פרשת ויגש תשפ"ה - וילקט יוסף את כל הכסף יוסף גרייט צו אלץ פאר אידן ביז די גאולה

00:00 דערציילט איינער פון די עלטערע חסידים, וואס זיי זענען געווען אין רוסלאנד אין די יארן נאכדעם וואס דער רוב מנין ורוב בנין פון אנ״ש איז אוועקגעפארן. דאס איז געווען די יארן תש״ו־תש״ז, נאך דער מלחמה. שפעטער איז רוב פון די חסידים ארויסגעפארן פון רוסלאנד. און זיי זענען געווען די וואס האבן נישט זוכה געווען ארויסצופאלן, זענען זיי געבליבן נאך יארן לאנג. און דאס זענען געווען שווערע יארן, יארן פון מסירות נפש. אבער איינער פון די חסידים דערציילט, אז צווישן זיי איז געווען איינער פון די עלטערע חסידים, וואס איז געווען אין ליובאוויטש, פון די אמאליגע חסידים, וואס ער איז מחנך געווען דעם יונגן דור וואס איז אויפגעוואקסן דארטן, קינדערלעך, בחורים. און ער איז געווען א שטארקער מחנך. און כמובן, דער חינוך איז געווען ברוח פון די תמימים. ער האט אלעמאל דערציילט און גערעדט וועגן דער ישיבה, וועגן ליובאוויטש, וועגן דעם חינוך אין ליובאוויטש, ווי דער תומכי תמימים האט דאן אוועקגעשטעלט די תמימים, ווער זענען די תמימים. און מיט דעם האט מען אריינגעגעבן אין די קינדער אין דער יוגנט דעם צמאון, די תשוקה, דעם געשמאק, דעם געגועים צו וועלן זיין א תמים אין תומכי תמימים, מיט אלע שוועריקייטן וואס זיי האבן דאן פארקומען אין רוסלאנד. כמובן אז ביי די קינדער איז דאס געווען זייער א גאנצע וועלט; ביי זיי איז געווען ליובאוויטש, תומכי תמימים. און ער האט גערעדט וועגן דעם און גערעדט וועגן דעם מיט אזא מין געשמאק, מיט אזא מין רייכקייט. מען האט שטענדיג געוואלט, געטראכט וועגן דעם און געלעבט מיט דעם. וועגן דעם

01:39 קען עס זיכער זיין א שייכות צו [לא ברור]. דערציילט איינער פון די חסידים, אז עס איז געווען אמאל א מעשה: די קינדער האבן זיך איכשהו באקומען א מפה, א מפה פון גאנץ רוסלאנד, די אלע שטעטלעך מיט אלע שטעט פון רוסלאנד. נו, די ערשטע זאך האבן די קינדער געוואלט געפינען: וואו איז דאס ליובאוויטש? יענע צייטן זענען די חסידים געווען אין סאמארקאנד, אין טאשטקענט, אין אנדערע שטעט, ווייט אין אוזבעקיסטאן, ווייט פון דעם מרכז פון חסידות, ווי עס איז געווען אין רוסלאנד. און זיי האבן געוואלט הערן: וואו, וואס איז דאס פאר א שטאט? זיי זענען זיכער געווען, מיט אזויפיל גערעדט וועגן ליובאוויטש, אזויפיל גערעדט וועגן תומכי תמימים, זיכער איז דאס א גרויסע שטאט, א חשובה שטאט. זיי הייבן אן זוכן אויף דער מפה, און זיי געפינען נישט. געזוכט אהער, געזוכט אהין, געקוקט ארויף און אראפ, און רעכטס און לינקס. און וואו מען גייט און וואו מען שטייט, מען זוכט און מען זוכט און מען זוכט, און דאס שטעטל ליובאוויטש געפינט זיך נישט אויף דער מפה. כמובן, די סיבה איז א סיבה פשוטה: ליובאוויטש איז א קליין דארף. און ווי איר ווייסט, אויף יענער מפה זענען גאר קליינע דערפלעך, וואס האבן געהאט אין גאנצן א פאר הייזקעלעך, נישט געהאט קיין פלאץ זיך צו אנצייכענען. על כל פנים, פאר די קינדער איז די זאך געווען נישט גאנץ צו פארשטיין. זיי קוקן אויף דער מפה און שטעלן א שאלה. זיי האבן געטראפן איינעם פון די זקני חסידים, איך געדענק נישט יעצט דעם נאמען. זיי האבן געטראפן איינעם פון די

