לעבן חסידות · פרק 194 · 2025-09-10 · 27:24
פרשת תבא ח"י אלול - "את הוי׳ האמרת היום וגו׳ דער ענין פון אחדות השם אין דרך הבעש״ט און אלטער רבי
תיאור הפרק
•תניא פרק לג •לקוטי תורה פרשת כי תבוא •אמרי בינה בהקדמה •מאמרי את הוי׳ האמרת •ד״ה מים רבים תשי״ז
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 דובר 1 אחד הסיפורים שמספרים על אדמו"ר הזקן, בעל יום ההולדת של ח"י אלול, הוא שכאשר היה במאסר, בכלא, והיו לוקחים אותו למשפט, קראו לו פעמים רבות לחקירות ולדרישות שונות. אדמו"ר הזקן לקח איתו את התפילין. היה זה לפנות בוקר, והוא החזיק את התפילין איתו כדי שכאשר יגיע זמן קריאת שמע יוכל להניח אותן. כשהגיע זמן קריאת שמע, באמצע הדיון והחקירה, ביקש אדמו"ר הזקן שיעשו הפסקה, כי הוא רוצה להניח תפילין. כנראה שכבר נהגו בו אז במידה מסוימת של דרך ארץ, ונתנו לו את הדקות הספורות כדי שיוכל לומר קריאת שמע. אדמו"ר הזקן הניח את התפילין. באותה שעה היו שם בחדר גדול אנשים רבים: חוקרים, אנשים שדרשו וחקרו, שוטרים וכל מיני אנשים נוספים. החדר היה מלא אנשים. כשאדמו"ר הזקן התחיל להניח תפילין, נפלו אימה ופחד על כולם. עד כדי כך, שכאשר הניח את התפילין של ראש על ראשו, נפלו על כל האנשים אימה ופחד, פחד ורעדה כאלה, שאפילו אלה שישבו שם, הם
00:00 דובר 1 איינע פון די סיפורים וואס מ׳דערציילט בנוגע דעם אלטן רבי׳ן, דעם בעל יום הולדת פון ח״י אלול, אז בשעה דער אלטער רבי איז געווען אין תפיסה, געזעסן אין טורמע, און מ׳האט אים גענומען אויף מאכן דעם משפט, האט מען אים גערופן כמה וכמה פעמים אויף פארשידענע חקירות ודרישות. דער אלטער רבי האט מיטגענומען מיט זיך די תפילין. ס׳איז געווען פארטאג, און דער אלטער רבי האט געהאט די תפילין מיט זיך, כדי אז ווען עס קומט דער זמן פון קריאת שמע, זאל ער קענען לייגן תפילין. ס׳איז געווען בשעה ס׳איז געקומען די צייט פון קריאת שמע, אינמיטן דעם דין ומשפט, חקירה, האט דער אלטער רבי געבעטן אז זיי זאלן מאכן א הפסקה, אז ער וויל לייגן תפילין. ווייל, זע איך, דאס איז שוין געווען נאכדעם וואס מ׳האט געהאט פאר אים א שטיקל דרך ארץ, האט מען אים געגעבן די פאר מינוט אז ער קען זאגן קריאת שמע. דער אלטער רבי האט גענומען און געלייגט די תפילין. בשעת מעשה איז דארטן געווען א צימער, א גרויסער צימער, פול מיט א ריבוי מענטשן. ס׳זענען געווען חוקרים, דורשים, מיט משטרה, מיט כל מיני מענטשן וואס זענען געווען. דער צימער איז געווען פול מיט מענטשן. בשעה דער אלטער רבי האט גענומען לייגן די תפילין, איז אראפגעפאלן אן אימה ופחד אויף אלעמען. עד כדי כך, אז בשעה דער אלטער רבי האט ארויפגעלייגט די תפילין של ראש אויפן קאפ, איז געווארן אזא אימה ופחד, אזא פחד וציטער איז געפאלן אויף אלע מענטשן, אז ביז די וואס זענען געווען זיצן דארטן, זיי
01:33 דובר 1 לא יכלו לקום מרוב פחד ורעדה. הם פשוט נעשו משותקים. אלה שעמדו לא יכלו לזוז, לא יכלו ללכת; פשוט נפלו אימה ויראה על כל הנוכחים. רק לאחר שאדמו"ר הזקן סיים להניח תפילין וסיים את קריאת שמע, נרגעו האנשים, וגם זה לא מיד. ומאז השתנתה לגמרי צורת ניהול החקירה והיחס של כבוד כלפיו. הם הבינו שזה רב קדוש, וקראו לו רבי קדוש. הם הבינו שזה אדם שלא כדאי להתעסק איתו, ונהגו בו בכבוד אחר לגמרי. כשדיברו אחר כך על הסיפור הזה [לא ברור], שאלו את אדמו"ר הזקן: מהו המופת כאן, מהו הנס? ואדמו"ר הזקן אמר שזה לא מופת ולא נס. זה פסוק מפורש, ובאותה פרשה, בפרשת כי תבוא, נאמר: "וראו כל עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך ויראו ממך". כשכל עמי הארץ יראו ששם ה' נקרא עליך, הם יפחדו וירעדו. ועל כך אומרת הגמרא: "ותניא, רבי אליעזר הגדול אומר: אלו תפילין שבראש". מה פירוש "כי שם ה' נקרא עליך" שעמי הארץ רואים? הם רואים ששם ה', שמו של הקדוש ברוך הוא, נקרא עליך — והכוונה לתפילין. וממילא, כאשר יהודי מניח תפילין, עמי הארץ יראים
01:33 דובר 1 האבן זיך נישט געקענט אויפשטעלן פון שרעק און ציטער. זיי זענען געווארן פשוט פאראליזירט, זיי זענען געווארן פשוט משותק. די וואס זענען געשטאנען האבן זיך נישט געקענט רירן, נישט געקענט גיין; ס׳איז פשוט אן אימה ויראה געפאלן אויפן גאנצן עולם, אלע וואס זענען דארטן געווען. ביז דער אלטער רבי האט געענדיקט, נאך ער האט געענדיקט די תפילין, געענדיקט דעם קריאת שמע, ערשט שפעט איז דער עולם בארואיגט געווארן. און פון יעמאלט איז געווארן גאר אן אנדער הנהגה פון דער חקירה, פון דער כבוד. זיי האבן פארשטאנען אז עס איז א הייליגער רב, זיי האבן אים גערופן א הייליגער רבי׳ן. זיי האבן פארשטאנען אז עס איז א מענטש וואס ס׳איז נישט כדאי זיך אנצוהייבן מיט אים, און מ׳האט אים געגעבן גאר אן אנדער כבוד. בשעה מ׳האט גערעדט וועגן דעם סיפור נאך [לא ברור], און געזאגט דעם אלטן רבי׳ן: וואס איז דא דער מופת דא, וואס איז דא דער נס? און דער אלטער רבי האט געזאגט אז עס איז נישט קיין מופת, עס איז נישט קיין נס. ס׳איז א בפירוש׳ער פסוק, און אין דער זעלבער סדרה, אין פרשת כי תבוא, שטייט דאך: „וראו כל עמי הארץ כי שם ה׳ נקרא עליך ויראו ממך“. אז אלע עמי הארץ וועלן זען דעם אויבערשטנס נאמען איז „נקרא עליך ויראו ממך“, זיי וועלן ציטערן און פחד׳ן. זאגט דאך אויף דעם די גמרא: „ותניא, רבי אליעזר הגדול אומר: אלו תפילין שבראש“. אז וואס איז דאס, די עמי הארץ, „שם ה׳ נקרא עליך“? אז זיי זען דעם „שם ה׳“, דעם אויבערשטנס נאמען, „נקרא עליך“ — דאס גייט אויף תפילין. און במילא, אז א איד לייגט תפילין, איז עמי הארץ האבן פון
