בשלח יו"ד שבט תשפ"ה - "ויקח משה את עצמות יוסף " - די עבודה פון יוסף און זיין עצמיות

00:01 ס'איז געווען א חסיד וואס האט געהייסן ר' שמחה גאראדעצקי. ר' שמחה גאראדעצקי איז געווען א חסיד המקושר צום רבי'ן רש"ב, צום רבי'ן ריי"צ און צו דעם רבי'ן נשיא דורנו. ער איז געווען פון די תלמידים אין תומכי תמימים, און שפעטער, אין די שווערע יארן אין רוסלאנד, איז ער געווען פון די גרעסטע בעלי מסירות נפש, וואס האט געטאן פאר די עניינים פון חינוך, פון אידישקייט און פון תומכי תמימים אין די שווערע יארן אין רוסלאנד, ווען ס'זענען געווען שווערע גזירות אויף פשוט לערנען תורה ומקיים זיין מצוות און טאן חינוך מיט די קינדער. ביז אז שפעטערדיגע יארן האט מען אים פארכאפט און געזעצט אין תפיסה, און ער איז דורכגעגאנגען די שווערסטע יסורים אין רוסלאנד. און נאך אסאך, אסאך יארן איז ער זוכה געווען ארויסצוקומען פון רוסלאנד, גאר אין די שפעטערדיגע יארן, אסאך שפעטער ווי אנדערע חסידים, און די לעצטע יארן האט ער געלעבט אין ארץ ישראל. און ר' שמחה גאראדעצקי, דאס איז געווען אין די ערשטע יארן פון די נשיאות פון דעם רבי'ן ריי"צ, דאס הייסט ארום יארן תר"פ, תרפ"א, נאך דער הסתלקות פון דעם רבי'ן רש"ב. דער רבי רש"ב איז נסתלק געווארן ב' ניסן תר"פ, און נאך דעם איז דער פריערדיקער רבי, דער רבי ריי"צ, געווארן נשיא, רבי. ס'איז געווען זייער שווערע יארן, פשוט בגשמיות, ברוחניות, פון אלע זייטן. ס'איז געווען א הונגער, ס'איז נישט געווען וואס צו עסן, און ס'זענען געווען גזירות וואס די ממשלה האט ארויפגעלייגט. גאר שווערע גזירות אויף לימוד התורה, חינוך, און אלץ איז געווען פארבונדן מיט גרעסטע מסירות נפש. ר' שמחה איז געווען א שד"ר, דאס הייסט א שליח דרבנן, פון דעם רבי'ן. דער פריערדיקער רבי, דער רבי ריי"צ, האט אים אויסגעקליבן אז ער זאל ארומפארן די שטעטלעך און אפקלייבן געלט פאר תומכי תמימים און געלט פאר מעמד, וואס איז געווען זיין אויפגאבע.

01:49 ער האט אפגעקליבן די געלט און איז ארומגעפארן אין די שטעטלעך, פלעגט אויך צוזאמענקלייבן די פדיונות און פלעגט עס ברענגען צו דעם פריערדיקן רבי'ן אין ראסטאוו. יענע יארן האט דער רבי ריי"צ געוואוינט אין ראסטאוו, און דארט פלעגט ער אריבערגיין. ער פלעגט פארן א גאנצע צייט אהין און צוריק אין די שטעט ארום און ארום, און דארט פלעגט ער טאן מיט מסירות נפש אין די עניינים וואס זענען געווען פארבונדן מיט די מוסדות חינוך און די אלע זאכן וואס דער רבי ריי"צ האט זיך מוסר נפש געווען. און ער פלעגט ברענגען די געלט צום רבי'ן, אזוי פלעגט ער פארן אהין און צוריק. איינמאל איז ער צוריקגעקומען פון א נסיעה, און ער האט מיטגעברענגט פדיונות און געברענגט געלט פאר כמה עניינים. און דער רבי ריי"צ, דער פריערדיקער רבי, האט אים שטארק געוואלט באדאנקען פאר זיין התעסקות. אין די געלעגנהייט האט ער געזעסן מיט אים אין כמה שעות און האט אים דורכגערעדט פרטים וואס טוט זיך מיט די מענטשן אין די שטעטלעך, אין די ערטער, און ער האט אים געגעבן א באריכט. און אזוי האבן זיי געזעסן, און דער רבי, דער פריערדיקער רבי, האט אים געזאגט אז, אלס א דאנק וואס ער וויל אים באווייזן אויף דעם וואס ער האט אזוי פיל געטאן, וועט ער אים לאזן אז ער זאל קענען בלייבן אין צימער בשעת ער גייט אויפנעמען די צייט פון יחידות. ס'איז געווען א צייט וואס דער פריערדיקער רבי האט געדארפט אויפנעמען מענטשן.

