לעבן חסידות · פרק 165 · 2025-02-18 · 22:54
פרשת משפטים תשפ"ה "על כל דבר פשע" - אבות נזיקין אין עבודת השם
תיאור הפרק
*צוואת הריב״ש לקוטי לוי יצחק לקוטי שיחות חלק א משפטים שיחת שבת משפטים תשנ״ב
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:19 אדמו"ר הריי"צ מספר באחת מרשימותיו בספר הזכרונות סיפור שאירע כאשר שמעו של הבעל שם טוב הקדוש הגיע לעיר חארקי. הוא מספר שהיה שם תלמיד בשם רבי ניסן, שהיה מגדולי תלמידיו של הבעל שם טוב הקדוש. בעיר ההיא התגורר פריץ שניהל את כל ה[לא ברור]. אצל אותו פריץ התגורר אדם ששמו היה פייר לואי, שם צרפתי. הוא היה הולך תמיד עם הפריץ הצעיר, נוסע ומטייל איתו, וכך התנהלו הדברים. פעם אחת קרה שהפריץ חלה מאוד. חיפשו כל מיני רפואות, אבל לא הצליחו לרפא אותו. באותה תקופה היה רבי ניסן אצל הבעל שם טוב הקדוש. הבעל שם טוב קרא לרבי ניסן ואמר לו לנסוע לאותה עיר. הוא נתן לו כמה סממנים ותרופות, כמה דברים כדי לרפא את הפריץ. הוא אמר לו להיכנס אל הפריץ, לומר שהוא בא בשם הבעל שם טוב ולרפא אותו. הוא גם אמר לו להיפגש עם פייר לואי, לומר לו שהוא יהודי ולספר לו מי הוא. הבעל שם טוב אמר שהוא
00:19 דער רבי ריי״צ דערציילט אין איינע פון זיינע רשימות אין ספר הזכרונות א סיפור, וואס האט פאסירט ווען דער נאמען פון דעם הייליגן בעל שם טוב איז אנגעקומען אין דער שטאט חארקי. דערציילט ער, דארט איז געווען א תלמיד, וואס האט געהייסן רבי ניסן, וואס איז געווען פון די גרעסטע תלמידים פון דעם הייליגן בעל שם טוב. אין יענער שטאט האט געוואוינט א פריץ, וואס האט געפירט די גאנצע [לא ברור]. ביי יענעם פריץ האט געוואוינט א מענטש, ער האט געהייסן פּיער לואי, א פראנצויזישער נאמען. און ער איז אלץ געגאנגען צוזאמען מיט דעם יונגן פריץ און פלעגט מיט אים ארומפארן און ארומשפאצירן, און אזוי איז עס געגאנגען. איינמאל האט פאסירט, אז דער פריץ איז געווארן זייער קראנק. מען האט געזוכט אלע רפואות, אבער מען האט אים נישט געקענט מרפא זיין. אין יענער תקופה איז רבי ניסן געווען ביים הייליגן בעל שם טוב. האט דער בעל שם טוב צוגערופן רבי ניסן און אים געזאגט, אז ער זאל פארן אין יענער שטאט. ער האט אים געגעבן כמה סמים, רפואות, כמה זאכן אים צו מרפא זיין. דעם פריץ האט ער אים געזאגט, זאל ער אריינגיין דארטן, און ער וועט קומען בשם דעם בעל שם טוב און אים מרפא זיין. און ער זאל זיך טרעפן מיט דעם פּיער לואי און אים זאגן, אז ער איז א איד, און ער זאל אים דערציילן ווער ער איז. דער בעל שם טוב האט געזאגט, אז ער איז
01:53 יהודי, וששמו היהודי הוא פסח צבי. הוא סיפר לרבי ניסן מהיכן בא פסח צבי, ואמר לו לדבר איתו, לחלץ אותו מ[לא ברור] ולהביא אותו ליהדות. וכך נסע רבי ניסן, אבל לא רצו להכניס אותו. מי הוא היהודי הקטן הזה? כל התרופות וכל הרופאים הגדולים והחשובים ביותר לא הצליחו לעשות דבר; מה כבר יוכל לעשות יהודי קטן כזה? אבל כשהמצב כבר הגיע ממש עד כדי סכנת נפשות, נתנו לו להיכנס, והתברר שמצבו של הפריץ משתפר מיום ליום. ושם, כשהיה אצל הפריץ בארמון, נפגש עם פייר לואי ועורר אצלו את הנשמה. הוא סיפר לו בשם הבעל שם טוב ואמר לו: ״השם היהודי שלך הוא פסח צבי״. וכמובן, כשנודע לאיש שהוא יהודי, הוא הזדעזע כולו ונזכר שבילדותו היה יתום. אחר כך התגורר בין גויים, וכך התרחק עד ששכח לגמרי את יהדותו. וכך עורר אצלו הבעל שם טוב את הנשמה. רבי ניסן חזר אחר כך אל הבעל שם טוב. הבעל שם טוב אמר לו תורה על הפסוק, ואמר לו שאת התורה הזאת ילמד תחילה יחד
01:53 א איד, און זיין אידישער נאמען איז פסח צבי. און ער האט אים דערציילט פון וואנען ער קומט, און ער זאל רעדן מיט אים און אים ארויסשלעפן פון זיינע [לא ברור] און אים ברענגען צו אידישקייט. און אזוי איז רבי ניסן געפארן, און מען האט אים נישט געוואלט אריינלאזן. ווער איז אזא אידעלע? אלע רפואות, אלע גרעסטע, חשובסטע דאקטוירים האבן גארנישט געקענט טאן; וואס קען שוין טאן אזא אידעלע? אבער אז עס איז שוין געווען ממש עד נפש, האבן זיי אים געלאזט, און עס האט זיך ארויסגעוויזן, אז דער פריץ איז געווארן בעסער פון טאג צו טאג. און דארטן, זייענדיג ביים פריץ אין דעם פאלאץ, האט ער זיך געטראפן מיט דעם פּיער לואי, און ער האט ביי אים אויפגעוועקט די נשמה. ער האט אים דערציילט בשם דעם בעל שם טוב און האט אים געזאגט: „דיין אידישער נאמען איז פסח צבי.“ און כמובן האט דער מענטש, ווען עס איז נתגלה געווארן אז ער איז א איד, זיך אינגאנצן צוטרייסלט, און ער האט זיך דערמאנט, אז ער איז געווען א קליין קינד. ער איז געווען א יתום, האט ער געוואוינט צווישן גוים שפעטער, און אזוי איז ער פארקראכן, ביז ער האט אינגאנצן פארגעסן פון זיין אידישקייט. און אזוי האט דער בעל שם טוב ביי אים אויפגעוועקט די נשמה. רבי ניסן איז שפעטער צוריקגעפארן צום בעל שם טוב. דער בעל שם טוב האט אים געזאגט א תורה אויף דעם פסוק, און האט אים געזאגט, אז די תורה זאל ער ערשט לערנען צוזאמען