03:02 דובר 1 מכך. שאלו את אדמו"ר הזקן: הרי רואים שיהודים מניחים תפילין, ולא רואים שאנשים מפחדים. כשאדמו"ר הזקן הניח תפילין נפלו אימה ויראה, אבל כשיהודי סתם מניח תפילין, היכן רואים אימה ויראה? ואדמו"ר הזקן השיב שלשון חז"ל היא "תפילין שבראש". לא נאמר "תפילין שעל הראש", אלא "תפילין שבראש". פירוש "תפילין שבראש" הוא שלא די להניח את התפילין על הראש, אלא צריך לחיות עם התפילין. התפילין צריכות להיכנס פנימה; תוכנן של התפילין צריך לחדור אל המוח, להיות בראש, בפנים. כלומר, הכוונה והתוכן של התפילין מבטאים את העניין של "שם ה' נקרא עליך"; הדבר צריך לחדור אל האדם, אל מוחו ואל ראשו, ואז מתקיים העניין של אימה ויראה, "ויראו ממך". העניין הזה מבואר גם בדברי אדמו"ר האמצעי. כידוע, אדמו"ר האמצעי כותב בהקדמה לאמרי בינה [לא ברור]. אמרי בינה הוא אחד מספריו של אדמו"ר האמצעי. וידוע שאמרי בינה אינו סתם ספר, אלא אחד מספרי החסידות העמוקים ביותר, ויש אומרים שהוא העמוק שבהם. הרביים אמרו על אמרי בינה דברים מופלגים. נדמה לי שאדמו"ר
03:02 דובר 1 דעם מורא. האט מען געפרעגט דעם אלטן רבי׳ן: מ׳זעט דאך אז אידן לייגן תפילין, און מ׳זעט נישט אז מ׳האט מורא. דער אלטער רבי האט געלייגט תפילין, דער אלטער רבי — האט עס געפאלן אן אימה ויראה, אבער א סתם איד לייגט תפילין, וואו זעט מען אן אימה ויראה? און דער אלטער רבי האט אים געענטפערט אז דער לשון חז״ל איז „תפילין שבראש“. ס׳שטייט נישט „תפילין שעל הראש“, ס׳שטייט „תפילין שבראש“. דער טייטש פון „תפילין שבראש“ איז, דער טייטש איז אז נישט נאר דאס מ׳לייגט די תפילין אויפן קאפ, נאר מ׳דארף דאך לעבן מיט די תפילין. אז די תפילין דארף אריינגיין, דער תוכן פון תפילין, דער אינהאלט פון תפילין, דארף דורכנעמען אין דער מח, דארף זיין בראש, אינעווייניג. דאס הייסט, די כוונה פון תפילין, דער אינהאלט פון תפילין, ברענגט ארויס אז דאס איז דער „שם ה׳ נקרא עליך“, אז ס׳דארף דורכנעמען דעם מענטשן, אין דער מח, אינעם קאפ, און דעמאלט פאלט דער אינהאלט פון אימה ויראה, „ויראו ממך“. אז דער אינהאלט איז מבואר אויך אין דעם מיטעלן רבי׳ן. דאך ידוע אז דער מיטעלער רבי שרייבט אין דער הקדמה פון אמרי בינה, וואס ער שרייבט דארטן [לא ברור]. דער אמרי בינה, דאס איז איינע פון די ספרים פון דעם מיטעלן רבי׳ן. און ס׳איז ידוע אז אמרי בינה, דאס איז נישט סתם א ספר, דאס איז גאר פון די טיפסטע ספרים, אדער יש אומרים גאר דער טיפסטער ספר חסידות. וואס די רביים האבן געזאגט אויף אמרי בינה, האבן זיי געזאגט אויף דעם גאר שטארקע ענינים. עס דאכט זיך דער
04:31 דובר 1 הצמח צדק או אדמו"ר המהר"ש אמרו, שכאשר שמעו אמרי בינה, כלו להם התקווה והראש מרוב עומקו. וכידוע, יש ביטויים המתארים את ספר אמרי בינה כאחד מספרי החסידות העמוקים ביותר. תוכנו של הספר הוא אחדות ה'. אמרי בינה הוא הספר שבו אדמו"ר האמצעי בונה על מאמריו של אדמו"ר הזקן, מבאר אותם, מאריך ומרחיב בהם, מדייק בהם ומסביר את העניינים ואת ההתבוננות שיהודי צריך להתבונן בה. בהקדמה לאמרי בינה הוא כותב שמטרת מאמרי החסידות שאדמו"ר הזקן היה אומר בשבתות — כל מטרת התגלותה של תורת חסידות חב"ד על ידי אדמו"ר הזקן — הייתה לתת לחסידים אמצעי לקיים את מצוות אחדות ה', להתבונן בעניין של אחדות ה'. ובפרט בעניין אחדות ה' שגילה הבעל שם טוב. ידוע שהבעל שם טוב גילה את העומק שבאחדות ה': אחדות ה' של "אין עוד מלבדו", אחדות ה' של "הוא לבדו ואין זולתו". אחדות ה' האמיתית פירושה שכל מציאות העולם אינה מציאות כלל, וכל המציאות היא אלוקות. לא רק שיש השגחה ויש אלוקים בעולם, אלא שבהשגחה אין שום מציאות כלל: לא אני, לא יש, לא [לא ברור].
04:31 דובר 1 צמח צדק אדער דער רבי מהר״ש האבן געזאגט, אז ביי זיי איז אויסגעגאנגען אין דער האפענונג און קאפ פון הערן אין אמרי בינה. און כידוע, וואס עס קומט אין די לשונות אז דער ספר אמרי בינה איז גאר פון די טיפסטע ספרים חסידות. וואס דער תוכן פון ספר איז אחדות ה׳. אמרי בינה, דאס איז דער ספר וואס דער מיטלער רבי בויט אויף די מאמרים פון דעם אלטן רבי, מבאר, מאריך ומרחיב, ומדייק אין דעם, און מסביר ענינים און התבוננות, וואס א איד דארף זיך מתבונן זיין. שרייבט ער אין דער הקדמה צו אמרי בינה, אז די כוונה פון דעם וואס דער אלטער רבי פלעגט זאגן די מאמרי חסידות, מיט די שבתים און שבתות, איז — די גאנצע כוונה פון דער התגלות חסידות, וואס עס איז נתגלה געווארן תורת חסידות חב״ד פון דעם אלטן רבי, איז געווען כדי צו געבן חסידים א מיטל צו קענען מקיים זיין די מצוה פון אחדות ה׳, זיך מתבונן זיין אין דעם ענין פון אחדות ה׳. וואס דער ענין פון אחדות ה׳, באופן מיוחד, וואס דער בעל שם טוב האט דאך מגלה געווען — עס איז ידוע אז דער בעל שם טוב האט מגלה געווען העמקות אין אחדות ה׳: דער אחדות ה׳ פון אין עוד מלבדו, דער אחדות ה׳ פון הוא לבדו ואין זולתו. אז דער אמת׳ער אחדות ה׳ איז, אז די גאנצע מציאות פון וועלט איז גאר קיין מציאות נישט, און די גאנצע מציאות איז אלקות. נישט נאר אין השגחה, נאך א גאט אויף דער וועלט, נאר עס איז גאר אין השגחה קיין שום מציאות, נישט קיין איך, נישט קיין יש, נישט קיין [לא ברור].