03:33 וואס זענען געקומען מקרוב ומרחוק אויף יחידות, אויסבעטן אויף זייערע עניינים. און דער רבי, דער פריערדיקער רבי, האט געזאגט אז ער זאל גיין אפעס אויף א זייט אין צימער בלייבן, ער זאל קענען זיין נוכח אין צימער אויף לכל הפחות עטלעכע יחידות'ן וואס זענען דא. דא וואלט ער רואיג ליגן. פארשטייט זיך אז ס'איז געווען אבער א גרעסטע הרגשה פון א קירוב, און ער האט זיך געגאנגען אין א ווינקל, זיך דארט אוועקגעזעצט. און אזוי האט זיך אנגעהויבן די יחידות. ווען ס'האט זיך אנגעהויבן די יחידות, האט ער געזען אז ס'גייט אריין א פסע עלטערער חסיד, וואס האט ער אים נישט געקענט. עפעס א רב, א חסיד, וואס איז געווען, ווייסט אויס, א איש חשוב, קומט אריין און זאגט: „רבי, איך האב געענדיגט.“ און דער רבי ריי"צ, דער פריערדיקער רבי, זאגט אים: „יא, יא, יא.“ און ער גייט ארויס. נו, גייט אריין עפעס א יונגערער. ער האט אויסגעזען א מאדערנער, א קליין קאפל, א קליין יארמולקע, אן א בארד; עפעס אזוי קוקט א איד, מער א מאדערנער איד. קומט אריין און זאגט: „רבי, דאס בין איך,“ און חלש'ט אוועק. נו, גלייך זענען געקומען די גבאים, וואס האבן אים געמונטערט, און אזוי איז ער ארויסגעגאנגען. שפעטער איז דארט אריינגעקומען עפעס א דריטער מענטש. דער דריטער מענטש האט אויך עפעס אויסגעזען ווי א חשובער מענטש, נישט קיין מענטש פון חסידי חב"ד, יא, אבער עפעס ווייסט אויס א מענטש וואס איז געקומען פון אן אנדער מדינה, פון אן אנדער ארט על כל פנים. און ער איז געקומען מיט א צעטל מיט עטלעכע שאלות. דער רבי, דער פריערדיקער…

05:27 רבי האט אים געענטפערט אויף איין שאלה, נאך א שאלה, נאך א שאלה, און איינע פון די שאלות, ווייזט אויס, האט ער נישט געענטפערט. און דער איד האט געפרעגט: „רבי, וואס איז מיט דער פינפטער שאלה?“ און דער פריערדיקער רבי זאגט אים: „וואס מיינסטו, איך בין בלינד? די אנדערע פיר האב איך געזען און דאס האב איך נישט געענטפערט?“ דער חסיד האט נישט פארשטאנען, געמיינט אז דער פריערדיקער רבי האט נישט פארשטאנען וואס ער זאגט אים. „ניין, איך מיין, רבי, עס איז דא געבליבן נאך א שאלה.“ דער פריערדיקער רבי זאגט אים: „דו מיינסט אז איך בין שטום, אז איך קען נישט... טויב, אנטשולדיגט, טויב.“ על כל פנים, אזוי האט זיך געענדיגט די יחידות, און דער איד איז ארויסגעגאנגען. נאך די דריי יחידות׳ן האט דער פריערדיקער רבי געזאגט צו ר׳ שמחה׳ן: „אויב דו ווילסט, קענסטו איצט ארויסגיין און מיט די מענטשן רעדן נאך א צווייטן מאל.“ נו, ר׳ שמחה איז געווען זייער נייגעריג, זייער באגייסטערט צו וויסן וואס האט דא פאסירט. ער האט נישט פארשטאנען גארנישט וואס איז דא פארגעקומען: ווער איז געווען דער ערשטער, ווער איז געווען דער צווייטער, ווער איז געווען דער דריטער. און ער האט מחליט געווען אז ער גייט זיך נאכפרעגן אין די פרטי הענינים. און אזוי איז ער ארומגעגאנגען עטלעכע טעג, האט געזוכט די אלע מענטשן, און במשך הזמן האט ער אויסגעפונען פון יעדן איינעם וואס האט פאסירט. און דאס ביי אים איז נתגלה געווארן די גדלות פון דעם רבי׳ן. דערציילט ער, ער האט זיך געטראפן מיטן אלטן חסיד, דער ערשטער וואס איז אריין. האט ער אים דערציילט במה דברים אמורים.

07:05 דערציילט ער אים: „אזוי, איך בין געווען א תמים וואס האט געלערנט אין ליובאוויטש יארן צוריק, נאך פון די ערשטע תמימים. און שפעטער האב איך חתונה געהאט, אויפגעשטעלט א משפחה. און איך בין געווען ביים רבי׳ן רש״ב אויף יחידות אמאל. און דער רבי רש״ב האט מיר געזאגט אמאל אז איך זאל פארן קיין גרוזיע, דאכט זיך מיר, אדער איינע פון די מדינות, פון די קאווקאזישע ווייטע מדינות ארום רוסלאנד, און דארטן טאן אין אידישקייט. איך זאל דארטן טאן אין ענייני הקהילה, אויפבויען די קהילה, פארשטארקן די קהילה, לערנען תורה, וואס מען האט געדארפט. און ער האט מיך געשיקט דארטן אויף א שליחות, אז איך זאל טאן אין דער קהילה. וואס איז געווען נישט קיין גרינגע זאך; ביי יענעם איז עס אפשר נישט געווען מוצא חן, די זאך, אבער מען פארט אויף שליחות און גייט. אבער כמובן, אז דער רבי זאגט גייט מען. גענומען מיט זיך די משפחה, האב איך געפרעגט דעם רבי׳ן ווי לאנג דארף איך דארטן זיין. האט מיר דער רבי רש״ב געזאגט: ‘דו וועסט באקומען א סימן אז עס ענדיגט זיך דיין שליחות, ווען עס קומט דער סימן.’ היינט, דער חסיד איז געפארן אין יענע ווייטע מדינה, און זייענדיג דארטן האט ער זיך אפגעגעבן מיט די ענייני הקהילה און האט געגעבן שיעורי תורה און מחזק געווען ענינים פון אידישקייט און יראת שמים און ענייני הלכה. און אזוי איז ער דארטן געווען אין יענער קהילה. ס׳איז געווען א פארווארפענע קהילה. דאס איז פאר א חסיד, א ליובאוויטשער חסיד, אז ס׳איז געווען... נישט געווען קיין חב״ד, אבער ס׳איז געווען אידן, און ער האט געטאן מיט

