תמלולי פודקאסטים · חב"ד Englishחב"דפדיה

לעבן חסידות · פרק 196 · 2025-09-28 · 22:42

יום כיפור- פרשת האזינו תרפ"ו "ימצאהו בארץ מדבר" - די טייערקייט פון א נשמה וואס שטייט בגילוי אין יום כיפור

תיאור הפרק

*מאמר ד״ה כנשר בלקוטי תורה *מאמר ד״ה יסובבנהו תקס״ו *מאמרי כנשר תשמ״ב, תשמ״ו

תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.

00:00 מספר החסיד ר' פרץ מוצ'קין, שהיה מגדולי החסידים, מתלמידי תומכי תמימים בליובאוויטש ומגדולי המשפיעים. בשנותיו האחרונות התגורר במונטריאול והיה משפיע לאנ"ש. הוא מספר שבמונטריאול היה צעיר אחד, בן למשפחה חסידית, שלצערנו ירד מדרך היהדות, וכן הלאה. ר' פרץ ניסה לקרב אותו וביקש ממנו לכתוב מכתב לרבי. זה היה בשנים הראשונות לנשיאות הרבי, בשנות התש"י. הצעיר כתב מכתב לרבי, והרבי השיב לו שהוא רוצה להיפגש איתו: שיבוא לניו יורק, והרבי ישמח לפגוש אותו. הבחור כתב לרבי שלדעתו מוטב שלא ייפגש איתו, כי כשהרבי יראה איך הוא לבוש, איך הוא הולך ואיך הוא מתנהג, הרבי בוודאי לא יהיה מרוצה מהנהגתו. השיב לו הרבי: ״אף שאינני רואה אותך פנים אל פנים, אני מאמין שיש לך כוחות חזקים. אני מאמין בכוחותיך, אני מאמין ביכולותיך, ואני בטוח שכאשר אראה אותך פנים אל פנים, אאמין בכוחותיך עוד יותר״. בהמשך עשה הבחור תשובה והקים משפחה של יראים וחרדים. אנחנו נמצאים עכשיו בתקופה של יום כיפור, זמן התשובה. זהו הזמן של עיצומו של יום הכיפורים, הזמן של ״והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה״. יום כיפור נוגע ביחידה, במדרגה העליונה ביותר של תשובה עילאה. ״והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה״ — זהו הקשר העצמי של יהודי עם הקב"ה, וזה מגלה

00:00 עס דערציילט דער חסיד ר' פרץ מוצ'קין, וואס איז געווען איינער פון די גרויסע חסידים, פון די תמימים פון ליובאוויטש און איינער פון די גרויסע משפיעים. אין די לעצטע יארן פון זיין לעבן האט ער געוואוינט אין מאנטרעאל און איז געווען א משפיע פאר אנ"ש. ער דערציילט, אז אין מאנטרעאל איז געווען איינער פון די יונגע חברה, א קינד פון א חסידישער משפחה, וואס איז חס ושלום אראפ פון אידישן וועג, און אזוי ווייטער. ר' פרץ האט פרובירט אים מקרב צו זיין און אים געבעטן אז ער זאל שרייבן א בריוו צום רבי'ן. דאס איז געווען אין די ערשטע יארן פון דעם רבינ'ס נשיאות, אין די תשי"ן יארן. ער האט געשריבן א בריוו צום רבי'ן, און דער רבי האט אים געשריבן אז ער וויל זיך מיט אים טרעפן: ער זאל קומען קיין ניו־יארק, און דער רבי וועט זיך פרייען אים צו טרעפן. דער בחור האט געשריבן צום רבי'ן, אז ער מיינט ס'וואלט געווען בעסער אז דער רבי זאל זיך נישט מיט אים טרעפן, ווייל ווען דער רבי וועט זען ווי ער איז אנגעטאן, ווי ער גייט און ווי ער פירט זיך, וועט דער רבי זיכער נישט זיין צופרידן פון זיין הנהגה. האט דער רבי אים צוריקגעשריבן: „אזוי ווי איך זע דיך נישט פנים אל פנים, און דאך גלייב איך אין דיר אז דו האסט שטארקע כחות. איך גלייב אין דיינע כחות, איך גלייב אין דיינע יכולות, און איך בין זיכער אז ווען איך וועל דיך זען פנים אל פנים, וועל איך נאך מער גלייבן אין דיינע כחות.“ שפעטער האט דער בחור תשובה געטאן, און ער האט אויפגעשטעלט א משפחה פון יראים וחרדים. מיר געפינען זיך יעצט אין דער תקופה פון יום כיפור, א זמן התשובה. דאס איז דער זמן פון עיצומו של יום הכיפורים, דער זמן פון „והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה“. יום כיפור רירט אן די יחידה, די העכסטע מדרגה פון תשובה עילאה. „והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה“ — דאס איז דער עצמי'שער קשר פון א אידן מיטן אויבערשטן, און דאס אנטפלעקט

03:16 את גודל השמחה, ומכך באות אחר כך כל התקופות של זמן שמחתנו. אנחנו קוראים את פרשת האזינו בתקופה הזאת. יש שנים שקוראים את פרשת האזינו בימי התשובה, ויש שנים שקוראים אותה בשבת שבין יום כיפור לסוכות. הנקודה הכללית שרבותינו מדברים עליה — הגדולה, ההפלאה והעומק של יום כיפור — ניכרת גם בפרשת האזינו. בפרט כפי שאדמו"ר הריי"צ מבאר זאת במאמר, ואחר כך במאמרים משנים אחרות, עד למאמרים של רבינו נשיאנו. ביניהם יש מאמר שראיתי אצל הרבי פעמיים, פעם אחת בתשמ"ב ופעם שנייה בתשמ"ו, שבו הוא מתייחס לפסוקים בפרשת האזינו. שם נאמר: ״כי חלק ה' עמו״. פרשת האזינו היא הרי שירתו של משה רבינו, שירת האזינו, הפרשה כולה. וכפי שהוא מביא גם [לא ברור]. הוא מביא גם בכמה שיחות את המעלה הגדולה שבלימוד פרשת האזינו, השירה, ובידיעתה בעל פה, ומביא כמה וכמה עניינים נפלאים כשהוא מדבר על השירה. בין הפסוקים יש פסוקים נפלאים, ובפרט בתורת החסידות מדברים על הפסוקים העוסקים במעלתן של נשמות ישראל. זהו הפסוק האומר: ״כי חלק ה' עמו, יעקב חבל נחלתו״. יהודים הם חלק הוי'. זהו העניין של ״חלק אלוקה ממעל ממש״, שאדמו"ר הזקן מבאר באריכות באגרת התשובה, פרק ד' ופרק ה'. בפסוק הזה