05:51 דובר 1 כי ״אין עוד מלבדו״ כפשוטו: הכול אלוקות, והכוח האלוקי הוא המהווה, המחיה והמקיים כל דבר בכל רגע ורגע. וזהו מיסודות תורת הבעל שם טוב, כפי שמבואר באריכות בשער היחוד והאמונה שבתניא. אדמו"ר הזקן הרי הביא פירוש מהבעל שם טוב על ״לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״ — דבר ה׳ בורא בכל רגע ורגע. ועל היסוד הזה בנה אדמו"ר הזקן את שנים־עשר הפרקים של שער היחוד והאמונה, כדי להמחיש את העניין. אומר אדמו"ר האמצעי שבעצם כל מאמרי החסידות שאמר אדמו"ר הזקן נועדו לתת לחסידים עניינים להתבוננות באחדות ה׳, ביחודא עילאה וביחודא תתאה; כיצד העולם והאלוקות הם דבר אחד. על ידי כך אפשר לקיים את המצווה ״לאהבה את ה׳״, להגיע לאהבת ה׳ וליראת ה׳ כפי שנדרש מיהודי, ולהשלים את תכלית הכוונה של דירה בתחתונים. בפרט בדורות שלנו, כשאנחנו כבר עומדים לפני זמן הגאולה, חשוב שיהודי יהיה חדור בעניין של אחדות ה׳ האמיתית. כותב אדמו"ר האמצעי שזהו העניין של הנחת תפילין שבראש. והוא אומר דברים חריפים מאוד, שקשה אפילו לחזור עליהם: הגמרא בראש השנה אומרת ש״קרקפתא דלא מנח תפילין״ נקרא ״פושעי ישראל בגופן״. שיהודי אשר הוא —
05:51 דובר 1 ווייל אין עוד מלבדו, כפשוטו, אלץ איז אלקות און דער כח אלקי וואס איז מהוה ומחיה ומקיים כל דבר רגע ורגע. און דאס איז פון די יסודות תורת הבעל שם טוב, ווי ס׳איז מבואר באריכות אין שער היחוד והאמונה אין תניא. און דער אלטער רבי האט דאך גענומען א פירוש פון בעל שם טוב: „לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״ — דער דבר ה׳ איז באשאפן כל רגע ורגע. און אויף דעם שטעלט אויך דער אלטער רבי די צוועלף פרקים אין שער היחוד והאמונה, אראפצומאלן דעם ענין. זאגט דער מיטלער רבי אז בעצם די אלע מאמרי חסידות וואס דער אלטער רבי האט געזאגט, איז דאס אלץ געווען כדי צו געבן חסידים די עניני התבוננות, אין די ענינים פון אחדות ה׳, פון יחודא עילאה, פון יחודא תתאה; ווי אזוי וועלט מיט ג־טליכקייט איז איין זאך. וואס דורך דעם קען מען מקיים זיין די מצוה „לאהבה את ה׳״, צו קומען צו דעם, צו אהבה, אהבת ה׳ און יראת ה׳, ווי ס׳איז נוגע ביי אידן, און משלים זיין תכלית הכוונה פון דירה בתחתונים. בפרט אין אונזערע דורות, מ׳געפינט זיך שוין פארן זמן פון דער גאולה, איז נוגע אז א איד זאל דורכגעווייקט ווערן אין דעם ענין פון אחדות ה׳ האמיתית. שרייבט דער מיטלער רבי אז דאס איז דער ענין פון הנחת תפילין שבראש. און ער זאגט זייער שארפע ווערטער, שרעקלעך צו איבערחזר׳ן אפילו: די גמרא זאגט דאך אז „קרקפתא דלא מנח תפילין״, דאס ווערט אנגערופן „פושעי ישראל בגופן״, די גמרא ראש השנה. אז א איד וואס ער —
07:08 דובר 1 שקרקפתא, ראש, שלא מונחים עליו תפילין, רחמנא ליצלן, נקרא ״פושעי ישראל בגופן״. אומר אדמו"ר האמצעי על דרך זה, שקרקפתא שאינו מניח בה את ענייני אחדות ה׳, תפילין שבראש — שעניין התפילין הוא אחדות ה׳ — אם הדבר אינו מונח אצלו בראש, בפנימיות, והוא אינו מתבונן בענייני יחודא עילאה, יחודא תתאה ואחדות ה׳, הוא משתמש שם בלשון שזהו, רחמנא ליצלן, עניין של ״פושעי ישראל בנשמתן״. זאת אומרת שיהודי צריך לשמוע ולהבין, וגם לקלוט ולהפנים, להעמיק, להתעמק ולהתבונן בענייני אחדות ה׳ שהתגלו על ידי הבעל שם טוב והתבארו על ידי אדמו"ר הזקן. וכאן עולה השאלה הידועה: מה עשו עד אז? הרי היו יהודים שלמים וטובים עד זמן הבעל שם טוב, עד זמנו של אדמו"ר הזקן. איך היה עד אז? התירוץ הידוע לכל זה הוא ״יפה בעתו״: כל דבר התגלה בעתו ובזמנו. כשהגיע הזמן שהקב"ה גילה את הדברים, כשהגיע הזמן של ״נפתחו השמים ואראה מראות אלקים״. הזמן של ״נפתחו השמים״, כפי שכתוב בסדר —
07:08 דובר 1 אז א קרקפתא, א קאפ, אז דעם ליגט נישט אין תפילין, רחמנא ליצלן, רופט מען אים „פושעי ישראל בגופן״. זאגט דער מיטלער רבי על דרך זה, אז א קרקפתא וואס ער איז נישט מניח די ענינים פון אחדות ה׳, תפילין שבראש — אז דער ענין פון תפילין, וואס דאס איז דער אחדות ה׳ — אויב ביי אים ליגט דאס נישט בראש, בפנימיות, אז ער איז נישט מתבונן אין די ענינים פון יחודא עילאה, יחודא תתאה און אחדות ה׳, זאגט ער דעם לשון דארט, אז דאס איז, רחמנא ליצלן, אן ענין פון פושעי ישראל בנשמתן. דאס הייסט אז א איד דארף הערן און פארשטיין, און דערביי זיך אפלייגן און דערהערן, זיך מעמיק זיין, זיך פארטיפן און זיך מתבונן זיין אין די ענינים פון אחדות ה׳, וואס איז נתגלה געווארן דורך דעם בעל שם טוב און איז מבואר געווארן דורך דעם אלטן רבי. וואס דא ווערט דאך די שאלה ידועה: וואס האט מען געטאן ביז דעמאלט? עס זענען דאך געווען אידן שלמים וטובים ביזן זמן הבעל שם טוב, ביזן זמן פון דעם אלטן רבי. ווי איז עס געווען ביז דעמאלט? איז דא דער תירוץ הידוע אויף דעם אלעם, אז „יפה בעתו״, וואס יעדע זאך איז נתגלה געווארן בעתו ובזמנו. ווי שארף עס איז געקומען צו גיין, אז עס איז געקומען צו גיין דאס זמן וואס דער אויבערשטער האט מגלה געווען, וואס עס איז געקומען צו גיין דאס זמן וואס „נפתחו השמים ואראה מראות אלקים״. דאס זמן פון „נפתחו השמים״ וואס עס שטייט אין סדר —
