לעבן חסידות · פרק 174 · 2025-04-22 · 27:30
פרשת שמיני (תשפ"ה) "כל הולך על גחון" עצות פאר טמטום הלב והמוח
תיאור הפרק
פרשת שמיני תשפה - אידי כל הולך על גחון עצות פאר טמטום הלב והמוח *מהרש״א קידושין דף ל אור התורה פרשת שמיני ספר המאמרים תרכ״ו ד״ה כל הולך על גחון ד״ה לפיכך נקראו תשט״ז לקו״ש חלק י״ז שמיני ד
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 אחד הסיפורים שמספרים על אדמו"ר המהר"ש, בעל ההילולא של ב' אייר, הוא שפעם שאלו אותו: מה חיפשתם בפריז? בכלל, ידוע שאדמו"ר המהר"ש נהג לנסוע לכל מיני מקומות, לצורך כל מיני עניינים. ואצל אדמו"ר המהר"ש הייתה גם ההנהגה של הבעל שם טוב: לעשות כל מיני מופתים ודברים שלמעלה מהטבע. פעם רצה אדמו"ר המהר"ש לנסוע לפריז. הוא לקח איתו את הגבאים שלו, עוד שניים מהחסידים, ונסעו לשם. כשהגיעו לפריז שאלו החסידים: איפה נתאכסן? אדמו"ר המהר"ש אמר: נלך למלון אלכסנדר. זה היה המלון היקר ביותר בעיר. התאכסנו שם רק גבירים גדולים, מלכים ובני מלכים. מלון עשיר ומפואר מאוד. אדמו"ר המהר"ש רצה להתאכסן דווקא שם. הוא הגיע למלון, דיבר צרפתית עם בעלי המקום, ולאחר זמן קצר שכר מהחדרים היקרים ביותר. הוא לקח שלושה חדרים: לעצמו, לשמשים וכן הלאה. הם התאכסנו שם כמה ימים. באחד הימים נכנס אדמו"ר המהר"ש לאולם שבו ישבו אנשים ושיחקו בקלפים, כמו שקוראים לזה. ישבה שם חבורה ששיחקה בקלפים ושתתה יין. בין האנשים ישב צעיר, והוא שיחק ושתה, ו־
00:00 איינע פון די סיפורים וואס מען דערציילט וועגן רבי מהר״ש, בעל ההילולא פון ב׳ אייר, איז אז מ׳האט אים אמאל געפרעגט: וואס האט איר געזוכט אין פאריז? בכלל ווייסט מען אז דער רבי מהר״ש פלעגט פארן אין אלע מיני ערטער, צוליב כל מיני ענינים. און עס איז אויך געווען ביי דעם רבי מהר״ש די הנהגה פון הבעל שם טוב: מאכן כל מיני מופתים און ענינים שלמעלה מהטבע. עס האט זיך אמאל געמאכט אז דער רבי מהר״ש האט געוואלט פארן קיין פאריז. ער האט מיטגענומען מיט זיך זיינע גבאים, נאך צוויי פון די חסידים, און מ׳איז געפארן אהין. אנגעקומען אין פאריז האבן די חסידים געפרעגט: וואו גייט מען איינשטיין? דער רבי מהר״ש האט געזאגט: מיר גייען אין דעם האטעל אלכסנדר. דאס איז געווען דער טייערסטער האטעל אין שטאט. דארטן פלעגן נאר איינשטיין גרויסע גבירים, מלכים און בני מלכים. גאר א רייכער, גבירישער האטעל. דער רבי מהר״ש האט דווקא דארטן געוואלט איינשטיין. ער קומט אין האטעל, און ער רעדט פראנצויזיש מיט די בעלי־הבית, און נאך א קורצע צייט האט ער גענומען פון די טייערסטע חדרים. ער האט גענומען דריי צימערן: פאר זיך, פאר די שמשים וכולי. און מ׳איז דארטן איינגעשטאנען עטליכע טעג. איינעם פון די טעג איז דער רבי מהר״ש אריינגעגאנגען אין דעם זאל וואו עס זענען געזעסן מענטשן און זיך געשפילט מיט קלפים, ווי מ׳רופט עס. און דארטן איז געזעסן א חבורה וואס האט געשפילט קארטן און געטרונקען וויין. צווישן די מענטשן איז געזעסן א יונגערמאן, און ער האט געשפילט און געטרונקען, און
02:08 כך ישב שם ושיחק. אדמו"ר המהר"ש ניגש אליו, טפח לו על הכתף ואמר לו: ״איש צעיר, זה יין נסך״. אחר כך הוסיף: ״איש צעיר, יין נסך מטמטם את הלב והמוח. אתה יהודי״. ואדמו"ר המהר"ש אמר: ״לילה טוב״, וחזר לחדרו. אחרי שאדמו"ר המהר"ש אמר את הדברים ויצא מהחדר, הצעיר נסער מאוד. הוא ממש רצה ללכת משם, והתיישב על ספסל. אנשי המלון ניגשו אליו מיד. הם רצו לעזור לו לקום, כי חשבו שהוא צריך לעלות; הרי הוא התגורר באותה קומה. הוא אמר: ״הכול בסדר, סליחה, תעזבו אותי״. הוא קם והלך לחדרו. כעבור זמן מה, כמה דקות אחר כך, נשמעה דפיקה בדלת. אותו אדם, הצעיר, נכנס והתיישב בחדרו של אדמו"ר המהר"ש, והם ישבו יחד כמה שעות. למחרת חזר אדמו"ר המהר"ש לליובאוויטש. אדמו"ר המהר"ש אמר אז שהוא זוכר שבמשך חמש עשרה שנה לא הייתה נשמה טהורה כזאת, שלמרבה הצער נפלה לעמקי הקליפות. ואז נסע אדמו"ר המהר"ש לשם, היה שם, עשה מה שעשה וחילץ את הנשמה מעמקי הקליפות. בהמשך נעשה הצעיר בעל תשובה גמור, והקים משפחה של יראים וחרדים. הסיפור הזה הוא אחד הסיפורים שהרבי מספר ב־
02:08 אזוי איז ער געזעסן דארטן און געשפילט. דער רבי מהר״ש איז צוגעגאנגען צו אים, האט אים געקלאפט אויף די פלייצע און האט אים געזאגט: „יונגערמאן, דאס איז יין נסך.“ שפעטער האט ער צוגעגעבן: „יונגערמאן, יין נסך איז מטמטם הלב והמוח. דו ביסט א איד.“ און דער רבי מהר״ש האט געזאגט: „א גוטע נאכט“, און איז צוריקגעגאנגען צו זיך. נאכדעם וואס דער רבי מהר״ש האט געזאגט די ווערטער, און איז ארויס פון דעם צימער, איז דער יונגערמאן זייער אויפגערודערט געווארן. ער האט געוואלט ממש אוועקגיין, און האט זיך אראפגעזעצט אויף א בענקל. דארטן זענען גלייך צוגעלאפן די מענטשן פון דעם האטעל. זיי האבן געוואלט אים אויפנעמען, ווייל זיי האבן געמיינט אז ער דארף ארויפגיין; ער האט דאך געוואוינט אויף דעם זעלבן שטאק. האט ער געזאגט: „אלץ איז בסדר, פארדאן, לאזט מיך.