פרשת תזריע מצורע תשפ״ה (אידיש) פארוואס ווערט משיח אנגערופן מצורע?

00:00 אין דעם ערשטן מאמר וואס דער רבי האט גערעדט אין דעם באוואוסטן פארברענגען פון י׳ שבט תשי״א, וואס איז געווען דער פארברענגען פון קבלת הנשיאות, ווען דער רבי האט זיך אונטערגענומען די נשיאות פון אונזער דור. און דער רבי האט דעמאלט גערעדט דעם מאמר ״באתי לגני אחותי כלה״, דער באוואוסטער מאמר, וואס רעדט ארום וועגן בריאת העולם, לעשות לו יתברך דירה בתחתונים, און ווי אזוי אונזער עבודה, דער דור השביעי, דער זיבעטער דור, וואס אונזער תכלית איז אראפברענגען שכינה דא למטה, לעשות לו יתברך דירה בתחתונים, מהפך זיין חשיכה לאורה, איבערמאכן דעם חושך פון דעם גלות און אריינברענגען דעם אור הגאולה, יא, דורך די עבודה פון מהפך זיין, פון שטות דלעומת זה לשטות דקדושה. אוועקנעמען דעם שטות, דעם רוח שטות און דעם יצר הרע, וואס אין אדם עובר עבירה אלא אם כן נכנס בו רוח שטות, און איבערמאכן פון דעם, מאכן פון דעם שטות דקדושה. און דעמאלט האט דער רבי אין דעם מאמר אנגעהויבן רעדן וואס איז דאס די עבודה, און האט געברענגט כמה סיפורים, וואס איז דאס די עבודה פון שטות דקדושה. און האט גערעדט אז עס זענען דא דוגמאות פון די רביים, רבותינו נשיאינו, וואס עס זענען געווען געציילטע סיפורים, וואס פון די סיפורים וואס זענען געציילט קען מען פארשטיין אלס דוגמא ווי אזוי די עבודה פון א אידן דארף זיין בעת מען טוט שטות. דאס הייסט נישט די עבודה, נישט על דרך הרגיל אין תורה ומצוות, נאר די עבודה דווקא בדרך שטות. ווי די גמרא זאגט אין מסכת כתובות, אז עס זענען געווען פון די תנאים און אמוראים וואס האבן געטאנצט, יא, בריקודים לפני הכלה ביז אין אן אופן פון שטות, וואס ער האט געזאגט

01:34 דער רב זירא, אהנייה ליה שטותיה, יא, זיין הנהגה בדרך שטות, וואס ער האט געטאנצט מיט א סודר, ריקוד, און דאס איז געווען דווקא וואס האט געברענגט די גרעסטע אורות, די גרעסטע גילויים. און דאס האט מען, דאס רעדט דארט אין דעם מאמר פון באתי לגני. און דער רבי האט געזאגט אז מ׳האט געזען ביי אונזערע רביים, אז אויף צו געבן פאר די חסידים, געבן פאר עם ישראל אט די עבודה, האבן זיי געגעבן נאך א דוגמא. אז די הנהגה איז געווען אין אן אופן פון שטות, אבער אין קדושה, און די דוגמא וואס דער רבי האט געברענגט איז געווען פון אהבת ישראל. אז מ׳האט געזען אין דער הנהגה פון אהבת ישראל, ביי אלע רביים, ביי דעם אלטן רבי, ביי דעם מיטלערן רבי, צמח צדק, רבי מהר״ש, רבי רש״ב, פריערדיקער רבי, ביי אלע רביים האט מען געזען בזה אז די אהבת ישראל איז נישט געווען נאר גלאט אהבת ישראל, נאר אהבת ישראל איז געווען בדרך שטות. און האט געציילט א סיפור פון א רבי, ביי דעם מיטלערן רבי, און דער רבי האט דעמאלט געציילט אז ביי דעם מיטלערן רבי איז געווען אזא סיפור. אז עס איז געקומען צו גיין א יונגערמאן צו דעם מיטלערן רבי, און דער יונגערמאן האט זיך געקלאגט אויף יחידות. איז אויב יא, חסידים גייען אריין אויף יחידות, איז איינע פון די ענינים פון יחידות איז אז מ׳בעט א תיקון. און ער האט גערעדט וועגן אן ענין פון חטא נעורים, אן ענין פון א זאך מיט דברים בלתי רצויים, וואס ער האט געטאן אין דעם ענין. און דער, און דער מיטלער רבי איז דאך, יא, דער מיטלער רבי איז געווען