03:07 עלטערע חסידים, וואס איז אמאל געווען אין רוסלאנד, און האבן אים געפרעגט אזוי די שאלה: זיי האבן באקומען א מפה, וואו מען זעט גאנץ רוסלאנד, אלע שטעט, און מען זוכט ליובאוויטש און מען געפינט דאס נישט. האט דער חסיד געזאגט: דאס איז גאר גרינג צו פארשטיין. מען דארף פארשטיין, אז בשעת מען מאכט א מפה פון א מדינה, שטעלט מען אוועק אלע שטעט און אלע שטעטלעך און אלע דערפלעך און אלע זאכן. אבער ס׳זענען דא אזעלכע ספעציעלע שטעטלעך, ספעציעלע דערפלעך, וואס דארטן געפינען זיך די אמתע אוצרות וואס זענען פארבונדן מיט דער מדינה. און דארטן געפינען זיך די זאכן, די מערסטע באהאלטענע, טייערסטע, חשובסטע זאכן. דארטן מאכט מען די אבנים טובות ומרגליות. דארטן מאכט מען די בריליאנטן. דארטן געפינען זיך זאכן וואס מען וויל נישט אז מענטשן זאלן פון דעם וויסן. איז דער מנהג, אז מען ווייזט נישט וואו דאס איז אויף דער מפה, וואו זיי געפינען זיך. דאס זאלט איר פארשטיין, אז ליובאוויטש, דאס איז אן ארט וואס דארטן מאכט מען, דארטן געפינען זיך די אמתע אוצרות, די באהאלטענע פון דער מדינה. און דערפאר איז דאס א זאך וואס אויף דער מפה קען מען דאס נישט געפינען. כמובן, ווען די קינדער זענען געווארן עלטער, האבן זיי פארשטאנען אז דאס איז געווען א משל וואס דער חסיד האט געוואלט ארויסברענגען: אז ליובאוויטש איז טאקע דער ארט וואס דארטן געפינען זיך די אמתע אוצרות, די אמתע אוצרות פון ג־טלעכקייט, די אמתע אוצרות פון חסידות, די אמתע אוצרות פון פנימיות התורה און אלעס.

04:44 די תמימים זיינען די אמת'ע אוצרות, דער אוצר של יראת שמים. וואס דארטן געהאדעוועט ווערט אין תומכי תמימים איז אזא אוצר, וואס מ'קען נישט ארייננעמען, אריינשטעלן זיך אין א פיזישע מאפע, וואס ברענגט, וואס שטעלט פאר מער נישט דעם גשמיות'דיגן ארט פון די שטעט, די מדינות פון רוסלאנד. אין אונזער סדרה, אין פרשת ויגש, געפינען מיר אז „וילקט יוסף את כל הכסף“. מיר געפינען אז יוסף הצדיק נעמט זיך צונויפקלייבן דאס גאנצע געלט פון ארץ מצרים. א גאנצע אריכות אין דער פרשה, פרייליך אין דעם לעצטן חלק פון פרשת ויגש, וואס רעדט ארום וועגן יוסף און ווי אזוי ער קלייבט איינס דאס געלט פון גאנץ מצרים און די אלע מדינות ארום און ארום, און די אלע שטעט. און די תורה דערציילט ביי פרטי־פרטיות: ס'זיינען געווען הונגער־יארן, און דער עולם האט געדארפט האבן וואס צו עסן. דאס איינציקע וואס זיי האבן געהאט צו קענען עסן, וואס צו פארקויפן, איז דאך שוין געווארן פארפוילט, ווי רש״י זאגט. דאס איינציקע וואס זיי איז געבליבן זיינען געווען די אוצרות וואס האט זיך יוסף, רבי יוסף, וואס ער האט אפגעשפארט צו קענען געבן עסן די אלע הונגער־יארן, וואס מ'האט געהונגערט נישט נאר אין מצרים, נאר אין אלע מדינות ארום און ארום מצרים, ווי די תורה דערציילט אונז. און דער עולם איז געקומען און געגעבן געלט. און „וילקט יוסף את כל הכסף“, ביז וואו עס שטייט אין די פסוקים. דערנאך, ווען ס'איז אויסגעגאנגען דאס כסף, „וינהלם בסוסים ובמקנה הצאן ובמקנה הבקר ובחמורים“ — די תורה דערציילט.