03:14 עם פייר לואי, שהוא פסח צבי. הבעל שם טוב אמר אז תורה על הפסוק: ״יורדי הים באניות, עושי מלאכה במים רבים״. לכאורה יש כאן כפל לשון: ״יורדי הים באניות״ — יורדים בספינות אל המים; ״עושי מלאכה במים רבים״ — זה אותו דבר. מה פירוש ״עושי מלאכה במים רבים״? הבעל שם טוב ביאר שהפסוק מדבר על הנשמה. כידוע, ״יורדי הים באניות״ — הפסוק מדבר, והבעל שם טוב מבאר שכל הפרק, פרק ק״ז, עוסק בירידת הנשמה למטה. וממילא אמר הבעל שם טוב שהנשמה יורדת למטה. העולם הוא ים, ים פראי, ים גדול, ים סוער. המים הרבים רוצים להשקיע את האדם בתוך כל ההמולה של הים הגדול של העולם. ולשם כך הקב״ה שולח למטה נשמה, מכניס אותה לגוף, ונכנסים אל הים ב״אניות״. מהן ״אניות״? זו המסגרת של הספינה, של תורה ומצוות ושל השולחן ערוך. כשיהודי נמצא באנייה, בספינה תקינה, בתוך השולחן ערוך ועם קיום התורה והמצוות, הדבר שומר עליו, כך שהוא יכול לעבור את הים הסוער בשלום ואף לצאת ממנו עם עלייה, במדרגה גבוהה יותר מזו שהיה בה לפני הירידה. אבל מה עושים, איך מסתדרים
03:14 מיט פּיער לואי, וואס איז דער פסח צבי. דער בעל שם טוב האט געזאגט דעמאלט א תורה אויפן פסוק: „יורדי הים באניות, עושי מלאכה במים רבים“. וואס לכאורה איז עס א כפל הלשון: „יורדי הים באניות“ — מען גייט אראפ מיט די שיפן אויפן וואסער; „עושי מלאכה במים רבים“ — ס׳איז די זעלבע זאך. וואס איז דער „עושי מלאכה במים רבים“? דער בעל שם טוב האט מבאר געווען, אז דער פסוק רעדט דאך וועגן דער נשמה. כידוע, „יורדי הים באניות“ — דער פסוק רעדט זיך, און דער בעל שם טוב איז מבאר דעם גאנצן קאפיטל, פרק ק״ז, רעדט זיך וועגן ירידת הנשמה למטה. און ממילא האט דער בעל שם טוב געזאגט, אז די נשמה קומט אראפ למטה. די וועלט איז א ים, א ווילדער ים, א ים הגדול, א ים סוער, א שטורעמדיקער ים. די מים רבים, די וואסערן, ווילן אריינהאלטן דעם מענטש אין דעם גאנצן רעש פון דעם ים הגדול פון דער וועלט. און אויף דעם שיקט דער אויבערשטער אראפ א נשמה, טוט זי אריין אין א גוף, און מען גייט אריין ביי „אניות“. וואס „אניות“ איז, דאס איז דער רינג פון דעם שיפל פון תורה און מצוות, דעם שולחן ערוך. אז א איד איז מיט דער אניה, דעם געזונטן שיפל, אין דעם שולחן ערוך, מיט קיום תורה און מצוות, היט אים דאס אפ, אז ער קען דורך דעם שטורעמדיקן ים געזונט אריינגיין און ארויסגיין נאך מיט אן עליה, נאך מער ווי ער איז געווען פאר דער ירידה. אבער וואס טוט מען, ווי שאצט מען
04:39 כאשר הספינה נשברת, והוא אינו עושה את מה שעליו לעשות ואינו מקיים תורה ומצוות? מובן שאז האנייה, הספינה שלו שנושאת אותו ועוזרת לו בים, הופכת מ״אנייה״ ל״אנייה ותאנייה״, כפי שפירש הבעל שם טוב. ״אנייה ותאנייה״ היא לשון שברון, אבלות, שבירה ומרירות. הכול נעשה מר. הספינה נשברת והאדם טובע במים, ונעשה לו קשה ומר. גם הוא צריך לחפש עצות כיצד לצאת מן המצב הזה. מהן העצות? הבעל שם טוב אמר לו שהעצה היא שיש ״עושי מלאכה במים רבים״. והפסוק ממשיך: יש צדיקים שיכולים לקפוץ אל תוך המים, אל המים הרבים, ולחלץ משם את הנשמה האבודה שאבדה בתוכם. אלה הם ״עושי מלאכה במים רבים״ — הצדיקים, הרביים, שנכנסים ושולחים את שלוחיהם, את תלמידיהם, כדי שיוכלו לקפוץ אל המים הרבים, עמוק לתוך המים. הם לא הולכים לשם בסירות, אלא נכנסים אל תוך המים, צוללים פנימה. כן, כך הם קופצים אל תוך המים, ואלה הם הצדיקים שיכולים להיכנס ולחלץ משם נשמה. ואת זה נתן הבעל שם טוב להבין,
04:39 נו, ווען די שיפל צעברעכט זיך, און ער טוט נישט וואס ער דארף, און ער איז נישט מקיים תורה און מצוות, איז פארשטענדלעך, די אניה, אזוי זיין שיפל, וואס שלעפּט אים, וואס העלפט אים דאך אויפן ים, ווערט פון אן אניה „אניה ותאניה“, ווי דער בעל שם טוב האט געטייטשט. „אניה ותאניה“ איז א לשון פון שברון, אבילות, צעבראכנקייט און ביטערקייט. אלעס ווערט ביטער. די שיפל צעברעכט זיך און דער מענטש טרינקט זיך אין די וואסערן, און עס ווערט שווער און ביטער. און ער דארף אויך זוכן עצות, ווי אזוי ער זאל ארויסגיין פון דעם מצב. וואס זענען די עצות? און דער בעל שם טוב האט אים געזאגט, אז די עצה איז, אז ס'זענען דא „עושי מלאכה במים רבים“. און דער פסוק איז ממשיך: עס זענען דא צדיקים וואס קענען אריינשפרינגען אין די וואסערן, אין די מים רבים, און ארויסשלעפּן פון דארטן די פארלוירענע נשמה, וואס איז אינעווייניג פארלוירן געווארן. דאס זענען די „עושי מלאכה במים רבים“ — די צדיקים, די רביים, וואס גייען אריין און שיקן זייערע שלוחים, זייערע תלמידים, אז זיי זאלן קענען אריינשפרינגען אין די מים רבים, טיף אין די וואסערן. נישט מיט שיפלעך גייען זיי דארטן, נאר זיי גייען אריין אין די וואסערן, צוללים, זיי גייען אריין. יא, אזוי שפרינגען זיי אריין אין די וואסערן, און דאס זענען די צדיקים וואס קענען אריינגיין און ארויסשלעפּן פון דארטן א נשמה. און דאס האט דער בעל שם טוב געגעבן צו פארשטיין,
06:02 אז רבי ניסן הוא מן ״עושי מלאכה במים רבים״, ושם הוא רואה את נשמתו של פסח צבי, שנפלה למים הזידונים. ובאמצעות הבעל שם טוב הקדוש הוא שלח אותו, את רבי ניסן, להוציא משם את פסח צבי, מן המים הזידונים, ולהחזיר אותו לדרך, לחוף מבטחים, לספינה בטוחה של תורה ומצוות. ומה קרה למעשה? נספר על כך בהמשך. באותו יום, באותו שבוע, פסח צבי ברח, נעלם, ונסע למדינות אחרות, וחזר ל[לא ברור]. אבל על כל פנים, זה המופת, המעשה והמופת שגרם לכך ששמו של הבעל שם טוב הקדוש התפרסם, וקהילה שלמה הצטרפה לחסידי הבעל שם טוב. בפרשה של השבוע, פרשת משפטים, אנחנו מוצאים משנה שמדברת על כמה וכמה סוגים של נזיקין. פרשת משפטים היא פרשת הנזיקין, ובה מופיעים כמה וכמה דינים מכל דיני הנזיקין. ומה כתוב על כך בזוהר? על הפסוק ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה, על שלמה, על כל אבדה״, אומר הזוהר שהפסוק מתייחס לעניינים של שלוש הבבות — בבא קמא, בבא מציעא ובבא בתרא — שבהן מופיעים כל סוגי הפשעים והנזיקין. מה אומר הזוהר?
