פרשת ויצא ט-י כסלו תשפ"ו "והאכלתיך נחלת יעקב" דער שכר פאר היטן דעם שבת

00:00 כידוע, דער מיטעלער רבי איז געזעסן אין תפיסה, און דאס איז געווען א גאנצער סיפור, וואס מיר וועלן נישט אריינגיין אין אלע פרטי העניינים. אבער בשעת דער מיטעלער רבי איז געזעסן אין מאסר, אין תפיסה, האט ער באקומען א ספעציעלע רשות אז ער קען רעדן חסידות. לכתחילה האבן זיי נישט געוואלט, אבער ס׳איז געווען א דאקטאר וואס ער האט זיך מיט אים פארנומען, פראפעסאר אבנטל, דאכט זיך, האט ער געהייסן. ער איז געווען זייער נאנט מיט דער משפחה און האט געקענט דעם מיטעלן רבי׳ן, און האט געוואוסט אז דער מיטעלער רבי מוז אנקומען צו רעדן חסידות. דאס איז פאר אים געווען אזוי ווי פשוט נוגע לחייו ממש, נוגע לבריאותו, און ער האט מצליח געווען צו משכנע זיין די אנשי הממשלה, די אנשי המשטרה און כל העניינים, אז מ׳זאל צולאזן דעם מיטעלן רבי׳ן, ער זאל קענען רעדן חסידות. נו, דאס איז טאקע געווען. דערציילט מען אז ס׳איז געווען שבת פרשת ויצא, ט׳ כסלו, וואס דאס איז דאך דער יום הולדת פון דעם מיטעלן רבי׳ן. יענעם טאג האט ער געזאגט חסידות. ס׳איז געווען שבת נאכמיטאג, נאך מנחה, האט ער דעמאלט גערעדט חסידות אויפן פסוק „אתה אחד ושמך אחד ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ“, וואס איז דער נוסח וואס מ׳זאגט אין תפילת מנחה פון שבת. און דער מיטעלער רבי האט מבאר געווען דעם גאנצן נוסח התפילה פון מנחה שבת, גאר באריכות. [לא ברור] ווי דער מיטעלער רבי פלעגט רעדן חסידות, ברחבות און מיט דער גאנצער אריכות. און דער מאמר איז טאקע געדרוקט עד היום הזה. ס׳איז דא אין ספר המאמרים, אין די קונטרסים פון דעם מיטעלן רבי׳ן, איז דארט אפגעדרוקט.

01:33 דער מאמר „אתה אחד“ איז א געשמאקער, רייכער, ברייטער מאמר, וואס ער רעדט וועגן דעם גאנצן סדר התפילה, נוסח התפילה פון שבת מנחה. דערציילט מען אז ס׳איז געווען אינמיטן מאמר, האט ער געזאגט: „שעה, שעה, די טאטע קומט.“ בשעת ער איז אינמיטן זאגן דעם מאמר, האט דער רבי געזאגט „די טאטע“ — דער אלטער רבי איז געקומען פון עולם האמת, איז ער אראפגעקומען זיין דא מיט אים — „שעה, שעה, די טאטע קומט.“ און יענעם טאג, נאך דעם מאמר, איז אנגעקומען די ידיעה אז ער גייט ארויסגיין לחירות, וואס דאס איז געווען זונטאג, י׳ כסלו. איז דער מיטעלער רבי דעמאלט ארויסגעגאנגען לחירות און געקענט פארן צוריק אהיים. וואס דאס איז שפעטער געווארן דער חג הגאולה פון דעם מיטעלן רבי׳ן, דער טאג פון י׳ כסלו, דער „פדה בשלום נפשי“. וואס דאס איז זייער אינטערעסאנט, אז דער מאמר וואס ער האט דעמאלט געזאגט איז דער מאמר „אתה אחד ושמך אחד ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ“, א מאמר נפלא וואס דער רבי האט כמה פעמים געחזרט און גערעדט וועגן כמה עניינים. וואס איז דער קשר פון דעם עניין, ספעציעל פון דעם מיטעלן רבי׳ן, מיט דעם מאמר „אתה אחד“, מיט זיין גאולה און מיט שבת פרשת ויצא? דער רבי רעדט אמאל אריך די עניינים, די קאפונים, די נקודות על העניין, וואס מיר געפינען אין היינטיקער פרשה. געפינען מיר דעם עניין פון שבת. די גמרא זאגט דאך אין מסכת שבת אז כל המענג את השבת איז זוכה צו א נחלה בלי מצרים. און מ׳זאגט דאס אין דעם נוסח פון דעם