06:15 וואס ס'פרעגט זיך א פשוט'ע שאלה: ווי אזוי מיר לערנען די פסוקים, וואס וויל די תורה דערציילן מיט דעם? לכאורה, די תורה, לשון הוראה, תורה — דאס איז חכמה אלקית — לכאורה, די גאנצע אריכות אין סיום הסדרה, וואס די תורה גייט אריין אין די אלע פרטים און פרטי־פרטים צו דערציילן וואס איז פארגעקומען מיט דעם „וילקט יוסף“, איז דאך גאנץ איבריג. וואס וויל די תורה דערציילן אונז מיט דעם סיפור? ס'איז פאראן א גמרא אין מסכת פסחים. די גמרא זאגט: „שלש מטמוניות הטמין יוסף במצרים“. די גמרא דערציילט מער פרטים. די גמרא זאגט דארטן אז יוסף האט צונויפגעקליבן דעמאלט דאס געלט נישט נאר פון מצרים און נישט נאר פון די מדינות הסמוכות, נאר די גמרא זאגט דארטן אז יוסף האט געהאט ביי זיך דאס געלט פון דער גאנצער וועלט, וואס איז געלעגן ביי יוסף'ן. און דערנאך זאגט די גמרא: „שלש מטמוניות הטמין יוסף במצרים“. יוסף האט גענומען און באהאלטן דריי מטמוניות. דאס גאנצע געלט וואס ער האט צונויפגעקליבן האט ער צעטיילט אויף דריי חלקים. איין מטמון, איין חלק, האט ער באהאלטן, אוועקגעלייגט. שטייט דארטן אז קורח האט עס געהאט, קורח האט עס געפונען. א צווייטער חלק שטייט דארטן אז אנטונינוס האט עס גענומען, וואס ער איז געווען אן איש גדול, כידוע אנטונינוס בימי רבי. און דער דריטער חלק איז גנוז ומונח לצדיקים לעתיד לבוא. וואס קומט אונז די גמרא דא לערנען, דארף מען פארשטיין. גייען מפרשים, לערנען זיך וואס איז דארט פאסירט. מיר זעען אין די פירושים אז עס איז צו קורח'ן אנגעקומען די עשירות, יא, אנדערע זאגן אז ער האט געהאט די שליסלען פון פרעה; האט ער באקומען דורך דעם די גאנצע עשירות וואס יוסף האט געלאזט אין דעם חלק. און ווי אנטונינוס, אלס זיין, די מלכי רומי, איז עס אנגעקומען צו אים, דער צווייטער חלק וואס ער האט צוגענומען פון די מצרים.

07:49 קומען די פירושים און פארשן וואס קומט אונז די גמרא דערציילן טיפער. עס דארף מען פארשטיין וואס איז טאקע דער סיפור הדברים, וואס זיינען די מטמוניות וואס יוסף האט באהאלטן? וואס איז דווקא דארט די דריי מענטשן? וואס איז דא דער ענין וואס קורח האט באקומען איינע פון די מטמוניות? וואס איז דא דער ענין פון אנטונינוס, וואס ער האט באקומען איינע פון די מטמוניות? און דערנאך דאס וואס מ'זאגט אז דער דריטער חלק איז גנוז לצדיקים לעתיד לבוא. וואס איז דארט דער ענין, איז מבואר באריכות אין תורת החסידות, אין די מאמרים פון אלטן רבי'ן און ביאורים פון דעם מיטלערן רבי'ן, רבותינו נשיאינו. ס'איז א ביאור וואס איז פאראן פון רבי'ן, וואס גייט פארשטיין אין עבודה די כספים, וואס זיינען און וואס איז דא דער גאנצער סיפור. איז אין כלל, דער אלטער רבי איז מסביר אז דאס וואס יוסף הצדיק האט געטאן מיט „וילקט את כל הכסף“ — טייטשט דער אלטער רבי אז דער ענין פון כסף איז דאך מלשון „נכסף נכספתי“. כסף איז מלשון אהבה. אין אהבה איז פאראן כמה סוגי אהבה. איז דער רצון חסידות, רצון אהבת השם, דער ענין פון „נכסף נכספתי“, דער ענין פון

09:19 נכספה וגם כלתה נפשי, וואס הייסט דער ענין פון תשוקה, צמאון און אהבה צום אויבערשטן. איז אין אהבת השם זענען בכלל פאראן צוויי מיני אהבה. פאראן איז דא די אהבה וואס ווערט אנגערופן אהבה שעל פי טעם, אהבה שעל פי התבוננות. א מענטש איז זיך מתבונן אין גדלות הוי׳, און דורך דער התבוננות ווערט ביי אים נתעורר רגש אהבה, און דאס איז די געמאכטע אהבה. דאס איז די אהבה וואס ווערט געמאכט דורך התבוננות. פאראן אבער אהבה וואס געפינט זיך ביי יעדער איד בטבע נשמתו. די אהבה הטבעית איז אהבה מסותרת, אזוי רופט זיך עס אין תניא. דאס הייסט, די אהבה ליגט ביי יעדער איד בנפש פנימה. און די אהבה האט מען מקבל געווען פון די אבות, אברהם, יצחק און יעקב. אבער ווער האט איינגעקויפט, ווער האט אריינגעלייגט די אהבה, אז ביי אידן זאל זיין די אהבה אין אלע שווערע צייטן פון זמן הגלות? דאס האט אפגעטאן יוסף. דאס איז דער ענין וואס יוסף, דער חילוק צווישן יוסף און די אבות. די אבות האבן יעדער איינער פון זיי ארויסגעברענגט ביי אידן, כידוע, ס׳שטייט אין חסידות, אין קורין אבות אלא לשלשה, ס׳האט א מענטש דריי אבות, און דאס איז די דריי מידות, אז אידן זאלן זיך פארבינדן צום אויבערשטן: אהבת השם, יראת השם און מידת הרחמים, אז דאס איז מידתו של יעקב. די דריי ענינים וואס מ׳געפינט אין עבודת התפילה, וואס התבוננות איז מעורר אהבה, התבוננות איז מעורר יראה, התבוננות איז