08:30 דובר 1 בתקופת ביאת משיח יתגלה עניין פנימיות התורה. יתגלו מעיינות החכמה ופנימיות התורה, שהם העניינים שהתגלו מזמן הבעל שם טוב ואילך. ממילא יש חיוב והכרח לדעת היכן עומדים, להתבונן, ללמוד ולהעמיק בענייני אחדות הוי׳ האמיתית. בפרט שהדבר קשור להכנה לגאולה. כי אז, בגאולה, תתגלה אמיתת הוי׳ לעיני כול. בגאולה יתקיים ״ונגלה כבוד הוי׳ וראו כל בשר יחדיו כי פי הוי׳ דיבר״, וכן ״ומלאה הארץ דעה את הוי׳״, ו״והיה הוי׳ למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה הוי׳ אחד ושמו אחד״. וכאן העניין: כפי שמובא בשם הבעל שם טוב באות ת׳, הבעל שם טוב בא לגלות את ענייני פנימיות התורה בקשר לגאולה. לזה צריך יהודי להכין את עצמו, ולהיכנס לאווירה של זמן הגאולה, על ידי התבוננות והעמקה, הבנה ועבודה בסוגיה של אחדות הוי׳: ללמוד אותה בשכל ולהתבונן בה. ואחר כך להוריד זאת למידות שבלב, כפי שאומר אדמו"ר הצמח צדק, שצריך להפנים —
08:30 דובר 1 בתקופת ביאת משיח וועט נתגלה ווערן דער ענין פון פנימיות התורה. עס וועט נתגלה ווערן די מעיינות החכמה און די פנימיות התורה, וואס דאס זענען די ענינים וואס זענען נתגלה געווארן פון זמן הבעל שם טוב און ווייטער. איז דאך ממילא דער חיוב און דער הכרח אז מען זאל וויסן אויף וואס מען שטייט, אז מען זאל זיך מתבונן זיין און לערנען, פארטיפן זיך אין די ענינים פון אחדות הוי׳ האמיתי. בפרט אז דאס איז פארבונדן מיט הכנה צו דער גאולה. ווייל דארטן, אין דער גאולה, וועט דעמאלט נתגלה ווערן דער אמת הוי׳ לעין כל. אין דער גאולה וועט זיין ווען ״ונגלה כבוד הוי׳ וראו כל בשר יחדיו כי פי הוי׳ דיבר״, און ״ומלאה הארץ דעה את הוי׳״, און ״והיה הוי׳ למלך על כל הארץ, ביום ההוא יהיה הוי׳ אחד ושמו אחד״. און כאן די זאך, ווי דער בעל שם טוב שטייט אין אות ת׳, דער בעל שם טוב איז געקומען מגלה זיין די ענינים פון פנימיות התורה אין שייכות צו דער גאולה. אז דאס איז דאס וואס א איד דארף זיך צוגרייטן און אריינגיין אין דעם אוויר פון זמן הגאולה, דורך דעם וואס מען איז זיך מתבונן און מען איז זיך מעמיק, און מען פארשטייט און מען ארבעט אין דער סוגיא פון אחדות הוי׳, דאס לערנען מיט שכל און זיך מתבונן זיין. און דערנאך דאס אראפצוטראגן אין מידות שבלב, ווי דער צמח צדק זאגט דעם לשון, אז מען זאל דערהערן אין א פנימיות אז
09:47 דובר 1 שבתחתונים עושים מן העולם אחד ומגלים כאן בעולם את ״אין עוד מלבדו״. זוהי הגאולה הפנימית, המכינה לגאולה הכללית, שבה תהיה התגלות אמיתת הוי׳ לעיני כול: ״ומלאה הארץ דעה את הוי׳ כמים לים מכסים״. לכן, בפרט, לומדים בסדרה של היום, בפרשת כי תבוא, עוד עניינים הקשורים למצוות אחדות הוי׳ שאומרים בקריאת שמע. מוצאים גם פסוק על דרך זה, המדבר על אותו עניין שהוזכר קודם בפרשה: ״את הוי׳ האמרת היום וגו׳״, ״והוי׳ האמירך היום״. הפסוקים שם מדברים על כך שהקב"ה בחר ביהודים, ויהודים בוחרים בקב"ה. ״את הוי׳ האמרת״ — יהודים משבחים, יהודים מייחדים, יהודים ״האמרת״ אותו. רש״י אומר ש״האמרת״ הוא לשון שבח. כלומר, יהודים משבחים את הקב"ה, ואחר כך הקב"ה משבח את היהודים. והפסוקים מפרטים בזה כמה וכמה פרטים. מן הפסוקים האלה לומדים חז״ל גם על התפילין: הגמרא אומרת שכשם שיהודי מניח תפילין, כך גם הקדוש ברוך הוא מניח תפילין. כך מבואר גם במדרש על ״מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל״: את מה שהקב"ה אומר ליהודים לעשות, הוא עושה בעצמו. ואת מה שהוא עושה בעצמו, היהודים עושים
09:47 דובר 1 אין תחתונים מאכן פון דער וועלט איין און מגלה זיין דעם אין עוד מלבדו דא אויף דער וועלט, וואס דאס איז די גאולה פנימית, וואס מאכט די הכנה צו דער גאולה הכללית, וואס דעמאלט וועט זיין דער התגלות פון אמת הוי׳ לעין כל, ״ומלאה הארץ דעה את הוי׳ כמים לים מכסים״. וואס וועגן דעם בפרט לערנט מען אין דער היינטיקער סדרה, אין פרשת כי תבוא, לערנט מען נאך די ענינים פארבונדן מיט די מצוה פון אחדות הוי׳, וואס מען זאגט אין קריאת שמע. געפינט מען אויך א פסוק על דרך זה, וואס רעדט וועגן דעם זעלבן ענין וואס איז פריער אין דער פרשה, וואס דארטן זאגט ער אז ״את הוי׳ האמרת היום וגו׳״, ״והוי׳ האמירך היום״. די פסוקים רעדן דארטן, דאס איז: דער אויבערשטער האט אויסגעקליבן אידן, און אידן קלייבן אויס דעם אויבערשטן. ״את הוי׳ האמרת״ — אידן זיינען משבח, אידן זיינען מייחד, אידן האבן אים ״האמרת״. רש״י זאגט, ״האמרת״ לשון שבח. דאס הייסט וואס אידן זיינען משבח דעם אויבערשטן. און דערנאך דאס וואס דער אויבערשטער איז משבח אידן. און ווי עס מפרט אין די פסוקים כמה וכמה פרטים, וואס אזעלכע פסוקים, דורך דעם לערנען חז״ל אויך וועגן די תפילין. וואס די גמרא זאגט אז אזוי ווי א איד לייגט תפילין, איז הקדוש ברוך הוא אויך מניח תפילין. אזוי מבואר אויך אין מדרש, אז ״מגיד דבריו ליעקב חוקיו ומשפטיו לישראל״, אז דאס וואס דער אויבערשטער זאגט אידן צו טאן, דער אויבערשטער אליין טוט. און דאס וואס ער אליין טוט, איז די אידן טוען