08:32 זיי. אזוי זענען אריבערגעגאנגען נאך א יאר, נאך א יאר, און דערווייל קיין סימן איז נישט געקומען. ווען עס איז געווארן תר״פ, געווען די הסתלקות פון דעם רבי׳ן רש״ב, איז דער חסיד געקומען צום רבי׳ן ריי״צ פרעגן צי ער קען ענדיגן זיין שליחות. אפשר דאס איז דער סימן, אז דער רבי איז אוועק; אפשר איז דער צייט געענדיגט די שליחות. אבער דער פריערדיקער רבי האט געזאגט: „ניין, עס וועט נאך זיין א סימן. דערווייל דארפסטו גיין צוריק.“ נו, איז ער צוריקגעפארן נאך אמאל וואו ער איז דארטן געווען, און ממש געווען טאן אין ענינים פון אידישקייט. עס זענען אריבערגעגאנגען א משך זמן. איין טאג קומט אן דארטן, קלאפט אין טיר, א איד וואס האט נישט געקענט קיין מענטשן אין דער קהילה, ווייל ער איז געקומען פון ערגעץ אנדערש. און ער איז געקומען דא; ער זוכט אן ארבעט, ער זוכט א פלאץ. נו, האט דער רב אים מקרב געווען, געגעבן עפעס צו עסן, און ער האט אים געהאלפן אז ער זאל זיך קענען, ווי מען זאגט, זיך באזעצן אין דעם ארט, און אים העלפן טרעפן אן ארבעט, און אזוי ווייטער. איין טאג, דער איד זיצט דארטן ביי דעם רב. פלוצלינג קומט צו גיין פון דער פאסט, דא קומט צו גיין דער פאסטמאן, לייגט אראפ אפאר בריוו. אט דער חסיד גייט א קוק, זעט ער צווישן די בריוו אז ס׳איז דא א בריוו פונעם פריערדיקן רבי׳ן. איז געווארן ליכטיג אין די אויגן, יום טוב אינמיטן טאג. ביי חסידים ווייסט מען, אז עס קומט א בריוו פון רבי׳ן, איז יום טוב.

10:02 איז אַ גאַנצע שמחה. נו, צוגלייך אָנגעטאָן דעם קאַפּאָטע, דעם סירטוק, און אָנגעטאָן דעם גאַרטל, און זיך אַוועקגעשטעלט וואַשן די הענט. דער רבי האָט געשיקט אַ בריוו וואָס ס׳איז געשטאַנען דערפון. און ער עפֿנט דעם בריוו און דער רב טוט ליינען. ווי ס׳מאַכט זיך, איז דער איד וואָס איז געקומען צו אים, וואָס איז געווען אַ פרעמדער איד וואָס איז געקומען דאָרטן, ס׳איז געווען צופֿעליק פּונקט געדרייט דאָרטן אין דער שול וווּ מ׳האָט געזעסן. און ער זעט ווי דער רב איז אַ ביסל אַנדערש געוואָרן, אַז ער איז פֿריילעך, און ער ליינט דעם רבינס בריוו מיט אַ גאַנצע וואַרעמקייט. נו, ער איז געווען זייער נייגעריק צו וויסן וועגן וואָס עס רעדט זיך. נו, דער רב ליינט אָפּ דעם בריוו, און ער זעט אויפֿן פּנים אַ ביסל אַז ער איז אָנגעצויגן, פֿרעגט ער אים, דערצייל מיר, וועגן וואָס עס רעדט זיך. זאָגט ער אים: „אַז דער רבי, דער פֿריִערדיקער רבי, שרייבט אים אַ בריוו, און ער האָט דערציילט אים אַז ס׳איז געקומען צו אים אַ פֿרוי און זי — איר מאַן איז נעלם געוואָרן. זי זוכט איר מאַן, ווייסט ניט וווּ ער איז, און ווייסט ניט צי ער לעבט, צי ער לעבט ניט, וואָס זי זאָל טאָן. זי איז זייער, זייער פֿאַרדאגהט. און דער רבי ריי״צ שרייבט אים: אפֿשר קען זײַן אַז דער איד איז אָנגעקומען צו אײַך, צו אײַך אין דער מדינה, קען מען נישט וויסן. זאָגט ער אים אפֿשר דעם נאָמען, זאָגט אים פרטים וואָס ער האָט געקענט אים זאָגן דאָרטן, ס׳זאָל מען מברר זײַן אפֿשר.“ קום אויף, יענער איד איז געוואָרן ווײַס, אַז אויב דאָס איז

11:34 באַר געוואָרן, אַז דאָס איז דער איד וואָס ער האָט זיך דאָרטן באַהאַלטן, געקומען צו גיין — דאָס איז געווען דער איד וואָס דער רבי האָט געזוכט, וואָס זײַן פֿרוי איז געקומען צום רבי אַז זי ווייסט נישט וווּ איז איר מאַן. יענער איד, וואָס האָט געזען אַזאַ זאַך, איז גאַנץ נערוועז געוואָרן. ביז דאָ דער רבי ווייסט וווּ איך בין. און ער האָט זיך שטאַרק צעוויינט און ער איז נתעורר געוואָרן בתשובה גדולה. האָט ער אים דערציילט אַז ער האָט כּעס געהאַט מיט דער פֿרוי, און במשך הזמן האָט ער געהאַט כּמה וכּמה ספיקות אין דער אמונה און כּמה ענינים אין ייִדישקייט, און שוועריקייטן בגשמיות וברוחניות. און ער איז ווײַטער און ווײַטער נתרחק געוואָרן פֿון תורה ומצוות, ביז ער האָט מחליט געווען אָפּצולאָזן אַלץ און אַנטלויפֿן. און אַזוי איז ער אָנגעקומען דאָ און נעלם געוואָרן. און דאָ זעט ער — מ׳קען נישט אַנטלויפֿן. האָט ער ערשט געזען די אמת׳ע השגחה פרטית, ווי אַזוי דער אייבישטער פֿירט זיך מיט דער וועלט און האָט אים צוגעפֿירט, צוגערופֿן, אויפֿגעזוכט. און דער רבי האָט אים מיט זײַנע ליכטיקע אויגן געטראָפֿן דאָ. און דאָס האָט אים אין גאַנצן צעבראָכן; עס איז בײַ אים געוואָרן אַ התעוררות תשובה, און ער האָט אָנגעהויבן קובע זײַן ללמוד אַ גמרא, אַ ביסל מער תורה, חסידות, אויף צו מחזק זײַן די אמונה. און זיי זײַנען צוריק נתקשר געוואָרן, דער חיבור מיט דער משפחה, און האָבן מחליט געווען ביידע צוזאַמען אַז זיי גייען פֿאָרן צום רבי. דער רב, מיט אַזעלכע ייִדן. דער רב האָט פֿאַרשטאַנען אַז קען