02:59 זייער שוואך אין געזונט. בכלל איז ער געווען שוואך אין געזונט, און ווייל עס איז געווען אין יענע צייטן וואס עס איז געווען נאך ערגער, און דער מיטלער רבי איז געווען א אדם חלוש, און ער פלעגט אסאך מאל זיין קראנק בפועל ממש, יא, כידוע כמה סיפורים אין ענין זה. איז דער מיטלער רבי דעמאלט געווען זייער שוואך, און דער גוף פון דעם מיטלערן רבי איז געווען אינגאנצן אויסגעדארט. עד כדי כך, ווען דער מיטלער רבי האט דעמאלט אויפגעהויבן דעם, דעם ארבל, אויפגעהויבן דעם, דעם, דעם האנט און געוויזן אים, יא, אויף דער האנט אז עס איז געווען אזוי אויסגעדארט, אזוי דער, דער, דער פלייש, אז דער, דער, דער עור איז געווען אויף די ביינער. און דאס איז לשון הפסוק, ״דבק עורי לעצמי״. דאס הייסט אז דער עור איז געווען צוגעקלעבט צו די ביינער, עס איז ממש נישט געווען דארט קיין בשר. און דער מיטלער רבי האט אים אזוי געזאגט: ״דו זעסט מיין מצב הבריאות; דאס זאלסטו וויסן זיין אז דאס נעמט זיך פון דיינע חטא נעורים.״ דאס הייסט אז דער מיטלער רבי האט אים געוואלט געבן צו פארשטיין אז וויפיל עס בא אים נוגע, אז וויפיל ער האט גענומען בנפש דעם ענין פון חסידים, עד כדי כך אז דער ענין בלתי רצוי האט געפירט ביי דעם מיטלערן רבי חלישות הגוף, און, און רחמנא ליצלן בגשמיות האט אים, האט אים, האט דאס אים צובראכן דעם גוף. און דער רבי האט דעמאלט געציילט דעם סיפור, און דער רבי האט געוויינט בשעת מעשה. און געזאגט אז מען מוז זען אין דעם סיפור און טראכטן אריין. ווער

04:22 האט דאס געווען דעם מיטלער רבי'ן. און ווער איז געווען אט דער רבי? דער מיטלער רבי איז געווען אן אדם קדוש, א צדיק גמור. מיט אלע ענינים וואס מען דערציילט אויפן מיטלער רבי'ן און זיין גדלות, איז ער געווען אן איש קדוש, אן איש מופת, אן איש רוחני, אן איש אלקי. און צוזאמען דערמיט האט ער געזען דארטן א מענטש וואס איז געווען אן אדם פחות, אן אדם שפל, וואס איז געווען שלשים יארן אין ענינים בלתי רצויים. און פונדעסטוועגן, די התקשרות, די צוגעבונדנקייט פון דעם רבי'ן מיט דעם חסיד, אפילו ווען דער חסיד שטייט אין אזא שוואכער מדריגה, איז אזוי טיף, אזוי רייך און אזוי צוגעבונדן, אז די ענינים בלתי רצויים וואס גייען פאר ביי אט דעם מענטשן רירן אן דעם רבי'ן עד כדי כך, אז דאס פעלט ביי אים אן, אז ער ווערט, רחמנא ליצלן, כפשוטו קראנק. וואו דא זעט מען דעם שטורעם פון אהבת ישראל פונעם רבי'ן. דער מיטלער רבי האט דאס נישט געזאגט דעם חסיד כדי אים צו געבן מוסר, צו מאכן אים פילן שלעכט. די כוונה איז געווען ארויסצוברענגען עומק ההתקשרות, ווי פיל ביי אים איז נוגע דער מצב פון דעם חסיד. און בשעת מען טראכט אריין אין אזא ענין, אז דאס איז מעורר דעם [לא ברור] ארויסקריכן פון די בלאטע און אויפשטיין, געבן א האנט, געבן א כח, און קענען טאקע תשובה טאן. און דעם רבי'ן, ווי עס איז נוגע יעדער ענין פון אט דעם מענטשן, א מחשבה, דיבור ומעשה.

