פרשת מקץ-חנוכה יוסף הצדיק און מתתיהו בן יוחנן דער כח פון א איד צו הערשן אויפן גלותאלשיך פרשתינו אור התורה פרשתינו ד״ה רני ושמחי תשל (מאמר ב) רשימות חוברת ב

00:00 נאך ידוע, אז דער אלטער רבי איז געווען אין תפיסה צוויי מאל. דאס ערשטע מאל איז ער ארויסגעגאנגען אין י״ט כסלו, און דאס איז געווען אין יאר תקנ״ט. שפעטער איז געווען ווייטער, מ׳האט ווייטער פרובירט איינפירן נייע ענינים, כל מיני טענות אויף חסידות: מיט די טענות אז חסידות איז נישט מתאים מיט דער וועלט און מיט דער נארמאלקייט פון וועלט. און מ׳האט געוואלט אסר׳ן דעם לימוד החסידות. מ׳האט גענומען דעם אלטן רבי׳ן נאך א מאל אין תפיסה אין יאר תקס״א. און דער אלטער רבי איז געזעסן דאס צווייטע מאל אין תפיסה ביז חנוכה. ווייל דעמאלט איז געווען די גאולה, דאס דריטע ליכטל אדער דאס פינפטע ליכטל, ווי ס׳איז ידוע די מחלוקת און די פרטי ענינים ביי דעם. און נישט נאר דער אלטער רבי איז געווען אין תפיסה יעמאלט; ס׳זענען געווען דעמאלט אויך כמה פון די חסידים און נאך פון די צדיקים פון תלמידי המגיד, כידוע די פרטי סיפורים פון דער מעשה און דער גאולה פון דעם אלטן רבי׳ן. בשעת דער אלטער רבי איז געווען אין תפיסה, איז צווישן די ענינים, און דער אלטער רבי האט שפעטער געזאגט אז די צווייטע מעשה, אדער די צווייטע תפיסה, הגם ס׳איז געווען גרינגער בגשמיות, ווייל מ׳האט געוואוסט אז דער אלטער רבי איז אן אדם גדול, און מ׳האט זיך מיט דרך ארץ באקוועם געווען מיט אים, אבער ס׳איז געווען אסאך שווערער מצד די נסיונות וואס מ׳האט דעמאלט געוואלט. ס׳האט געדארפט מאכן פון זיינע ענינים פנימיים, ענינים עמוקים. ס׳זענען געווען שווערע שאלות אין די הגעה תורת הבעל שם טוב, און ס׳האט געמאָנט ביי דעם אלטן רבי׳ן א גרויסע מסירות

01:27 נפש אויף זיך אונטערנעמען און געבן צו פארשטיין די גראבע קעפ, ווי ער האט געזאגט, די פלאכע גראבע מוחין, זיי צו געבן פארשטיין טיפע איידעלע ענינים פון פנימיות התורה. און ס׳זענען געווען כמה וכמה שאלות, און דער אלטער רבי האט אלץ געגעבן צו פארשטיין בטוב טעם ודעת. און נאך זענען געווען כל מיני ויכוחים און כל מיני ענינים וואס האבן געווען פון די גרויסע, אפילו גויים. אבער ס׳זענען געווען דארטן גרויסע מלומדים וואס האבן געקענט אזוי תלמוד, מדרשים, און זיי האבן גענוצט די געלעגנהייט אז מ׳האט אזא גרויסן גאון און גרויסן צדיק, דעם אלטן רבי׳ן, אז ער זאל זיי געבן צו פארשטיין די שאלות וואס זיי האבן געהאט. דער אלטער רבי האט געזאגט אז ער האט געהאט פון דעם א גרויסע מסירות נפש, אז ס׳איז געווען זייער ביטער. ווייל דאס וואס ער האט געדארפט נעמען אזעלכע הויכע איידעלע ענינים און עס אראפטראָגן צו אזעלכע גראבע נידעריקע קעפ, דאס האט ביי אים געפילט א גרויסע שבירת הרוח, אז ס׳איז געווען ביי אים גרויסע, גרויסע יסורים. צווישן די סיפורים וואס דער אלטער רבי האט דערציילט, איז געווען אן אינטערעסאנטע שאלה. איינער פון די מלומדים האט געפרעגט אז ער האט געזען א מדרש, און דער מדרש זאגט: „ומשה ואהרן אשר עשו את ה׳“. פון וואנען איז דער פסוק? אין פסוק זאגט ער אין שמואל, וואו ער זאגט: „ה׳ אשר עשה את משה ואת אהרן“. דאס איז דער פסוק, דער פסוק אין שמואל, וואו שמואל הנביא רעדט בעת די נסים ונפלאות וואס דער אויבערשטער האט געמאכט בעת יציאת מצרים. דער לשון הפסוק איז „ה׳ אשר עשה את משה ואת אהרן“. אבער דער מדרש זאגט, אמינאך איבערדרייען די ווערטער און