03:03 פסוק פון תנ״ך, דער פסוק אין ישעיהו, וואס ער זאגט דארט: „אם תשיב משבת רגלך עשות חפציך ביום קדשי, וקראת לשבת עונג ... אז תתענג על ה׳ ... והאכלתיך נחלת יעקב אביך.“ אז דורך דעם וואס א איד האט עונג שבת, גיט דער אויבערשטער אים די נחלת יעקב. וואס איז דאס נחלת יעקב? זאגט די גמרא: דאס איז די נחלה בלי מצרים, וואס דער אויבערשטער האט געזאגט צו יעקב אבינו אין היינטיקן סדר: „והיה זרעך כעפר הארץ ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה, ונברכו בך כל משפחות האדמה ובזרעך.“ די ברכה וואס יעקב אבינו האט באקומען, באקומט יעדער איד דורך דעם וואס ער האט עונג שבת. דריקט זיך די שאלה: וואס איז דאס אזא גרויסע זכות און אזא גרויסער שכר פאר עונג שבת? ס׳זענען דא נאך מצוות. פארוואס דווקא שבת איז דער שכר, און נישט סתם א שכר, נאר דער שכר פון נחלה בלי מצרים? וואס איז דא דער קשר העניינים פון דעם „ופרצת“, די גבולות, דורך דעם עונג שבת? וואס איז דער עניין פון המענג את השבת? איז אויף דעם מבאר דער מיטעלער רבי טאקע אין דעם מאמר פון „אתה אחד“. און ער איז מבאר אז ס׳איז דא עפעס אן עניין מיוחד אין שבת וואס איז דווקא פאראן אין שבת. יעדע מצוה האט דאך מדידות והגבלות. און יעדע מצוה האט דאך דעם עניין וואס איינער טוט דאס בזה אופן, א צווייטער טוט דאס בזה אופן, וואס קען זיך טיילן דערין מיט די הגבלות, מיט אנדערע הגבלות, אנדערע הידורים וכו׳. שבת איז ביי אלע אידן דער עניין המנוחה. וואס דאס איז דער עניין פון מלאכה, דאס איז

04:33 ענין פון איסור מלאכה. מנוחת שבת איז דאס וואס נעמט ארום גאנץ עם ישראל, סיי צדיקים גמורים, סיי רשעים, ביי אלעמען צוזאמען אין דעם זעלבן אופן. ביי אלעמען איז פאראן די זעלבע מנוחה, די זעלבע גדר, די זעלבע דין, דער זעלבער תוכן פון מנוחת שבת. ווי דער מיטעלער רבי איז מבאר וואס איז דער ענין שבת, איז ער מבאר, ווייל שבת איז דער ענין רוחני וואס איז מער די יחידה שבנפש וואס שיינט ביי אלע אידן. כידוע, די נשמה האט זיך חמישה שמות נקראו לה: נפש, רוח, נשמה, חיה, יחידה. און ס'איז פאראן דער ענין פון יחידה שבנפש. וואס איז יחידה שבנפש? אז דאס איז דער עצם הנפש, יחידה ליחדך. די התקשרות עצמית צום אויבערשטן. וואס יחידה איז אינגאנצן העכער פון אלע מדידות והגבלות. יעדע מדריגה האט זיך הגבלות. א מענטש איז מדוד ומוגבל. אזוי אויך דער גוף האדם איז מדוד ומוגבל. די כחות הנפש, וואס זענען מלובש אין די איברים, זענען אויך מדוד ומוגבל: דער שכל, די מדות, די מחשבה, די דיבור, די מעשה. יעדער כח האט זיך זיין איבר, זיין כלי, און זיינע מדידות והגבלות, כל אחד ואחד לפי הכלי. דער איינציגער ענין וואס האט זיך קיין שום הגבלות נישט, דאס איז די יחידה שבנפש. עד כדי כך, דער מיטעלער רבי זאגט אז יחידה שבנפש איז גארנישט מתלבש אפילו אין גוף האדם בכלל. ס'איז דא נאך א כח הרצון וואס נעמט דורך אלע איברים, אבער ער געפינט זיך אין דעם גאנצן גוף. יחידה איז אפילו דער גוף קיין כלי נישט. וואו געפינט זיך די יחידה שבאדם? זאגט דער