06:02 אז רבי ניסן איז פון די „עושי מלאכה במים רבים“, און ער זעט דארטן די נשמה פון פסח צבי, וואס איז אריינגעפאלן אין די מים הזידונים. און דורך דעם הייליגן בעל שם טוב האט ער אים געשיקט, רבי ניסן, ער זאל ארויסשלעפּן פסח צבי פון דארטן, פון די מים הזידונים, און צוריק אויפן וועג שטעלן, אויפן חוף מבטחים, אויף א געזונטן שיפל פון תורה און מצוות. און וואס איז דא למעשה געווען? מיר וועלן דערציילן דאס שפעטער. אום יענעם טאג, יענע וואך, איז דער פסח צבי אנטלאפן, נעלם געווארן, און ער איז געפארן אין אנדערע מדינות, און ער איז צוריקגעגאנגען אין [לא ברור]. אבער על כל פנים, וואס דער מופת, מעשה, און דער מופת וואס האט געמאכט, אז ס'איז נתפרסם געווארן דער שם פון דעם הייליגן בעל שם טוב, ווי א גאנצע קהילה איז צוגעקומען, חסידים צום בעל שם טוב. אין היינטיקער פרשה, מיר רעדן פרשת משפטים, געפינען מיר א משנה וואס רעדט וועגן די כמה וכמה סוגים פון נזיקין. פרשת משפטים, דאס איז די פרשה פון נזיקין, וואס דארטן איז פאראן כמה וכמה דינים פון אלע דיני נזיקין. און וואס שטייט דא אין זוהר? אויפן פסוק „על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה, על שלמה, על כל אבדה“, זאגט דער זוהר, אז דער פסוק גייט אויף די ענינים פון די ג' בבות, בבא קמא, בבא מציעא, בבא בתרא, וואס דארטן זענען די אלע סוגים פון ענינים פון פשעים און נזיקין. וואס זאגט דער זוהר?
07:28 שהדבר רומז לגלויות. שלוש הבבות — בבא קמא, בבא מציעא ובבא בתרא — רומזות לשלוש הגלויות: גלות הראשונה, גלות השנייה והגלות השלישית. בפשטות הכוונה לגלות מצרים, גלות בבל וגלות אדום. וגם כל גלות קשורה לשלושת בתי המקדש. ועל כך הוא אומר שהסיבה לגלות, הסיבה לחורבן, היא ״על כל דבר פשע״ — כל הנזיקין האלה. וממילא מובן שהתיקון לחורבן הוא שכאשר מתקנים את כל העניינים האלה באמצעות לימוד הנזיקין ובאמצעות העבודה, זהו תיקון לנזיקין. זו עבודה בנפש האדם, כפי שאראה מיד, ועל ידה מביאים את הגאולה. וזה מה שהזוהר אומר שם: ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור״ — אלו דיני נזיקין. אבות הנזיקין, השור והבור והמבעה וההבער, אלו הנזיקין. ועל דרך זה יש גם נזיקין רוחניים — היצר הרע, הנפש הבהמית — כפי שנדבר מיד. אלו הדינים של בבא קמא. אחר כך יש הדינים של בבא מציעא, שבה מדברים על ה״שלמה״ ועל גזל, ״שנים אוחזין בטלית״. ואחר כך אומר הזוהר ש״על כל אבדה״ מתייחס לבבא בתרא. ולכן אכן שואלים: כשאני שומע ״כל אבדה״, השבת אבדה, הרי על זה מדברים בבבא מציעא.
07:28 אז דאס איז מרמז אויף די גליות. אזוי די דריי בבות, בבא קמא, בבא מציעא, בבא בתרא, דאס איז מרמז אויף די דריי גליות: גלות הראשון, גלות השני, גלות השלישי. בפשטות מיינט דאס גלות מצרים, גלות בבל און גלות אדום. און אויך יעדער גלות איז פארבונדן מיט די דריי בתי מקדשות. יא, און אויף דעם זאגט ער, אז די סיבה פון דעם גלות, די סיבה פון דעם חורבן, דאס איז „על כל דבר פשע“, די אלע נזיקין. און ממילא פארשטענדלעך, די תיקון פון דעם חורבן, אז בשעת מ'איז מתקן די אלע ענינים דורך דעם לימוד אין די נזיקין און דורך די עבודה, איז דאס א תיקון אויף נזיקין, און דאס איז אן עבודה בנפש האדם, ווי איך וועל באלד ווייזן, און דורך דעם ברענגט מען די גאולה. וואס דאס איז וואס דער זוהר זאגט דארטן, אז „על כל דבר פשע, על שור, על חמור“ — דאס זענען די דיני נזיקין. די אבות נזיקין, השור והבור והמבעה וההבער, דאס זענען די נזיקין. און על דרך זה דא די נזיקין הרוחניים, דער יצר הרע, די נפש הבהמית, ווי מיר וועלן באלד רעדן. דאס זענען די דינים פון בבא קמא. דערנאך זענען פאראן די דינים פון בבא מציעא, וואס דאס איז ענינים פון וואס דארטן רעדט מען וועגן, אה, דעם „שלמה“ און גזל, „שנים אוחזין בטלית“. און דערנאך זאגט דער זוהר אז „על כל אבדה“ גייט אויף, אה, בבא בתרא. וואס דערפאר פרעגט מען טאקע: ווען איך הער „כל אבדה“, השבת אבדה, רעדט מען אין בבא מציעא.