11:19 דובר 1 [לא ברור] למטה. קודם הוא עושה, ואחר כך, כשהיהודים עושים, הרי זה ממילא מלמטה למעלה. על ידי מה שהיהודים עושים, הם פועלים גם למעלה [לא ברור]. ישנו העניין של הקדוש ברוך הוא מניח תפילין. שואלת הגמרא: ״תפילין דמרי עלמא מה כתיב בהו?״ מה כתוב בתפילין של הקדוש ברוך הוא? בתפילין שלנו כתוב ״שמע ישראל הוי׳ אלקינו הוי׳ אחד״. אבל מה כתוב בתפילין של הקדוש ברוך הוא? ״ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ״. כשם שהקדוש ברוך הוא אחד והיהודים מייחדים את הקדוש ברוך הוא, כך גם הקדוש ברוך הוא מייחד את היהודים: ״ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ״, שהיהודים הם גוי אחד בארץ. הרבי מפרש על כך: מה פירוש ״גוי אחד בארץ״? שהיהודים מגלים את ה״אחד״ בארץ. אין פירוש ״גוי אחד בארץ״ רק שהם עם מיוחד. הרי אומרים ״אתה אחד ושמך אחד ומי כעמך כישראל גוי אחד בארץ״, ואומרים זאת גם במנחה. אדמו"ר הזקן מפרש כאן ש״ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ״ פירושו שעניינו של עם ישראל, מטרתו, תכליתו ועניינו בחיים, הוא להיות עם שמביא את ה״אחד״ אל הארץ, ממש לגלות את ה״אחד״ בארץ. שבעניינים ארציים, בעניינים גשמיים ובעניינים חומריים לא ייפרדו מאחד האמת. ואדמו"ר הזקן אומר זאת גם בתניא, באגרת הקודש סימן ט׳, ובכמה וכמה מאמרי חסידות: שבארץ, בחומריות ובגשמיות, רואים ממש את אחדות הוי׳ בעולם. וזהו ״גוי אחד בארץ״, ה״אחד״ שנמשך בארץ. שהיהודים גם מבארים את עניין אחדות
11:19 דובר 1 [לא ברור] למטה. פריער טוט ער, און דערנאך, אז די אידן טוען, איז ממילא מלמטה למעלה. דורך דעם וואס אידן טוען, פועל׳ט עס למעלה אויך [לא ברור]. איז פאראן דער ענין פון הקדוש ברוך הוא מניח תפילין. פרעגט אים די גמרא: ״תפילין דמרי עלמא מה כתיב בהו?״ וואס שטייט אין אויבערשטנס תפילין? אין אונזערע תפילין שטייט ״שמע ישראל הוי׳ אלקינו הוי׳ אחד״. וואס אבער שטייט אין אויבערשטנס תפילין? ״ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ״. אז אזוי ווי דער אויבערשטער איז אחד און אידן זיינען מייחד דעם אויבערשטן, איז דער אויבערשטער אויך מייחד אידן: ״ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ״, אז אידן זיינען גוי אחד בארץ. טייטשט אויף דעם דער רבי: וואס איז דער טייטש גוי אחד בארץ? אז אידן זיינען מגלה דעם אחד בארץ. עס איז נישט דער טייטש גוי אחד בארץ בפרט אז עס איז א פאלק מיוחד. יא, ״אתה אחד ושמך אחד ומי כעמך כישראל גוי אחד בארץ״, און מען זאגט עס אויך אין מנחה. דער אלטער רבי טייטשט אויף דא, אז דער טייטש ״ומי כעמך ישראל גוי אחד בארץ״, אז עם ישראל, זייער ענין, זייער מטרה, זייער תכלית און זייער ענין בחיים איז זיין א גוי וואס ברענגט דעם אחד בארץ, ממש זיין דעם אחד בארץ. אז אין ענינים ארציים, ענינים גשמיים, ענינים חומריים, איז לא יפולו מאחד האמת. און דער אלטער רבי זאגט דאס נאך אפילו אין תניא, אין אגרת הקודש סימן ט׳, און אין כמה וכמה מאמרי חסידות, אז אין ארץ, אין חומריות, אין גשמיות, זעט מען ממש דעם אחדות הוי׳ בעולם. און דאס איז דער גוי אחד בארץ, דער אחד וואס נמשך. אז אידן זיינען אויך מסבירים אין אחדות.
13:02 דובר 1 הוי׳, ועל ידי כך הם מכניסים את ה״אחד״ אל הארץ, וממילא הם גוי אחד בארץ. וזוהי המיוחדות, זהו עניין ה״אחד״ שברבים דווקא: שהם מגלים את ה״אחד״, מגלים את אחדות הוי׳ כאן בעולם. וזהו המשך העניינים בפרשה: ״את הוי׳ האמרת היום״ בא בהמשך למצוות ביכורים. כי מצוות ביכורים היא על דרך זה. מצוות ביכורים היא הרי כשיהודי נכנס לארץ, ״כי תבוא אל הארץ״. למה הוא נכנס בארץ? הוא מתחיל לעסוק בגשמיות, בענייני הטבע. [לא ברור] וכל מה שדובר עליו מתרכז כאן. עכשיו מדברים על הכניסה לארץ ישראל. ובארץ ישראל יפגשו עניינים גשמיים וחומריים, ענייני עולם הזה. אומרת התורה: ״כי תבוא אל הארץ אשר הוי׳ אלקיך נותן לך נחלה, וירשתה וישבת בה״. יהודי נכנס לארץ ישראל, יורש אותה ומתיישב בה. עליו לזכור: ״ולקחת מראשית כל פרי האדמה ושמת בטנא״, ועליו להביא אותו ״אל המקום אשר יבחר הוי׳״. הדבר הראשון שיהודי צריך לעשות — ביכורים — הוא לקחת מראשית כל פרי האדמה ולהביא אותו לבית המקדש, להביא אותו לירושלים, להביא אותו אל הכהן, ״אל הכהן אשר יהיה בימים ההם״. ושם צריך להיות ״וענית ואמרת״ — להביע שבח והודאה לקדוש ברוך הוא — ״ושמחת בכל הטוב״. זהו גילוי אחדות הוי׳ בארץ.
13:02 דובר 1 הוי׳, און דורך דעם ברענגען זיי אריין דעם אחד בארץ, און במילא זיינען זיי א גוי אחד בארץ. און דאס איז די ספעציעלקייט, דאס איז דער ענין האחד וואס איז ברבים דייקא: אז זיי זיינען מגלה דעם אחד, מגלה דעם אחדות הוי׳ דא אין וועלט. און דאס איז דער המשך אין ענינים פון דער פרשה, אז „את הוי׳ האמרת היום“ קומט אין המשך צו מצות ביכורים. ווייל מצות ביכורים איז דאך על דרך זה. די מצות ביכורים איז דאך, אז א איד גייט אריין אין ארץ, „כי תבוא אל הארץ“. וואס גייט אריין אין ארץ? מען נעמט זיך מיט גשמיות, עניני הטבע. [לא ברור] און אלץ וואס איז געווען גערעדט, נעמט זיך דא. יעצט רעדט מען וועגן אריינגיין אין ארץ ישראל. און אין ארץ ישראל גייט מען זיך טרעפן מיט ענינים גשמיים וחומריים, מיט עניני עולם הזה. זאגט די תורה: „כי תבוא אל הארץ אשר הוי׳ אלקיך נותן לך נחלה, וירשתה וישבת בה“. א איד גייט אריין אין ארץ ישראל, מען גייט עס ירש׳ענען, מען גייט עס באזעצן. דארף מען געדענקען: „ולקחת מראשית כל פרי האדמה ושמת בטנא“, און דארף עס ברענגען „אל המקום אשר יבחר הוי׳“. אז די ערשטע זאך וואס א איד דארף טאן — ביכורים — דארף ער נעמען פון די ראשית כל פרי האדמה, און דאס נעמען צום בית המקדש, נעמען צו ירושלים, נעמען צום כהן, „אל הכהן אשר יהיה בימים ההם“, און דארטן דארף זיין „וענית ואמרת“, אויסברענגען די שבח והודאה צום אויבערשטן, „ושמחת בכל הטוב“. דאס איז די התגלות פון אחדות הוי׳ בארץ.