13:03 זײַן אַז דאָס איז גאָר געווען זײַן גאַנצע שליחות, וואָס ער איז געקומען דאָ, דאָ געלעבט אַלע יאָרן — דאָס איז געווען כּדי צוריקצוברענגען אָט דעם אידן. איך זע, פֿאַר דעם איז דאָס אַ סימן אַז ער זאָל גאָרניט זײַן דאָ מער; די שליחות איז שוין פֿאַרטיק, ער קען פֿאָרן צוריק צו זיך וווּ ער איז געווען פֿריִער. און דער איד האָט געוואָלט פֿאָרן צום רבי, ס׳איז דאָך קלאָר אַז דער רבי האָט אים אַרויסגעשלעפּט פֿון גײַצעל־מוות, און דער רבי האָט אים צוריקגעברענגט צו דער אמונה, און צוריקגעברענגט צו דער משפחה, און ער גייט זיך נאָך אַמאָל, ליבער נאָך אַמאָל, לעבן מיט זײַן ווײַב, קינדער, ווי עס דאַרף זײַן. אָבער דאָס איז געווען וואָס ער האָט באַמערקט, אַז ער איז אַרײַנגעקומען — איז פֿריִער אַרײַנגעגאַנגען דער עלטערער חסיד און האָט געפֿרעגט דעם רבי, און ס׳האָט גאָרניט געווען שליחות. דאָס איז געווען זײַן שאלה. און אַז דער רבי האָט אים געזאָגט: „יאָ, יאָ, יאָ, דאָס איז געווען אַז ער זיצט דאָ, קען ער שוין צוריקגיין. אים קומט די רשות; ער האָט געלעבט דאָ פֿאַר עטליכע יאָר, און האָט שוין זײַן שליחות אויסגעמאַכט.“ און ס׳איז געוואָרן פֿאַרשטאַנען אַז שוין, מילא, ווער איז געווען דער צווייטער איד? אַז דאָס איז געווען אָט דער איד וואָס איז אַנטלאָפֿן דערפֿון, און ער איז נתעורר געוואָרן בתשובה וחרטה. און דער מענטש איז אַרײַנגעקומען צו זאָגן דעם רבי אַ דאַנק. און דער דריטער איד, דאָס איז געווען אַ סיפור פֿון אַ איד וואָס ער האָט געהאַט כּמה ענינים, וואָס

14:18 ער האט געוואָלט פרעגן דעם פריערדיקן רבי. עס איז געווען אן ענין פרטי: ער האט געהאט א ווייב, און זי איז געווען [לא ברור] יאר, און שפעטער האט ער געוואָלט נאך אמאל חתונה האבן מיט איר. ער האט געהאט א ספק, צי ער זאל דאס טאן צי נישט, און איז געקומען פרעגן דעם רבי. דאס איז געווען די פינפטע שאלה: צי ער זאל חתונה האבן אדער נישט חתונה האבן. און דער פריערדיקער רבי האט אים נישט געענטפערט, איין מאל, צוויי מאל, ביז ער האט פארשטאנען אז ער באקומט נישט קיין ענטפער אויף דעם. שפעטער איז נתברר געווארן אז די פרוי איז שוין נישט געווען [לא ברור], ווייל די פרוי איז נפטר געווארן. יא, אז זי איז שוין נישט געווען. דער פריערדיקער רבי האט נישט געוואָלט זאגן, כדי נישט מצער צו זיין, אבער ער האט שוין געוואוסט אז עס איז געווען אזא מעשה, אז זי איז שוין נישט געווען שייך אז מען זאל קענען חתונה האבן מיט איר. אבער דא, אין דעם האט ער דערזען דעם רוח הקודש, און וואס איז דער רבי, וכו' וכו'. און דאס איז א סיפור וואס דערציילט ר' שמערל גאראדעצקי, וואס ער איז געווען ארבעטן יד ביד צוזאמען מיט דעם פריערדיקן רבי אין די ערשטע יארן פון די נסיעות. אין דער היינטיקער פרשה, פרשת בשלח, פרשת שירה, געפינען מיר אין אנהייב פרשה: „ויהי בשלח פרעה את העם ולא נחם אלקים דרך ארץ פלשתים“. יא, די תורה דערציילט וואס איז געווען ביים ארויסגיין פון מצרים, און דער אויבערשטער האט געזאגט, ער גייט זיי נישט פירן דורך פלשתים. מען קען גיין גלייך צוריק קיין ארץ ישראל, אבער „פן ינחם העם בראותם מלחמה ושבו מצרימה“.