06:03 מיטעלער רבי א חידוש נפלא, אז די יחידה שבאדם, יחידה שבנפש, געפינט זיך אין די ד' אמות וואס זיינען ארום דעם מענטש. דאס הייסט, מצד דעם גילוי, וויבאלד דאס איז אזא גרויסע מדריגה, קען דאס נישט זיין, נישט מתלבש ווערן, נישט מצומצם ווערן אין די הגבלות פון דעם מענטשן, און קען גאר זיין נאר אין די ד' אמות שמחוץ, ארום דעם מענטש. וואס דערפאר געפינען מיר אין הלכה דעם גאנצן מושג פון קנין ד' אמות. מיר געפינען אין הלכה דעם מושג פון ד' אמות של אדם קונות לו בכל מקום. און דערפאר איז די הלכה אויך אז קונות לו אפילו שלא מדעתו. איז א פלא. בדרך כלל, א קנין דארף זיין מדעתו. און דא זאגט מען אז קונות לו שלא מדעתו. איז דער גאנצער סוגיא אין בבא מציעא מיט אלע פרטים. אבער אין תוכן, אין פנימיות הענינים, זאגט דער מיטעלער רבי, וויבאלד דער קנין פון ד' אמות האט צו טאן מיט יחידה, וואס יחידה דאס איז די התקשרות פון א אידן וואס איז למעלה מטעם ודעת, למעלה פון מדידות והגבלות פון שכל, און דערפאר איז דאס קנין אפילו שלא מדעתו. וואס דאס איז דער ענין פון יחידה שבנפש ארום דעם מענטש. וואס דערפאר געפינען מיר אז אין עניני שבת איז דא דער גאנצער ענין פון ד' אמות. מיר געפינען פון ד' אמות אין שבת ווען עס גייט טלטול. מיר געפינען פון ד' אמות ווען עס גייט תחומין. אז וויפיל דער מענטש מעג זיך ארומגיין, וואס ער געפינט זיך מחוץ לתחום, אז ער זאל נישט גיין מער

07:24 ווי ד' אמות. דאס הייסט, „אל יצא איש ממקומו“. ווי ס'ברענגט זיך אויך דער מאמר חז"ל „אל יצא איש ממקומו“, דאס איז דער ענין פון ד' אמות, וואס יש אומרים [לא ברור] די דינים פון טלטול, פון הוצאה מרשות לרשות. אבער על כל פנים, דער „מקומו“ איז של אדם. דאס הייסט אז ס'איז דא דער גדר אין ד' אמות וואס מיר געפינען ביי שבת מער ווי אנדערע ענינים, פונקט אקוראט מיט דעם וואס ד' אמות איז מער די יחידה שבאדם, יחידה שבנפש. און דאס איז וואס מ'זאגט אז יעקב אבינו, „שוכב עליה“. אז יעקב אבינו איז געווען זיין מקום, זיינע ד' אמות. און דארטן איז געווען דער ענין, וואו ער האט געהאט דעם גילוי פון אויבערשטן. און דער אויבערשטער זאגט אים: „הארץ אשר אתה שוכב עליה לך אתננה ולזרעך ... ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה“. איז פשוט, וויבאלד דא געפינט זיך די יחידה. יעקב אבינו איז געווען דארט, ער האט מגלה געווען די יחידה שבנפש. און דערפאר איז אויך געווען אז ביי אים איז געווען דער גילוי פון דעם בלי גבול, וואו די יחידה איז דאך א כלי צו דעם בלי גבול האמיתי. און דארט איז מער די נחלה עולם, דער „ופרצת“ דא, און קיין שום מדידה והגבלה. און דאס איז וואס מ'זאגט אין [לא ברור], אז דארט וואס א איד ביי אים פאראן די מנוחת שבת. און ביי פאראן די מנוחת שבת, [לא ברור] זאגט, איז נישט נאר מנוחת הגוף, נאר דאס איז אן ענין פון מנוחה פנימית. אז א מענטש פארבינדט זיך מיט זיין יחידה שבנפש,

08:47 ער פארבינדט זיך מיט דעם עצם פון זיין נשמה, וואס דאס איז די יחידה שבנפש, יחידה ליחדך. וואס אין שבת איז מער, ווי דער רבי זאגט, אז שבת איז מער ביי יעדן אידן די יחידה שבנפש. און דערפאר איז ביי אים דער אמת'ער ענין פון מנוחה, איז קשר צו גדלות. אז אין שבת איז דער גרעסטער קשר צום אויבערשטן. און ביי פאראן די מנוחת שבת, שרייבט דער רבי, אז דעמאלט איז מען מעין לעולם הבא. און דאס איז די הכנה, אז מ'זאל זיין א כלי אויך צו מקבל זיין דעם גרעסטן שכר. ווייל וואס די תורה דערציילט אונז, דער „נחלה בלי מצרים“, „נחלת יעקב“, „כי פי ה' דיבר“. אז דאס איז אויך זיין שייכות צו דער נחלה עולם, דער נחלה עולמית, צו דעם „ופרצת ימה וקדמה וצפונה ונגבה“, אין דער גאולה האמיתית והשלימה דורך משיח צדקנו.