03:00 ליינען „משה ואהרן אשר עשו את ה׳“. א מאדנע זאך. וואס איז דאס אזעלכע ווערטער? „משה ואהרן אשר עשו את ה׳“. [לא ברור] האבן געוואלט ארויסנעמען פון דעם זייער אפילו אפיקורסישע שטותים ועבודה זרה. דער אלטער רבי האט געהערט דעם מדרש, און דער אלטער רבי האט זיי געגעבן צו פארשטיין, און ער האט געזאגט: בשעת אידן זיינען געווען אין מצרים, זיינען זיי געווען פארשקלאפט, עבדים, קנעכט, און זיינען געווען נעבעך פארארעמט און פארביטערט און אובדי רוח. און פרעה איז געגאנגען און געשריגן אז ער איז גאט. „לא ידעתי את ה׳“ — איך וויל נישט וויסן פון דעם אויבערשטן, איך האב נישט צו טאן מיט אים. און מצרים וכל הארץ איז געווען אין גאנצן אפגעריסן פון געטלעכקייט, פון אלקות. זיי האבן נישט געוואוסט „מי ה׳ אשר אשמע בקולו“. און בשעת משה רבינו איז געשיקט געווארן צו פרעה צו רעדן מיט אים, האט פרעה געהאלטן אין טענה׳ן: ער ווייסט נישט, ער וויל נישט וויסן, עס אינטערעסירט אים נישט די גאנצע מעשה. און משה רבינו האט געזאגט אז ער וויל אים, אז באלד וועט מען באווייזן אז „וידעו מצרים כי אני ה׳“. דו וועסט זען די מכות, דו וועסט זען די מופתים, וועסט דערקענען אז איך בין דער גאט אויף דער וועלט. און אז דאס טאקע איז געווען, און מכה נאך מכה, מכה נאך מכה, פרעה האט צוביסלעך [לא ברור], און נאך און נאך מער, ביז אז דער ארץ איז [לא ברור] אין גאנצן. „וידעו מצרים כי אני ה׳“. וואס דאס מ׳זעט ביי גאולת מצרים, אז די זעלבע קליפה, די זעלבע חושך, די זעלבע רע, וואס האט

04:36 געשְריגן אז ער גלייבט אין גארנישט, האט ער געמוזט דאך גלייבן, און נישט נאר גלייבן אין שם אלקים, וואס איז בגימטריא הטבע, וואס דאס האט ער עכט נישט געגלייבט. וואס אים האט די, די רעגן, דער נילוס, הקדוש ברוך הוא, איז נישט גערעגנט אין מצרים, דער נילוס אליין איז געווען אין גרויסן, און אלע זאכן וואס עס שטייט אין די מדרשים. זיין גאנצע, האט זיין גאנצע כפירה געווען. אבער דא האט ער געזען די נסים ונפלאות, און האט געמוזט מודה זיין אז ס׳איז דא א גאט אויף דער וועלט, און האט געמוזט זאגן אז ס׳איז דא א גאט, ס׳איז דא אן אייבערשטער אויף דער וועלט, און דאס האט איבערגעמאכט דעם גאנצן [לא ברור] וואס איז דעמאלט פארגעקומען. און דער אלטער רבי האט געזאגט, ווי דא זאגט דער מדרש, ״ה׳ אשר עשה את משה ואת אהרן״. דער פסוק זאגט דא אז דער אויבערשטער האט געמאכט משה ואהרן, אבער אז ס׳דארף זיין אז ס׳איז דא עכט א צווייטער צד, ״משה ואהרן אשר עשו את ה׳״. וואס האט געמאכט דעם אייבערשטן אז ער זאל ווערן צוריק א בעל הבית אויף דער וועלט. וואס האט אריינגעברענגט, עשו, אריינברענגען גאט אויף דער וועלט. ס׳איז דא א וועלט און ס׳איז דא א גאט, אבער גאט איז געווען אליין אויבן, אז די וועלט האט אים נישט אנערקענט. ״מי ה׳ אשר אשמע בקולו״. דורך משה ואהרן, דורך זייערע אותות ומופתים, דורך זייער אמונה, דורך זייער בטחון, דורך זייער מסירת נפש, איז, אוי, איז ״משה ואהרן אשר עשו את ה׳״. ס׳האט אראפגעברענגט און מגלה געווען דעם אייבערשטן אויף דער וועלט. וואס אז דער ענין איז, דער אלטער רבי האט [לא ברור].