10:43 מעורר למען רחמיך הרבים רחם עלינו, רחמנות אויף מיין נפש און אויף מיין נשמה, און אויף אלקות וואס איז אראפגעקומען אין גלות וכולי. דאס איז די דריי מידות פון אברהם, יצחק און יעקב. אבער די אבות זיינען געווען אין ארץ ישראל. די אבות זיינען געווען רועי צאן. די אבות זיינען געווען אין א זמן וואס דא האט נישט געווען קיין גלות. יוסף איז געווען דער וואס איז אראפגעגאנגען אין מצרים. וואס מצרים איז די זמן הגלות, נישט נאר אמאל, נאר בכל הדורות. מצרים ווערט גערעכנט די ראש הגלויות, און אלע גלויות נקראים על שם מצרים, שמצירים לישראל, ווי ס׳שטייט במדרש. דאס הייסט אז דער ענין פון מצרים איז מצירים לישראל. אלע גלויות. און דעמאלט פאראן די אלע הסתרות און די שוועריקייטן פון גלות. און דאס איז דער תפקיד פון יוסף, וואס יוסף האט צוגעגרייט, דורך דעם וואס יוסף איז אראפגעקומען אין מצרים, און ער איז געשטאנען דארט אין מצרים און האט געטאן זיין עבודה, און האט וילקט יוסף את כל הכסף, האט ער צוזאמענגעשטעלט, ווי דער אלטער רבי איז מסביר אין מאמר, אז יוסף האט צוזאמענגעקליבן דעם כסף, די אהבה און תשוקה און צמאון פון מסירות נפש פון אידן צום אויבערשטן אין אלע שווערע צייטן פון זמן הגלות. און ער ברענגט אויף דעם דעם משל. דער מיטעלער רבי איז דאס מסביר באריכות. דער משל וואס ער ברענגט, משל למה הדבר דומה, אז א מענטש פארט אויפן וועג. אמאל, אז א מענטש פארט אויף א קורצע צייט אויפן וועג, איז ער פארט אויף א קורצע וויילע, א קורצע נסיעה, נעמט מען זיך מיט א זאק, מ׳לייגט אריין אביסל עסן, מ׳לייגט אריין אביסל קליידער, וואס מ׳דארף פארן וועג.

12:18 בשעת ס׳וועט זיין א לענגערער וועג, א וועג וואס קען זיך פארציען וואכן, חדשים און יארן, איז פארשטייט זיך א מענטש קען נישט מיטברענגען אסאך באגאזשן, אסאך פעקלעך, אסאך רענצלעך קען ער דאך נישט מיטברענגען. אפילו ער נעמט מיט זיך פון כל טוב העולם, איז עס נישט גענוג. ער ברענגט עסן, נאך עטליכע וואכן וועט דאס עסן כאפן שימל. דארף מען אויך האבן געלט. און געלט איז א זאך וואס פארנעמט נישט קיין סך פלאץ. נעמט ער מיט זיך געלט. היינטיגע צייטן זענען דא בעסערע וועגן, גרינגערע וועגן, מ׳דארף נישט האבן אסאך געלט, יא, מ׳קען נעמען, מ׳רופט דאס א קרעדיט קארד אדער עפעס אזוינס. מ׳דארף בכלל נישט האבן אסאך געלט, ווייל מ׳האט אלע קנעפלעך און אזוי ווייטער, קען מען זיך אליין מסדר זיין. אבער אמאל, אויפן וועג, איז געווען געלט. מענטשן האבן מיטגענומען א טאש מיט געלט, און מיט דער טאש געלט, וואס ער דארף און וואו ער דארף, קען ער אלעמאל גיין קויפן עפעס צו עסן, קויפן עפעס וואס מ׳דארף אנטאן, און אזוי ווייטער, אלע די זאכן אויפן וועג. זאגט דער פסוק, יוסף הצדיק, דאס איז צדיק יוסף עולם, און ער איז געווען דער וואס איז אראפגעגאנגען קיין מצרים, האט צוגעגרייט די אידן צום גלות, נישט נאר צום גלות מצרים, נאר צו אלע גלויות ביז צום לעצטן גלות. און דער מדרש זאגט סוף הפרשה, סוף פרשת ויגש, אז בשעת יוסף הצדיק האט געוויינט, און מיר געפינען אין דער פרשה עטליכע מאל אז יוסף הצדיק האט געוויינט. דאס ערשטע מאל האט ער זיך געטראפן מיט די ברידער, ויבקש לבכות, האט ער געוויינט. און נאכדעם, בשעת ער האט געוויינט אויפן האלדז פון בנימין, און נאכדעם האט ער שפעטער געוויינט אויף אלע ברידער, יא, אויף זיי, און נאכדעם בשעת ער איז געפאלן אויפן האלדז פון יעקב אבינו און האט געוויינט. זאגט דער מדרש, די בכיה פון יוסף הצדיק איז אויך געווען אויפן חורבן בית המקדש און אויפן גלות.