08:59 כי בבבא מציעא נמצאים הפרקים שעוסקים באבדה. אבל מדוע אומר הזוהר ש״על כל אבדה״ מתייחס לבבא בתרא? יש על כך פירוש יפה של אביו של הרבי, הרב לוי יצחק, שכתב הערות על הזוהר. הוא מפרש שכאן ״כל אבדה״ מתייחס לעניינים ברוחניות. הוא מסביר ש״אבדה״ מתייחסת לאישה, והגמרא הרי אומרת שאדם מחפש אחר אישה כמחפש אחר אבדה. אם כן, ״על כל אבדה״ הוא עניין ייחוד איש ואישה, שהם הקדוש ברוך הוא וכנסת ישראל. וממילא, הוא אומר, בבבא בתרא מדברים על דיני שותפים, דיני חצרות ודיני בתים, שכולם עניינים הקשורים לשותפים. והשותפים הם הקדוש ברוך הוא וכנסת ישראל. ותחילת המסכת היא ״השותפין שרצו לעשות מחיצה״ — עניין הגלות. כי הגלות היא מחיצה: ״עוונותיכם היו מבדילים ביניכם לבין אלקיכם״. נוצרה מחיצה בין איש לאישה, בין הקדוש ברוך הוא לכנסת ישראל. אבל אחר כך, לאורך המסכת, רואים שבמסכת בבא בתרא מדברים על עניינים רבים הקשורים לגאולה. במסכת בבא בתרא אנו מוצאים את מאמר חז״ל ״אין ישראל נגאלין אלא בצדקה״. כל הסוגיה של צדקה, שבזכותה באה הגאולה, נמצאת בדף ט׳ ובדף י׳, בפרקים העוסקים בכך. ואנו מוצאים במסכת גם: ״גדול יהיה כבוד הבית
08:59 ווײַל אין בבא מציעא זענען די פרקים וואָס רעדן וועגן כל אבדה. אבער וואָס זאָגט דער זוהר אַז על כל אבדה גייט אויף בבא בתרא? נאָר ס׳איז פאַראַן אַ געשמאַקער טייטש פון דעם רבי׳נס טאטע, ר׳ לוי יצחק, וואָס האָט געשריבן הערות אויפן זוהר. ער טייטשט דאָ טאַקע, אַז דער ענין פון כל אבדה מיינט מען דאָ ברוחניות ענינים. און ער טייטשט אַז אבדה גייט אויף אַ פרוי, אויף אַן אשה. און די גמרא זאָגט דאָך אַז מ׳איז מחפש אחר אשה כמחפש אחר אבדה. איז על כל אבדה דער ענין פון ייחוד איש ואשה, וואָס דאָס איז הקדוש ברוך הוא וכנסת ישראל. איז במילא זאָגט ער, אַז אין בבא בתרא רעדט מען דיני שותפים, דיני חצרות, דיני בתים, וואָס דאָס זענען אַלץ ענינים פאַרבונדן מיט שותפים. און די שותפים דאָס איז הקדוש ברוך הוא וכנסת ישראל. און די תחילת המסכתא איז אַז השותפין שרצו לעשות מחיצה — דער ענין פון גלות. וואָס דער גלות דאָס איז אַ מחיצה: עוונותיכם היו מבדילים ביניכם לבין אלקיכם. אַז ס׳איז געוואָרן אַ מחיצה צווישן איש ואשה, צווישן הקדוש ברוך הוא און כנסת ישראל. אבער דערנאָך, אין דער גאַנצער מסכתא, זעט מען טאַקע אַז אין מסכתא בבא בתרא רעדט מען וועגן אַלע ענינים פאַרבונדן מיט גאולה. אין מסכתא בבא בתרא געפינען מיר דעם מאמר חז״ל, אין ישראל נגאלין אלא בצדקה. די גאַנצע סוגיא פון צדקה, וואָס בזכות צדקה קומט די גאולה, דאָס איז אין דף ט׳, דף י׳, די פרקים וואָס רעדן וועגן דעם. און מ׳געפינט אויך אין מסכתא: גדול יהיה כבוד הבית
10:30 האחרון מן הראשון״. כשמדברים על מחיצה, הגמרא מדברת על המחיצה של אמה טרקסין, שהייתה בין הקודש לקודש הקודשים. גם שם מדברים על עניינים של בית המקדש. ובהמשך, בפרקים המאוחרים יותר, בפרק ״המוכר את הספינה״, יש כמה וכמה מאמרי חז״ל על עניינים הקשורים לגאולה, מאמרי חז״ל עשירים מאוד. ובהמשך עוד, ב״יש נוחלין״, מדברים גם על ירושת ארץ ישראל. נמצא שמסכת בבא בתרא אכן קשורה לסדר משפטים, שבו מדברים על העניין הזה. וזה מה שנאמר: ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה ועל שלמה, על כל אבדה״. אחר כך הוא ממשיך ואומר: ״עד האלקים יבא דבר שניהם״. כאשר הולכים לבית דין, הולכים למשה רבינו, שהיה [לא ברור]. ועל דרך זה מובן גם בנוגע למשה שבכל דור ודור — הצדיקים, הרביים — שהם אלה שנותנים את ההוראות ואת העצות כיצד נוכל להישמר מן הנזיקין שיש בגלות, לצאת מן הגלות הזאת, עד שנזכה לגאולה שתהיה לעתיד לבוא. אבל העניין שאנו לומדים כאן הוא שמדובר בעניינים בעבודת נפש האדם, בגלות הרוחנית. ולכן צריכה להיות העבודה לצאת מן הגלות הרוחנית ולתקן את כל הנזיקין הרוחניים, את העניין של ״מפני חטאינו גלינו מארצנו״. וכך אפשר
10:30 האחרון מן הראשון. ווען מיר רעדן וועגן מחיצה, די גמרא רעדט וועגן דער מחיצה פון אמה טרקסין, וואָס איז געווען צווישן קודש און קודש הקדשים. דאָרטן רעדט מען אויך ענינים פון בית המקדש. און שפּעטער, אין שפּעטערדיקע פרקים, וועגן המוכר את הספינה, וואָס דאָרטן זענען פאַראַן כמה וכמה מאמרי חז״ל וועגן ענינים פאַרבונדן מיט דער גאולה, גאָר רייכע מאמרי חז״ל. און נאָך שפּעטער, אין יש נוחלין, רעדט מען אויך וועגן דער ירושת ארץ ישראל. אַז מ׳געפינט אַז מסכתא בבא בתרא איז פאַרבונדן טאַקע מיט סדר משפטים, וואָס דאָרטן רעדט מען וועגן דעם ענין. וואָס דאָס איז וואָס מ׳זאָגט: על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה ועל שלמה, על כל אבדה. נאָך דעם גייט ווייטער וואָס ער זאָגט, אַז עד האלקים יבא דבר