05:56 אז דאס וועט זיין דער י״ט כסלו. און אויף חנוכה, ווען ס׳איז געווען דער נס פון דער גאולה, און דער אלטער רבי שרייבט אין א באוואוסטן בריוו, [לא ברור], אז ביז די אומות העולם, עם השרים והעמים, האבן מודה געווען אז דאס איז אלץ נפלאות הבורא, וואס דאס איז דעם אייבערשטנס זאך. זיי האבן געמוזט זען דעם אייבערשטן אין די נסים ונפלאות. וואס דאס איז אלץ געווארן דורך דעם צדיק. דורך משה ואהרן, און דורך דעם אלטן רבי, וואס איז פשוט אז משה בכל דור ודור, אז דאס איז דער ענין פון א צדיק. וואס זיין ענין איז, ארויסצוברענגען, מגלה זיין געטלעכקייט אויף דער וועלט, און באווייזן אז ס׳איז דא בעל הבית לבדו, יש אלקים בארץ, און מ׳זאל וויסן אז דער אויבערשטער [לא ברור] אין כל הארץ, און אין עוד מלבדו. און ״משה ואהרן אשר עשו את ה׳״, ס׳האט אויפגעמאכט, מגלה געווען אלקות, ס׳האט געוויזן אז ס׳איז דא א גאט אויף דער וועלט, ס׳האט געמאכט, כביכול, דעם אייבערשטן, [לא ברור], כביכול געמאכט דעם אייבערשטן, ער זאל לייכטן, שיינען דא אויף דער וועלט. וואס אז דער ענין הקדוש, דא געפינען מיר אין פרשת מקץ און אין חנוכה. און ווען מ׳גייט א קוק אין די פרשה, אין סדר, אין פרשת מקץ, געפינט מען די היסטאריע פון יוסף הצדיק. און די חלומות וואס פרעה האט געחלומט, און דער גאנצער ענין וואס יוסף האט אים געגעבן צו פארשטיין, און דער גאנצער רמז פון דער פרשה. און עס פרעגט דער אלשיך הקדוש די שאלה, אז לכאורה, וואס דערציילט די

07:26 תורה אונז די גאנצע מעשה אזוי באריכות? די גאנצע אריכות און די גאנצע מעשה, און די חלומות פון פרעה, וואס איז אונז נוגע וואס פרעה האט געחלומט, מיט די פרטים און פרטי פרטים? וואס איז נוגע וואס יוסף האט אים געגעבן צו פארשטיין, מיט די פרטים און פרטי פרטים? דער רמב״ן פרעגט די שאלה אויך, יא, דער אלשיך איז מאריך אין דעם, וואס עס זענען דא כמה וכמה ביאורים. אבער אין זוהר ברענגט זיך, אז דער גאנצער סיפור פון יוסף אין מצרים, מיט די פרטי ענינים, מיט די חלומות, מיט פרעה, מיט דעם, מיט דעם הונגער, מיט דאס, וואס אלץ איז געווען א הכנה אויף דעם אז אידן זאלן קענען שפעטער דורכגיין דורך חושך הגלות מצרים, און זיך צוגרייטן צו קענען מברר זיין אלע ניצוצות קדושה, און מכין אונז גרייטן צו דער גאולה. וואס בעצם דאס איז דער עומק פון דער פרשה, אויפגעקוקט אויף דעם דורך די הבנה און די פארשטיין פון פנימיות התורה, פון סוד און פנימיות התורה. וואס דאס איז געווען בעצם דער גאנצער [לא ברור]. וואס יוסף הצדיק איז געווען דער פותר חלומות. דאס הייסט, מששת ימי בראשית פון גלות, אידן דארפן אריינגיין אין גלות, ס׳הייבט זיך אן דער גלות. כידוע ווי ס׳שטייט אין גמרא [לא ברור], אז וואס איז געווארן די גזירה, [לא ברור], אז עס איז געווען א גזירה אז אידן האבן געדארפט גיין אין גלות. און דער אויבערשטער שיקט יוסף הצדיקן פאר דעם כדי צוצוגרייטן דעם גלות. מאכן גרינגער פאר אידן, העלפן אידן קענען מברר זיין די ניצוצות. און די גאנצע פרשה גייט אויף דעם דרך. ״וילקט יוסף את כל הכסף״, איז מבואר בחסידות אז