03:16 די גרויסקייט פון דער שמחה, און דערפון קומען דערנאך די אלע תקופות פון זמן שמחתנו. מיר ליינען פרשת האזינו אין דער דאזיקער תקופה. ס'פאראן יארן ווען מ'ליינט פרשת האזינו אין די ימי תשובה, און ס'פאראן יארן ווען מ'ליינט זי אין דעם שבת צווישן יום כיפור און סוכות. דער כלל'דיקער נקודה, וואס רבותינו רעדן וועגן דער גרויסקייט, דער הפלאה און דער עומק פון יום כיפור, זעט מען אויך אין פרשת האזינו. בפרט ווי דער פריערדיקער רבי ערקלערט דאס אין א מאמר, און דערנאך אין מאמרים פון אנדערע יארן, ביז די מאמרים פון רבינו נשיאנו. צווישן זיי איז דא א מאמר וואס איך האב געזען ביים רבי'ן צוויי מאל, איין מאל אין תשמ"ב און דאס צווייטע מאל אין תשמ"ו, וואו ער באציט זיך צו פסוקים אין פרשת האזינו. דארט שטייט: „כי חלק ה' עמו“. פרשת האזינו איז דאך די שירה פון משה רבינו, די שירת האזינו, די גאנצע פרשה. און ווי ער ברענגט אויך [לא ברור]. ער ברענגט אויך אין כמה שיחות דעם גרויסן עילוי פון לערנען פרשת האזינו, די שירה, קענען דאס בעל פה, און ווי ער ברענגט כמה וכמה ענינים נפלאים ווען ער רעדט וועגן דער שירה. צווישן די פסוקים זענען דא געוואלדיגע פסוקים, ווי בפרט אין תורת החסידות רעדט מען וועגן די פסוקים וואס רעדן וועגן דער מעלתן של נשמות ישראל. דאס איז דער פסוק וואס זאגט: „כי חלק ה' עמו, יעקב חבל נחלתו“. אידן זענען א חלק הוי'. דאס איז דער ענין פון „חלק אלוקה ממעל ממש“, וואס דער אלטער רבי באווייזט באריכות אין אגרת התשובה, פרק ד' און פרק ה'. אין דעם

05:10 נאמר מהו יהודי, מהי מהותו של יהודי ומהו אופן ההתקשרות של יהודי עם הקב"ה. ״חלק ה' עמו״ — יהודי, נשמה, נשמה יהודית, היא חלק הוי', חלק משם הוי'. כל הנבראים, אפילו המלאכים, קשורים לשם אלקים — ״בני אלקים״; מה שאין כן נשמה, שהיא חלק הוי' ו״חלק אלוקה ממעל ממש״. ובזה גופא, ״יעקב חבל נחלתו״: כשנשמה יורדת למטה, ״ויפח באפיו נשמת חיים״, הקב"ה מכניס את הנשמה בגוף. ישנו החבל, החוט המחבר את הנשמה שלמטה עם שורשה למעלה, עם הקב"ה, עד לעצמות ומהות. ובכללות, זהו החבל של תרי"ג מצוות, שהן תרי"ג החוטים המחברים את הנשמה שלמטה עם שורשה ומקורה למעלה באלקות. ועל כך הוא ממשיך ואומר בהמשך הפסוקים. שם, במקום שבו התורה אומרת לנו מהי נשמה — ״חלק ה' עמו, יעקב חבל נחלתו״ — התורה ממשיכה ואומרת: ״ימצאהו בארץ מדבר ובתהו ילל ישימון, יסובבנהו יבוננהו יצרנהו כאישון עינו״. כן, בפשטות מדובר על כך שהקב"ה מצא את עם ישראל במצרים, ואחר כך ב״ארץ מדבר״, כפי שהמפרשים, רש"י, מפרשים שהכוונה היא ל־

05:10 פסוק זאגט מען וואס א איד איז, וואס די מהות פון א איד איז, און דעם אופן פון דעם התקשרות פון א איד מיטן אויבערשטן. „חלק ה' עמו“ — א איד, א נשמה, א אידישע נשמה, איז א חלק הוי', א חלק פון שם הוי'. אלע נבראים, אפילו די מלאכים, זענען פארבונדן מיט שם אלקים — „בני אלקים“; מה שאין כן א נשמה איז א חלק הוי' און „חלק אלוקה ממעל ממש“. און אין דעם גופא, „יעקב חבל נחלתו“: ווען א נשמה קומט אראפ למטה, „ויפח באפיו נשמת חיים“, שטעלט דער אויבערשטער אריין די נשמה אין דעם גוף. איז פאראן דער חבל, דער שטריק וואס פארבינדט די נשמה שלמטה מיט איר שורש למעלה, מיטן אויבערשטן, ביז עצמות ומהות. און דאס איז בכללות דער חבל פון תרי"ג מצוות, וואס דאס זענען די תרי"ג חוטין וואס פארבינדן די נשמה שלמטה מיט איר שורש ומקור למעלה אין אלקות. און אויף דעם זאגט ער ווייטער, דער גאנצער המשך הפסוקים. דארט, וואו די תורה זאגט אונז וואס א נשמה איז — „חלק ה' עמו, יעקב חבל נחלתו“ — איז די תורה ווייטער ממשיך און זאגט: „ימצאהו בארץ מדבר ובתהו ילל ישימון, יסובבנהו יבוננהו יצרנהו כאישון עינו“. יא, ווי בפשטות רעדט דאס וועגן דעם וואס דער אויבערשטער האט געפונען דעם אידישן פאלק אין מצרים, און דערנאך אין „ארץ מדבר“, ווי די מפרשים, רש"י, טייטשן, אז דאס גייט אין