“ און ער האט זיך אויפגעהויבן און איז געגאנגען צו זיך אין צימער. א משך זמן שפעטער, א פאר מינוט שפעטער, האט מען געקלאפט אין טיר. עס איז אריינגעקומען דער מענטש, דער יונגערמאן, און ער האט זיך געזעצט ביים רבי מהר״ש אין צימער, און זיי זענען געזעסן עטליכע שעות. און אויפן מארגן איז דער רבי מהר״ש צוריקגעפארן קיין ליובאוויטש. און דער רבי מהר״ש האט דעמאלט געזאגט אז ער געדענקט, אז פופצן יאר לאנג איז נישט געווען אזא נשמה טהורה, וואס איז נעבעך אריינגעפאלן אין עמקי הקליפות. און דעמאלט איז דער רבי מהר״ש געפארן, און ער איז געווען דארטן, און האט געטאן וואס ער האט געטאן, און האט ארויסגעשלעפט די נשמה פון עמקי הקליפות. שפעטער איז דער יונגערמאן געווארן א בעל תשובה גמור, און אויפגעשטעלט א משפחה פון יראים וחרדים. דער סיפור, דאס איז איינער פון די סיפורים וואס דער רבי דערציילט אין
03:56 מאמר ״באתי לגני״ תש״י, ומספר אותו בקיצור. אבל זה הסיפור כפי שהרבי סיפר אותו, כפי ששמע אותו מאדמו"ר הריי"צ, הרבי הקודם. בפרשת השבוע שלנו מדובר הרי על כל העניינים הקשורים למאכלות אסורות. כשמגיעים לסוף הפרשה, כתוב שם ״ונטמתם בם״ — הם מטמטמים את לב האדם. והגמרא אומרת במסכת יומא, ורש"י מסביר, שזה נאמר על עניין המאכלות האסורות, שמטמטמות לבו של אדם. מה שנאמר בפרשה, ״ונטמתם״ — כתוב ״ונטמתם״ בלי אל״ף — זו לא רק לשון טומאה, זו גם לשון טמטום. ״ונטמתם בם״, כלומר, כשאדם, למשל, נכשל בעניינים של מאכלות אסורות, הדבר ״מטמטם לבו של אדם״. לפני שנדבר על העניין הזה, יש בגמרא, במסכת קידושין דף ל' עמוד א', דיון על הסופרים, שהיו סופרים אותיות שבתורה. הגמרא אומרת שם: למה נקרא שמן של ראשונים סופרים? הרי החכמים נקראים סופרים, ״דברי סופרים״. הגמרא אומרת: ״שהיו סופרים אותיות שבתורה״. הם נהגו למנות את האותיות. הגמרא אומרת ש״וא״ו דגחון״ היא ״חציין של אותיות שבתורה״, האות האמצעית בתורה. ״וא״ו דגחון״, כלומר, מבין כל האותיות שבתורה, זו האות שנמצאת בדיוק באמצע,
03:56 דעם מאמר באתי לגני תש״י, דערציילט בקיצור. נו, אבער דאס איז דער סיפור ווי דער רבי האט דערציילט, ווי ער האט עס געהערט פון דעם רבי ריי״צ, פון דעם פריערדיקן רבי. אין היינטיקער סדרה רעדט מען דאך וועגן די אלע ענינים, פארבונדן מיט די מאכלות אסורות. ווען מ׳קומט צו דעם סוף פון דער פרשה, שטייט דארטן „ונטמתם בם“ — זיי פארטעמפן דאס הארץ פונעם מענטש. און די גמרא זאגט אין מסכת יומא, רש״י איז מסביר, אז דאס גייט אויף דעם ענין פון מאכלות אסורות, וואס איז מטמטם לבו של אדם. דאס וואס די פרשה זאגט „ונטמתם“ — עס שטייט „ונטמתם“ אן אן אל״ף — דאס איז נישט נאר א לשון טומאה, דאס איז אויך א לשון טמטום. „ונטמתם בם“, דאס הייסט אז דורך דעם וואס א מענטש, על דרך משל, פאלט אריין אין ענינים פון מאכלות אסורות, איז דורך דעם „מטמטם לבו של אדם“. איידער מיר רעדן ארום וועגן דעם ענין, איז פאראן אין דער גמרא, גמרא מסכת קידושין, דארטן רעדט די גמרא אויף דף ל׳ עמוד א׳ וועגן דעם ענין פון סופרים, שהיו סופרים אותיות שבתורה. די גמרא זאגט דארטן: למה נקרא שמן של ראשונים סופרים? די חכמים ווערן דאך אנגערופן סופרים, דברי סופרים. די גמרא זאגט: שהיו סופרים אותיות שבתורה. זיי פלעגן ציילן די אותיות. די גמרא זאגט אז „וא״ו דגחון“ — דאס איז חציין של אותיות שבתורה, די מיטלסטע אות פון דער תורה. „וא״ו דגחון“, דאס הייסט די גאנצע אותיות וואס זענען פאראן אין דער תורה, איז דער אות וואס
05:55 שמציינת את נקודת האמצע בין האותיות. ובספר התורה כולו, זו הווי״ו של המילה ״גחון״. ״כל הולך על גחון״ — זה הפסוק שנמצא בסוף הפרשה שלנו. שם מדובר על מאכלות אסורות, ונאמר שלא נאכל מכל מיני שרצים ומאכלות אסורות ובעלי חיים אסורים. וכך כתוב בסוף הפרשה: ״כל הולך על גחון״. הכוונה לנחשים, לעקרבים, כפי שמוסבר, שאלה כולם בעלי חיים טמאים ושרצים טמאים שאסור לנו לאכול. ״כל הולך על גחון״ נאמר על נחש. אם כן, הווי״ו של ״גחון״ היא ״חציין של אותיות שבתורה״. אחר כך הגמרא ממשיכה ואומרת שכאשר מדובר על תהילים, הם אמרו גם שמנו את האותיות שבתהילים, והאות שנמצאת באמצע האותיות שבתהילים היא ב״יכרסמנה חזיר מיער״. בפרק פ' בתהילים יש הפסוק ״יכרסמנה חזיר מיער״. העי״ן של ״מיער״ היא עי״ן תלויה, עי״ן קטנה שתלויה, והיא ״חציין של אותיות שבתהילים״. מעניין שבשניהם, גם בחומש וגם בתהילים, על מה מדובר בדיוק בנקודת האמצע? מדובר על עניינים בלתי רצויים, על בעלי חיים אסורים. בתורה, בחומש, מדובר על הנחש, ״כל הולך על גחון״, ובתהילים מדובר על ה״חזיר מיער״, ש־