15:43 האט ער זיי נישט געוואָלט פירן דורך פלשתים, און עס שטייט: „ויסב אלקים את העם דרך המדבר ים סוף, וחמושים עלו בני ישראל מארץ מצרים“. און דער אויבערשטער האט זיי געפירט דורך דעם מדבר, און זיי זענען געגאנגען חמושים. חמושים הייסט מזוינים, אנגעטאן מיט די אלע כלי זיין. שפעטער שטייט: „ויקח משה את עצמות יוסף עמו“. משה האט מיטגענומען יוסף׳ס ביינער. וואס מען לערנט פון דעם פסוק, וועלן מיר גלייך זען. „ויקח משה את עצמות יוסף עמו“. טאקע, דער פסוק זאגט אליין: „כי השבע השביע“. עס איז געווען א שבועה וואס יוסף האט זיי באשוואוירן און האט געזאגט: ווען איר גייט ארויס פון מצרים, זאלט איר מיטנעמען מיינע עצמות מיט זיך. פיין, טאקע, עס איז געווען א שבועה. אבער וואס איז די נפקא מינה דא? פונקט אז די תורה דא דערציילט דאס אין דעם חלק, אין דעם פרט, אין דעם ענין — ווי קומט דאס דא אריין? וואס איז די נפקא מינה דא אין דער פרשה? די שאלה פרעגט דער כלי יקר. יא, וואס איז דא דער ענין, וואס פלוצלינג די תורה דא דערציילט, ווען זיי גייען ארויס פון מצרים, און זי זאגט אז — וואס איז דא דער המשך הענינים, וואס פונקט דא דערציילט די תורה אז „ויקח משה את עצמות יוסף עמו“? אויף דעם זאגט דער כלי יקר, ער האט עטליכע ביאורים. איינער פון די ביאורים וואס ער זאגט, אז דאס איז דער המשך צום ענין פון די „חמושים“. חמושים הייסט מזוינים, רש״י זאגט. דאס איז אנגעטאן מיט כלי זיין. וואס זענען געווען די אידן׳ס כלי זיין?

17:07 ווען מיר גייען זען ווייטער אין חומש, די אידן׳ס כלי זיין — דאס איז דאך געווען דער ארון הקדוש. ווי די גמרא זאגט, אז עס זענען מיטגעגאנגען צוויי ארונות. עס איז געווען דער ארון הברית, דער מיט די לוחות הברית, און דאס איז געווען דער וואס איז ארויס אויף אלע מלחמות, און דער ארון איז געגאנגען לפניהם, יא, במחנה, און דאס איז געווען דער „קומה ה׳ ויפוצו אויביך וינוסו משנאיך מפניך“. און עס איז געווען ארונו של יוסף, וואס איז מיטגעגאנגען צוזאמען מיט דעם ארון. און מען האט געפרעגט: וואס טוען די צוויי ארונות? האט מען געענטפערט: „קיים זה מה שכתוב בזה“. אזוי אז יעדער מענטש, אומות העולם, וואס האבן געזען צוויי ארונות גיין צוזאמען מיט אידן, האט מען זיי געזאגט אז דאס איז ארונו של יוסף, וואס ער האט מקיים געווען די מצוות, די עשרת הדברות. במילא, דאס איז דער קשר הענינים. „וחמושים עלו בני ישראל מארץ מצרים“. אידן זענען ארויסגעגאנגען פון מצרים מזוינים, אנגעטאן מיט כלי זיין. וועלכע כלי זיין? די תורה. אבער די תורה האבן זיי נאך נישט געהאט. די לוחות הברית זענען נאך נישט געווען. עס איז דאך ערשט געווען פאר מתן תורה. זאגט דער פסוק: „ויקח משה את עצמות יוסף“. די עצמות יוסף, דאס איז געווען דער ארון. וויבאלד „קיים זה מה שכתוב בזה“, די עשרת הדברות, איז יוסף מיט זיינע כוחות — ער האט שוין געהאט די כוחות צו קענען העלפן אידן, אז ביי אידן זאל זיין דער מזוינים, זיי זאלן נישט נתפעל ווערן פון די אלע אומות העולם און די אלע שוועריקייטן וואס זיי גייען טרעפן בדרך. א צווייטע תורה זאגט.

18:27 ער זאגט, דער כלי יקר, אז דאס איז געווען א זכות צום קריעת ים סוף. ס׳שטייט דאך אין מדרש: „הים ראה וינוס, הירדן יסוב לאחור“. דער גאנצער זכות פון קריעת ים סוף איז געווען בזכות יוסף הצדיק, ארונו של יוסף. „הים ראה וינוס“ — וואס מיינט „ראה“? ראה ארונו של יוסף. ער האט געזען ארונו של יוסף, יוסף הצדיק, וואס יוסף איז געווען שומר הברית מיט אלע ענינים. און במילא האט דאס גע׳פועל׳ט אז „הים ראה וינוס“. במילא איז דאס דער המשך הענינים. וויבאלד ווי גייט דאך יעצט דער לערנען? אז אידן קומען צו ים סוף, און אין ים סוף האבן זיי געדארפט דורכפארן דעם ים, האבן זיי געהאט ארונו של יוסף. און במילא זאגט דער פסוק שוין פריער: „ויקח משה את עצמות יוסף“. און דאס זענען צוויי געשמאקע ביאורים וואס ער זאגט, דער כלי יקר. דער רבי האט אמאל געזאגט ביי א פארברענגען, ארבעים שנה פון [לא ברור], און מיר געפינען זיך יעצט אין די ימים הסמוכים צו דעם יום הגדול והקדוש, יו״ד שבט, די ימי ההסתלקות, ימי הילולא פונעם רבי׳ן ריי״צ. דער רבי האט אמאל גערעדט, יא, [לא ברור] תחילת הנשיאות פונעם רבי׳ן, האט דער רבי געזאגט, אין דער תקופה פון תש״נ, ארבעים שנה, אין די פארברענגענס מיט קשר צו יו״ד שבט, שבת וארא, שבת, אה, שבת בשלח, די שבתים וואס זענען געווען פארבונדן מיט דעם יום הגדול והקדוש, מיט די ימי הילולא, האט דער רבי אמאל גערעדט בנוגע יוסף. און דאס איז דאך דער נאמען, דער ערשטער נאמען