שניהם. אַז ווען מ׳גייט צום בית דין, דאָס גייט צו משה רבינו, וואָס ער איז געווען [לא ברור]. על דרך זה איז פאַרשטאַנען דעם משה שבכל דור ודור, אַז דאָס זענען די צדיקים, די רביים, וואָס זיי זענען די וואָס געבן די הוראות און די עצות ווי אַזוי מיר זאָלן קענען זיך אויסהיטן פון די נזיקין וואָס זענען דאָ אין גלות, און אַרויסגיין פון דעם גלות, ביז אַז מ׳זאָל זוכה זיין צו דער גאולה וואָס וועט זיין לעתיד לבוא. איז אבער דאָ דער ענין וואָס מיר לערנען דאָ, אַז דאָס רעדט וועגן ענינים אין עבודת נפש האדם, אין דעם גלות הרוחני. וואָס דערפאַר דאַרף זיין די עבודה פון אַרויסגיין פון דעם גלות הרוחני און מתקן זיין די אַלע נזיקין רוחניים, דעם ענין פון מפני חטאינו גלינו מארצנו. און אַזוי קענען זיך
12:03 להתכונן לגאולה השלמה, שתבוא על ידי משיח צדקנו במהרה בימינו, אמן. ישנם ארבעה אבות נזיקין, השור והבור והמבעה וההבער, והבעל שם טוב הקדוש מסביר מה עניינם ברוחניות. ארבעה אבות נזיקין: כשאדם רוצה לעבוד את הקדוש ברוך הוא, עליו לדעת שישנם ארבעה אבות נזיקין שרוצים להפריע ולבטל את עבודת השם. מהם אבות הנזיקין בנפש? מפרש הבעל שם טוב: שור. שור הוא מלשון ״אשורנו״, לשון ראייה. זהו עניין הראייה, המראות שאדם רואה. כשמסתכלים על דברים בעיניים, ראיות אסורות. על כך נאמר ״ולא תתורו אחרי לבבכם ואחרי עיניכם״, וזה אחד הדברים שמפריעים לעבודה. כמו שנאמר, ״העין רואה״ — זו ההתחלה שמביאה לכל החטאים. וזהו ״על שור״: מלשון ראייה, הסתכלות על דברים בעיניים. בור, מפרש הבעל שם טוב, הוא מלשון בור, מקום ריק. בור הוא שדה ריק. וכך גם אדם ריק, אדם שהולך בטל. אדם שמעביר את זמנו בבטלה; אל הריקנות נכנסים השרצים, נכנסים המזיקים והדברים הבלתי רצויים. זהו הבור: אדם שמעביר את זמנו בדברים ריקים, שטותים והבלים, ליצנות ודברים בטלים. הבור, המקום הריק, נעשה מקום לקליפה, מקום ליניקת החיצונים, ושם נכנסים כל העניינים הבלתי רצויים.
12:03 צוגרייטן צו דער גאולה שלמה, וואָס וועט זיין דורך משיח צדקנו במהרה בימינו, אמן. איז דאָ פון ארבעה אבות נזיקין, השור והבור והמבעה וההבער, זאָגט דער הייליקער בעל שם טוב וואָס דאָס איז ברוחניות הענינים. ארבעה אבות נזיקין: ווי אַ מענטש וויל דינען דעם אויבערשטן, דאַרף ער וויסן אַז ס׳זענען דאָ די ארבעה אבות נזיקין וואָס ווילן שטערן, וואָס זיי ווילן מבטל זיין עבודת השם. וואָס זענען די אבות נזיקין בנפש? טייטשט דער בעל שם טוב: שור. ער טייטשט אַז שור איז מלשון ״אשורנו״, וואָס דאָס איז לשון ראיה. וואָס דאָס איז דער ענין פון ראיה, בילדער וואָס מען זעט. אַז מ׳קוקט אויף זאַכן מיט די אויגן, ראיות אסורות. איז ״ולא תתורו אחרי לבבכם ואחרי עיניכם״, וואָס דאָס איז די איינע פון די זאַכן וואָס שטערן די עבודה. וואָס ס׳שטייט אַז די עין רואה, דאָס איז די התחלה פון דעם וואָס ברענגט צו אַלע חטאים. און דאָס איז על שור, מלשון שור, קוקן אויף זאַכן מיט די אויגן. בור, טייטשט דער בעל שם טוב, איז בור מלשון אַ בור, אַ מענטש גייט ליידיק. בור מיינט אַ ליידיקע פעלד. און בור מיינט אַז ס׳איז אַ ליידיקער מענטש, אַ מענטש גייט ליידיק. אַ מענטש פאַרטרייבט די צייט און איז ליידיק; אין אַ פּוסטערקייט, אין אַ ליידיקייט, קריכן אַריין די שרצים, קריכן אַריין די מזיקים, די דברים בלתי רצויים. אַז דאָס איז דער בור: אַ מענטש פאַרטרייבט די צייט אין דברים ריקנים, שטותים והבלים, ליצנות און דברים בטלים. איז דער בור, דער ריק, ווערט אַ מקום לקליפה, אַ מקום ליניקה פון די חיצונים, אַז דאָרטן קומען אַריין די אַלע ענינים בלתי רצויים.
13:42 ״בור ריק אין בו מים״ — מים אין בו, נחשים ועקרבים יש בו. כשאין בו המים של התורה, הוא מתמלא בנחשים ועקרבים. אחר כך בא המבעה, שהוא העניין שהגמרא אומרת עליו: ״מבעה זה השן״, אחד מן ה[לא ברור]. זהו עניין תאוות האכילה. כן, הגמרא אומרת ש[לא ברור] עם קופה של בשר, כלומר שאדם ממלא את עצמו בתאוות. כששקועים בתאוות האכילה, הדבר מגשם את האדם ומרחיק אותו מאלוקות. אחר כך בא ההבער, שהוא עניין כוח הכעס, רציחה, חמימות והתלהבות — עניינים של אש זרה, של לעומת זה. אלה הם ארבעה אבות נזיקין. כן, ובפרט עניין מידת הכעס, שכידוע הוא עניין האש, המתפרצת ושורפת את הנשמה. זהו עניין הכעס, ואלה הם ד׳ אבות נזיקין שעליהם צריכה להיות העבודה. בזה עוסקת כל המסכת בפרשת משפטים, של ג׳ הבבות. ושם אנו מוצאים את העצות והתיקונים לכך, כדי שאפשר יהיה לתקן את אבות הנזיקין ולהישמר מפניהם, עד שמתוך כך יהיה, כן, [לא ברור] מן החושך. ועל הפסוק ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה, על שלמה״, הפסוק שאנו מדברים עליו כאן, יש ביאור של אדמו״ר הצמח צדק.