06:39 מדבר, למה שמדברים עליו בקשר למתן תורה. האור החיים הקדוש אומר שהכוונה היא דווקא למצרים. הוא מכנה את מצרים ״ארץ מדבר״, משום שהיהודים הפכו את מצרים ל״מצולה שאין בה דגים״, ״מצולה שאין בה דגים״, ״מצולה שאין בה דגים״. כלומר, אחרי שהוציאו ממנה את כל ניצוצות הקדושה, מצרים נעשתה ממילא ארץ מדבר. על כל פנים, כפי שנאמר בפסוק, מדובר בכך שהקב"ה מצא את עם ישראל. והוא מצא אותם במעמד ומצב שבו הם עמדו אז ליפול בשער החמישים, מחמישים שערי טומאה, רחמנא ליצלן. ועל כך הוא אומר את גודל המעלה: הקב"ה מצא אותם בארץ מדבר, ״ובתהו ילל ישימון״. כן, בתוך קליפות שחורות ולכלוך, שבהם היו שקועים באותה עת. ואף על פי כן הקב"ה קיבל אותם והעלה אותם: ״יסובבנהו יבוננהו יצרנהו כאישון עינו״. כפי ששומרים על אישון העין, כן. כלומר, כשם שאדם שומר עליו בזהירות רבה, על דרך זה ״כל הנוגע בהם כנוגע בבבת עינו״ — כך הקב"ה שומר על עם ישראל. ואחר כך הוא ממשיך ואומר: ״כנשר יעיר קנו על גוזליו ירחף״. כן, כמו נשר, ״יעיר קנו על גוזליו ירחף״. כן, הרחמים שיש לנשר על גוזליו הקטנים, על ילדיו, כן. על דרך זה הקב"ה שומר על עם ישראל, מרחם עליהם ו־

06:39 דער מדבר, דאס וואס מען רעדט פון מתן תורה. דער אור החיים הקדוש זאגט, אז דאס גייט גאר אויף מצרים. ער רופט אן ארץ מדבר אויף מצרים, ווייל אידן האבן געמאכט פון מצרים א מצולה שאין בה דגים, א מצולה שאין בה דגים, א מצולה שאין בה דגים. דאס הייסט, ווען מען האט ארויסגענומען אלע ניצוצות קדושה, איז ממילא מצרים געווארן ארץ מדבר. על כל פנים, ווי עס שטייט אין דעם פסוק, דאס גייט אויף דעם וואס דער אויבערשטער האט געפונען דעם אידישן פאלק. און ער האט זיי געפונען אין א מעמד ומצב ווען זיי זענען דעמאלט געווען אט־אט אריינגעפאלן אין שער החמישים, חמישים שערי טומאה רחמנא ליצלן. און אויף דעם זאגט ער, דער גודל העילוי, אז דער אויבערשטער האט זיי געפונען אין ארץ מדבר, „ובתוהו ילל ישימון“. יא, אין שווארצע קליפות און שמוץ, וואס זיי זענען דעמאלט געווען אריינגעלייגט. און פון דעסטוועגן האט דער אויבערשטער זיי אויפגענומען, יא, און ער האט זיי ארויפגעברענגט: „יסובבנהו יבוננהו יצרנהו כאישון עינו“. אזוי ווי מען היט אפ דעם אפל פון דעם אויג, יא. דאס הייסט, אז וואס א מענטש גיט אכטונג אויף דעם זייער שטארק, איז על דרך זה, „כל הנוגע בהם כנוגע בבבת עינו“, ווי דער אויבערשטער גיט אכטונג אויפן אידישן פאלק. און דערנאך פירט ער נאך ווייטער אויס: „כנשר יעיר קנו על גוזליו ירחף“. יא, אזוי ווי א נשר, „יעיר קנו על גוזליו ירחף“. יא, דער רחמנות וואס דער נשר האט אויף זיינע קליינע, אויף זיינע קינדערלעך, יא. על דרך זה גיט דער אויבערשטער אכטונג אויפן אידישן פאלק, און ער איז מרחם אויף זיי און

08:05 הוא נושא אותם, ״ישאהו על אברתו״, נושא אותם על כנפיו, כן. וכפי שהפסוק מסיים: ״ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר״. הקב״ה מנהיג את היהודים לבדם, בלי שום עם אחר. ואין שם שום [לא ברור], אלא ישראל ומלכו בלבד. הקב״ה בעצמו מנהיג את היהודים. והנה הפסוקים האלה, כמבואר במאמרים, עוסקים דווקא בימים של התקופה שבה אנו עומדים עכשיו: ימי ראש השנה, יום הכיפורים, סוכות ושמחת תורה. כל העניינים של חודש תשרי רמוזים ומובעים בפסוקים האלה. והשל״ה הקדוש הרי כותב שענייני הפרשיות קשורים למועדים; כשקוראים את הפרשה הזאת בזמן הזה, יש ביניהם קשר פנימי. וכאמור, יש קשר פנימי בין הפסוקים לבין הזמן שבו אנו נמצאים. אדמו״ר הזקן מבאר במאמרים שכאן מדובר על נשמות ישראל בזמן של ראש השנה ויום הכיפורים. הפסוק אומר ״ימצאהו בארץ מדבר״, ולפני כן נאמר: ״כי חלק ה׳ עמו יעקב חבל נחלתו״. יהודי מגיע לזמן הזה, של ראש השנה ויום הכיפורים, ואז מתקיים אצלו העניין של ״ימצאהו בארץ מדבר״, כלומר עבודת התשובה. יהודי עושה חשבון הנפש ומתבונן במעמדו ובמצבו, ומגלה שהוא נמצא במעמד ומצב של מדבר. ואדמו״ר הזקן מבאר שיש

08:05 ער טראגט זיי, „ישאהו על אברתו“, ער טראגט זיי אויף זיינע פליגלען, יא. און ווי ער פירט אויס: „ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר“. דער אויבערשטער פירט אידן בדד, אליין, אן קיין שום אנדערע פעלקער. און עס איז דא קיין [לא ברור], נאר ישראל ומלכו בלבד. דער אויבערשטער אליין פירט אידן. איז אט די פסוקים, איז מבואר אין מאמרים, גייט עס גאר אויף די טעג פון דער זמן וואס מען שטייט איצט, אין די טעג פון יום הכיפורים, ראש השנה, יום הכיפורים, סוכות, שמחת תורה. די אלע ענינים פון חודש תשרי זיינען מרומז און אויסגעדריקט אין די פסוקים. אבער דער הייליגער של״ה שרייבט דאך, אז די ענינים פון די פרשיות זיינען פארבונדן מיט די מועדים. וואס מען ליינט אט די פרשה אין אט דעם זמן, וואס איז דא א קשר פנימי. איז ווי געזאגט, איז דא א קשר פנימי צווישן די פסוקים מיט דעם זמן וואס מען געפינט זיך. איז מבואר דער אלטער רבי אין די מאמרים, אז דא רעדט זיך פון אידישע נשמות אין זמן פון ראש השנה, יום הכיפורים. וואס עס זאגט „ימצאהו בארץ מדבר“, און מקרא קאמר לה: „כי חלק ה׳ עמו יעקב חבל נחלתו“. קומט זיך גיין א איד אין דעם זמן פון ראש השנה, יום הכיפורים, און דעמאלט ווערט ביי אים דער ענין פון „ימצאהו בארץ מדבר“. דאס הייסט, דער עבודה פון תשובה. א איד מאכט א חשבון הנפש, און ער טראכט זיך אריין אין זיין מעמד ומצב, טראפט ער זיך אז ער געפינט זיך גאר אין א מעמד ומצב פון א מדבר. און דער אלטער רבי איז מבאר, אז עס איז דא א