19:55 פונעם רבי׳ן ריי״צ, פונעם פריערדיקן רבי׳ן. און דער רבי זאגט, מ׳זעט דא דעם ענין פון יוסף. אז מ׳געפינט אין דער פרשה, סיי אין תחילת הפרשה און סיי אין סיום הפרשה, דעם ענין פון יוסף. אין תחילת הפרשה: „ויקח משה את עצמות יוסף עמו“. און אין סיום הפרשה, די מלחמה פון עמלק. ווער האט געפירט מלחמת עמלק? יהושע בן נון. ווייל יהושע בן נון איז געווען פון יוסף, משבט יוסף, שבט אפרים, ער איז געווען פון בני יוסף. דורך יהושע בן נון האט מען געפירט די מלחמה מיט עמלק, ווי ס׳שטייט אין מדרש, אז דורך יוסף, וויבאלד אז „והיה בית יעקב אש ובית יוסף להבה ובית עשו לקש“, אז דאס הייסט אז יוסף האט אין זיך דעם פלאם פייער אפצוברענען דעם קש פון עשו. דערפאר האט ער געקענט פירן א מלחמה מיט עמלק. דערפאר האט משה רבינו געזאגט „בחר לנו אנשים“ — עס דארפן זיין אנשי משה, אבער עס דארף זיין דורך יהושע דוקא, ווייל ער קומט פון יוסף און קען אפברענען עמלק. געפינט מען יוסף סיי אין תחילת הפרשה, סיי אין סיום הפרשה. אויף דעם האט דער רבי געשטעלט נאך א ביאור, א נייער ביאור און א ביאור עמוק ונפלא. הערט מיט אייער אויער: ממש אין עבודת השם, ווייל וואס מיר לערנען ארויס פון דעם, פון די ענינים וואס זענען געווען פון דעם רבי׳ן ריי״צ און דעם רבי׳ן, אין דעם ענין וואס היינט דארף זיך אויפטאן, וואס מיר לערנען ארויס פון יוסף. און ער זאגט נאך א שאלה: וואס מ׳געפינט דא דעם לשון „עצמות יוסף“. ווי קומט דאס אריין מיטן לשון? וואס איז?

21:27 מ׳קען פשוט פרעגן, ס׳זענען דא כמה וכמה ביאורים אין די מפרשים: וואס שטייט דא „עצמות יוסף“? איי, נאך אים, יוסף אליין האט געזאגט „ויקח משה את עצמותיו“ אין פרשת ויחי, אבער דאס האט ער געזאגט מצד הנבואה. אבער דא דארף מען זאגן נאך די ווערטער: „ויקח משה את יוסף“ — ס׳איז א [לא ברור] פון יוסף, ס׳איז א שענערער לשון. וואס איז דאס דער ענין פון „עצמות יוסף“ דא? איז אויף דעם מבואר, אז דער ענין פון „עצמות יוסף“ איז אויך מיטן לשון „עצמיות“. און דאס איז דער קשר הענינים, וואס קומט אריין דוקא דא אין די פסוקים. ערשטנס, „עצמות“, „עצמיות“ — דער ענין פון ביינער באווייזט אז דאס איז דער תוקף הגוף, דאס איז דער עצם. וואס איז דאס „עצם“? „עצם“ מיטן לשון „עצמיות“. דאס איז דער תוקף און חוזק פון דעם גוף. ועל דרך זה, ווען מ׳זאגט „עצמות יוסף“, דעם תוקף פון יוסף, די שטארקייט פון יוסף. וואס רעדט זיך אין די פסוקים? אין די פסוקים רעדט מען וועגן דעם וואס דער אויבערשטער זאגט, אז ער גייט פירן די אידן דורך אין מדבר. אידן דארפן דורכגיין דעם „מדבר הגדול והנורא, נחש שרף ועקרב וצמאון אשר אין מים“, „אשר לא ישב אדם שם“. אז דעם מדבר דארף מען דורכגיין, סיי בגשמיות, סיי ברוחניות. און אידן דארפן איבערמאכן דעם מדבר און מאכן פון דעם אז אלעס זאל ווערן עמוק אין תורה. ווי ס׳איז ידוע, וואס דער אלטער רבי האט מסביר געווען אין לקוטי תורה כמה וכמה פעמים, אז דער גאנצער ענין פון דער הליכה פון בני ישראל אין מדבר העמים, דאס איז געווען די הכנה צו דער הליכה פון אידן אלע דורות, אין אלע זמנים, אין דעם „מדבר הגדול והנורא“ פון גלות, [לא ברור].