05:47 אין היינטיקער פרשה, אין פרשת מצורע, געפינען מיר די דינים פון צרעת: ״אדם כי יהיה בעור בשרו״. און די תורה גייט אריין אין אלע דיני הצרעת. ובפרטיות, א גאנצע פרשה, תזריע, דערנאך א פרשה מצורע, ריבוי פרטים, ריבוי פסוקים — אלץ זענען דינים פון צרעת און טומאת הצרעת, און ווי אזוי מען היילט אויס די צרעת. א גאנצע תורה מאכט מען דא פון ״אדם כי יהיה בעור בשרו״. וואס איז טאקע די גאנצע מעשה פון צרעת? געפינען מיר אין דער גמרא, אז די גמרא זאגט אז דער ענין פון צרעת האט א שייכות צום משיח'ן. ווי די גמרא זאגט אין מסכת סנהדרין: די גמרא דארט פרעגט, ״מה שמו?״ וואס איז דער נאמען פון משיח? די גמרא ברענגט כמה שמות, כידוע: מנחם שמו, שילה שמו, ינון שמו, חנינה שמו, וואס דאס איז די פיר אותיות, ראשי תיבות פון משיח. און די גמרא זאגט דארטן, אז די תלמידים וואס האבן געלערנט אין די ישיבות פון אט די תנאים ואמוראים, יעדער איינער האט געטראכט אז זיין רבי איז ראוי צו זיין משיח. און דער אריז״ל זאגט אז אין יעדער דור איז דא א נשמה וואס איז די נשמה של משיח, און אויב דער דור איז ראוי, איז ער דער מלך המשיח. און דערפאר האבן די פון דעם דור פון רבי מנחם געזאגט ״מנחם שמו״; ״שילה שמו״, ״ינון שמו״ און ״חנינה שמו״ — דאס איז ראשי תיבות משיח. די גמרא זאגט נאך א זאך. די גמרא זאגט דארטן בהמשך לזה, ״מה שמו?״ אן אנדערער אין דער סוגיא, און די גמרא זאגט צווישן די זאכן:

07:23 ״חיוורא דבי רבי״. דאס איז דער נאמען. רש״י זאגט: מצורע. אז משיח ווערט אנגערופן ״מצורע של בית רבי״. וואס איז דאס ״מצורע של בית רבי״? אויף דעם ברענגט די גמרא, אז דאס איז וואס עס ווערט געברענגט אין פסוק אין ישעיה: ״אכן חלינו הוא נשא ומכאבינו סבלם, ואנחנו חשבנוהו נגוע, מוכה אלקים ומעונה. והוא מחולל מפשעינו, מדוכא מעונותינו״. דאס איז דער פסוק אין ישעיה וואס שטעלט פאר דעם ציור פון משיח'ן, און זאגט אז משיח איז א מנוגע, איז פול מיט נגעים, פול מיט מכאובים. וואס דרך אגב, בשעת דער רבי האט גערעדט דעם מאמר ״באתי לגני״, האט ער געברענגט אט דעם פסוק אויך, אין דעם ציור פון דעם מאמר. און מען הערט ווי דער רבי וויינט בשעת ער זאגט דאס. [לא ברור] ביי אים האט מען געזען במוחש די ״מחולל מפשעינו״, רחמנא ליצלן. על כל פנים, וואס געפינען מיר דא? די גמרא פרעגט, ״מה שמו?״ — שמו של משיח — און ברענגט ״מחולל״, ״מדוכא״, ״מנוגע״, און רופט אים מצורע. פרעגט זיך די שאלה: פארוואס האט מען אנגערופן משיח מצורע? טאקע די גמרא דערציילט: רבי יהושע בן לוי האט געוואלט וויסן וואס טוט זיך מיט משיח, גייט ער פרעגן אליהו הנביא. אליהו הנביא האט אים געשיקט צום שער רומי, און דארטן וועסטו אים געפינען, אז משיח איז צווישן די אלע מצורעים דארטן, און דער וועג ווי ער היילט זיינע צרעת, דערפון וועסטו וויסן אז ער איז משיח. א שיינע גמרא, א שיינע מעשה. וואס די מעשה נעמט מען פון איר, דאס וועלן מיר גלייך זען. אבער וואס טוט ער דארטן? פארוואס האט מען אנגערופן משיח בשם מצורע? דער מהר״ל מפראג זאגט, אז דער ענין פון משיח אנגערופן...