09:37 עניין של עיר, עניין של שדה ועניין של מדבר. כשיהודי, רחמנא ליצלן, נכשל בעניינים בלתי רצויים, הוא נמצא במדבר שממה. הוא נמצא במקום אשר ״לא ישב אדם שם״; הוא עומד במדבר. מדבר הוא מקום ש״לא ישב אדם״ בו. ״אדם״ קאי על הקב״ה, אדם העליון, ו״לא ישב אדם״ פירושו שהאדם העליון אינו נמצא שם. האדם נמצא במעמד ומצב של מדבר שממה, ״מקום נחש שרף ועקרב״. ועל כך נאמר בלשון הפסוק: ״תעו במדבר״. נשמה יהודית, שבאה ממדרגה נעלית, מנקודה של ״חלק אלוקה ממעל ממש״, יורדת למטה, לעולם הזה הגשמי, לתוך נפש הבהמית, [לא ברור] עם שלוש קליפות הטמאות. ויש גם עניינים של חטא, פגם ועבר את הדרך. וכאן, אפילו אם לא היה הדבר בשלמותו [לא ברור], בכל זאת יהודי עומד בראש השנה, מתבונן במעמדו ובמצבו, ומרגיש שהוא נמצא במעמד ומצב של ארץ מדבר. ועל כך אומר הפסוק ״ימצאהו״ — הקב״ה מוצא יהודי. וזה עצמו מבטא את גודל ההפלאה, את גודל [לא ברור], את גודל יוקרה של הנשמה היהודית אצל הקב״ה. כפי שהרבי אמר בלשונו ב[לא ברור], אפילו אצל הקב״ה בעצמו זהו פלא גדול שהוא מוצא יהודים בשלמותם, אפילו במעמד ומצב של ארץ מדבר. כלומר, כביכול, הקב״ה בעצמו מתפאר בכך שזהו אצלו דבר מופלא

09:37 ענין פון עיר, א ענין פון שדה, א ענין פון מדבר. וואס א איד, רחמנא ליצלן, איז דורכגעפאלן אין ענינים בלתי רצויים, געפינט זיך ער אין א מדבר שממה. ער געפינט זיך אין אן ארט וואס „לא ישב אדם שם“; מען שטייט אויפן מדבר. א מדבר איז א מקום של „לא ישב אדם“. אדם גייט אויף דעם אויבערשטן, אדם העליון. און „לא ישב אדם“, אז דער אדם העליון געפינט זיך נישט דא. אבער מען געפינט זיך אין א מעמד ומצב פון א מדבר שממה, „מקום נחש שרף ועקרב“. און דער זאגט אויף לשון פסוק: „תעו במדבר“. א אידישע נשמה וואס קומט פון א מעלה, פון א נקודה פון „חלק אלוקה ממעל ממש“, אראפקומט דא למטה אין עולם הזה הגשמי, אין א נפש הבהמית, [לא ברור] מיט שלש קליפות הטמאות. און מען פראגט וואס עס זענען געווען ענינים פון חטא, פגם ועבר את הדרך. און דא, אפילו עס איז נישט געווען די גאנצע [לא ברור]. פון דעסטוועגן שטייט א איד ראש השנה און ער איז זיך מתבונן אין מעמדו ומצבו, און ער פילט זיך אז ער געפינט זיך ביי א מעמד ומצב פון ארץ מדבר. און דא זאגט דער פסוק „ימצאהו“, אז דער אויבערשטער געפינט א איד. און דאס גופא ברענגט ארויס דער גודל ההפלאה, דער גודל [לא ברור], דער גודל היקר פון דער אידישער נשמה ביי דעם אויבערשטן. אז ווי דער רבי האט געזאגט אין לשון אין [לא ברור], אז אפילו ביי דעם אויבערשטן אליין איז גאר א פלא אז ער געפינט אידן בשלמות, אפילו אין א מעמד ומצב פון ארץ מדבר. וואס הייסט, כביכול, אז דער אויבערשטער אליין בארימט זיך אז עס איז ביי אים א גודל

11:08 ביותר. איך ייתכן שיהודים עמדו בכל הניסיונות האלה, בהיותם כאן למטה, בעולם הזה הגשמי, ובהיותם בגלות ובחושך כפול ומכופל, ובכל זאת נשארו איתנים? וזה בדרך מציאה. הוא אומר שמציאה היא דבר שבא בהיסח הדעת, כביכול גם אצל הקב״ה: הוא מוצא שנשמות ישראל, שהנשמה היהודית, נשארת תמיד שלמה. ואפילו אם היהודי נכשל, רחמנא ליצלן, בכל זאת הוא נשאר באמונתו בו יתברך, ומעורר בתוכו את הנשמה, את החלק אלוקה, ומתעורר בתשובה. כפי שרואים במאמרים על תשובה, הדבר מבטא את גודל ההפלאה של הנשמה: שום דבר אינו יכול לנתק נשמה מהקב״ה, והיא תמיד רוצה לעשות תשובה. ומיד לאחר מכן נאמר: ״יסובבנהו״ — הנקודה מתעוררת בו. בין שזה בא מלמעלה, כל הנשמה מתעוררת בו בתשובה, מתוך ״רע ומר עוז וחזויה״ [לא ברור], והוא רץ אל הקב״ה. את העניין הזה רואים במיוחד בזמן התשובה, בראש השנה וביום הכיפורים: גם יהודים שבמשך כל השנה היו בתכלית הריחוק, כשמגיעים ראש השנה ויום הכיפורים נשמתם מתעוררת, הם מתעוררים בתשובה וחוזרים אל הקב״ה. וזה מה שנאמר: ״ימצאהו בארץ מדבר ובתהו ילל ישימון״. ובהמשך נאמר: ״יסובבנהו, יבוננהו״ — בראש השנה וביום