05:55 געפינט זיך פונקט אינמיטן, וואס שטעלט א פונקט אינמיטן צווישן די אותיות. און אזוי איז אין גאנצן ספר תורה, אז דאס איז דער ו׳ פון דעם ווארט גחון. „כל הולך על גחון“ — דאס איז דער פסוק וואס שטייט אין סוף פון אונזער פרשה. דארטן רעדט מען וועגן די מאכלות אסורות, און דארטן שטייט אז מיר זאלן נישט עסן פון אלע ענינים פון שרצים און מאכלות אסורות און בעלי־חיים אסורים. און אזוי שטייט אין סוף פרשה: „כל הולך על גחון“. דאס גייט אויף די שלאנגען, נחשים, עקרבים, ווי עס איז מסביר, אז דאס זענען אלע חיות טמאות און שרצים טמאים וואס מיר טארן נישט עסן. „כל הולך על גחון“ גייט אויף א נחש, א שלאנג. איז דער ו׳ פון גחון חציין של אותיות שבתורה. דערנאך זאגט די גמרא ווייטער, אז ווען עס גייט וועגן תהילים, האבן זיי אויך געזאגט אז מען האט געציילט די אותיות שבתהילים, און די אות וואס איז אינמיטן די אותיות שבתהילים איז „יכרסמנה חזיר מיער“. אין קאפיטל פ׳ אין תהילים איז דא דער פסוק „יכרסמנה חזיר מיער“. איז דער עי״ן פון „מיער“ אן עי״ן תלויה, א קליינער עי״ן וואס הענגט, וואס דאס איז חציין של אותיות שבתהילים. איז אינטערעסאנט, אז אין ביידע, סיי אין חומש און סיי אין תהילים, וואס רעדט זיך אין דעם פונקט אינמיטן? עס רעדט זיך וועגן ענינים בלתי רצויים, וועגן חיות אסורות. אין תורה, אין חומש, רעדט זיך וועגן דעם נחש, „כל הולך על גחון“, און אין תהילים רעדט זיך וועגן דעם „חזיר מיער“, וואס—
07:40 גם זו חיה טמאה, והיא נזכרת שם בתהילים, בפסוק שבפרק פ׳, ודווקא שם נמצאת מחצית האותיות. נשאלת השאלה: מה כל העניין כאן? מה העניין ומה העומק שבזה? [לא ברור] מה העניין בכך שהו׳ של ״גחון״ היא ו׳ רבתי, והיא מחלקת באמצע את אותיות התורה, ״חציין של אותיות שבתורה״? ומה העניין בעי״ן של ״יכרסמנה חזיר מיער״, שמחלקת באמצע את אותיות תהילים? את זה מתרץ המהרש״א. והמהרש״א מסביר [לא ברור]. בכל התורה נמצא שמו של הקדוש ברוך הוא. זו קדושה: האותיות הן שמו של הקדוש ברוך הוא. שם נמצאים כל הסודות והמסתורין. המהרש״א אומר שמה שחכמים ספרו את אותיות התורה מגלה פן בקדושת התורה, שמו של הקדוש ברוך הוא [לא ברור]. וכאן מדובר בקליפת הנחש. שורש כל רע הוא הנחש, הנחש הקדמוני. [לא ברור] חושך, קליפה וכל העניינים הבלתי רצויים. [לא ברור] ״כל הולך על גחון״ — זה הנחש. והו׳ של ״גחון״ [לא ברור]. זה העניין של ו׳. זה נמצא בתורה. [לא ברור]
07:40 דאס איז אויך א חיה טמאה, און עס ברענגט זיך אין תהילים דארטן אין פסוק, אין קאפיטל פ׳, און פונקט דארטן געפינט זיך דער חציין. פרעגט זיך א שאלה: וואס איז דא דער גאנצער ענין? וואס איז דא דער גאנצער ענין און די גאנצע טיפקייט אין דעם? [לא ברור] וואס איז דער ענין, וואס דער ו׳ פון דעם גחון איז א ו׳ רבתי, און דאס האקט אפ אינצווישן, חציין של אותיות שבתורה? און וואס איז דער ענין פון דעם עי״ן פון „יכרסמנה חזיר מיער“, וואס דאס האקט אפ אינמיטן די אותיות שבתהילים? דאס פארענטפערט דער מהרש״א. און דער מהרש״א מסביר [לא ברור]. אין דער גאנצער תורה געפינט זיך דער שמו של הקדוש ברוך הוא. דאס איז קדושה, אותיות, שמו של הקדוש ברוך הוא. דארט געפינען זיך אלע סודות ומסתורין. דער מהרש״א זאגט, אז דאס וואס די חכמים האבן געציילט די אותיות שבתורה, דאס מגלה א גוון אין קדושת התורה, שמו של הקדוש ברוך הוא [לא ברור]. און דא רעדט זיך וועגן דער קליפה פון נחש. דער שורש פון כל רע איז דער נחש, דער נחש הקדמוני. [לא ברור] חושך, קליפה און אלע ענינים בלתי רצויים. [לא ברור] „כל הולך על גחון“ — דאס איז דער נחש. און דער ו׳ פון גחון [לא ברור]. דאס איז דער ענין פון ו׳. דאס געפינט זיך אין תורה. [לא ברור]
09:41 בנוגע לתהילים, ״יכרסמנה חזיר מיער״: בפרק הזה, פרק פ׳, מדברים על יהודים בגלות: ״גפן ממצרים תסיע, תגרש גוים ותטעה״. מדברים על היהודים ביציאת מצרים. ביציאת מצרים נאמר ״גפן ממצרים תסיע״ — הגפן היא היהודים. על יציאת מצרים מדובר כאן. זה מה שמספר הפרק. ואחר כך, מה קרה בזמן הגלות? הגלות גורמת לכך שגם הגפן, רחמנא ליצלן, [לא ברור]. ״יכרסמנה חזיר מיער״. וכתוב במדרש שעשו נמשל לחזיר. [לא ברור] זה עשו, רחמנא ליצלן, שרוצה [לא ברור] את היהודים. וזו העי״ן. מה כוחן של אותיות תהילים? זה כוחם של תהילים לגרש את ה״חזיר מיער״, את גלות אדום. גלות עשו היא גלות אדום. באמצעות תהילים, באמצעות האותיות שבתּהילים, יש לנו כוח לבטל את היניקה, את החיות של עשו, ולגרש אותו לגמרי. [לא ברור] וזה העניין. [לא ברור] זה בכוחה של הו׳ של ״גחון״, [לא ברור] את הנחש. ובהמשך למה שראינו קודם: מבואר בחסידות [לא ברור], אדמו"ר הצמח צדק [לא ברור] מבאר באריכות כמה וכמה עניינים. אבל על כל פנים, מהי הנקודה של העניין? אנחנו רואים שמאכלות אסורות מטמטמים את מוחו ולבו של האדם. ועל זה אומרים שהו׳ של ״גחון״ היא ״חציין של אותיות שבתורה״. [לא ברור]