09:10 מצורע, אז דער מצורע איז אן איש מובדל. ״בדד ישב מחוץ למחנה מושבו״, דער פסוק זאגט אין דער סדרה. אז בדד, אפגעריסן אינגאנצן פון דעם גאנצן עם ישראל, א חלק פון דעם דרך התשובה פונעם מצורע. על דרך זה איז אויך דער מלך המשיח אן איש מורם, מובדל אינגאנצן, אפגעריסן, אז מחוץ לטבע הבריאה. דאס איז דער ענין וואס איז ביים גאנצן ענין. על דרך זה, וואס בכלל דאס מיינט גאולה, און דאס איז אויך, על דרך, די גמרא אין סוטה, די גמרא דארט אין סוף סוטה, אויך איז מדמה דעם ענין פון דער תקופה פון ימות המשיח צו צרעת, איז ברענגט ארויס די נקודה, אז דאס איז אינגאנצן מובדל ממנהגו של עולם. דאס איז הכוונה. אבער די שאלה איז, וואס דארף מען ברענגען א נעגאטיווע דוגמה, א דוגמה שלילית, צו ארויסברענגען אן ענין חיובי? וואס איז פשט אין דעם ענין הצרעת? וואס איז דער ווארט אז משיח איז א מצורע? נו, על פי האמור, איז איינע פון די ביאורים אין דעם, אז דאס איז דער ענין וואס מלך המשיח טראגט אין זיך דעם צער פון כלל ישראל. מלך המשיח, דאס איז די נשמה כללית פון עם ישראל. איז ידוע, וואס ברענגט זיך אין ספרים, ברענגט זיך אין חסידות אויך, אז איז דא אדם הראשון, אז איז דא אברהם אבינו, אז איז דא יעקב, אז די נשמות, נשמות הכלליות, משה רבינו וכולי, וואס יעדע נשמה האט אין זיך די נשמה כללית פון עם ישראל. על גביהן המלך המשיח, דאס איז די יחידה כללית פון עם ישראל. און די תורה ידועה פונעם בעל שם טוב, אזוי ברענגט דער מאור עינים, אז ברענגט רב

10:47 נחום מטשערנאביל, ברענגט די תורה בשם הבעל שם טוב, אז יעדער איד האט אין זיך דעם ניצוץ המשיח, און דאס איז די יחידה פנימית פון יעדער אידן, און דורך דעם וואס מיר זיינען מגלה און מתקן את בחינת המשיח, קומט מען צו דעם, צום משיח הכללי. דאס הייסט, אז דער מלך המשיח בעצם שטעלט פאר דעם גאנצן עם ישראל, און ער טראגט אין זיין נשמה אלע נשמות ישראל. און דאס וואס מען זאגט אז ״מחולל ומדוכא״, דאס הייסט, אין אנדערע ווערטער, די בירורים ותיקונים פון נשמות ישראל בכל הדורות, על ידי דעם חטא עץ הדעת, וואו דארט איז געווען די תערובות פון טוב ורע. אדם הראשון, דער אריז״ל זאגט, אז געהאט די נשמות פון אלע בני ישראל, ״ויפח באפיו נשמת חיים״, געהאט אלע נשמות כלל ישראל, וואס איז געווען כלול בנשמתו של אדם הראשון. און דורך חטא עץ הדעת איז געווען א שמוץ, ס׳האט זיך אויסגעמישט טוב ורע, און רע בטוב; נשמות ישראל האבן זיך אריינגעמישט דערין פון טוב ורע. דאס איז די מלחמה, מלחמת הבירורים, וואס איז אנגעגאנגען פון יעמאלט, און דאס גייט פאר ביז ביאת משיח צדקנו. און דער מלך המשיח, וואס ער שטעלט פאר דעם בירור הכללי פון עם ישראל, איז דאס איז דער ענין פון צרעת, אז ״מחולל מפשעינו, מדוכא מעוונותינו״. אז ער טראגט אויף זיך דעם צער הגלות, דעם צער פון כנסת ישראל און דעם צער פון די בירורים פון נשמות ישראל. וואס על פי זה איז מבואר אויך, ביסוד אויף דעם אלטן רבי׳נס תורה אין דער היינטיגער פרשה, וואס דער אלטער רבי זאגט, אז דער ענין פון ״זאת תהיה תורת המצורע ביום טהרתו והובא אל הכהן״, זאגט