14:13 ישראל ביז גלות בבל. זאגט די סוגיא, יוסף הצדיק האט געזען, אויך די אנדערע שבטים האבן דאס נישט געזען. נאר יוסף הצדיק האט געזען ברוח הקודש די ביטערע שווערע צייטן פון גלות וואס אידן וועלן דורכגיין ביז גלות בבל. און דאס האט ער געזען פאר זיינע אויגן, און דאס ליגט אין דעם ענין פון „וילקט יוסף את כל הכסף“. דאס הייסט, דער גאנצער ענין פון „וילקט יוסף את כל הכסף“ האט א פנימיות׳דיקן טייטש. דאס הייסט, יוסף האט צוגעגרייט די צידה לדרך, צוגעגרייט דאס געלט, צוגעגרייט די מטמוניות, די אוצרות, וואס אידן דארפן האבן כדי דורכצוגיין דעם שווערן, לאנגן און ביטערן גלות, די אלע טויזנטער יארן פון גלות. אידן דארפן דאך גענוג כוחות דאס דורכצוגיין. דאס איז דער כסף פון אמת. דער כסף פון אמת, „נכסוף נכספתי“. ווי ווייט, און ווי לאנג, און ווי טיף, און ווי שווער, און ווי ביטער דער גלות זאל נאר זיין, בלייבט מען אלעמאל מיט דעם „נכסוף נכספתי“, מיט דער צמאון, מיט די כיסופים, ביז עס וועט קומען די גאולה. און דאס איז דער „וילקט יוסף את כל הכסף“. און מ׳זאגט, יוסף האט נישט נאר צוזאמענגענומען דאס געלט; ער האט צוגעגרייט און אריינגעלייגט די מטמוניות, די אוצרות, אין וועלכע עס וועט זיין דער אוצר פון יראת שמים און דער אוצר פון אהבת השם, אז דער איד זאל גלייבן אין זיך אליין, אין אלקות, אין דער נשמה, אין דעם תוקף פון מסירות נפש, אין דעם תוקף פון אהבה, אין דעם תוקף פון יראה, אז דאס זאל זיך האלטן ביי אלע שוועריקייטן, אין אלע מצבים, במשך דעם גאנצן זמן הגלות. נאך מער זאגט דער פסוק, אז חוץ פון דעם וואס יוסף האט צוזאמענגענומען דאס גאנצע געלט, האט ער אויך גענומען די חמורים און די סוסים, די [לא ברור] און די חמורים און די סוסים. און דער רבי איז מבאר, דאס הייסט, יוסף הצדיק האט אפילו די חמורים און די סוסים. דאס הייסט, אפילו די חומריות און גשמיות, נישט נאר די נפש האלקית, אויך ווי די נפש הבהמית איז פארבונדן מיט די חמורים און די סוסים, אז דאס זאל זיין די מרכבה פון יוסף. דאס זענען דאך געווען סוסים פון מצרים, חמורים פון מצרים. יוסף הצדיק, דורך זיין עבודה אין מצרים, ערות הארץ, [לא ברור].