13:42 א בור ריק, אין בו מים. מים אין בו, נחשים ועקרבים יש בו. אז ס׳איז נישט דא די מים פון תורה, ווערט דאס פול פון נחשים ועקרבים. דערנאך קומט מבעה, וואס דאס איז דער ענין, די גמרא זאגט: מבעה זה השן. איינע פון די [לא ברור]. וואס דאס איז דער ענין פון תאוות האכילה. יא, די גמרא, וואס זאגט אז [לא ברור] מיט א קופה של בשר, דאס הייסט אז מ׳שטאפט זיך אן מיט תאוות. אז מ׳ליגט אין תאוות האכילה, דאס מגשם דעם מענטשן און דאס איז מרחיק פון אלקות. און דערנאך קומט הבערה, וואס דאס איז דער ענין פון דעם כח כעס, רציחה, חמימות, התלהבות, ענינים פון א אש זרה, פון לעומת זה. וואס דאס זיינען די ארבע אבות נזיקין. יא, וואס איז בעיקר דער ענין פון מדת הכעס, כידוע דאס איז דער ענין פון אש, וואס רייסט אויף, פארברענט די נשמה. דער ענין פון כעס, דאס איז די ד׳ אבות נזיקין, וואס אויף דעם דארף זיין די עבודה, וואס אויף דעם קומט צו גיין די גאנצע מסכתא בפרשת משפטים, פון די ג׳ בבות. און דארטן געפינען מיר די עצות, די תיקונים בזה, אז מ׳זאל קענען מיט אבות נזיקין זיך מתקן זיין און זיך אפהיטן, ביז אז עס זאל ווערן פון דעם, יא, [לא ברור] מן החושך. איז אויפן פסוק ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה, על שלמה״, יא, וואס דער פסוק וואס מיר רעדן דא, איז פאראן א ווארט פון צמח צדק.
15:12 זהו הביאור הראשון, שרבותינו [לא ברור] בהתוועדות של שמחת תורה: אדמו״ר הצמח צדק מבאר את ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה, על שלמה״. הפרשה שם מדברת על פיקדון שאדם נותן. הנשמה היא פיקדון שהקדוש ברוך הוא נתן לנו. כן, כידוע, הקדוש ברוך הוא מוסר את הפיקדון: ״נרך בידי ונרי בידך״. הוא מוסר את הפיקדון של הנשמה הקדושה, שהיא חלק אלוקה ממעל ממש. וצריך לשמור על הפיקדון בשלמות ולהחזיר אותו בתכלית השלמות לבורא, לקדוש ברוך הוא. אבל, הוא אומר, קורה דבר עם הפיקדון: במקום לשמור עליו, נעשה ״על כל דבר פשע״. החטאים הם שגורמים נזק, חילול קודש בפיקדון, והאדם אינו שומר את הנשמה למען הבורא שלמעלה. ומכך נובע העניין של ״על שור, על חמור, על שה, על שלמה״, כפי שמבאר אדמו״ר הצמח צדק. את עניין השור הוא מפרש כאן מלשון שור נגח: אלה ענייני החומריות והגסות של הנפש הבהמית, שזהו שור נגח. כן, הוא מכה, דוחף ונוגח. אלה ה[לא ברור] שלו בענייני קדושה, וזהו עניין שור נגח. חמור — זהו
15:12 דאס איז די ערשטע ביאור, וואס דער רבותינו [לא ברור] אויפן שמחת תורה׳דיגן פארברענגען, אז דער צמח צדק איז מבאר ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה, על שלמה״, אז די פרשה דארטן רעדט פון פקדון. אז א מענטש גיט א פקדון. די נשמה, דאס איז א פקדון וואס דער רבונו של עולם האט אונז געגעבן. יא, כידוע, אז דער רבונו של עולם גיט איבער דעם פקדון, ״נרך בידי ונרי בידך״, אז ער גיט איבער דעם פקדון פון די הייליגע נשמה, פון די חלק אלוקה ממעל ממש. און מ׳דארף אפהיטן דעם פקדון בשלימות און עס צוריקגעבן מיט תכלית השלימות צום בורא, צום אויבערשטן. און אויף דעם זאגט ער אז עס פאסירט אבער א מעשה מיטן פקדון, אז אנשטאט מ׳זאל אפהיטן דעם פקדון, ווערט א מעשה פון ״על כל דבר פשע״. ״על כל״, דאס, דאס איז די חטאים וואס זיי מאכן דעם היזק, דעם חילול קודש אין דעם פקדון, און מ׳היט נישט אויף די נשמה צום בורא למעלה. און פון דעם ווערט דער ענין פון ״על שור, על חמור, על שה, על שלמה״, ווי דער צמח צדק איז מבאר. אז דער ענין פון שור, דא טייטשט ער שור מלשון שור נגח, וואס דאס זיינען די ענינים פון חומריות, גסות פון דער נפש הבהמית, אז דאס איז שור נגח. יא, וואס ער שלאגט זיך און ער שטופט זיך און ער איז נוגח. עס זיינען זיינע [לא ברור] ענינים פון קדושה, וואס דאס איז דער ענין פון שור נגח. חמור, דאס איז געווען
16:38 עניין הקרירות. הגמרא אומרת: ״חמור בתקופת תמוז קרירא ליה״. כן, זהו עניין הקרירות בעבודת השם. אחר כך בא עניין השה. הוא מפרש כאן את ״שה״ על פי ״שה פזורה ישראל״. פירוש ״שה פזורה ישראל״ הוא, שבמקום שיהודי ידע שהוא ישראל, ושהוא בבחינת שה בין שבעים זאבים ומשתמרת — היהודים נמצאים בגלות והקדוש ברוך הוא שומר עלינו. וזה הדבר הגדול ביותר שרואים: גודל הרועה, כיצד הקדוש ברוך הוא, הרועה, שומר על השה, על היהודים, כשהם מפוזרים בין שבעים אומות. יהודי צריך להתבונן בזה. על יהודי להתבונן בעניין הזה. הדבר צריך לעורר אצל היהודים את החיות הגדולה ביותר, את השמחה הגדולה ביותר ואת התוקף הגדול ביותר בעבודת השם. כמו שנאמר בפסוק: ״אני ה׳ לא שניתי ואתם בני יעקב לא כליתם״. הקדוש ברוך הוא הבטיח שישמור עלינו, ש״לא ינום ולא יישן שומר ישראל״ — וזהו גודל הרועה. ״אני ה׳ לא שניתי״: הקדוש ברוך הוא לא שינה את הבטחתו. הקדוש ברוך הוא קיים את דברו: ״ואתם בני יעקב לא כליתם״. היהודים, חס ושלום, לא יאבדו, אף אחד לא ילך לאיבוד ואף אחד לא יימחק מן העולם. הקדוש ברוך הוא שומר על היהודים תמיד, בכל מקום ובכל זמן. ואת זה היה עליו לעשות.