23:01 ישראל, אין דער גאנצער וועלט, פון דער גאנצער גרויסער וועלט, פון מדבר העמים, מאכן פון דעם א גן, „באתי לגני לגנוני“, א גן פארן רבונו של עולם. און דאס האט זיך דא איצט אנגעהויבן. „ויסב אלקים את העם דרך המדבר“. משה רבינו האט געזען אז אידן גייען נישט גלייך אריין אין ארץ ישראל. אידן גייען נאך דורכן מדבר. דאס איז א צוגרייטונג צו דער גאנצער הליכה אין דעם גאנצן חושך הגלות, וואס דארף זיין אין א מדבר רוחני. גיין אין אזא ארט וואו עס געפינען זיך „נחש שרף ועקרב“ רוחניות, „צמאון אשר אין מים“, „אין מים אלא תורה“ רוחניות, און די אלע ענינים וואס מדבר מיינט, „לא ישב אדם שם“ — אדם, „אדמה לעליון“ — ס׳איז נישטא קיין גילוי אלקות, נישטא קיין אידישקייט, נישטא קיין תורה ומצוות. און דארטן דארפן אידן גיין און מאכן א דירה. ווי אזוי קען מען דאס טאן? א שווערע עבודה. מען קען דאך זיצן באהלה של תורה. וואס דארף מען זיך פארנעמען מיט אזא שווארצער וועלט, מיט אזעלכע ביטערע זאכן, מיט אזא חושך? דאס איז דער מדבר. אויף דעם זאגט די תורה: „ויקח משה את עצמות יוסף“. ער האט גענומען די עצמיות פון יוסף. וואס איז די עצמיות פון יוסף? דאס שטייט אין דעם נאמען יוסף. דער נאמען יוסף, ווי עס שטייט אין פסוק אין פרשת וישלח — אין פרשת ויצא, סליחה. פארוואס האט רחל גערופן יוסף מיטן נאמען יוסף? ווייל זי האט געזאגט: „יוסף ה׳ לי בן אחר“. דער פירוש הפשוט איז, זי האט געוואלט נאך א קינד, בנימין. אבער פארוואס שטייט „אחר“? „יוסף ה׳ לי בן“ — פארוואס שטייט „בן אחר“? ווייל אויף דעם ברענגט

24:39 דער צמח צדק אין אור התורה, אז דער כוונה איז, אז פון אן „אחר“ זאל ווערן א „בן“. יוסף הצדיק׳ס שליחות אויף דער וועלט שטייט אין זיין נאמען, ווי דער הייליקער בעל שם טוב זאגט, אז אין א נאמען שטייט די נשמה, דער תכלית, וואס ער דארף טאן אויף דער וועלט. דאס וואס יוסף הייסט יוסף, איז ווייל זיין ענין, זיין כוונה, זיין שליחות אויף דער וועלט, איז געווען אז פון אן „אחר“ זאל ווערן א „בן“. דערפאר איז יוסף אראפ קיין מצרים און געווען אין „ערות הארץ“, ווייל זיין גאנצער מהות, זיין גאנצע שליחות אויף דער וועלט, איז געווען צו זיין אין אן ארט פון „אחר“. אן ארט וואס איז גאר פרעמד, אפגעריסן פון אלקות, אפגעריסן פון אידישקייט, אפגעריסן פון קדושה, און פון דעם „אחר“ אנטפלעקן דעם פנימיות און מאכן פון אים א בן צום אב, א קינד פונעם הקדוש ברוך הוא. דאס איז דער תכלית פון יוסף, וואס ווערט אויסגעדריקט אין זיין נאמען, און ווי מען זעט במוחש, דאס האט יוסף שוין געטאן. דער איינציקער וואס איז אראפ קיין מצרים, „ערות הארץ“, איז געווען ווייט אינגאנצן פון זיינע עלטערן און זיין משפחה, און איז געגאנגען אין א פרעמד לאנד, ווייל ער האט זיך איבערגעגעבן, ווי די תורה דערציילט אונז, אז יוסף, ווען ער איז געווען אין מצרים, האט געטוישט די גאנצע סביבה, אריינגעברענגט קדושה, וכו׳ וכו׳. און דאס דארף אויפוועקן יעדן אידן, דאס איז עצמות יוסף. א איד קען נישט זיצן אין בית המדרש, אין דער וועלט פון תורה, און זיך איינשפארן אין ישיבה און כולל, און זאגן: שלום עלי נפשי, איך גיי לערנען. אין דעם רגע וואס א איד ווייסט אז ס׳איז דא אן איד וואס איז פארלוירן אין מדבר, אז ס׳איז דא אן איד וואס איז פארלוירן אין מצרים, אז ס׳איז דא אן איד וואס איז פארלוירן אין „ערות הארץ“, וואס איז נטמע געווארן, דעמאלט אנטפלעקט דער איד אין זיך די עצמיות פון יוסף. און מיר געפינען אין תהלים, אז דער גאנצער כלל ישראל ווערט אנגערופן יוסף: „נוהג כצאן יוסף“; „הבן יקיר לי אפרים“ — אידן ווערן אנגערופן מיטן נאמען יוסף, מיטן נאמען אפרים, ווייל דאס איז דער תכלית: „כי הפרני אלקים בארץ עניי“. אז א איד אין גלות, א איד אין אן ארט וואס דער נאמען פון ה׳ דערמאנט זיך נישט דארט, און מען טרעפט דעם איד וואס איז נטמע געווארן, קען מען נישט זיצן אין בית המדרש און פארגעסן פון דעם פעלד, און זאגן צו זיך: איך לערן תורה, וואס האט דאס מיט מיר צו טאן? זאגט די תורה גלייך אין דער פרשה פון יציאת מצרים, „בשלח פרעה את העם“ — וואס