11:08 הפלאה. ווי קומט עס אז אידן זיינען עומד בייגעשטאנען די אלע נסיונות, זייענדיק דא למטה, אין עולם הזה הגשמי, און זייענדיק אין גלות און חושך כפול ומכופל, און פונדעסטוועגן זיינען זיי שטארק ביי זיך? און דאס איז בדרך מציאה. אז אויב אן ענין פון א מציאה, זאגט ער, וואס קומט בהיסח הדעת, כביכול, ביי דעם אויבערשטן אויך, אז דאס וואס ער געפינט נשמות ישראל, אז די אידישע נשמה איז שטענדיק גאנץ. און אפילו אז ער איז דורכגעפאלן, רחמנא ליצלן, פונדעסטוועגן איז ער באמונה אתו יתברך, און ער רופט ארויס ביי זיך די נשמה, חלק אלוקה, און ער ווערט נתעורר בתשובה. אזוי ווי מ׳זעט דאס אין מאמרים פון תשובה, אז דאס ברענגט ארויס די גודל ההפלאה פון א נשמה, אז קיין שום ענין קען נישט אוועקרייסן א נשמה פון דעם אויבערשטן, און שטענדיק וויל ער תשובה טאן. און גלייך נאכדעם רופט ער: „יסובבנהו“ — ווערט ביי אים נתעורר די נקודה. סיי דאס איז ממעלה, ווערט ביי אים די גאנצע נשמה נתעורר אין תשובה, פון רע ומר עוז וחזויה [לא ברור], און ער לויפט צום אויבערשטן. וואס דעם ענין ספעציעל זעט מען אין דעם זמן פון תשובה, פון ראש השנה ויום הכיפורים, אז ביי אזעלכע אידן וואס דאס גאנצע יאר זיינען זיי געווען בתכלית הריחוק, קומט אבער ראש השנה און יום כיפור, ווערט ביי זיי נתעורר די נשמה, ווערט ביי זיי נתעורר, ווערן זיי נתעורר בתשובה, און זיי קומען צוריק צום אויבערשטן. און דאס איז וואס עס זאגט: „ימצאהו בארץ מדבר ובתהו ילל ישימון“. און דער המשך ווייטער פה איז: „יסובבנהו, יבוננהו“ — אויף ראש השנה און יום

12:35 הכיפורים מתקיים ״ימצאהו״. הקב״ה מוצא את הנשמה, והנשמה מוצאת את הקב״ה. אז נפגשים האב והבן. זהו המשל שמובא במאמרים: האב רואה את הילד, נמשך אליו, משחק איתו, כן, אוהב אותו ומשחק איתו. זוהי האהבה והחיבה הגדולה שמתעוררת בזמן התשובה, בראש השנה וביום הכיפורים. ואז בא ״יסובבנהו״. ״יסובבנהו״ רומז לסוכות. הגילוי של [לא ברור], הגילוי של [לא ברור], שמתעורר על ידי תשובתם של יהודים: הם יוצאים מ״ארץ מדבר״, קופצים ורצים אל הקב״ה, חוזרים אליו, והדבר מעורר ממילא את האהבה והחיבה הגדולה ביותר של הקב״ה. ״יסובבנהו״ — הוא מקיף אותם בסוכות. מובא בפרי עץ חיים הקדוש שההקפה של הסוכה היא החיבוק, כן, ״יסובבנהו״ — הקב״ה מקיף את היהודי. לסוכה יש שלוש דפנות ועוד טפח. שלוש הדפנות, הוא אומר, הן על דרך אדם המחבק: בחיבוק הוא מקיף את הגוף בשני חלקי הזרוע, כך, ועוד כף היד — וזהו הטפח. זהו עניין החיבוק: כביכול הקב״ה מחבק, ״יסובבנהו״, מקיף את היהודי. ולכן ההקפה של חג הסוכות היא הזמן שבו מתגלה האהבה העצמית, כשהקב״ה מקיף את היהודי. ועוד נאמר ״יבוננהו״ — עשרה מאמרות הוי׳ [לא ברור], אהבתו של היהודי לקב״ה ואהבתו של הקב״ה ליהודי. לכן זה נעשה ״זמן שמחתנו״.

12:35 הכיפורים, דעמאלט איז „ימצאהו“. דער אויבערשטער טרעפט די נשמה, און די נשמה טרעפט דעם אויבערשטן. דעמאלט טרעפט זיך דער טאטע מיט דעם קינד. דאס ברענגט דער משל אין מאמרים: דער טאטע זעט דאס קינד, דער טאטע ציט זיך צו, שפילט זיך מיט דעם קינד, יא, האט אים ליב און שפילט זיך מיט אים. און דאס איז גודל האהבה וחיבה וואס ווערט נתעורר אין דעם זמן התשובה, פון ראש השנה און יום הכיפורים. און דעמאלט קומט „יסובבנהו“. און „יסובבנהו“ איז מרמז אויף סוכות. דאס גילוי פון דעם [לא ברור], דאס גילוי פון דעם [לא ברור], וואס ווערט נתעורר דורך די תשובה פון אידן, פון „ארץ מדבר“, שפרינגען זיי ארויס און לויפן צום אויבערשטן, קומען צוריק, אז דאס מעורר, במילא, דעם אויבערשטנס גרעסטע אהבה וחיבה. „יסובבנהו“: ער רינגלט זיי ארום אין סוכות. עס ברענגט זיך אין הייליגן פרי עץ חיים, אז די רינגען פון די סוכה, אז דאס איז דער חיבוק, יא, „יסובבנהו“, אז דער אויבערשטער רינגלט ארום א אידן. אז דאס וואס א סוכה האט אין זיך די דריי דפנות, און נאך א טפח — די דריי דפנות, זאגט ער, דאס איז על דרך, ווען א מענטש חיבוק׳ט, אז מיט דעם חיבוק נעמט ער ארום דעם גוף מיט די צוויי חלקים פון דער האנט, אזוי מיט דער האנט, און נאך דער כף היד, און דאס איז דער טפח. און דאס איז דער ענין פון חיבוק, אז ער נעמט ארום, כביכול, דער אויבערשטער, „יסובבנהו“, ער רינגלט ארום דעם אידן. אז דערפאר איז די רינגען פון חג הסוכות, דעמאלט ווערט נתגלה די אהבה עצמית, אז דער אויבערשטער רינגלט ארום א אידן. און נאך, „יבוננהו“ — די עשרה מאמרות הוי׳ [לא ברור], די אהבה פון א אידן צום אויבערשטן, דעם אויבערשטן צום אידן. דערפאר ווערט דאס א זמן שמחתנו.