14:31 דובר 1 ״אל המקום אשר יבחר הוי׳״ — הבעל שם טוב הקדוש, בעל יום ההולדת של ח״י אלול, מפרש זאת בתורה הידועה שאמר בח״י אלול בגן עדן, ואדמו"ר הרש"ב שמע אותה ממנו וחזר עליה: ״כי תבוא אל הארץ״ — כשיהודי בא אל ה״ארץ״ שלו, מלשון רצון ומלשון מרוצה. ליהודי יש רצון אמיתי להקדוש ברוך הוא, והוא מרוצה באמת, ועליו לדעת: ״אל המקום אשר יבחר הוי׳״ — בכל מקום שאליו יהודי הולך ובו הוא עומד, עליו להביא את האלוקות שלו אל אותו מקום. יהודי צריך לדעת שכשהוא מגיע למקום מסוים, אין זה במקרה. הוא הגיע לאותו מקום מפני שמלמעלה הובילו אותו לשם. זהו ״המקום אשר יבחר הוי׳״; הקדוש ברוך הוא בחר אותו. הוא אינו הולך בעצמו, הקדוש ברוך הוא מוליך אותו לשם. ומהי הכוונה, לשם מה מוליכים אותו לשם? ״לשכן שמו שם״ — להכניס את השכינה לאותו מקום, לגלות את אחדות הוי׳. ואיך? אומר הבעל שם טוב בתורה הידועה: מגלים את אחדות הוי׳ באמצעות פסוק תהלים, ברכה או מצווה. כשיהודי נמצא במקום מסוים, ואור הוי׳ נעלם באותו מקום, הוא אומר פסוק, עושה מצווה, אומר פסוק תהלים, אומר ברכה — ובכך הוא ממשיך את אחדות הוי׳ בארץ. זהו ״גוי אחד בארץ״; לשם כך ירדה הנשמה למטה. ואדמו"ר הזקן אומר עוד יותר מזה. אדמו"ר הזקן אומר בתניא, בפרק ל״ג, שבשעה
14:31 דובר 1 „אל המקום אשר יבחר הוי׳“ — דער הייליגער בעל שם טוב, דער בעל יום הולדת פון ח״י אלול, טייטשט, ווי באקאנט, די תורה וואס ער האט געזאגט ח״י אלול אין גן עדן, און דער רבי רש״ב האט עס געהערט פון אים און איבערגעזאגט: אז „כי תבוא אל הארץ“ — אז א איד קומט אריין צו זיין ארץ, מלשון רצון ומלשון מרוצה. דער אמת׳ער רצון און דער אמת׳ער מרוצה וואס א איד האט צום אויבערשטן, דארף א איד וויסן: „אל המקום אשר יבחר הוי׳“ — וואו א איד גייט און שטייט, דארף ער ברענגען נפשו זיין אלקות אין יענעם ארט. אז א איד דארף וויסן: אז ער קומט אין אן ארט, דאס איז נישט במקרה. דאס וואס ער קומט אין יענעם ארט איז ווייל מלמעלה האט מען אים צוגעפירט. דאס איז „המקום אשר יבחר הוי׳“; דער אויבערשטער האט אים אויסגעקליבן. ער גייט נישט אליין, דער אויבערשטער פירט אים אהין. און וואס איז די כוונה, אויף וואס פירט מען אים אהין? „לשכן שמו שם“ — אריינברענגען די שכינה אין דעם ארט, מגלה זיין אחדות הוי׳. און ווי אזוי? זאגט דער בעל שם טוב אין דער תורה הידועה, איז מען מגלה דעם אחדות הוי׳ מיט א פסוק תהלים, מיט א ברכה, מיט א מצוה. אז א איד געפינט זיך אין אן ארט, און דער הוי׳־אור איז נעלם אין דעם ארט, זאגט ער א פסוק, טוט א מצוה, זאגט א פסוק תהלים, זאגט א ברכה — איז ער ממשיך אחדות הוי׳ בארץ. דאס איז דער גוי אחד בארץ; אויף דעם איז די נשמה ירדה למטה. און דער אלטער רבי זאגט נאך מער דערפון. דער אלטער רבי זאגט אין תניא, אין פרק ל״ג, אז בשעת
15:50 דובר 1 שליהודי יש אמונה באחדות הוי׳, בעצם העניין שאדמו"ר הזקן מבאר בפרק ל״ג בתניא, זו ״שמחת הנפש האמיתית״. כשיהודי מתבונן בעניין שהבעל שם טוב אומר: ״הוא לבדו הוא כמו שהיה קודם בריאת העולם״ — כך הוא נמצא עכשיו, לאחר בריאת העולם; אין שום הבדל. ״את השמים ואת הארץ אני מלא״; הקדוש ברוך הוא נמצא כאן למטה. וממילא הדבר מעורר בו שמחה גדולה ביותר. ״כשמחת״ — אדמו"ר הזקן מביא שם משל — ״האדם ההדיוט שזכה להיות אכסניא למלך בשר ודם ומתאכסן ודר אתו עמו בביתו״, זו שמחה גדולה. ״כל שכן וקל וחומר״ השמחה ממלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא. וזו שמחה גדולה, של ״אשרינו מה טוב חלקנו ומה נעים גורלנו ומה יפה ירושתנו״. ואדמו"ר הזקן אומר שרמוז כאן כי ״גורלנו״ הוא האמונה שלנו בייחוד הוי׳ האמיתי, אשר אפילו בארץ מתחת אין עוד מלבדו — לגלות את אחדות הוי׳ בעולם. ואדמו"ר הזקן אומר שעצם הדבר שיהודי מגלה עניין זה בתוכו, ״וזאת היא שמחה״ — ומפרש שם בפרק שזו אינה רק השמחה הזאת, אלא ״שמחה כפולה ומכופלת״. כי לא רק שאני שמח בכך שהקדוש ברוך הוא נמצא כאן למטה, בייחוד הוי׳ האמיתי. זה הרבה יותר מזה: אני שמח בשמחת הוי׳. ואדמו"ר הזקן אומר שלקדוש ברוך הוא יש שמחה. ״אין שמחה לפניו יתברך כאורה ושמחה ביתרון האור הבא מן החושך דייקא״. בכך שבעולם החושך, בעולם הזה הגשמי, ברשות הרבים, בטורי דפרודא, בעולם הזה התחתון — נמצא הוי׳.
15:50 דובר 1 וואס א איד האט אמונה אין אחדות הוי׳, דעם עצם ענין וואס דער אלטער רבי איז מסביר אין פרק ל״ג אין תניא, דאס איז „שמחת הנפש האמיתית“. אז בשעת וואס א איד איז זיך מתבונן אין דעם ענין וואס דער בעל שם טוב זאגט: „הוא לבדו הוא כמו שהיה קודם בריאת העולם“ — געפינט זיך איצטער, נאך דער בריאת העולם, ס׳איז נישטא קיין שום חילוק. „את השמים ואת הארץ אני מלא“; דער אויבערשטער געפינט זיך דא למטה. וממילא רופט ביי אים ארויס א שמחה גדולה ביותר. „כשמחת“ — דער אלטער רבי זאגט דארט א משל — „האדם ההדיוט שזכה להיות אכסניא למלך בשר ודם ומתאכסן ודר אתו עמו בביתו“, איז דאס א גרויסע שמחה. „כל שכן וקל וחומר“ די שמחה פון מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא. און דאס איז א גרויסע שמחה. פון „אשרינו מה טוב חלקנו ומה נעים גורלנו ומה יפה ירושתנו“. און דער אלטער רבי זאגט אז מרומז איז דא, אז „גורלנו“ איז אונזער אמונה אין דעם יחוד הוי׳ האמיתי, אשר אפילו בארץ מתחת אין עוד מלבדו — לגלות דעם אחדות הוי׳ בעולם. און דער אלטער רבי זאגט, דאס עצם הדבר וואס א איד איז מגלה אין זיך דעם ענין, „וזאת היא שמחה“ — ומפרש דארטן אין פרק: אז דאס איז נישט נאר די שמחה, דאס איז נאך א „שמחה כפולה ומכופלת“. ווייל דאס איז נישט נאר אז איך פריי זיך דערמיט וואס דער אויבערשטער געפינט זיך דא למטה, יחוד הוי׳ האמיתי. דאס איז נאך פיל מער: איך פריי זיך בשמחת הוי׳. און דער אלטער רבי זאגט אז ער האט א שמחה. „אין שמחה לפניו יתברך כאורה ושמחה ביתרון האור הבא מן החושך דייקא“. דאס וואס ער געפינט זיך אין עולם החושך, אין עולם הזה הגשמי, רשות הרבים, טורי דפרודא, אין עולם הזה התחתון — געפינט זיך הוי׳.