26:48 טוט משה רבינו? „ויקח משה את עצמות יוסף“. ער האט גענומען די עצמות פון יוסף הצדיק, און דאס האט ער מיטגענומען אין מדבר, דורך דעם מדבר. ער גייט אין מדבר, ער גייט מיט יוסף, מיטן כח יוסף שבנפש, ברענגט א מהפכה אינעם מדבר, מאכט פון דעם אן עדן, באפרייט פון דעם חושך הגלות, און באלייכט די נשמה און דערנענטערט אידן. דאס איז אונזער שליחות. און על דרך זה יהושע בן נון ביים סיום הפרשה. עמלק. ביי עמלק שטייט „הנחשלים אחריך“. עמלק האט געקענט אנפאלן ווייל אידן זענען געווען אויסער דעם מחנה. ווען אידן זענען געווען אינעווייניג אין מחנה, אינעווייניג אין ענן, האט עמלק נישט געקענט צוקומען צו זיי, ווי רש״י ברענגט. נאר עס זענען געווען „הנחשלים אחריך“, וואס דער ענן האט זיי אויסגעשפיגן, און זיי האבן נישט מיטגעהאלטן דעם וועג דורכן מדבר, און דעמאלט איז עמלק צוגעקומען צו זיי. מען קען טראכטן: וואס איז געווען דער צורך ארויסצוגיין צו זיי? מען האט גענומען די בעסטע מענטשן, „בחר לנו אנשים“, יראי חטא, ווי רש״י זאגט, גוטע אידן, תורה׳דיגע אידן, וואס זיצן אינעווייניג אין ענן, קומען צו משה רבינו. אבער יהושע בן נון זאגט: ניין, מען דארף ארויסגיין פון ענן, מלחמה האלטן מיט עמלק. פארוואס? כדי צוריקצוברענגען די אידן פון „הנחשלים אחריך“. דאס איז דער תכלית פון יוסף. יהושע בן נון, אן אפשטאמיקער פון יוסף הצדיק, נעמט אויף זיך דעם כח פון יוסף הצדיק, עצמות יוסף, און נעמט דעם „אחר“ און מאכט פון אים א „בן“. „יוסף ה׳ לי בן אחר“ — פון אן אחר מאכן א בן. און דאס איז די הוראה וואס מען לערנט דא, שטייענדיג אין די טעג פון יו״ד שבט, די טעג פון „באתי לגני“, ווי מען געפינט דאס אין די מאמרים פון די טעג. און דאס איז געווען די הוראה וואס איז געווען דער ענין פון דעם פריערדיקן רבי׳נס הנהגה, שטייענדיג דאך אין סוף זמן הגלות, אין עקבתא דמשיחא.

28:35 אין חושך כפול ומכופל, וואס מ׳זעט, רחמנא ליצלן, ווי פיל אידן זענען ווייט און פארלאנגט פון אידישקייט. און וואס איז די עצה? ווי דער רבי, ווי אונזערע רביים האבן אונז אויסגעלערנט, אנהייבנדיג פון דעם רבי׳ן רבי יוסף יצחק, וואס מ׳האט געזען ביי אים אין גלות, אז דאס איז געווען איינער פון זיינע שטארקסטע ענינים. יא, וואס איז ארומגעפארן, געפארן פון איין ארץ צו א צווייטע, נאכדעם געקומען קיין אמעריקע, און האט [לא ברור] געשיקט שלוחים. יא, און דאס איז פשוט געווען ביתר שאת וביתר עוז דורך אונזער רבי נשיא דורנו, אז דער ענין פון א איד איז נעמען עצמות יוסף עמו. און מ׳דארף נעמען די הוראה פון יוסף הצדיק, אויף ארויסגיין אויף דער וועלט און אייננעמען די וועלט און זוכן א איד וואס געפינט זיך במדבר. און דאך לערנען פון יוסף: נעמען אן אחר און מקרב זיין אים מיט די קושיים, די קשיים, און מאכן פון אים א בן. איי, וועסטו טענה׳ן, וואס [לא ברור] מיט איין מצוה, איין מאל לייגן תפילין, וואס וועט דאס העלפן? זאגט מען: ניין. אז א איד דארף וויסן, מ׳קען נישט וויסן ווי ווייט מ׳פועל׳ט אויף א איד. [לא ברור]. משעה דו צינדסט אן דעם ניצוץ, קען מען נישט וויסן ווי ווייט עס וועט גיין. מצוה גוררת מצוה. לייגט מען איין מאל תפילין, די נשמה הייבט שוין אן ברענען, די נשמה הייבט שוין אן פלאקערן, ס׳האט זיך שוין אנגעצונדן די ליכט ביי אים. ער וועט שוין ווייטער וועלן נאך א מצוה, נאך א מצוה, און פון דעם וועט קומען ביז ער וועט, יא, תשובתו בתכלית השלמות,

29:57 און ער וועט מקרב זיין, אויפשטעלן משפחות פון יראים וחרדים. און אפילו נישט, איין מצוה אליין איז מצוה אחת, ווי דער רמב״ם זאגט אין הלכות תשובה, יא, מכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגורם לו ולהם תשועה והצלה. און דאס לערנט מען פון היינטיגע פרשה, פרשת בשלח, די פרשה וואס רעדט פון יציאת מצרים, קריעת ים סוף און די גאולה, אז דאס איז דער דרך וואס אזוי מען גייט צו די גאולה. א איד דארף וויסן, דארף נעמען עצמות יוסף עמו, די הוראה פון יוסף, עצמות יוסף, די עצמיות פון יוסף, אויף צו גיין [לא ברור] פון עמלקים, פון די קרירות פון עמלק, פון די אלע ענינים, און ארויסגיין אויפן גאס און זוכן א איד, לייגן אויף אים תפילין, דערציילן וועגן ציצית, דערציילן וועגן א ווארט פון תורה, און אים אנצינדן די נשמה. און אויף דעם איז די נשמה געקומען למטה, און מיט דעם וועט מען זוכה זיין בקרוב ממש, אז דאס איז שוין די אמת׳ע ליכטיקייט פון בני ישראל יוצאים ביד רמה, און די גאולה האמיתית והשלימה, און ה׳ ימלוך לעולם ועד. שבת פרשת שירה.