14:19 ואז, בהמשך, בא ״יבוננהו״. ״יבוננהו״ מתייחס לשמחת תורה, לשמיני עצרת, לתורה. אז מסיימים את התורה ומתחילים אותה מחדש, והקב״ה נותן ליהודי ״יבוננהו״: הוא נותן לו את כוח הבינה, את כוח ההשגה, כדי שיוכל ללמוד תורה, להבין תורה, ושוב להתחבר עם הקב״ה מחדש. ואחר כך הוא ממשיך ואומר: ״יצרנהו כאישון עינו״. מכיוון שהקב״ה אוהב יהודי באהבה עצמית, ומקבל את התשובה שהם עושים בימים האלה, ממילא ״יצרנהו כאישון עינו״. הקב״ה שומר על עם ישראל, והשמירה שלו היא ״כאישון עינו״ — הנקודה שבעין, הנקודה השחורה שבעין. ועל זה הרי אומרים ש״כל הנוגע בהם כנוגע בבבת עינו״. מי שנוגעים ביהודי, מתעסקים איתו, רחמנא ליצלן — עמים, גויים, גויִשקייט — אם הם יתעסקו עם יהודי, הרי זה ״כנוגע בבבת עינו״: כאילו נוגעים, רחמנא ליצלן, בקב״ה בבבת עינו. וכפי שאדמו״ר הזקן [לא ברור], מה שהם עושים כבבת עינו, קשור למה שאנחנו מדברים עליו כאן, לעניין התשובה. הוא אומר ש״בבת עינו״ היא החלק השחור שבעין, ה״אישון עינו״, השחור שבעין. בעין יש הלבן ויש השחור, ו״אין אדם רואה אלא מן השחור״. כך מובא במדרש: כשרוצים לראות, רואים דרך השחור שבעין. אדמו״ר הזקן מפרש את העניין ברוחניות, ש...

14:19 און דעמאלט ווערט שפעטער „יבוננהו“. „יבוננהו“, דאס גייט אויף שמחת תורה, שמיני עצרת, די תורה, יא. דעמאלט מסיים די תורה, מען הייבט אן תורה פון דאס ניי, אז דער אויבערשטער גיט א אידן „יבוננהו“, ער גיט אים דעם כח הבינה, כח ההשגה, מען זאל קענען לערנען תורה, פארשטיין תורה, און נאך אמאל זיך ובינה מיט דעם אויבערשטן פון דאס ניי. און דערנאך זאגט ער ווייטער: „יצרנהו כאישון עינו“. וויבאלד דער אויבערשטער האט ליב א אידן אהבה עצמית, און ער נעמט אן זיין תשובה, וואס זיי טוען אין די טעג, איז ממילא „יצרנהו כאישון עינו“. דער אויבערשטער גיט אכטונג אויף דעם אידישן פאלק, און די אכטונג ביי אים איז „כאישון עינו“. און דאס איז די פינטעלע פון דעם אויג, די שווארצע פינטעלע פון דעם אויג. און אויף דעם זאגט מען דאך אז „כל הנוגע בהם כנוגע בבבת עינו“. די וואס רירן אן, טשעפען זיך מיט א אידן, רחמנא ליצלן, פעלקער, גויים, גוישקייט, אז זיי וועלן זיך טשעפען מיט א אידן, איז „כנוגע בבבת עינו“ — רירן אן, רחמנא ליצלן, דעם אויבערשטן בבבת עינו. ווי דער אלטער רבי [לא ברור], וואס זיי טוען כבבת עינו, פארבונדן מיט דעם וואס מיר רעדן דא, דעם ענין פון תשובה. זאגט ער, אז „בבת עינו“, דאס איז דער חלק השחור שבעין, דאס איז דער „אישון עינו“, דאס איז דער שחור שבעין. אין אויג איז דא די ווייסע, און דא די שווארצע, און „אין אדם רואה אלא מן השחור“. אזוי ברענגט זיך אין מדרש. אז ווען מען וויל זען, זעט מען דורך דעם שחור שבעין. טייטשט דער אלטער רבי די רוחניות׳דיקע ענינים, אז...

15:54 השחרות שבעין מתייחסת לעבודת התשובה. שחרות היא אפלה, היא שחור, ירידת הנשמה למטה, תוהו. ״בארץ מדבר ובתהו ילל ישימון״ — זו ההתחלה של השחרות: שחור, אפלה, חושך כפול ומכופל; כאן יש תמיד חושך. ודווקא משם באה הראייה מן השחרות שבעין, וזוהי מעלת התשובה. דווקא בכוח הזה: מעלתו של בעל תשובה היא שהוא בא מעומק תחת, מעולם החושך. ומן השחרות שבעין, דווקא משם בא הצורי. וזה העילוי הגדול של תקופת עשרת ימי תשובה, ושל מה שמתרחש ביום כיפור: מהפך חשוכא לנהורא ומרירו למיתקא. החושך עצמו מתהפך לאור, וזה מביא אותו לראייה, למדרגה העמוקה של ראיית אלוקות. כלשון הפסוק: ״ה׳ לי בעוזרי ואני אראה בשונאי״. דווקא דרך השונא, דרך המנגד, באים לראייה, לראייה עמוקה של אלוקות. היא באה דווקא מעולם החושך. וזה מה שהוא אומר, ״יצרנהו כאישון עינו״: על ידי עבודת התשובה מגיעים לאישון עינו. דווקא מתוך החושך, מתוך הריחוק, הדבר מתרחש על ידי תשובה. על זה נאמר ״במקום שבעלי תשובה עומדים, אפילו צדיקים גמורים אינם יכולים לעמוד״, וכל זה מתרחש על ידי עבודת התשובה. ועל כך אומר הפסוק: ״כנשר יעיר קנו על גוזליו ירחף, יפרוש כנפיו יקחהו, ישאהו על אברתו״. מבארים זאת בחסידות: לנשר יש מידת רחמים גדולה. ובנשר מראים את הכוח הזה. מצד אחד, הנשר הוא אחת מן החיות שבמרכבה; כלומר, הוא נמצא במדרגות העליונות ביותר, חיות המרכבה, פני נשר. ומצד שני אומרים שדווקא הנשר הוא עוף טמא, עוף טמא. ושלמה המלך שואל שאלה