16:20 האט ער איבערגעמאכט די חומריות און גשמיות פון מצרים, אז א איד אין אלע דורות און אין אלע זמנים זאל קענען בעל־הבית זיין איבער דער גשמיות, און וויסן ווי אזוי צו נוצן די חומריות, די חמורים און סוסים, די עניני עולם הזה, כדי [לא ברור]. אז דער גוף זאל נישט ווערן בעל־הבית אויף דער נשמה, חס ושלום, נאר אדרבה, די נשמה זאל זיין בעל־הבית אויף דעם גוף. „וינהלם בסוסים ובחמורים“. יוסף הצדיק האט גענומען בעל־הבית׳שקייט אויך איבער די חמורים און סוסים, אז אלע עניני עולם הזה זאלן ווערן בבחינת עבדים ליוסף, צו יוסף הצדיק, צדיק יסוד עולם, אז מ׳זאל קענען מקשר זיין גשמיות און מברר זיין די ניצוצי קדושה. און דאס איז אויך מרומז אין דעם ענין פון כסף, די רפ״ח ניצוצי קדושה, די ניצוצי קדושה וואס געפינען זיך אין אלע עניני עולם הזה, אז מ׳קען דאס אויפהייבן און מאכן פון דעם א דירה לאלקות ברוך הוא. און דאס אלץ האט געטאן יוסף מיט זיין עבודה, „וילקט יוסף את כל הכסף“, און דער ענין פון „וינהלם בסוסים ובחמורים“, אז ער האט איבערגעמאכט די גאנצע מציאות פון וועלט, אז עס זאל ווערן אלקות, אז אידן זאלן קענען טאן זייער עבודה במשך דעם גאנצן זמן הגלות. איז דא קומען מיר צוריק צו דעם מאמר חז״ל, „שלש מטמוניות הטמין יוסף“. וואס עס זענען דא כמה וכמה ביאורים, און די מפרשים ברענגען אריין כמה שיינע פשטים, ביאורים, וואס זענען געווען די מטמוניות וואס יוסף האט געטמין. אבער בשעת מ׳רעדט פון דעם ענין העבודה שבזה, ווי דער רבי שרייבט אין א בריוו פון תשי״ו, טבת, א געשמאקער בריוו וואס דער רבי האט געשריבן צו הרב מנחם זאב גרינגלאס, וואס איז געווען משפיע, וואס, ביי זיך איז געווען לערנען מיט אים, וואס היינט, אה, [לא ברור], דאס איז

18:02 זיין יארצייט, איך דארף, על כל פנים, [לא ברור] דעם בריוו פון רבי׳ן. דער רבי שרייבט וועגן די פעולות פון דעם רבי׳ן ריי״צ, ווי דער פריערדיקער רבי, דער גייסט פון יוסף אויך. שרייבט דער רבי וועגן די אלע פעולות וואס דער פריערדיקער רבי טוט, און וואס דעמאלט, ווען דער פריערדיקער רבי איז אנגעקומען קיין אמעריקע אין יענע יארן, ווען ער האט אנגעהויבן שטורעמען מיט די אלע זאכן, וועגן חינוך, מחנה ישראל, און כהנה וכהנה, פון די אלע ספרים און די אלע זאכן וואס מ׳האט געדרוקט, אז עס זאל קענען אנקומען און מקרב זיין אידן צו אידישקייט, צו תורה ומצוות, וואס ספרי חסידות, וואס מ׳קען לערנען חסידות. שרייבט דער רבי זייער א רייכע ווארט, און ער זאגט: „שלש מטמוניות הטמין יוסף“. ווי געזאגט דאך, אז יוסף האט אוועקגעשטעלט די מטמוניות, נישט סתם, [לא ברור], די אוצרות וואס געפינען זיך ביי יעדן אידן. יוסף האט מטמין געווען די מטמוניות, נישט, מיט אנדערע ווערטער, צו באהאלטן אונטער די אלע ערד וואס ליגט דארטן באגראבן. די כוונה פון יוסף׳ס לייגן די מטמוניות איז כדי צו קענען עס אויפגראבן. „ככסף תבקשנה וכמטמונים תחפשנה, אז תבין יראת ה׳“. אז א איד, דורך זיין עבודה, זאל עס אויפגראבן, און אוועקנעמען די אלע זאכן וואס האלטן אפ, און מגלה זיין דעם אוצר. ווי דער בעל שם טוב זאגט, דער הייליקער בעל שם טוב זאגט אין דעם מאמר הידוע, „כי תהיו אתם ארץ חפץ אמר ה׳ צבאות“, אז יעדער איד איז אן אוצר וואס האט אין זיך די טיפסטע, די רייכסטע אוצרות פון אלקות,