16:38 דער ענין פון קרירות. די גמרא זאגט: ״חמור בתקופת תמוז קרירא ליה״. יא, דאס איז דער ענין פון קרירות, קאלטקייט אין עבודת השם. דערנאך קומט דער ענין פון שה. ער טייטשט דא ״שה״, דאס איז דער ענין פון ״שה פזורה ישראל״. וואס דער טייטש פון ״שה פזורה ישראל״ איז, אז אנשטאט דעם אז א איד זאל וויסן אז ער איז א ישראל, און אז עס געפינט זיך א שה בין שבעים זאבים ומשתמרת. אידן געפינען זיך אין גלות און דער אויבערשטער גיט אונז אכטונג. און דאס איז די גרעסטע זאך וואס מ׳זעט, גודל הרועה, ווי אזוי דער אויבערשטער, דער פאסטוך, גיט אכטונג אויף דעם שה, אויף אידן, א גאנץ פארשפרייט צווישן שבעים אומות. איז דארף דאך זיין א איד מיט דעם זיך מתבונן זיין. א איד זאל זיך מתבונן זיין אויף דעם ענין. דאס דארף ארויסרופן ביי אידן דעם גרעסטן חיות, די גרעסטע שמחה, די גרעסטע תוקף אין עבודת השם. ווי ער זאגט אין פסוק: ״אני ה׳ לא שניתי ואתם בני יעקב לא כליתם״. אז דער אויבערשטער האט צוגעזאגט די הבטחה, אז ער וועט אונז אכטונג געבן, אז ״לא ינום ולא יישן שומר ישראל״, וגודל הרועה. אז ״אני ה׳ לא שניתי״, דער אויבערשטער האט נישט געביטן זיין הבטחה. דער אויבערשטער האט מקיים געווען זיין ווארט, ״ואתם בני יעקב לא כליתם״. אז אידן וועלן חס ושלום נישט פארלוירן גיין, קיינער פארבלונזשען, און קיינער פאראויסגעמעקט ווערן פון דער וועלט. וואס דער אויבערשטער גיט אכטונג אויף אידן שטענדיק, בכל מקום ובכל זמן. און דאס האט ער געדארפט טאן.
18:04 אצל יהודים נמצאת החיות הגדולה ביותר בעבודת השם. ואף על פי כן, במקום זה — ״שה פזורה ישראל״. מתערבבים ומתגלגלים ממקום למקום, מתערבים בין העמים ונוהגים במנהגיהם. וכפי שהמן טען בפסוק הידוע: ״ישנו עם אחד מפוזר ומפורד בין העמים״. עם שכולו אחד, שחי עם אחדות השם וקשור לאחד, ואף על פי כן הוא מפוזר ומפורד; רצים אחרי הגוי. כפי שהרבי דיבר אז באריכות בהתוועדות של שמחת תורה על העניין של ״שה פזורה״: שרצים אחרי השכן, רצים אחרי הגוי, רוצים לחקות אותו. היום, לאן נעלם אותו עם מכלה? היום כל אחד יודע מה קורה אצל השכן, מה קורה אצל פלוני, ורוצה לחקות את מה שהאחר עושה. במקום שיהיו אצלנו התוקף, ה[?], החוזק והגאווה של ״שה פזורה״. אחר כך בא עניין הבגד, שהוא ״בגד בוגדים בגדו״. זהו עניין הלבושים: לבושי התורה והמצוות, כשאדם עוסק בתורה ובמצוות כדי [?], והם נעשים בגד הקליפה. כל אלה הם עניינים דלעומת זה. לכן אומר הפסוק: ״עד האלקים יבא דבר שניהם״. מהי העצה היעוצה? לדעת שלמרות כל הדברים האלה, ״עד האלקים״ כאן הולך על בית דין, שראש בית הדין הוא משה רבינו. ומובן שזהו
18:04 ביי אידן די גרעסטע חיות אין עבודת השם. און פונדעסטוועגן, אנשטאט דעם, ״שה פזורה ישראל״. מ׳ווערט פארוויקלט און פארוואלגערט און מ׳מישט זיך אריין צווישן די פעלקער און מ׳פירט זיך אין זייערע מנהגים. און ווי המן האט געטענה׳ט אין דעם באוואוסטן פסוק: ״ישנו עם אחד מפוזר ומפורד בין העמים״. א פאלק וואס כולו אחד, וואס ער לעבט מיט אחדות השם און איז פארבונדן מיט אחד, און פונדעסטוועגן איז ער מפוזר ומפורד; מ׳לויפט נאך דעם גוי. ווי דער רבי האט דעמאלט גערעדט באריכות אין דעם שמחת־תורה׳דיגן פארברענגען, דער ענין פון ״שה פזורה״: אז מ׳לויפט נאך דעם שכן, מ׳לויפט נאך דעם גוי, מ׳וויל יענעם נאכמאכן. היינט, וואו אהין איז געווארן אז עם מכלה? היינט, אז יעדער איינער ווייסט וואס טוט זיך ביים שכן, וואס טוט זיך ביי יענעם, און מ׳וויל נאכמאכן וואס טוט דער אנדערער. אנשטאט ס׳זאל זיין ביי אונז דער תוקף, דער [לא ברור], די שטארקייט און די שטאלץ פון ״שה פזורה״. נאך גייט דער ענין פון בגד, וואס דאס איז ״בגד בוגדים בגדו״. דאס איז דער ענין פון לבושים, וואס די לבושים פון תורה ומצוות, אז א מענטש טוט תורה ומצוות כדי [לא ברור], און זיי ווערן א בגד הקליפה. וואס דאס זיינען אלץ ענינים דלעומת זה. דערפאר זאגט דער פסוק: ״עד האלקים יבא דבר שניהם״. וואס איז די עצה היעוצה? אז די אלע זאכן, פונדעסטוועגן, דארף מען וויסן, אז דא ״עד האלקים״ גייט אויף בית דין, וואס דער ראש בית דין איז משה רבינו. און איז פשוט דער
19:29 משה שבכל דור ודור. על ידי ההתקשרות למשה רבינו, לימוד תורתו וההליכה בדרכיו. ובכל דור, משה רבינו שבדור, שהוא מלמד דעה את העם, נותן לנו את הכוח ש״עד האלקים יבא דבר שניהם״, שיהודי יוכל שוב [?] את עצמו ושוב לקבל כוחות חדשים. וזהו עניין השבועה שעליו מדובר בפסוק, ששבועה היא עניין של נתינת כוח, כידוע. היינו ש״משביעין אותו״ הוא גם מלשון שובע, כפי שמבאר אדמו"ר הצמח צדק, שהקב״ה משביע כל אחד בכוחות, כדי שיוכל למלא את כוונתו בירידת הנשמה למטה. וזוהי הבשורה הטובה בסדר של היום, כשלומדים פרשת משפטים: ״ואלה המשפטים אשר תשים לפניהם״. מיד אחרי מתן תורה בא משה רבינו. הקב״ה אומר למשה רבינו: אתה, משה רבינו, צריך ללמד, ״תשים לפניהם״. [?] משה רבינו, וזה מתפרש על משה שבכל דור ודור: ״תשים״ בלשון יחיד, ״לפניהם״ בלשון רבים — לכל יהודי. משה רבינו הוא שמגלה ומסביר ונותן להבין ״לפניהם״, ומגלה את פנימיות הנשמה, מגלה את פנימיות הנפש. כפי שמובא בירושלמי, ״תשים״ הוא מלשון סימה, לשון אוצר. בסמ״ך. סימה היא לשון אוצר. ״יצו ה׳ אתך את הברכה באסמיך״, מלשון סימה ולשון אוצר. זהו האוצר