09:03 דאס איז יוסף הצדיק, און מברר געווען די ניצוצות, את כל הכסף. און דאס וואס [לא ברור], ווי עס איז געווארן „ויוסף הורד מצרימה“, אבער יוסף אין מצרים, וואס דאס האט געגעבן דעם כח אויף צוויי ענינים: סיי אויף גלות און סיי אויף די גאולה. דורך דעם וואס יוסף, וואס ער איז געווען דער צדיק יסוד עולם, כידוע יוסף הצדיק, צדיק יסוד עולם, דורך דעם וואס יוסף איז געווען אין מצרים, האט יוסף איבערגעמאכט דעם מצב פון מצרים. ערשטנס, אז דורך דעם וואס ער איז געווארן בעל־הבית אויף מצרים, דורך די גאנצע מעשה וואס איז פארגעקומען מיט אים, האט ער איבערגעמאכט און געמאכט אז א איד זאל זיין א בעל־הבית אויפן גלות, און גלות קען נישט בעל־הבית ווערן אויף אידן. ער האט געמאכט גרינג דעם גלות פאר אידן, לפעמים אז אפילו עס וועט זיין עבודת פרך מיט די אלע יסורים און די אלע ענינים, אבער א איד זאל שטענדיג קענען שטיין אין א העכערן מוט. דער גלות [לא ברור]. וואס דאס איז דער רעיון פון יוסף הצדיק, וואס ער האט אוועקגעשטעלט אידן אין דעם מצב דמצרים, דאס איז מצד גלות. און על דרך זה, מצד גאולה, אז דורך דעם וואס יוסף האט מלקט געווען די ניצוצות און האט גענומען דאס גאנצע געלט און האט געמאכט די גאנצע מעשה וואס איז פארגעקומען דארטן אין די חלומות, האט יוסף הצדיק איבערגעמאכט און צוגעגרייט אז מיר זאלן קענען צוקומען צו די גאולה, די גאולה בשלימות. סיי ווי דאס איז געווען אין דעם גלות במצרים, וואו ישראל היו בגלות, און על דרך זה, „נוהג כצאן יוסף“, ווי מ׳זאגט אין תהלים, אין קאפיטל פ׳,

10:27 אה, „רועה ישראל האזינה, נוהג כצאן יוסף“. די גאנצע זמן הגלות ווערן אידן אנגערופן יוסף הצדיק. וואו מ׳האט דעם כח פון יוסף הצדיק. יוסף הצדיק איז געווען אט דער צדיק יסוד עולם, וואס ער האט מגלה געווען אלקות אין מצרים. און דאס האט זיך אנגעהויבן ביי די חלומות, וואס דערפאר איז די תורה מאריך אין די פרטי החלומות. פארוואס אין דעם חלום, וואס פרעה האט געחלומט, וואס האט ער געזען וואס גייט פאר? אה, אז ס׳זענען דא פרות רעות, און ס׳זענען פאראן די פרות הטובות, ס׳זענען שבלים הרקות, און ס׳זענען שבלים הטובות המלאות, וואס דאס האט אלץ באוויזן אז ס׳זענען דא שבע שני רעב און שבע שני שובע. וואס דאס איז דער מצב, מצב העולם. וואס יוסף הצדיק האט מגלה געווען, דערפאר האט פרעה געשריגן: „אין חכם ונבון כמוך“. יוסף הצדיק האט מגלה געווען וואס איז די כוונת אלקות אין דעם גאנצן ענין. יוסף הצדיק האט מגלה געווען אז דער גאנצער חלום פון פרעה איז ארויסצוברענגען אז ס׳איז דא א בעל־הבית לבירה זו. וואס דאס איז וואס ער האט געזאגט, אז די גאנצע כוונה פון די שני השובע איז כדי צו קענען געבן כח אין די שני הרעב. וואס אין עבודת השם איז דאס, אה, אז ס׳איז דא דער נפש האלקית און דער נפש הבהמית, און זיי ביידע ארבעטן צוזאמען, וואס איין גיט כח אין דעם אנדערן. ס׳זענען פאראן די זמנים וואס ביי אידן לייכט אלקות בגילוי. ס׳זענען פאראן זמנים פון גלות, וואס דאס קומט נישט בגילוי. זייענדיק אין ארץ ישראל, [לא ברור], איז געווען א ליכטיגע צייט. קומענדיק אין מצרים,