17:41 דובר 1 זהו עניין אחדות הוי׳. זו השמחה הגדולה ביותר של הקב"ה. אין שמחה גדולה מזו. זהו הנחת רוח הגדול ביותר למעלה: שנשמה בגוף מגלה את אחדות הוי׳. וכשיהודי מתבונן בזה, הוא שמח בשמחת הוי׳. כמו שכתוב בפרק ל"ג: „ישמח ישראל בעושיו“. כל מי שהוא מזרע ישראל צריך להיות שמח בשמחת הוי׳. כל יהודי, בהיותו מזרע ישראל, צריך לשמוח בשמחה שיש לקב"ה, בדירה בתחתונים, מזה שיהיה גילוי בתחתונים באמונתו ויחודו יתברך. מכך שהדירה למטה נעשית על ידי האמונה באחדות הוי׳. זה עצמו מהפך את חושך העולם, הופך חושך לאור. זו השמחה הגדולה ביותר למעלה, ויהודי צריך לשמוח מכך שהקב"ה שמח. על כך הוא מביא עוד תורה, שאדמו"ר הזקן אומר בשם הבעל שם טוב. התורה נדפסה בהוספות לפרשת כי תבוא בלקוטי תורה. לא בלקוטי תורה עצמו, אלא בהוספות, בכתב יד; כך מופיע בכתב היד של אדמו"ר הצמח צדק, שכותב זאת בשם הבעל שם טוב. על „את הוי׳ האמרת היום“ הוא אומר בשם הבעל שם טוב, שנתפזרו ישראל בכל המקומות. יהודים הולכים ונודדים בכל המקומות. מהי התועלת בזה? יהודים נודדים בכל רחבי העולם; לכל מקום שהולכים, בכל מקום שנמצאים, יש יהודים. וכאן לא מדובר רק ביהודים שהם גדולי הצדיקים, העליונים שביהודים. מדובר ביהודים, אפילו ביהודים שאינם מקיימים תורה ומצוות. אבל הם הולכים ברחובות ובכל מיני מקומות. אומר
17:41 דובר 1 דאס איז דער ענין פון אחדות הוי׳. דאס איז די גרעסטע שמחה פון אויבערשטן. עס איז נישטא קיין גרעסערע שמחה פון דעם. דאס איז די גרעסטע נחת רוח למעלה: אז א נשמה בגוף איז מגלה אחדות הוי׳. און ווען א איד איז זיך מתבונן אין דעם, איז ער שמח בשמחת הוי׳. ווי עס שטייט אין פרק ל״ג: „ישמח ישראל בעושיו“. יעדער וואס איז מזרע ישראל דארף זיין שמח בשמחת הוי׳. יעדער איד, ווען ער איז מזרע ישראל, דארף זיין שמח מיט דער שמחה וואס דער אויבערשטער האט, מיט דער דירה בתחתונים, מזה שיהיה גילוי בתחתונים באמונתו ויחודו יתברך. מזה אז די דירה למטה ווערט דורך דער אמונה אין אחדות הוי׳. דאס אליין איז מהפך דעם חושך פון עולם, מאכט פון חושך ליכט. דאס איז די גרעסטע שמחה למעלה, און א איד דארף זיין שמח מזה וואס דער אויבערשטער איז שמח. אויף דעם ברענגט ער נאך א תורה, וואס דער אלטער רבי זאגט בשם הבעל שם טוב. די תורה איז געדרוקט געווארן אין די הוספות פון פרשת כי תבוא אין לקוטי תורה. נישט אין לקוטי תורה, נאר אין די הוספות, בכתב יד; אזוי קומט דער כתב יד פון צמח צדק, וואס ער שרייבט בשם הבעל שם טוב. אויף „את הוי׳ האמרת היום“ זאגט ער בשם הבעל שם טוב, אז נתפזרו ישראל בכל המקומות. אידן גייען ארום און וואנדערן זיך ארום אין אלע מקומות. וואס איז דער תועלת דערפון? אז אידן וואנדערן זיך איבעראל אויף דער וועלט, וואו מען גייט, דארט וואו מען איז, אידן זיינען איבעראל. און מען רעדט דא נישט בלויז פון אידן, גרעסטע צדיקים, עליונים שבאידן. אידן, אידן וואס זיינען אפילו נישט מקיים תורה ומצות. אבער זיי גייען ארום אין די גאסן, און אין כל מיני ערטער, כל מיני מקומות. זאגט
19:30 דובר 1 הבעל שם טוב: מה העניין בזה? שעצם הדבר שיהודי הולך, בכל מקום שהוא הולך אליו ומגיע אליו, עצם הדבר שיהודי הולך ונמצא במקום כלשהו בעולם — במקום שבו הוא נמצא, לכל מקום שיהודי הולך, הולכת לשם אחדות הוי׳, הולכת האמונה. זה עצמו הופך את ארץ העמים למקום קדוש; זה מביא קדושה לעולם. זהו „והלכת אל המקום אשר יבחר הוי׳“ — יהודי, לכל מקום שהוא הולך ובכל מקום שהוא עומד, מביא לשם את אחדות הוי׳. על כך הוא אומר: „את הוי׳ האמרת“, „והוי׳ האמירך“. זה משני הצדדים: יהודים מייחדים את שמו יתברך בעולם, והקב"ה מייחד את שמם של יהודים בעולם.
19:30 דובר 1 דער בעל שם טוב: וואס איז דער ענין? אז דאס עצם זאך וואס א איד גייט, אויף יעדער פלאץ וואו ער גייט און וואו ער קומט, איז דאס עצם זאך וואס א איד גייט און געפינט זיך אין א פלאץ אויף דער וועלט, איז דארט וואו ער איז, וואו א איד גייט, גייט אחדות הוי׳ דארטן, גייט אמונה. דאס אליין מאכט אז ארץ העמים ווערט א מקום קדוש; עס ברענגט קדושה אויף דער וועלט. דאס איז „והלכת אל המקום אשר יבחר הוי׳“ — אז א איד גייט וואו ער גייט און וואו ער שטייט, ברענגט ער אהין אחדות הוי׳. אויף דעם זאגט ער: „את הוי׳ האמרת“, „והוי׳ האמירך“. דאס איז פון ביידע זייטן: אז אידן זיינען מייחד שמו יתברך בעולם, און דער אויבערשטער איז מייחד שמו פון אידן בעולם.