19:29 משה בכל דור ודור. דורך דעם וואס מ׳איז מקושר צו משה רבינו, און מ׳לערנט זיין תורה און מ׳גייט אין זיינע דרכים. און אין יעדער דור, דער משה רבינו שבדור, וואס ער איז מלמד דעה את העם, גיט אונז דעם כח, אז ״עד האלקים יבא דבר שניהם״, אז א איד זאל קענען נאכאמאל זיך [לא ברור] זיין און קענען נאכאמאל באקומען נייע כחות. וואס דאס איז דער ענין פון די שבועה וואס ער רעדט אונז אין פסוק, וואס שבועה איז דער ענין פון נתינת כח, כידוע. היינו, אז ״משביעין אותו״ איז אויך מלשון שובע, ווי דער צמח צדק איז מבאר, אז דער אויבערשטער איז משביע יעדן איינעם מיט כחות, ער זאל קענען דורכפירן זיין כוונה פון ירידת הנשמה למטה. און דאס איז די גוטע בשורה אין היינטיגן סדר, וואס מ׳לערנט פרשת משפטים: ״ואלה המשפטים אשר תשים לפניהם״. קומען גלייך פון מתן תורה, קומט צו גיין משה רבינו. דער אויבערשטער זאגט צו משה רבינו: דו, משה רבינו, דו דארפסט לערנען, ״תשים לפניהם״. [לא ברור] משה רבינו, און דאס פשט׳ט אויס דער משה בכל דור ודור, וואס ער איז דער ״תשים״, לשון יחיד, ״לפניהם״, לשון רבים, צו יעדן אידן. משה רבינו איז דער וואס ער איז מגלה און מסביר און גיט צו פארשטיין ״לפניהם״, און מגלה זיין די פנימיות הנשמה, מגלה זיין די פנימיות הנפש. ווי ס׳ברענגט זיך אין ירושלמי, אז ״תשים״ איז מלשון סימה, לשון אוצר. מיט א סמ״ך. סימה, סימה דאס איז לשון אוצר. ״יצו ה׳ אתך את הברכה באסמיך״, מלשון סימה ולשון אוצר. דאס איז דער אוצר
21:05 העליון, האוצר שבנפש, האוצר של יראת שמים, שהוא הכוח הפנימי שיש ליהודי. ועל ידי משה רבינו, כשהדבר הזה מתגלה, הוא יוצא מן ההעלם אל הגילוי, וזה נותן לנו את הכוח לשנות ולהפוך את כל ענייני הנזיקין האלה, ולעשות מהם בדיוק את ההפך: יתרון האור מתוך החושך. שהשור ייעשה ״כשור לעול וכחמור למשא״, ״יששכר חמור גרם״, וזהו עניין של חמור דקדושה. משור דקליפה ייעשה שור דקדושה, כשור לעול וכחמור למשא. וחמור דקליפה ייעשה חמור למשא בעבודת השם, ״יששכר חמור גרם״, בעבודה דקדושה. ועל דרך זה, מן השה ייעשה עניינם של היהודים, עם ישראל, כצאן אחד, שהקב״ה נותן לנו [?], כן, עם כל העניינים האלה שהוא [?]. ועל דרך זה, מן השלמה ייעשו הבגדים, כן, שהם בגדי הקדושה, שבאמצעותם נספחים לקדושה, ונעשים מהם הלבושים: לבושי פאר, לבושי הוד, לבושי עוז והוד, הלבושים שבאמצעותם אפשר לקבל את משיח צדקנו. וממילא, שנזכה כאן, כן, לצאת מן הגלות הפנימית של עצמנו, ושתתקיימנה כל ההבטחות. כפי שנאמר כאן בזוהר, שאחרי כל העניין של ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה, על שלמה״, נגיע לבית המקדש השלישי, ש״גדול יהיה כבוד הבית הזה האחרון מן הראשון
21:05 העליון, דער אוצר שבנפש, דער אוצר של יראת שמים, וואס דאס איז דער כח פנימי וואס א איד האט. און דורך משה רבינו, ווען דאס נתגלה, קומט עס ארויס פון העלם אל הגילוי, און דאס גיט אונז דעם כח, אז מ׳זאל קענען איבערמאכן, איבערקערן, אט די אלע ענינים פון נזיקין און מאכן פון זיי פונקט פארקערט: יתרון האור מתוך החושך. אז פון דעם שור זאל ווערן דעם ״כשור לעול וכחמור למשא״, ״יששכר חמור גרם״, און דאס איז אן ענין פון חמור דקדושה. פון שור דקליפה זאל ווערן שור דקדושה, כשור לעול וכחמור למשא. און חמור דקליפה זאל ווערן חמור למשא אין עבודת השם, ״יששכר חמור גרם״, אין עבודה דקדושה. און על דרך זה, פון דעם שה זאל ווערן דער ענין פון אידן, עם ישראל, כצאן אחד, וואס דער אויבערשטער גיט אונז [לא ברור], יא, מיט די אלע ענינים וואס ער [לא ברור]. און על דרך זה, פון דעם שלמה זאל ווערן די בגדים, יא, וואס דאס איז די בגדים פון קדושה, וואס מיט די בגדים ווערן נספח לקדושה, וואס ווערן פון דעם די לבושים: לבושי פאר, לבושי הוד, לבושי עוז והוד, די לבושים וואס מיט דעם מ׳קען מקבל זיין משיח צדקנו. איז במילא זאל מען דא זוכה זיין, יא, אז מ׳זאל קענען ארויסגיין פון דעם אייגענעם גלות פנימי, וואס זאל מקוים ווערן די אלע הבטחות. ווי ער זאגט דא אין זוהר, אז נאך דעם גאנצן ענין פון ״על כל דבר פשע, על שור, על חמור, על שה, על שלמה״, וועט מען צוקומען צו דעם דריטן בית המקדש, וואס ״גדול יהיה כבוד הבית הזה האחרון מן הראשון
22:34 אמר ה׳ צבאות״. בית המקדש שלמטה מכוון כנגד בית המקדש שלמעלה, כפי שנאמר בסדר של היום. שנזכה כאן למטה לבניין בית המקדש שייבנה במהרה בימינו, אמן.
22:34 אמר ה׳ צבאות״. בית המקדש שלמטה מכוון כנגד בית המקדש שלמעלה, ווי ער זאגט אין היינטיגן סדר. זאל מען דא זוכה זיין דא למטה אין דעם בנין בית המקדש שיבנה במהרה בימינו, אמן.