12:05 האט מען גענומען דעם מצב פון גלות. האט יוסף דורך דעם חלום וואס ער האט דערוואלט געוויזן, אז איין זאך געהערט צו צו דער צווייטער זאך, אז דאס איז אלץ צוזאמען, אז עס איז געווען א גרויסער כח פון יוסף. אז עס האט געווען [לא ברור], אז די ביידע פרות שטייען איינע לעבן די אנדערע, די פעטע פרות, די דארע פרות; על דרך זה, די שבלים געפינען זיך איינע לעבן די אנדערע, ווייל איינע דארף צופירן צו די אנדערע, איינע באקומט פון די אנדערע. וואס על דרך זה, די זמני הגאולה, זמני הגלות, אז די זמני הגאולה געבן א כח אויף דעם אז היינט, אין די זמני הגלות, זאל מען קענען זיין כבעל־הבית, זיין שטארק ווי ס׳דארף צו זיין. און על דרך זה, אידך גיסא, די זמני הגלות געבן אריין כח אין זמני הגאולה. ווי צום ביישפיל, איך זע דאס, דער גאנצער ענין, אז דווקא אין זמני הגלות, וואס מ׳האט דעם כח מסירות נפש, וכו׳ וכו׳. וואס על פי זה איז פארשטענדליך אין דעם עמק הענין, פארוואס די פרשה דערציילט אונז די גאנצע זאך און דער קשר הענינים מיט דעם זמן. יוסף הצדיק אין די גאנצע פרשה, זיין עבודה וואס ער האט געטאן, מיט די גאנצע מעשה וואס ער האט גענומען דארט, מיט די גאנצע זאך מיט דעם מאכל, מיט דעם עסן, איז געווען פונקט א כח צוצוגרייטן די עבודה פון ביידע ענינים. אז א איד, זייענדיק אין גלות, דארף זיך נישט וואס צו שרעקן. א איד זייענדיק אין גלות האט נישט וואס צו שרעקן, ווייל ער ווייסט אז ער איז א בעל־הבית אויף דער וועלט. ער איז א בעל־

13:28 בעל הבית אויף מצרים. [לא ברור]. יוסף הצדיק האט שוין אלץ צוגעגרייט, ווייל „וילקט יוסף את כל הכסף“, אלץ איז גרייט. „וישימנו לאדון“ — יוסף הצדיק איז געווארן דער אדון למצרים, איז געווארן דער משנה למלך, „ובלעדיך לא ירים איש את ידו ואת רגלו“. יוסף האט געפילט אז דאס איז א מאכן א ברית מילה, אז דורך דעם האט ער געמאכט, אז ווען די שבטים זענען אריינגעקומען קיין מצרים, זענען זיי נישט אריינגעקומען ווי קנעכט; זיי זענען אריינגעקומען ווי מלכים. א איד איז א בעל הבית אויף דער וועלט. א איד איז נישט קיין עבד צו דער וועלט. און עס איז פארהאן אן אינטערעסאנטער סיפור, וואס איך וויל דערציילן. עס גייט וועגן הרב אברהם שם טוב, זאל זיין געזונט און שטארק, א שליח פונעם רבי'ן, איינע פון זיינע שליחות עיקריות, וואס איז געווען אין דעם בית הלבן, ווי מען זאגט, אין די ווייסע הויז, ביים פרעזידענט. ער איז שטענדיק געווען דארט; דער רבי האט אים געשיקט אויף די שליחות. איז דא געווען חנוכה. האט ער דערציילט א סיפור: עס איז געווען חנוכה, עס איז געווען דער פרעזידענט דזשימי קארטער, וואס ער איז געווען — נישט אז דער גוטער פאר אידן אין יענער צייט. עס איז געווען זייער א שווערע צייט אין אמעריקע. דעמאלט האט מען צוגענומען אמעריקאנער, די צרה מיט איראן, וואס מען האט צוגענומען בני ערובה; א גאנצע שוועריקייטן זענען דעמאלט פארגעקומען. עס איז געווען א ביטערע צייט. און עס איז געווען חנוכה, געגאנגען צום ליכט. די מנהג חב״ד, מען מאכט א גרויסע מנורה, מען מאכט א גאנצע צערעמאניע. און דער פרעזידענט האט געזאגט, ער וועט ארויסגיין. דאס

