבקותו, את התקשרותו ואת התחברותו, הדבר נעשה על ידי שליחות, [לא ברור], על ידי השליחות כאן למטה, „שלוחו של אדם כמותו“. ועל ידי שמתקשרים ונקשרים לצדיק, לנשיא הדור, ליעקב שבדורנו ולמשה שבדורנו, באות ההתקשרות והדבקות באלוקות, עד שתבוא התקופה של „כי כולם ידעו אותי“, ונזכה, [לא ברור], בגילוי, לבית המקדש השלישי ולגאולה השלמה על ידי משיח צדקנו.
21:54 דעם אויבערשטן צו אונז, ובמילא איז „קורא ליעקב א־ל“ שוין איצטער. אבער באמת, ביי יעדן אידן, דורך זיין עבודה אין תורה ומצוות, האט ער אין זיך, על כל פנים בהעלם, דעם ענין, און לעתיד לבא וועט עס ארויסקומען בגילוי. און מ׳שטייט אין אזא גרויסער תקופה, וואס אלע [לא ברור] קומען ארויס, די תקופה פון שבת וישלח, און די ימים הסמוכים צו י״ט כסלו, ראש השנה לחסידות, וואס איינע פון די ענינים, וואס דער אלטער רבי האט מגלה געווען, איז דער ענין פון דעם צדיק, פון רבי: אז כדי צו באקומען, און כדי צו האבן א שייכות, כדי צו קענען ארויסרופן זיין דביקות און זיין התקשרות און זיין התחברות, איז דורך שליחות, [לא ברור], דורך דער שליחות דא למטה, „שלוחו של אדם כמותו“. איז דורך דעם וואס מ׳איז מקושר און מ׳איז צוגעבונדן צו דעם צדיק, צו דעם נשיא הדור, צו דעם יעקב שבדורנו, און דעם משה שבדורנו, איז די התקשרות און די דביקות מיט ג־טלעכקייט, ביז עס וועט זיין די תקופה פון „כי כולם ידעו אותי“, און מ׳וועט זוכה זיין, [לא ברור], בגילוי, דעם בית המקדש השלישי און די גאולה השלימה דורך משיח צדקנו.