19:33 פון אהבת השם ויראת השם. מיט עבודת אהבה ארויפנעמען די אלע, דאס מגלה זיין. און אויף דעם זאגט מען אז עס זענען דא שלש מטמוניות. איז דא דער— וואס, וואס איז דער תכלית פון דעם יוסף הצדיק, דעם צדיק יסוד עולם? וואס דורך די מטמוניות איז ער מגלה ביי יעדער אידן, רופט ער עס ארויס און ברענגט ארויס, און מגלה די כוחות הנעלמים. איינע פון די זאכן וואס יוסף הצדיק, דער צדיק בכל דור ודור, דער צדיק שבדור טוט, איז וואס ער ווינשט ברכות אידן. וואס ער ווינשט ברכות אידן, און די ברכות וואס ער ווינשט זיי, אז אידן זאלן קענען האבן די אלע עניינים פון די ברכות, פון ברכת כהנים, די אלע ברכות פון „יברכך ה׳ וישמרך“, אין עניינים גשמיים פשוטים. וואס דורך דעם קען א איד דינען דעם אייבערשטן כדבעי למיהוי. וואס דאס איז דער רצון פון רבי וואס ער האט אין זינען ווען ער ווינשט אידן. וואס די ברכה פון א צדיק, איז עס שטייט אין ברכת כהנים: „וברך את עמו ישראל באהבה“. אז דער תנאי אין דער ברכה איז אז עס דארף קומען מצד האהבה. וואס דאס איז דער לשון פון כסף, און כסף דאס איז די אהבה, די כיסופים, די אהבה וואס דער רבי האט ליב יעדן איד. דער בעל שם טוב האט געזאגט, די ליבשאפט צו אידן ווי א קינד וואס איז געבוירן געווארן צו אן אלטן טאטן, א בן יחיד. די מערסטע אהבה וואס איז פארהאן פון דעם טאטן צו דעם קינד, אט דאס איז די ליבשאפט וואס דער רבי האט ליב אידן,

20:57 און ער איז דער צדיק וואס מצד אהבה ווינשט ער חסידים, די אידן, געבן זיי אלע ברכות בגשמיות. וואס דאס איז די מטמוניות וואס זענען אנגעקומען צו קרח. וואס קרח איז דאך געווען פארבונדן מיט ברכת כהנים. ווי די תורה דערציילט אונז, די גאנצע ברכה פון ברכת כהנים, „והנה פרח מטה אהרן ויוצא פרח ויצץ ציץ“ — איז אלץ געקומען צו דעם קרח. קרח אליין, ביי אים איז געווען א עשירות גדולה ביותר, אבער שפעטער איז דאס געווארן, איז די עשירות פון קרח אריבערגעגאנגען צו די כהנים, וואס ביי זיי איז פארהאן ברכת כהנים, דער מקל שקדים, וואס דאס איז קומען ארויס די אלע ברכות און השפעות בהרחבה בגשמיות. וואס דאס איז איינע פון די וועגן וואס ער ווינשט ברכות בגשמיות, כדי אז שפעטער דער איד זאל קענען מאכן פון דעם גשמיות רוחניות און מגלה זיין די אוצרות הטמונים בו דורך די ברכה. און נאך איז פאראן דער צווייטער אוצר וואס דאס איז פארבונדן מיט אנטונינוס. וואס דאס איז דער תכלית פון דעם רבי, יוסף. וואס יוסף איז דאך מלשון „יוסף ה׳ לי בן אחר“, וואס ער מאכט פון אן אחר א בן. ווי עס שטייט פון צמח צדק, וואס ער זאגט אז דאס איז דער עניין פון „יוסף ה׳ לי בן אחר“: אז ער נעמט אידן וואס זענען בבחינת אחר און ער מאכט פון זיי א בן, ער מאכט פון זיי א בן להקב״ה. וואס דאס איז דער עניין פון יוסף הצדיק, וואס ער נעמט די אידן און ער הייבט זיי אויף און מאכט זיי כלי פאר אלקות. וואס דאס

22:21 איז אנטונינוס. וואס אנטונינוס איז געווען א גר צדק, אזוי ברענגט זיך אראפ דער סיפור מיט די אלע פרטי הדברים אין גמרא און מדרש, אז אנטונינוס איז געווען א חבר פון רבי יהודה הנשיא, וואס שפעטער איז ער געווארן א גר צדק. וואס דאס איז דער עניין, בכללות דער עניין פון עבודת התשובה. אז דער רבי זעט, דער צדיק זעט, אז עס איז פאראן א איד וואס איז רחמנא ליצלן פארווארפן געווארן, פארשטויסן געווארן, [לא ברור], סיי אין גשמיות אדער אין עבודה רוחנית, זאל מען אים, זאל מען ברענגען זיין נפש, זיין כח, מקרב זיין צו תשובה. וואס דעמאלט איז דער עניין פון יוסף הצדיק, וואס האט אריינגעלייגט די מטמוניות, אפצוקענען צוברענגען אידן צו עבודת התשובה. וואס דאס איז דער רמז פון אנטונינוס. און נאך איז פאראן א איד וואס ער געפינט זיך שוין אין דער ריכטיגער וועג. א איד וואס ער איז א צדיק, על כל פנים א איד, א תלמיד חכם, א איד שומר תורה ומצוות, וואס ער לערנט און דאווענט און דינט דעם אייבערשטן. אבער דער דארף אנקומען צו חסידות, פנימיות התורה, זאל קענען נתעלה ווערן אין א העכערער דרגה. אז ער זאל ניט מסתפק ווערן מיט זיין עבודה ביז איצט. און ווי ער זאגט אין זוהר דעם לשון אז „משיח אתא לאתבא צדיקייא בתיובתא“, אז משיח׳ס תכלית איז אפילו ביי צדיקים זאל זיין דער עניין פון תשובה, אויפהייבן דעם צדיק צו א סך העכערער מדרגה אין עבודת השם, וואס דאס איז דער עניין פון צדיקייא בתיובתא. וואס דאס איז דורך דעם לימוד החסידות און פנימיות התורה, וואס דאס איז מגלה דעם עמק