15:00 איז געווען א פלא, איך גלייב נישט, אזא זאך. און וועגן דעם האט ער געזאגט אז אין דעם מצב אין אמעריקע דארף מען חיזוק, דארף מען ליכטיקייט, וויל ער זיין אין דעם מאמענט. איז ער געקומען, עס איז געווען א גרויסער רעש, [לא ברור]. עס איז געווען דאס פינפטע ליכטל, בערך, פון חנוכה, און מען האט געצונדן פינף ליכטלעך. דער פרעזידענט, דער גוי, ווייסט נישט אז מען צינדט נישט אן די גאנצע מנורה. זאגט ער צו הרב שם טוב: „נו, אמעריקע דארף דאך ליכט. צינדט ביטע די גאנצע מנורה.“ נו, אז דער פרעזידענט זאגט, האט ער אנגעצונדן די גאנצע מנורה. און שוין, עס האט זיך געענדיגט די צערעמאניע און אלע זאכן, מען האט געדאנקט וכו׳, אז די ליכטיקייט, די דרינגענדיקע ליכטיקייט וכו׳. שפעטער איז ער צוריקגעגאנגען צום רבי'ן, הרב שם טוב. געענדיגט זיין שליחות, איז ער צוריקגעפארן צום רבי'ן. און ווען ער איז אריינגעקומען צום רבי'ן, האט דער רבי אים מקבל פנים געווען מיט א קאלטן קבלת פנים, מיט א ביטערן קוק. און דער רבי האט אים אזוי געזאגט: „איך האב געמיינט אז דו וועסט — איך האב געטראַכט וועגן דיר אז דו וועסט שטארקער... אז דו וועסט זיין שטארקער.“ איך געדענק נישט דעם לשון, אבער דער תוכן איז געווען: „איך האב געטראַכט אז דו וועסט קענען מאכן בעסער. ווי גייט דאס? א איד קען זאגן אז דאס איז היינט פינף ליכטלעך. היינט מאכט מען ליכטיג מיט פינף ליכטלעך, נישט מער. מיר ווילן מאכן ליכטיג; מיר מאכן

16:33 ליכטיג מיט וואס דער אויבערשטער וויל, נישט מיט וואס מיר ווילן.“ אז דאס איז א איד. ער דארף שטיין מיט א שטאלץ און א שמירה, יא, אין א טראכט: ווי קען מען שטיין? עס איז דער פרעזידענט, און דו וועסט אים זאגן? דאס אלץ ווערט געציפט. אבער ביים רבי'ן איז געווען בפשיטות. יוסף הצדיק, ער איז דער משנה למלך. יעדער איד איז יוסף הצדיק. יעדער איד איז א משנה למלך. יעדער איד — דאס איז זיין מהות. יוסף הצדיק האט אויפגעשטעלט אידן אין א מעמד ומצב אז זיי, נישט נאר ווערן זיי נישט נספג פון גלות, זיי מאכן ליכטיג דעם גלות. „ומשה היה רועה את צאן יתרו“ [לא ברור]. דער צדיק, ער מאכט, ער מגלה געטליכקייט אויף דער וועלט. ער מאכט איבער דעם חושך און ער מגלה ליכט אין דער וועלט. און דאס איז דער כח וואס יוסף הצדיק גיט אריין אין יעדער איד, אין דעם „נוהג כצאן יוסף“, אין אלע זמנים פון גלות, ווי א איד שטייט שטאלץ און שטארק און ווערט נישט נספג פון חושך פון גלות. און אויף דרך זה איז די היסטאריע פון חנוכה. און דאס איז געווען דער כח פון חשמונאים, מתתיהו, יוחנן, מתתיהו בן יוחנן כהן גדול, וואו זיי האבן מגלה געווען דעם כח המסירות נפש. ס׳איז נישטא קיין מאמענט וואס איז געווען א גרעסערער חושך. אזוי זאגט דער מדרש, אז מלכות יון „שהחשיכו עיניהם של ישראל“, זיי האבן געברענגט אומגעהויערן חושך אויף דער וועלט. חושך פון חכמת יון, חושך פון טומאה, חושך פון סטרא אחרא, ווי זיי האבן טמא געווען כל השמנים, זיי האבן געארבעט מיט זייער טומאה און אלע שמוץ אין אלע [לא ברור]. און דאס וועגן, דורך דעם האט