15:54 די שחרות שבעין, דאס גייט אויף די עבודת התשובה. שחרות, דאס איז טונקל, דאס איז שווארץ, ירידת הנשמה למטה, תוהו. „בארץ מדבר ובתהו ילל ישימון“ — איז דאס אנהייב פון שחרות, יא, שווארץ, טונקל, חושך כפול ומכופל, דא איז אלעמאל חושך. און פון דעם וועג, דאן איז דא א ראיה פון דער שחרות שבעין, און דאס איז במעלת התשובה. מיט דעם כח דווקא, אז די מעלה פון א בעל תשובה איז אז עס נעמט פון עמק תחת, עס נעמט פון עולם החושך. און פון שחרות שבעין, דווקא פון דארטן קומט דער צורי. און דאס איז דער גרויסער עילוי פון דער תקופה פון עשרת ימי תשובה, און דאס וואס געשעט ביום כיפור: עס איז מהפך חשוכא לנהורא ומרירו למיתקא. אז דער חושך אליין ווערט מהפך לאור, און דאס ברענגט אים צו ראיה, צו דער עמוקער מדרגה פון ראיית אלקות. עס איז בלשון הפסוק: „ה׳ לי בעוזרי ואני אראה בשונאי“. אז דורך דעם שונא, דורך דעם מנגד, דורך דעם ווערט א ראיה, צו דער עמוקער ראיה פון אלקות. עס איז דווקא נמצא פון עולם החושך. און דאס וואס ער זאגט: „יצרנהו כאישון עינו“ — אז דורך דער עבודה פון תשובה, דאס איז אישון עינו. דווקא פון חושך, פון חושך, עס געשעט דורך תשובה, דורך ריחוק. דאס רופט מען „במקום שבעלי תשובה עומדים, אפילו צדיקים גמורים אינם יכולים לעמוד“, און דאס אלץ געשעט דורך דער עבודה פון תשובה. און אויף דעם זאגט דער פסוק: „כנשר יעיר קנו על גוזליו ירחף, יפרוש כנפיו יקחהו, ישאהו על אברתו“. דאס מבאר׳ט מען אין חסידות: דער נשר — ביים נשר איז פאראן א גרויסע מדת הרחמים. און פון דעם נשר איז מען מראה דעם כח. אז דער נשר, מצד אחד, איז איינע פון די חיות אין דער מרכבה, דאס הייסט אז ער געפינט זיך אין די העכסטע מדרגות, חיות המרכבה, פני נשר. און מצד שני זאגט מען, דווקא דער נשר איז אן עוף טמא, אן עוף טמא. און שלמה המלך פרעגט א שאלה

18:02 במשלי: ״שלשה המה נפלאו ממני — דרך הנשר בשמים״. איך מגיע הנשר לשמים? זו שאלתו של שלמה המלך. איך ייתכן שעוף טמא, והנשר בשמים? מובן שהשאלה היא על מה שכתוב שם, אבל אנחנו מדברים על הנשר. ויש עוד שאלה קשה: מבואר בחסידות, בקבלה, שהנשר הוא קו האמצעי, מידת הרחמים. אפשר לראות רחמנות אצל הנשר; בהמשך הפסוקים נאמר: ״על גוזליו ירחף״. זה מצד הרחמנות, משום שהוא דואג להם. אלה פרטים שמובאים שם, ורש״י מסביר אותם. זו מידת הרחמים שיש אצל הנשר; הוא נמצא במדרגה הגבוהה ביותר של רחמים. ושלמה המלך תמה: איך ייתכן שעוף טמא נמצא בגובה כזה? הביאור על פי חסידות הוא שהכיוון מתהפך, ומגיעים אף גבוה יותר. הנפילה מתהפכת. אף שהיה נשר, נשמה יהודית, הרי היא, רחמנא ליצלן, סטתה מן הדרך ונפלה מן המקום הגבוה, התרחקה. ורחמנא ליצלן, ייתכן שירדה נמוך מאוד, לגמרי, עד מטה מטה. נשר — הוא נושר ונופל ונופל, בנפילה עד תכלית הריחוק. וזה גופא הפלא: איך אותו נשר מגיע עד שמים ושמי השמים? הוא יכול לעלות על ידי עבודת התשובה, להגיע למדרגה עמוקה כל כך. לאיזו מדרגה? ״על אברתו״. מבואר בחסידות: מהו ״על אברתו״? זו מדרגה שלמעלה מתורה ומצוות, שהן איברים. כי הרבי מביא בתניא: רמ״ח מצוות עשה כנגד רמ״ח איברים; אלו איברים דמלכא, כביכול איבריו של הקב״ה, רמ״ח מצוות עשה. זהו ״על אברתו״. אבל בעל תשובה מגיע עוד למעלה מצדיק, על ידי כך שהוא

18:02 אין משלי: „שלשה המה נפלאו ממני — דרך הנשר בשמים“. ווי קומט דער נשר בשמים? דאס איז די שאלה פון שלמה המלך. ווי קומט דאס, אן עוף טמא, און נשר בשמים? פארשטייט זיך, די שאלה איז אויף וואס עס שטייט דארטן, אבער מען רעדט וועגן נשר. און נאך א שווערע שאלה: עס איז מבואר אין חסידות, אין קבלה, אז נשר איז קו האמצעי, דאס איז מדת הרחמים. מען קען זען אויפן נשר רחמנות; עס שטייט ווייטער אין די פסוקים: „על גוזליו ירחף“. דאס איז מצד הרחמנות, דאס וואס ער זארגט זיך פאר זיי. דאס זענען אלץ פרטים, און רש״י איז מסביר. דאס איז די מדת הרחמים וואס איז דא ביים נשר; עס געפינט זיך אין דער העכסטער מדרגה פון רחמים. און שלמה המלך וואונדערט זיך: ווי קען דאס זיין? אן עוף טמא געפינט זיך אין אזא הויכקייט? דער ביאור על פי חסידות איז: עס גייט פארקערט, עס גייט נאך העכער. די נפילה גייט פארקערט. אז הגם עס איז געווען א נשר, אבער עס איז, רחמנא ליצלן, א אידישע נשמה פארקראכן, און אראפגעפאלן פון דעם הויכן, געגאנגען ווייט. און רחמנא ליצלן, עס קען זיין אז ער איז אראפ, ביז גאר אראפ, אין גאנצן, ביז מטה מטה. נשר — ער נושר און פאלט און פאלט, דורך נפילה, אראפגעפאלן אין תכלית הריחוק. און דאס איז גופא די הפלאה: ווי אזוי דער זעלבער נשר גייט ביז שמים ושמי השמים, ער קען ארויפגיין דורך עבודת התשובה, ער גייט צו אזא עמוקער מדרגה. אין וועלכער מדרגה? „על אברתו“. עס שטייט אין חסידות, וואס איז „על אברתו“? דאס איז העכער פון תורה ומצוות, וואס זענען איברים. ווייל דער רבי ברענגט אין תניא: רמ״ח מצוות עשה כנגד רמ״ח איברים, דאס זענען איברים דמלכא, כביכול די אויבערשטנס איברים, די רמ״ח מצוות עשה. דאס איז „על אברתו“. אבער א בעל תשובה גייט נאך העכער פון א צדיק דורך דעם וואס ער איז