09:41 בנוגע תהילים, „יכרסמנה חזיר מיער“: אין דעם קאפיטל, קאפיטל פ׳, רעדט מען וועגן אידן אין גלות: „גפן ממצרים תסיע, תגרש גוים ותטעה“. מען רעדט פון אידן ביי יציאת מצרים. ביי יציאת מצרים איז „גפן ממצרים תסיע“ — די גפן, אידן. דאס רעדט וועגן יציאת מצרים. דאס איז וואס דער קאפיטל פארציילט. און דערנאך, וואס איז געשען בעת הגלות? בעת הגלות איז גורם אז אויך די גפן, רחמנא ליצלן, [לא ברור]. „יכרסמנה חזיר מיער“. און עס שטייט אין מדרש, אז עשו ווערט נמשל לחזיר. [לא ברור] דאס איז עשו, רחמנא ליצלן, וואס וויל [לא ברור] די אידן. איז דאס דער עי״ן. וואס איז דער כח פון די אותיות שבתהילים? דאס איז דער כח פון תהילים צו פארטרייבן דעם „חזיר מיער“, גלות אדום. גלות עשו איז גלות אדום. דורך תהילים, דורך די אותיות שבתהילים, האט מען דעם כח צו מבטל זיין די יניקה, די חיות פון עשו, און אים אינגאנצן פארטרייבן. [לא ברור] און דאס איז דער ענין. [לא ברור] דאס איז בכח פון דעם ו׳ פון גחון, [לא ברור] דעם נחש. און דער המשך פון וואס מיר האבן פריער געזען: מבואר אין חסידות [לא ברור], דער צמח צדק [לא ברור] איז מבאר באריכות כמה וכמה ענינים. אבער על כל פנים, די נקודה: וואס איז די נקודה פון דעם ענין? וואס מיר זעען ביי מאכלות אסורות — וואס איז מטמטם דעם מוח און לב פון א מענטש. און אויף דעם זאגט מען דער ו׳ פון גחון, חציין של אותיות שבתורה. [לא ברור]
12:08 על כך מבואר בחסידות העניין של מאכלות אסורות וטמטום המוח וטמטום הלב. ידוע בחסידות שיש שני עניינים: יש טמטום שנקרא טמטום הלב, ויש טמטום שנקרא טמטום המוח. ההבדל הוא, בקיצור על כל פנים, כפי שמבואר באריכות בחסידות, ובמאמר הזה [לא ברור] הוא מדבר באריכות על פרטי העניינים. אבל על כל פנים, הנקודה היא שאדם ששקוע בענייני תאוות האכילה, תאוות השתייה, תאוות [לא ברור], הדבר מטמטם את לבו. הדבר הראשון הוא טמטום הלב. מהו טמטום הלב? פירושו שהלב אינו מתפעל, אינו מרגיש עניינים של גדלות ה׳. וטבע האדם הוא שכאשר הוא מתבונן, כפי שאדמו"ר הזקן מסביר בתניא, כאשר אדם מתבונן, מבין עניין בגדלות ה׳, לומד עניין בתורה, לומד עניין בחסידות, לומד להתבונן בגדלות השם — טבע האדם שההתבוננות וההשכלה מביאות אותו לאהבת השם. ידועה תורת הבעל שם טוב על הפסוק ״ואהבת את ה׳ אלקיך״. הבעל שם טוב שואל: מה פירוש ״ואהבת את ה׳ אלקיך״? איך שייך ציווי על אהבה? אבל אדמו"ר הזקן מסביר בשם הבעל שם טוב שהמצווה אינה האהבה; המצווה היא ההתבוננות. שכאשר הוא מתבונן ב״שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד״,
12:08 אויף דעם מבואר אין חסידות דער ענין פון מאכלות אסורות און טמטום המוח און טמטום הלב. איז דאך ידוע אין חסידות, אז עס זיינען דא צוויי ענינים: ס׳פאראן א טמטום וואס רופט זיך טמטום הלב, און ס׳פאראן א טמטום וואס רופט זיך טמטום המוח. דער חילוק איז, בקיצור על כל פנים, ווי ס׳מבואר באריכות אין חסידות, און אין דעם מאמר [לא ברור] רעדט ער באריכות די פרטי ענינים. אבער על כל פנים, די נקודה איז אז א מענטש, דורך דעם וואס ער איז שקוע אין ענינים פון תאוות האכילה, תאוות שתיה, תאוות [לא ברור], איז דאס מטמטם לבו של אדם. די ערשטע זאך איז טמטום הלב. וואס איז טמטום הלב? דער טייטש איז, אז אין הארץ ווערט ער נישט נתפעל, נישט נרגש פון ענינים פון גדלות ה׳. וטבע האדם איז, אז ווען א מענטש איז זיך מתבונן, ווי דער אלטער רבי איז מסביר אין תניא, ווען א מענטש איז זיך מתבונן, פארשטייט ענין אין גדלות ה׳, לערנט ענין אין תורה, לערנט ענין אין חסידות, ער לערנט זיך מתבונן זיין אין גדלות השם, איז טבע האדם אז די התבוננות והשכלה ברענגט אים צו אהבת השם. ס׳איז ידוע די תורה פון בעל שם טוב אויפן פסוק „ואהבת את ה׳ אלקיך“, אז דער בעל שם טוב פרעגט: וואס איז דער פשט „ואהבת את ה׳ אלקיך“? ווי איז שייך א ציווי אויף די ענין פון אהבה? אבער דער אלטער רבי איז מסביר בשם דעם בעל שם טוב, אז דער טייטש איז, אז די מצוה איז נישט די אהבה; די מצוה איז די התבוננות. אז ווען ער איז זיך מתבונן, „שמע ישראל ה׳ אלקינו ה׳ אחד“,
13:47 אדם מתבונן בגדלות השם, באחדות השם, כיצד הקדוש ברוך הוא נמצא בשמים ובארץ ו[לא ברור], וכיצד כל הנבראים בטלים במציאות לקדוש ברוך הוא, וכל זה, כפי שמבואר באריכות בחסידות חב״ד — על ידי ההתבוננות הוא בוודאי יגיע לאהבת השם. ומה שהתורה אומרת שעל ידי ״שמע ישראל״, ״שמע״ מלשון הבנה, בוודאי יהיה ״ואהבת״ — זה אינו ציווי, אלא הבטחה: בדרך ממילא יהיה ״ואהבת את ה׳ אלקיך״; תהיה בך אהבה, רצון להתאחד עם הקדוש ברוך הוא. וזה טבע האדם. כי שכל ומידות הם עניין של תולדות, כפי שמובא בתניא. זה עניין טבעי. מתוך ההתבוננות וההשכלה נולדות אהבה ויראה. וכאשר אדם לפעמים מתבונן בעניין אלוקי, והוא מבין אותו, והדבר נקלט אצלו, והוא מבין אותו בכל האריכות והעומק, ובכל זאת אין הדבר מביא אותו לאהבת השם וליראת השם — כלומר, לפעמים אדם לומד ומבין, מתבונן ועוסק בעניינים האלה, אבל בפועל אין הדבר מעורר אצלו אהבה או יראה, שום רגש — הטעם לכך הוא שיש טמטום הלב, רחמנא ליצלן. וזה נגרם מריבוי תאוות: תאוות האכילה, דברים אסורים, או אפילו דברים מותרים, אבל