18:02 מתתיהו בן יוחנן, וואס ער איז געווען דער משה רבינו שבדור, ער איז געווען דער איד וואס איז געשטאנען שטארק און שטאלץ און מגלה געווען דעם כח המסירות נפש אין אלע אידן בית ישראל. איז דורך זיין שטאלצקייט, וואס ער איז נישט נספג געווארן פון חושך, האט ער איבערגעקערט דעם גאנצן מעמד ומצב, ווי ס'איז געווארן רבים ביד מעטים וטמאים ביד טהורים. די גאנצע זאך וואס מ'זאגט אין על הניסים, און דער נס חנוכה, זענען מגלה געווארן דורך דעם פך שמן חתום בחותמו של כהן גדול. מתתיהו בן יוחנן כהן גדול. דער רבי שרייבט אין א רשימה אז אין דעם נאמען שטייט אלץ: מתתיהו בן יוחנן. ס'איז דער ענין פון מתתיהו, אז א איד ווייסט אז דער כח המסירות נפש איז א מתנה פונעם אויבערשטן. ס'איז נישט קיין אייגענע. מיט די אייגענע כחות קען מען גארנישט טאן. ווי יוסף זאגט אין אנהייב, „בלעדי, אלקים יענה את שלום פרעה“ — דאס איז דעם אויבערשטנס זאך. אויף דרך זה אויך, דאס איז מתתיהו: דאס אלץ איז א מתנה מלמעלה. דער כח המסירות נפש, ווי דער רבי איז מסביר אין תניא, דער כח המסירות נפש האט מען פון דעם וואס דער אויבערשטער שיינט. אור אין סוף, דאס איז מאיר בנפשו פון יעדער איד, וואס מצד עצם היהדות האט מען מסירות נפש און אמונה פשוטה, אז ער גיט זיך מיט זיין נפש אויף קידוש השם, אן קיין שום חשבונות. דאס איז מתתיהו, דאס איז א מתנה מלמעלה. יוחנן — ניסי ניסים נעשו לו. די גמרא אין ברכות: הרואה יוחנן, ניסי ניסים נעשו לו. אין יענער צייט, דורך דעם וואס ביי אים איז ניכר געווארן דער כח המסירות נפש, זענען נתגלה געווארן די ניסי ניסים. [לא ברור],

19:32 וואס דאס איז ניסי ניסים, העכער פון אלע מדידות והגבלות, און דאס האט ארויסגענומען אלע מדידות והגבלות און געברענגט צו א גרעסערן נס, וואס מ'האט געקענט טרעפן דעם שמן, וואס האט געצונדן שמונה ימים, מיט די אלע פרטי הנס. און דאס איז די הוראה וואס מ'לערנט סיי פון פרשת מקץ, סיי פון חנוכה און סיי פון י"ט כסלו: [לא ברור]. דורך דעם וואס מ'איז זיך מתקשר מיט דעם צדיק הדור, און מ'באקומט א שטאלץ, נישט נספג צו ווערן פון וועלט, אדרבה, מאכן ליכטיג וועלט. א איד שטייט העכער פון גלות, מגלה זיין די גאולה שבנפשו, דעם משיח שבנפשו. ווי דער הייליגער בעל שם טוב זאגט, דער ניצוץ משיח וואס ברענט אין יעדער איינעם, אז יעדער איד האט אין זיך דעם כח המשיח. און מיט דעם כח קען מען איבערקערן דעם גאנצן גלות, [לא ברור]. חג החנוכה, וואס איז ראשי תיבות משיח: מדליקין שמונה ימי חנוכה. זאל מען זוכה זיין צו דעם גילוי המשיח, „ערכתי נר למשיחי“, צו דער גאולה שלימה, משיח צדקנו. [לא ברור] זאל מען טאקע זיין ביי גילוי אין דער גאולה האמיתית והשלימה. א פריילעכן חנוכה און א גאנץ יאר פריילעך.