12:18 דער אלטער רבי, אז דער ענין פון מצורע איז דאך געווען מער נישט ווי אין דעם עור. עור, דאס הייסט מער נישט אין דעם אויסערליכן חלק פון גוף. דאס הייסט, ס׳איז נישט געווען קיין נגיעה פון א פנימיות, אין דער ווארעמער פנימיות, נאר אפילו נישט אין דעם פלייש, דאס איז געווען מער נישט אז דער עור בשר איז געווארן אין אופן פון לבן. וואס דאס איז חיצוני לגמרי. וואס באווייזט דאס? דער אלטער רבי זאגט, אז די אלע ענינים דארפן שוין נתברר ווערן, אלע ענינים זיינען בשלימות, אלע די ענינים הנשמות. געבליבן מער נישט אין סוף זמן הגלות די לעצטע, לעצטע, לעצטע בירורים, וואס מיר דארפן מתקן זיין עקבתא דמשיחא, ווי די גמרא אין סנהדרין זאגט. מיר געפינען זיך אין סוף ממש. אין דער פאר מער נישט ביים עור בשר געבליבן די לעצטע ניצוצות צו מברר זיין. און מלך המשיח טראגט אויף זיך אויך די אלע ענינים, ווייל ער וויל העלפן. ער טראגט אויף זיך, יא, דעם צער פון כנסת ישראל, צער השכינה, דעם צער פון עם ישראל, דער צער פון ענינים פון ישראל כולו. און דאס פועל׳ט דער תיקון, וואס משיח וועט קומען צו גיין אין סוף זמן הגלות, און מיר דארפן נאך מתקן זיין די לעצטע בירורים, די לעצטע ניצוצות, און דעמאלט קומט משיח צדקנו. און דאס, די וואס די גמרא זאגט ״חיוורא דבי רבי״. אז משיח איז דער חיוורא דבי רבי, דאס הייסט, אז דאס וואס מיר זאגן, אז דער צרעת, דער תיקון פון די לעצטע בירורים — אנטשולדיקט. און

13:48 דאס ברענגט די גאולה פון מלך המשיח. נו, און אזוי ווי דער רבי רעדט און זאגט, אז ווי ס׳הייסט, אז ״מלכות נהפכה למינות״, ״נהפך כולו לבן״. און דאס איז דער סימן פון צרעת, אז די וועלט איז געקומען צום סוף הבירור, אז דער רע איז אינגאנצן נאר אפגעריסן פון דעם טוב, און ס׳איז געווארן א דור שכולו זכאי, איז במילא זיינען זיכער זוכה. און מיר וועלן זען טאקע איצט מיט אונזערע עיני בשר די התגלות פון מלך המשיח, און מיר זאלן זוכה זיין טאקע, ווי דער רבי האט אלץ גערעדט און געמאָנט, אז וויבאלד דער דור שטייט איצט אין אט דעם זמן, אז ווען מען איז שוין אריינגעגאנגען אין דעם גילוי פון ימות המשיח, צו ימות המשיח, דארף מען זיך מזין זיין, זיך טאקע מתעסק זיין אין לימוד, אין ענינים פון פנימיות התורה, תורתו של משיח, אין ענינים ספעציעל וואס רעדן וועגן עניני גאולה ומשיח, סיי נביאים, סיי מדרשים, סיי תורת החסידות. זאכן וואס ברענגען ארויס ווי אזוי שטעלט זיך אריין אין אט דער תקופה, אין אט דער זמן, אין אט דער אור פון ימות המשיח, ביז מיר וועלן זוכה זיין צו זען בעינינו די גילוי פון ״ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדיו כי פי ה׳ דיבר״, אמן כן יהי רצון.