13:47 א מענטש איז זיך מתבונן אין גדלות השם, אין אחדות השם, ווי דער אויבערשטער איז אין שמים ובארץ און [לא ברור], און ווי די נבראים זיינען אלע בטל במציאות צום אויבערשטן, און דאס אלץ, ווי עס ווערט מבואר באריכות אין חסידות חב״ד, איז דורך די התבוננות וועט ער זיכער קומען צו אהבת השם. און דאס וואס די תורה זאגט, אז דורך דעם „שמע ישראל“, שמע מלשון הבנה, איז זיכער וועט זיין „ואהבת“, איז נישט קיין ציווי, נאר דאס איז א הבטחה, דאס איז בדרך ממילא, אז עס וועט זיין „ואהבת את ה׳ אלקיך“; עס וועט זיין אין דיר אהבה, דער רצון אז דו ווילסט פאראייניקט ווערן מיטן אויבערשטן. און דאס איז דער טבע האדם. ווייל שכל און מדות, דאס איז אן ענין פון, ווי ס׳ברענגט זיך אין תניא, דער ענין פון תולדות. דאס איז אן ענין טבעי. דורך די התבוננות והשכלה ווערט פון דעם נולד דער ענין פון אהבה ויראה. און דאס וואס א מענטש אמאל איז זיך מתבונן אין אן ענין אלקי, און ער פארשטייט דאס, און עס לייגט זיך אפ ביי אים אויפן אופן, און ער פארשטייט דאס מיט דער גאנצער אריכות און טיפקייט, און עס ברענגט ביי אים נישט צו אהבת השם ויראת השם — אז אמאל א מענטש לערנט און פארשטייט, און ער איז זיך מתבונן און ער טוט אין די ענינים, אבער לפועל ברענגט דאס ביי אים נישט ארויס קיין ליבשאפט, קיין אהבה אדער קיין יראה, קיין הרגש — דער טעם הדבר איז ווייל ס׳פאראן טמטום הלב, רחמנא ליצלן. און דאס ווערט פון דעם ענין פון ריבוי תאוות: תאוות האכילה, דברים אסורים, אדער אפילו דברים מותרים, אבער
15:14 הרי זה שלא לשם שמים, כפי שמדובר בחסידות. על כך אומרים שיש בחסידות כל מיני עצות כיצד לזכך את הלב ולהיפטר מטמטום הלב. כפי שהוא מדבר באותו מאמר, וכמו קודם במאמר של [לא ברור], הרבי נותן שלוש עצות בעבודת השם: כיצד לעבוד ולזכך את הלב, כדי שיוכל לקלוט, כדי שתהיה אצלו אהבת השם ושההתבוננות תגיע גם ללב. הוא מדבר על כמה עניינים: חשבון הנפש, מרירות, [לא ברור]. הוא מדבר על כמה עצות כיצד לזכך את הלב ולעשות אותו לכלי, כדי שהדברים יוכלו להיקלט אצלו. אבל יש מאמר דומה לזה, שעוסק לא רק בטמטום הלב, אלא גם בטמטום המוח. טמטום המוח פירושו שלא רק שבלב הוא אינו מגיע לרגש, לאהבת השם, אלא שאפילו בראש הדברים אינם נקלטים אצלו. הוא יכול להיות אדם חכם, אדם מבין; הוא אינו שוטה ואינו טיפש, להפך, הוא חכם מאוד ובעל שכל. אבל כשמגיעים לעניין אלוקי, ייתכן שזה לא מדבר אליו. הדבר אינו נקלט אצלו. ייתכן שהוא מבין את המושכל, את הרעיון השכלי, אבל קשה לו להגיע בו להשגה שכלית. הרי עדיין לא מדברים על רגש הלב; אצל אדם רגיל, הדברים יכולים אולי להיכנס לראשו,
15:14 ער איז זיי שלא לשם שמים, ווי ס׳רעדט זיך אין חסידות. אויף דעם זאגט מען אז עס זיינען דא כל מיני עצות אין חסידות, ווי אזוי מען קען מזכך זיין און פטור ווערן פון טמטום הלב. ווי ער רעדט אין יענעם מאמר, ווי פריער אין מאמר פון [לא ברור], דער רבי גיט דריי עצות אין עבודת השם, ווי אזוי צו ארבעטן, מזכך זיין דעם לב, אז ער זאל קענען מקבל זיין, אז עס זאל ביי אים ווערן דער ענין פון אהבת השם, אז די התבוננות זאל אויך קומען בלב. ער רעדט פון כמה ענינים: חשבון הנפש, מרירות, [לא ברור]. ער רעדט פון כמה עצות ווי אזוי מזכך צו זיין דעם לב און מאכן אים א כלי, אז עס זאל קענען ביי אים נקלט ווערן. ס׳פאראן אבער א מאמר דומה צו דעם, וואס איז נישט נאר קיין טמטום הלב, נאר עס איז אויך דא טמטום המוח. טמטום המוח, דער טייטש איז אז נישט נאר אין הלב קומט ער נישט צו קיין געפיל, קיין אהבת השם, נאר אפילו אין קאפ לייגט זיך ביי אים נישט אפ. ער קען זיין א קלוגער מענטש, א פארשטענדיגער מענטש; ער איז נישט קיין שוטה, נישט קיין נאר, פארקערט, א זייער קלוגער, מיט שכל. אבער ווען עס קומט צו א געטליכן ענין, קלינגט עס ביי אים אפשר נישט. עס לייגט זיך ביי אים נישט אפ. ער פארשטייט אפשר דעם מושכל, דעם שכל, אבער אז ביי אים זאל עס ווערן אן השגה שכלית, איז א קושי. מען רעדט דאך נישט פון רגש הלב, אז אין קאפ ביי א געווענליכן מענטש פארשטייט ער אפשר אריינגיין,
16:51 ואולי כן להתיישב בשכלו, כן, הדברים מסתדרים אצלו, אולי הם נכנסים, כן, הם מאירים לו. וזה פירושו של טמטום המוח: שאפילו בשכל, כשמגיעים לעניינים אלוקיים, או שאין לו שום כניסה לזה, שום עניין בכך; זה לא נדבק בו, הוא לא קולט בזה שום [לא ברור]. וזו מחלה, יום בישא. כי כל זמן שהבעיה היא בלבו, אפשר לתקן זאת באמצעות המוח. אבל כשהדבר נוגע במוח — המוח הוא מהות הנפש. כפי שאדמו"ר הזקן אומר בתניא, שהנפש נקראת ״נפש המשכלת״. האדם הוא יצור שכלי. וכשהשכל שלו הוא במצב כזה, שעניין אלוקי אינו תופס אצלו, פירוש הדבר שהעניין נגע ברבדים עמוקים הרבה יותר בנפש. מהות הנפש התגשמה, נעשתה גסה. ועל כך אומרים שיש שלוש עצות שאדמו"ר הזקן ביאר. ידוע מה שאדמו"ר הזקן כותב בלקוטי תורה לפרשת כי תבוא: אדמו"ר הזקן אומר שיש שלוש עצות לטמטום המוח. מהן שלוש העצות? אומר אדמו"ר הזקן בקיצור: אלו שלוש ההכנות שקודם התפילה. הדבר הראשון הוא ללכת למקווה, הדבר השני הוא עניין הצדקה, והדבר השלישי הוא לימוד פנימיות התורה, לימוד חסידות. מה משמעותם