23:40 פון דעם בלי גבול פון דעם אייבערשטן, וואס דעמאלט וועט יעדער איד וויסן אז ער דארף ווערן העכער און העכער. וואס דאס איז דער רמז פון דעם דריטן מטמון, וואס איז גנוז לצדיקים לעתיד לבוא. וואס גנוז לצדיקים לעתיד לבוא מיינט נישט כפשוטו ממש, אז מען דארף ווארטן ביז משיח וועט קומען כדי צו באקומען דעם אוצר. ניין, דאס איז לצדיקים לעתיד לבוא, וואס דאס איז דער זמן פאר ביאת משיח צדקנו. וואס דאס איז דער לעתיד לבוא, ווען מען האלט אז אט אט קומט משיח. און מען דארף זיך צוגרייטן צו דעם זמן פון גילוי משיח. וואס דערפאר זענען נתגלה געווארן די סודות און די [לא ברור] פון פנימיות התורה, וואס איז נתגלה געווארן דורך רבותינו נשיאינו. יא, וואס איז נתגלה געווארן [לא ברור] און ס'ברענגט זיך אראפ אין די שיחות. טועמיה חיים זכו, אז שוין פון ערב שבת באקומט מען א טעימה פון די מאכלים פון שבת, וואס דאס זענען די סודות, ענינים פון פנימיות התורה, וואס זענען נתגלה געווארן אין חסידות און די אלע מאמרים און די גילויים וואס דער רבי האט מגלה געווען. וואס דאס איז גנוז לצדיקים לעתיד לבוא. אז א איד וואס לערנט חסידות, פנימיות התורה, ווערט ער העכער און העכער, טיפער און טיפער, און דאס גרייט אים צו צו דעם גרעסטן מאמענט פון דער בחינה פון ביאת משיח צדקנו, צו דער גאולה שלימה. און דאס אלץ, פארוואס איז אן איינציגע פרשה וואס די תורה דערציילט אונז, אז ווי יוסף הצדיק, דער נוהג כצאן יוסף, אז יוסף הצדיק, דאס איז דער צדיק וואס ער געפינט זיך

25:02 מיט אונז אין זמן הגלות, אין דעם זמן פון ״גפן ממצרים תסיע״, ווי ער זאגט אין דעם קאפיטל פ'. און דעמאלט קומט צו גיין יוסף הצדיק, דער נוהג כצאן יוסף, און ער איז מבזבז די אוצרות. און ער מגלה ביי יעדן איד די אוצרות. סיי אין דעם וואס ער גיט ברכות, אז יעדער איד זאל האבן וואס ער דארף בהרחבה ובעשירות בגשמיות, אזוי ווי קרח. מען קען אפילו זיין רייך ווי קרח. און דערנאך איז דא דער ענין פון דער עבודת התשובה, וואס דאס איז דער ענין פון אנטונינוס. און דערנאך, גנוז לצדיקים לעתיד לבוא, דער גילוי פון פנימיות התורה, די רזא של משיח, וואס דאס איז דער זמן וואס מיר געפינען זיך איצט, וואס מיר גייען אריבער פון חודש כסלו צו חודש טבת, זיך אוועקשטעלן מיט דעם [לא ברור]. יא, זיך איבערגעבן אויף, אויף, אויף מבזבז זיין, מגלה זיין די אוצרות, דער ״וילקט יוסף את כל הכסף״, און ממשיך זיין בקרוב ממש צו דער גאולה השלימה. וואס דעמאלט וועט זיין דער אמתער ענין פון ״כספם וזהבם אתם״, די גאולה שלימה דורך משיח צדקנו, וואס דעמאלט וועט זיין די אמתע עשירות. עשירות בגשמיות, עשירות ברוחניות, יא, בטוב הנראה והנגלה, די גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.