19:56 בתנועה של תשובה. מתוך הריחוק שמתחילה, מתוך השחרות שמתחילה, בעל התשובה מגיע ל״על אברתו״, למעלה מתורה ומצוות. כי נשמת ישראל מושרשת למעלה אף מן התורה, ״וישראל קדמו״ — כך אומר המדרש. וכל זה מחזיר אותנו לפי הסדר למה שלומדים כעת, לתקופה של יום הכיפורים. וכך הוא אומר: ״ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר״. זה בא לתאר את נעילת השערים, כפי שמבואר בחסידות. בזמן נעילה סוגרים את השערים, ונשארות רק נשמות ישראל עם הקב״ה, שניהם לבדם. זהו ״ה׳ בדד ינחנו״. והדבר מתגלה במיוחד אחר כך, בשמחת תורה. ומובא בספרים שזמן שמחת תורה הוא הזמן של ״ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר״: אז ישראל ומלכא בלחודוהי, על ידי השמחה. וזו השמחה הגדולה של הימים האלה, לאחר שעוברים את עבודת התשובה. בפסוקים הללו מבטאים את העושר, את הפלא, את היוקר של יהודי, את האופן שבו מביטים עליו. וזו צריכה להיות העבודה בימים האלה, ובמיוחד בחודש תשרי: לקלוט בעומק ובפנימיות מהו יהודי, כמה יקר יהודי, ולהפנים את העניין. שגם אם, רחמנא ליצלן, ובפרט בזמננו, ילדים יהודים נופלים ומתרחקים מעט מן הדרך וכו׳, צריך לראות אותם באהבה גדולה וברחמים גדולים, ״כנשר״. כי כשמביטים ביהודי, צריך להביט בנשמתו, לראות אותו דרך הנשמה. ואז אפשר להאיר את האהבה, להאיר את האהבה העצמית, ולהפנים את היוקר הגדול ואת העילוי הגדול של נשמה יהודית אצל הקב״ה. ועל ידי זה לא ניתפס

19:56 בתנועה של תשובה. פון תחילת הריחוק, פון תחילת שחרות, ווערט ביים בעל תשובה אז ער גייט „על אברתו“, העכער פון תורה ומצוות. ווייל די נשמה פון ישראל איז מושרש נאך העכער פון תורה, „וישראל קדמו“ — דאס זאגט דער מדרש. און דאס אלץ ברענגט צוריק אין סדר, וואס מען לערנט איצט, די תקופה פון יום הכיפורים. און אזוי זאגט ער: „ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר“. דאס קומט צו זאגן נעילת השערים, ווי עס שטייט אין חסידות. אז די צייט פון נעילה, מען שליסט די שערים, און עס בלייבט נאר דער נשמות ישראל מיטן אויבערשטן, זיי ביידע באזונדער, אליין. דאס איז „ה׳ בדד ינחנו“. און ספעציעל קומט דאס ארויס בגילוי שפעטער אין שמחת תורה. און עס שטייט אין ספרים אז די צייט פון שמחת תורה איז דעמאלט די צייט פון „ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר“, אז דעמאלט זענען ישראל ומלכא בלחודוהי, דורך די שמחה. און דאס איז די גרויסע שמחה פון די טעג, וואס מען גייט דורך די עבודה פון תשובה. איז אין די צייט, אין די פסוקים, ברענגט מען ארויס די רייכקייט, די הפלאה, די טייערקייט, ווי אזוי מען קוקט אויף א אידן. און דאס דארף זיין די עבודה אין די טעג, ספעציעל חודש תשרי: מען זאל דערהערן בעומק און בפנימיות וואס דאס איז א איד, וואס די טייערקייט פון א איד איז, און דערהערן דעם ענין. אז אפילו, רחמנא ליצלן, בפרט אין אונזער צייט, אידישע קינדער וואס פאלן אראפ און זיי גייען אביסל ווייט פון דעם וועג וכו׳, דארף מען זיי זען מיט גרויס אהבה און גרויס רחמים, „כנשר“. ווייל א ישראל — קוקן אויף זיין נשמה, קוקן אויף אים דורך די נשמה. און דעמאלט קען מען מאיר זיין די ליבשאפט, מאיר זיין די אהבה עצמית, און דערהערן די גרויסע יקרות און דעם גרויסן עילוי פון אן אידישער נשמה ביים אויבערשטן. און דורך דעם וועט מען זיך נישט פארכאפן

21:43 על זה מדברים — וזה מאיר ומעורר את הכוחות הנעלמים, הכוחות העצמיים. כך אכן אפשר [לא ברור] ולהתחבר עם הקב"ה, וכך אכן יהיה ״ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר״. ובמיוחד מבקשים את הגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו. שנזכה בימים הקדושים של חודש השביעי שיתקיימו כל העניינים האלה באופן גלוי ממש: ״ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר״. וזה שייך גם לפסוקי הגאולה. וגם שם נאמר: ״ה׳ בדד ינחנו״, שיהודים הם תמיד... יהודים הם תמיד עם אחד ויחיד, ושזה יהיה בגילוי. שיהיה כך בימינו אלו בגילוי ממש, ובחסד וברחמים, גמר חתימה טובה, שנה טובה ומתוקה, שנת הגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.

21:43 וועגן דעם, און מען רעדט וועגן דעם — דאס איז מאיר. עס רופט ארויס די כחות הנעלמים, כחות עצמיים. אזוי טאקע קען זיין, [לא ברור], און זיך פארבינדן מיטן אויבערשטן, און אזוי זאל טאקע ווערן „ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר“. ספעציעל מען בעט זיך אויף דער גאולה האמיתית והשלימה דורך משיח צדקנו. זאל מען זוכה זיין טאקע אין די הייליגע טעג פון חודש השביעי, אז עס זאל מקוים ווערן די אלע ענינים באופן גלוי ממש: „ה׳ בדד ינחנו ואין עמו אל נכר“. און דאס גייט אויך אויף די פסוקי הגאולה. און דארטן שטייט אויך: „ה׳ בדד ינחנו“, וואס אידן זענען שטענדיג. אידן זענען שטענדיג איין און איינציק פאלק, און דאס זאל זיין בגילוי. זאל דאס טאקע זיין בימינו אלו בגילוי ממש, ובחסד וברחמים זאל זיין א גמר חתימה טובה, שנה טובה ומתוקה, שנת גאולה האמיתית והשלימה דורך משיח צדקנו.