16:51 וועט ביי אים אפשר, יא, זיך לייגן אין שכל, יא, עס איז צוזאמען אפגעלייגט, אפשר אריינגיין, יא, עס שיינט, יא. און דאס איז דער טייטש פון טמטום המוח, אז אפילו אין שכל, ווען עס קומט צו געטליכע ענינים, איז אדער אין דעם נישט קיין שום אריינגיין, קיין שום אינטערעס; עס קלעפט נישט, ער כאפט אין דעם נישט קיין שום [לא ברור]. און דאס איז א מחלה יום בישא. ווייל כל זמן עס איז זיין הארץ, קען מען דאס מתקן זיין מיטן מוח. אבער אז עס רירט אן דעם מוח — דער מוח, דאס איז דער מהות הנפש. ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא, אז די נפש רופט זיך אן „נפש המשכלת“. א מענטש איז א שכלי. און דער ענין, אז דער שכל איז ביי אים אין אזעלכע ענינים, אז אן ענין אלקי נעמט נישט, דאס הייסט אז דער ענין האט אנגערירט אין א סך טיפערע ענינים אין נפש. דער מהות הנפש איז געווארן פארגרעבט, נתגשם געווארן. און אויף דעם זאגט מען אז ס׳פאראן דריי עצות וואס דער אלטער רבי האט מסביר געווען. ס׳איז ידוע וואס דער אלטער רבי שרייבט אין לקוטי תורה פרשת כי תבוא: זאגט דער אלטער רבי אז עס זיינען דא דריי עצות פאר טמטום המוח. וואס זיינען די דריי עצות? זאגט דער אלטער רבי בקיצור, דאס זיינען די דריי הכנות שקודם התפילה: די ערשטע זאך איז גיין אין מקוה, די צווייטע זאך איז דער ענין פון צדקה, און די דריטע זאך איז לימוד פנימיות התורה, לימוד חסידות. וואס זיינען די טייכן
18:18 של שלושת העניינים הללו? כי שלושת העניינים האלה הם דברים שמחוללים שינוי במהותו של האדם. אלה אינם רק עניינים שמעוררים את הלב; המהות עצמה צריכה להשתנות מן הקצה אל הקצה. בעניין המקווה הרי ידוע, שכשהולכים למקווה פירוש הדבר שהאדם מתבטל במקווה. מציאותו הקודמת חדלה מלהיות מציאות, ונעשית מציאות חדשה, רעננה, מציאות חדשה. כלומר, בין יש ליש צריך להיות אין באמצע. כפי שמוסבר בחסידות, זו הכוונה במקווה. הטבילה היא ביטול. האדם נכנס למקווה ומציאותו הקודמת מתכסה במים, ״כמים לים מכסים״, כאילו אינו נמצא, הוא חדל לגמרי מלהיות מציאות. וכשהוא יוצא מן הטבילה, הוא מציאות חדשה: הוא נשטף ונולד כמציאות חדשה. זהו עניין הטבילה במקווה. ויש לזה גם משמעות בסדר עמוק יותר, [לא ברור], מקווה, מי טוהר. המקווה עושה את האדם למציאות חדשה, כך שהוא נעשה מציאות מסוג אחר, עם רעננות אחרת לגמרי. וזהו גם עניין הצדקה. כי בעניין הצדקה יש כוח שגם הוא משנה את האדם מן הקצה אל הקצה, כפי שלמדנו בלקוטי תורה, מהו הכוח שיש במצוות הצדקה: כשהאדם מחיה נפש עני,
18:18 פון אָט די דריי, דריי ענינים? ווייל די דריי ענינים, דאָס איז זאַכן וואָס מאַכן אַ שינוי אין דעם מהות פון דעם מענטשן. דאָס איז נישט נאָר ענינים וואָס זענען מעורר דעם לב, דאָס איז דער מהות גופא דאַרף זיך בייטן מן הקצה אל הקצה. וואָס דער ענין פון מקוה איז דאָך ידוע, אַז מען גייט אין מקוה איז דער טייטש אַז דער מענטש ווערט אין מקוה בטל. זיין מציאות הקודם ווערט אויס מציאות, און ס׳ווערט אַ נייע, פרישע מציאות, אַ נייע מציאות. דאָס איז, בין יש ליש דאַרף זיין אַן אין באמצע. ווי חסידות זאָגט אַז דאָס איז די כוונה אין מקוה. די טבילה איז ביטול. דער מענטש גייט אַריין אין מקוה און זיין פריערדיגע מציאות ווערט פאַרדעקט מיט וואַסער, כמים לים מכסים, כאילו ער איז נישט דאָ, ער ווערט אויס מציאות אינגאַנצן. און ווען ער גייט אַרויס פון דער טבילה, איז ער אַ נייע מציאות, אָפּגעוואַשן געוואָרן, געבוירן אַ מציאות חדש, מציאות חדשה. דאָס איז דער ענין פון טבילה במקוה. און זי ברענגט זיך אין אַ טיפערן סדר אויך, [לא ברור], מקוה, מי טוהר. אַז אַ מקוה מאַכט דעם מענטש אַ נייע מציאות, אַז ער ווערט אַן אַנדער סאָרט מציאות, אַן אַנדער, אַן אַנדער, אַן אַנדער, אַן אַנדער פרישקייט. און דאָס איז דער ענין פון צדקה. וואָס דער ענין פון צדקה האָט אין זיך דעם כח, יאָ, וואָס אויך מאַכט דעם מענטשן מן הקצה אל הקצה, ווי ס׳האָבן מיר אין לקוטי תורה דורכגעלערנט, יאָ, וואָס איז דער כח וואָס איז דאָ אין דער מצוה פון צדקה. אַז דער מענטש, דורך דעם וואָס ער איז מחיה נפש עני,
19:54 הוא מקבל חיות חדשה, הוא משתנה מן הקצה אל הקצה. וכך גם עניין פנימיות התורה. וזה מה שאומרים על לימוד פנימיות התורה, לימוד חסידות: זהו הו׳ שב״גחון״. כפי שהזכרנו קודם, הו׳ שב״גחון״ עניינה לגלות את העומק של פנימיות התורה, של לימוד התורה. פנימיות התורה נמשכת מאור שלמעלה לגמרי מן הנחש הקדמוני — עץ החיים. כלומר, כפי שנאמר בזוהר, כל עניינו של הנחש הקדמוני קשור בתורת עץ הדעת. והזוהר מסביר שנגלה דתורה, מפני שהתלבשה בעניינים גשמיים ובהלכות העוסקות בחטא ובאיסור, יש לה שייכות לכך שהנחש הקדמוני יוכל לקבל ממנה יניקה. רחמנא ליצלן, הגמרא אומרת: ״לא זכה, נעשית לו סם המות״. אפילו בתורה, כשלומדים אותה שלא באופן הנכון, נעשה ממנה, רחמנא ליצלן, ההפך — היפך החיים, סם שהוא היפך החיים. ואילו כשלומדים פנימיות התורה, שם מאירה האלוקות בגילוי; זהו עץ החיים. אין שם קושיה, מחלוקת או מינות. זוהי אלוקות טהורה. פנימיות התורה היא הו׳ רבתי. אדמו"ר הצמח צדק מסביר שהו׳ רבתי היא עניין פנימיות התורה, הנמשכת מעצם אין סוף, שלמעלה לגמרי מסדר השתלשלות. ומשם, מן העניין הזה של פנימיות התורה — וזה פירוש הדבר שהאמצע עומד למעלה משני הצדדים. במילים אחרות, בתורה יש צד ימין ויש צד שמאל.