24:15 דובר 2 עניין גשמי, טבעי, שקורה לאדם בחיי היום־יום, דבר שהוא עושה — על כך מברכים ברכה. הברכה היא עניין גילוי אחדות השם בעולם: „ברוך אתה ה׳ אלוקינו מלך העולם“. מביאים את הקב"ה אל העולם. עד כדי כך, שאחת הברכות שאומרים בבוקר היא הברכה הנוגעת לנעליים. הגמרא אומרת, בשעה ש... איך אומרים, המנעלים, בשעה שקושרים את הנעליים, אומרים „שעשה לי כל צרכי“. ברכה שלמה, עם הזכרת השם, עם שם ומלכות, על נעליים, על קשירת הנעליים: „שעשה לי כל צרכי“. אבל מבואר בחסידות, שכאשר אדם קושר נעליים, נעשית המשכה שלמה, ייחוד שלם. [לא ברור] מנעלים — מנעלים הם עניין הנעל שעל הרגליים; רגל מכוונת לשכינה, והנעל של השכינה היא שמביאה גם את השכינה למטה. וקשירת הנעליים היא שעושה ייחוד בשכינה דלמטה. מעצם קשירת הנעליים נפעל גילוי שלם של קדושה למטה בעולם. ואת זה רק יהודי יכול לעשות. אם גוי יניח תפילין, זה כמו להניח תפילין על פטיש, שלא יקרה מזה דבר. אבל כשיהודי מניח תפילין, נעשית המשכה שלמה של קדושה, ממשיכים אלוקות
24:15 דובר 2 אן ענין גשמי, טבעי, וואס פאסירט ביים מענטשן אין טאג־טעגליכן לעבן, וואס ער טוט — אויף דעם קומט א ברכה. די ברכה איז דער ענין פון נתגלות אחדות השם בעולם: „ברוך אתה ה׳ אלוקינו מלך העולם“. מען ברענגט דעם אויבערשטן אויף דער וועלט. ביז אזוי ווייט, אז איינע פון די ברכות, וואס מען זאגט אינדערפרי, איז די ברכה בנוגע צו די שיך. די גמרא זאגט, בשעת מען — ווי זאגט מען נאך — די מנעלים, בשעת מען בינדט די שיך, זאגט מען „שעשה לי כל צרכי“. א גאנצע ברכה, מיט א הזכרת השם, מיט שם ומלכות, אויף נעליים, אויף שיך, אויף צובינדן די שיך: „שעשה לי כל צרכי“. אבער עס איז מבואר אין חסידות, אז ווען א מענטש בינדט צו שיך, ווערט א גאנצע המשכה, א גאנצער יחוד. [לא ברור] מנעלים, וואס מנעלים איז דער ענין פון נעל, וואס אויף די פיס, רגל, גייט אויף די שכינה, און דער נעל פון די שכינה איז וואס ברענגט אויך אויף די שכינה דלמטה. און דאס בינדן די שיך איז וואס מאכט א יחוד אין די שכינה דלמטה. פשוט צובינדן די שיך, טוט זיך אויף א גאנצער גילוי קדושה דלמטה אויף דער וועלט. און דאס קען נאר א איד טון. אז א גוי וועט לייגן תפילין, איז דאס אזוי ווי לייגן תפילין אויף א פאטיש, וואס גארנישט וועט געשען. אבער אז א איד לייגט תפילין, ווערט א גאנצע המשכה של הקדושה, מען ממשיך׳ט געטלעכקייט
25:51 דובר 2 בעולם. כשיהודי קושר נעל, נעשה ייחוד שלם למטה. ואת זה רק יהודי יכול לעשות; זוהי „חטיבה אחת“, הייחוד של עם ישראל, עם המיוחד, עמו של הקב"ה. וממילא, כשנמצאים בימי ראש השנה, שבהם העניין הגדול הוא קבלת המלכות, הכתרת המלכות, רואים שאחד הפסוקים — ואדרבה, הפסוק העיקרי, הפסוק המרכזי במלכויות — הוא „שמע ישראל ה׳ אלוקינו ה׳ אחד“. מגלים את אחדות הוי׳ בעולם. וזהו עניין „אמרו לפני מלכויות כדי שתמליכוני עליכם“: „מלוך על העולם כולו בכבודך“. יהודי מבקש מהקב"ה: „וידע כל פעול כי אתה פעלתו“. הבקשה בראש השנה היא שאחדות הוי׳ תתגלה למטה בעולם. וזהו הכוח של יהודים לפעול, על ידי „עשיתוני חטיבה אחת, ואני אעשה אתכם חטיבה אחת“. שנראה שהתפילות יהיו לא רק [לא ברור], אלא שהתפילה תהיה במפורש: להכניס את אחדות הוי׳ בפנימיות, על ידי לימוד החסידות והפצת החסידות, ולקלוט את ענייני אחדות הוי׳. ונזכה לראות זאת בגאולה, עין בעין. ש„וראו כל עמי הארץ כי שם הוי׳ נקרא עליך ויראו ממך“. שיהיה מורא מעם ישראל, ו[לא ברור] מיהודים, ושנוכל לראות זאת בקרוב בימינו: את הניצחונות של [לא ברור], ושתהיה גאולה שלמה, ויהיה שלום בארץ, ושלום בכל
25:51 דובר 2 אויף דער וועלט. בשעת אז א איד בינדט צו א שוך, ווערט א גאנצער יחוד דלמטה. און דאס קען נאר א איד; דאס איז „חטיבה אחת“, דער יחוד פון עם ישראל, עם המיוחד, דעם אויבערשטנס פאלק. ובמילא, בשעת מען געפינט זיך אין די טעג פון ראש השנה, וואס אין די טעג פון ראש השנה איז דער גרויסער ענין קבלת המלכות, הכתרת המלכות, וואס מען זעט אז איינער פון די פסוקים — אדרבה, דער עיקר פסוק, דער צענטראלער פסוק אין מלכיות — איז „שמע ישראל ה׳ אלוקינו ה׳ אחד“. אז מען איז מגלה אחדות הוי׳ בעולם. און דאס איז דער ענין פון „אמרו לפני מלכיות כדי שתמליכוני עליכם“: „מלוך על העולם כולו בכבודך“. אז א איד בעט דעם אויבערשטן: „וידע כל פעול כי אתה פעלתו“. אז ראש השנה, די בקשה איז אז עס זאל נתגלה ווערן אחדות הוי׳ דלמטה בעולם. און דאס איז דער כח פון אידן צו פועל׳ן, דורך דעם וואס „עשיתוני חטיבה אחת, ואני אעשה אתכם חטיבה אחת“. אז מען זאל זען אז די תפילות זאלן זיין נישט נאר [לא ברור], נאר תפילה זאל זיין בפירוש: אריינברענגען דעם אחדות הוי׳ בפנימיות, דורך לימוד החסידות און הפצת החסידות, און דערהערן די ענינים פון אחדות הוי׳. וועט מען זוכה זיין אז מען זאל זען בגאולה, בעין בעין. אז „וראו כל עמי הארץ כי שם הוי׳ נקרא עליך ויראו ממך“. אז אויף עם ישראל איז דער שרעק, און [לא ברור] פון אידן, און מען זאל קענען זען דאס בקרוב ימינו: די נצחונות פון די [לא ברור], און אז עס זאל זיין א גאולה שלמה, און זיין שלום בארץ, און שלום אויף
27:11 דובר 2 העולם. ו„ויכירו וידעו כל יושבי תבל“ שהריבונו של עולם, „ה׳ מלך“, ו„מושל בגוים“, בגאולה האמיתית והשלמה, תיכף ומיד. אמן כן יהי רצון.
27:11 דובר 2 דער גאנצער וועלט. און „ויכירו וידעו כל יושבי תבל“ אז דער רבונו של עולם, „ה׳ מלך“, און „מושל בגוים“, אין דער גאולה האמיתית והשלמה, תיכף ומיד. אמן כן יהי רצון.