19:54 באַקומט ער אַ נייע חיות, ער ווערט נשתנה מן הקצה אל הקצה. און אויך דער ענין פון פנימיות התורה. און דאָס איז וואָס מען זאָגט אין לימוד פנימיות התורה, לימוד חסידות, איז דאָס איז דער ו׳ שבגחון. ווי פריער דערמאָנט, אַז דער ו׳ שבגחון, דאָס איז מגלה זיין דעם עומק פון פנימיות התורה, לימוד התורה. פנימיות התורה נעמט זיך פון אַן אור וואָס איז אינגאַנצן העכער פון נחש הקדמוני, עץ החיים. כאילו, דאָס וואָס עס זאָגט אין זהר, אַז דער גאַנצער ענין פון נחש הקדמוני איז תורת עץ הדעת. און דער זהר איז מסביר אַז נגלה דתורה, מצד דעם וואָס עס איז נתלבש געוואָרן אין ענינים גשמיים און הלכות אין חטא ואיסור, האָט עס אַ שייכות אַז דער נחש הקדמוני קען באַקומען יניקה. רחמנא ליצלן, די גמרא זאָגט אַז לא זכה, נעשית לו סם המות. אפילו אין תורה, ווען מען לערנט די תורה נישט אין דעם ריכטיגן אופן, ווערט פון דעם רחמנא ליצלן היפך, היפך החיים, סם היפך החיים. בשעת ווען מען לערנט פנימיות התורה, פנימיות התורה, דאָרטן שיינט ג־טלעכקייט בגילוי, ס׳איז עץ החיים, ס׳איז נישט דאָרטן לקושיא, למחלוקת, למינות. ס׳איז ריין אלקות. איז פנימיות התורה, דאָס איז דער ו׳ רבתי. דער צמח צדק איז מסביר אַז ו׳ רבתי, דאָס איז דער ענין פון פנימיות התורה, וואָס נעמט זיך פון עצם אין הוד, וואָס איז אינגאַנצן העכער פון סדר השתלשלות. און פון דאָרטן, פון אָט דעם ענין, פנימיות התורה, און דאָס איז דער טייטש אַז דער, דער אמצע שטייט העכער פון ביידע. אין אַנדערע ווערטער, אין תורה איז דאָ אַ רעכטע זייט און איז דאָ אַ לינקע
21:32 צד. ״להבדיל בין הטמא ובין הטהור, בין החיה הנאכלת ובין החיה אשר לא תאכל״, כמו שנאמר בפסוק. יש ימין ויש שמאל, היתר ואיסור, חי ומת — שני הקווים שהתורה נחלקת בהם. אבל הו׳, שעומדת למעלה משני הקווים, עושה שלום ביניהם, כי היא מחברת. מאחר שהיא עומדת למעלה מהם, זו פנימיות התורה, שלמעלה מהיתר ואיסור ומחי ומת. זהו עניין האלוקות בגילוי, ושם מתגלה עצמיותו של הקב״ה: חכמה סתימאה, שכלו של הקב״ה, שלמעלה מכל הקווים. ולכן בכוחה לבטל את המציאות, את החיות של הנחש הקדמוני, את טמטום המוח ואת טמטום הלב. כך האדם נעשה מציאות חדשה: הוא נרפא מן הדבר הזה, מקבל מוח חדש ולב חדש, וזה מתקן את המוח מטמטום המוח והלב. וכך כל עניין רמוז גם בפשוטו של מקרא. הרבי לימד אותנו שבפשוטו של מקרא אפשר למצוא רמזים לכל דבר. פעם אמר הרבי שיחה עשירה, שבה ביאר את רש״י. מעניין להסתכל ברש״י על ״כל הולך על גחון״. מה פירוש ״כל הולך על גחון״? רש״י אומר שהכוונה לנחש. מה פירוש ״הולך על גחון״? שהוא מתכופף, ״הולך שח״. הוא מתכופף,
21:32 זייט. להבדיל בין הטמא ובין הטהור, בין החיה הנאכלת און החיה אשר לא תאכל, וואָס זאָגט אין דעם פסוק. ס׳איז דאָ ימין און ס׳איז דאָ שמאל. היתר ואיסור. חי ומת. וואָס איז די צוויי קווים וואָס תורה איז פון זיי צעטיילט. אָבער דער ו׳, וואָס ער שטייט העכער פון ביידע קווים, איז במילא עושה שלום ביניהם, ווייל עס מחבר. ווייל באַלד ער שטייט העכער, דאָס איז פנימיות התורה וואָס איז העכער פון היתר ואיסור און חי ומת. ס׳איז דער ענין פון אלקות בגילוי. און דאָרטן שטייט בגילוי דער עצמיות פון דעם אויבערשטן. חכמה סתימאה, שכל הקדוש ברוך הוא, וואָס איז העכער פון אַלע קווים. און דערפאַר דאָס קען מבטל זיין די מציאות, די חיות פון נחש הקדמוני, עם החיה, דעם טמטום המוח און דעם טמטום הלב. און דאָס ברענגט אַז אַ מענטש זאָל ווערן אַ מציאות חדשה, אַז ער זאָל געהיילט ווערן פון דער זאַך, באַקומט ער אַ נייעם מוח און אַ נייעם לב, און דאָס איז מתקן דעם מוח פון טמטום המוח והלב. און אַזוי יעדער ענין איז מרומז אויך אין פשוטו של מקרא. דער רבי האָט אונדז געלערנט אַז אין פשוטו של מקרא קען מען געפינען רמזים אויף יעדער זאַך. און דער רבי האָט אַמאָל גערעדט אַ רייכע שיחה, אויסגעטייטשט דעם רש״י. אינטערעסאַנט, מען גייט אַ קוק אין רש״י אויף ״כל הולך על גחון״, זאָגט רש״י: וואָס איז דער טייטש ״כל הולך על גחון״? זאָגט רש״י אַז דאָס איז אַן ענין פון, פון, פון, דאָס גייט אויף נחש, וואָס ער איז, וואָס דער טייטש ״הולך על גחון״, אַז ער בייגט זיך אַראָפּ, ״הולך שח״, אַה? ער בייגט זיך,
23:05 ו״נופל על מעיו״. מהו הנחש? יש לו דרך הליכה מעניינת. תחילה הוא מתרומם, אבל אחר כך הוא שָׁח. יש שרצים שכל הזמן נמצאים על הארץ. הנחש מרים את גופו, אבל שָׁח, מתכופף, ופתאום נופל — ״נופל על מעיו״. הוא נופל על מעיו. מה רוצה רש״י לומר כאן בפנימיות העניינים? ביינה של תורה, שגם ברש״י רמוזים לימודים בפנימיות התורה. והרבי מבאר זאת באופן נפלא, וזה תומך במה שדיברנו קודם: האדם, כפי שהרבי מדגיש, צריך להביט כלפי מעלה — ״שאו מרום עיניכם״. זו התרוממות, וזו תורה. התורה מרוממת את האדם לגבהים, להיות למעלה, כשהוא לומד פנימיות התורה. ואז בא הנחש. מה עושה הנחש? הדבר הראשון הוא ״שח״. האדם עומד ומביט למעלה, על אלוקות, על עניינים נעלים, כי הוא מבין עניינים נעלים; והנחש מכופף אותו כדי שיביט על הארץ, שיביט על גשמיות ועל חומריות, ויראה רק את העולם הזה הגשמי. ואחר כך, מכך שהוא שָׁח ומביט למטה במקום להביט למעלה, נעשה בהמשך ״נופל על מעיו״. הוא נעשה נופל; לתוך מה הוא נופל? לתוך מעיו, לתאוות — הן מאכלות אסורות,
23:05 און נופל על מעיו. וואס איז דער נחש? ער האט אן אינטערעסאנטן וועג ווי ער גייט. אה? פריער גייט ער אויפגעהויבן, אבער שח, אז ער נישט... ס'איז דא די שרצים וואס די גאנצע צייט זיינען זיי אויף דער ערד. דער נחש הייבט אויף זיין גוף, אבער שח, ער בייגט זיך, און פלוצלינג גיט ער א פאל אראפ, נופל על מעיו. ער פאלט אראפ אויף זיינע מעיים. וואס וויל רש"י דא זאגן אין פנימיות הענינים? די יינה של תורה, אז אין רש"י זיינען מרומז לימודים אין פנימיות התורה. און דער רבי טייטשט אויס זייער געשמאק אז דאס איז תומך וואס מ'האט גערעדט פריער: אז א מענטש, ווי דער רבי שטעלט ארויס, דארף קוקן אויף הייבן — ״שאו מרום עיניכם״. אה? וואס דאס איז אויפהייבן, וואס דאס איז תורה. תורה הייבט אויף א מענטש אין מרומים, זיין העכער, ווייל ער לערנט פנימיות התורה. קומט צו גיין דער נחש. וואס ארבעט דער נחש? די ערשטע זאך איז שח. ער שטייט אויפן קוקן העכער, אויף אלקות, אויף ג-טליכקייט, אויף העכערע ענינים, ווייל ער פארשטייט העכערע ענינים; איז בייגט ער אראפ דעם מענטש אז ער זאל קוקן אויף דער ערד. ער זאל קוקן אויף גשמיות און קוקן אויף חומריות, און ער זעט נאר דעם עולם הזה הגשמי. און דערנאך, פון דעם וואס ער איז שח, ער קוקט אראפ אונטן אנשטאט צו קוקן העכער, ווערט פון דעם שפעטער, נופל על מעיו. ער ווערט א נופל; פאלט ער אריין אין וואס? אין מעיו, אין תאוות. סיי מאכלות אסורות,
24:36 והן מאכלות מותרות שאוכלים שלא לשם שמים. הוא נעשה עסוק בתאוות גשמיות וחומריות, בענייני העולם הזה. זהו ״נופל על מעיו״. זה מתחיל ב״שח״: הוא מתכופף; במקום להביט למעלה, האדם מביט למטה. כך הוא נעשה ״נופל על מעיו״ מצד תאוות האכילה. ואיך אפשר להחזיר אותו? מהו התיקון? כמו שאמרנו קודם: רוצה לתקן את החטא? רוצה לתקן את טמטום המוח וטמטום הלב? העצה לכך היא ב״כל הולך על גחון״. כפי שאמרנו, פנימיות התורה — אלו העצות, ובפרט לימוד פנימיות התורה. זוהי הו׳ שנמצאת באמצע התורה. וגם הע׳ שנמצאת ב״חזיר מיער״, הע׳ שהיא האחד של ״עין בעין יראו״, [לא ברור], מבררת את המרורים. כך העין הרואה, הע׳ התלויה, העין — היא העין של ״שאו מרום עיניכם״. דווקא אותה ״עין בעין״. ללמוד חסידות, פנימיות התורה, ולהתבונן באלוקות. והעין הזאת מסירה את העין של עשו, את העין של הלעומת זה. ומה היא פועלת? אתהפכא של הנחש. כך, במקום הנחש, הקליפה, נעשה ממנו — כתוב בספרי קבלה שגם ״נחש״ בגימטרייה ״משיח״ — מה שעושים מן הנחש. כמו שכתוב גם שלעתיד לבוא,
24:36 סיי מאכלות המותרות וואס מ'עסט שלא לשם שמים. ער ווערט פארנומען מיט תאוות גשמיים און חומריים, עניני עולם הזה. אט דאס איז דער ״נופל על מעיו״. עס הייבט זיך אן פון שח: ער בייגט זיך; אנשטאט צו קוקן העכער, קוקט דער מענטש אראפ אונטן. אזוי ווערט ער א ״נופל על מעיו״ מצד תאוות האכילה. און ווי מ'קען דאס ברענגען צוריק, וואס איז דער תיקון? ווי פריער: ווילסט מתקן זיין דעם חטא? ווילסט מתקן זיין דעם טמטום המוח וטמטום הלב? איז אויף דעם די עצה פון ״כל הולך על גחון״. אזוי ווי מ'האט געזאגט, פנימיות התורה — דאס זיינען די עצות, ובפרט דער ענין פון לימוד פנימיות התורה. וואס דאס איז דער ו' וואס געפינט זיך באמצע התורה. און אויך דער ע' וואס געפינט זיך אין ״חזיר מיער״, דער ע' וואס דאס איז אחד פון ״עין בעין יראו״, [לא ברור], עס מברר די מרורים. אזוי דער עין רואה, דער עין תלוי, דער עין — דאס איז דער עין פון ״שאו מרום עיניכם״. אט דער ״עין בעין״, אויף אים דוקא. לערנען חסידות, פנימיות התורה, זיך מיישב זיין אין אלקות. און אט דער עין נעמט אוועק דעם עין פון עשו, דעם עין פון לעומת זה. און וואס מאכט עס? אז עס ווערט דער אתהפכא פון דעם נחש. אזוי אנשטאט דעם נחש, די קליפה, ווערט פון דעם — עס שטייט אין קבלה ספרים אז נחש איז אויך בגימטריא משיח — וואס מ'מאכט פון דעם נחש. ווי עס שטייט אויך אז לעתיד לבוא,
26:06 ״גם אויביו ישלים אתו״ — זה הנחש, אומר המדרש. הנחש הקדמוני יתהפך בקדושה. ויהיה [לא ברור]; תהיה אתהפכא של החושך הגדול ביותר. הוא יתהפך לאור הגדול ביותר, כמו ש״משיח״ בגימטרייה ״נחש״, וזהו הנחש דקדושה. כך ייעשה ממנו אור לעתיד לבוא. כל זה על ידי פנימיות התורה. וזו העבודה עכשיו: אחרי פסח באים ללמוד את פרשת שמיני. מה היא באה לומר לאדם? איך עליו להיכנס לקיץ הקרוב, כשמתחילות התקופות שבהן צריך לחזק את בריאות הגוף. הרי בחודש אייר — ראשי תיבות ״אני ה׳ רופאך״ — עניין בריאות הגוף. ו[לא ברור], לכן יש גם פרקי אבות. לומדים אותם גם בתקופה זו, כי האדם צריך להישמר בענייני מאכלים, בעניינים גשמיים ובתאוות האכילה. ואדרבה, צריך להיות דווקא ״שאו מרום עיניכם״, הו׳ שבגחון. וזה מחזק את החוש שבגחון, ואת הע׳ שמחזקת את החוש של ״חזיר מיער״. ועל ידי זה בוודאי יתהפך כל הגלות של ״חזיר זה אדום״, וכך תהיה כבר הגאולה השלמה. ואז יהיה ״כי עין בעין יראו בשוב ה׳ ציון״, במהרה בימינו, אמן.
26:06 ״גם אויביו ישלים אתו״ — זה הנחש, זאגט דער מדרש. אז דער נחש הקדמוני וועט ווערן אתהפכא. און עס וועט ווערן [לא ברור]; עס וועט ווערן דער אתהפכא פון דעם גרעסטן חושך. עס וועט נהפך ווערן צו דעם גרעסטן אור, ווי משיח בגימטריא נחש, און דאס איז דער נחש דקדושה. אזוי עס וועט ווערן פון דעם אור לעתיד לבוא. דאס אלץ דורך פנימיות התורה. און דאס איז די עבודה וואס געפינט זיך יעצט: מ'קומט נאך פסח, קומט מען לערנען פרשת שמיני. וואס קומט עס דערציילן דעם מענטשן? אז די עבודה, ווי אזוי ער גייט אריין אין דעם קומענדיקן זומער, עס הייבט זיך אן די זמנים וואס עס דארף זיין חיזוק בריאות הגוף. ווי ס'איז דאך אין חודש אייר — דאס איז ראשי תיבות ״אני ה' רופאך״ — בריאות הגוף. און [לא ברור], דערפאר האט מען דאך פרקי אבות. עס לערנט מען אויך אין דעם סדר, ווייל דער מענטש דארף זיך אפהיטן אין די ענינים פון מאכלים און גשמיים און פון תאוות האכילה. און אדרבה, עס דארף זיין דוקא דעם ״שאו מרום עיניכם״, דער ו' שבגחון. און דאס איז מחזק דעם חוש שבגחון און דער ע' וואס איז מחזק דעם חוש פון ״חזיר מיער״. און דורך דעם וועט מען זיכער זיין אז עס וועט נהפך ווערן דער גאנצער גלות פון דעם חזיר זה אדום. און אזוי וועט שוין זיין די גאולה שלמה. און אזוי וועט זיין ״כי עין בעין יראו בשוב ה' ציון״, במהרה בימינו, אמן.