לעבן חסידות · פרק 152 · 2024-11-19 · 16:00
פרשת חיי שרה - א חזיון לילה פון דעם רבין ריי״צ נ״ע דער קריגל פון רבקה און די תורה פון משיח
תיאור הפרק
* רשימות היומן * תורה אור ד״ה ויצא יצחק ודה מים רבים * שיחת שבת פרשת חיי שרה תשנ״ב
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 לפני שמונים שנה, בשנת תש״ה, באחת משנות מלחמת העולם השנייה, אדמו״ר הריי״צ כבר היה באמריקה כחמש שנים. באותה תקופה הוא חלה מאוד. זה היה, כמדומני, בסוף חודש חשוון, בסביבות חודש כסלו של שנת תש״ה. אדמו״ר הריי״צ היה חולה מאוד. הוא עבר התקף לב, והיה ממש בסכנת נפשות. אבל בניסים גדולים ובתפילות וכו׳, לאחר שחלף יותר מחודש, הוא יצא בהדרגה מכלל סכנה. וברוך השם, בהמשך הוא חזר לעצמו וחי עוד חמש שנים, עד י׳ שבט. יש רשימה שהתגלתה רק בשנים האחרונות. זו רשימה שהרבי כתב, ובה העתיק דברים שאדמו״ר הריי״צ כתב באותם ימים. הרשימה היא מחודש כסלו, בעיצומה של התקופה הקשה שבה אדמו״ר הריי״צ שכב במיטה. הוא כותב שם שהיה לו חזיון לילה, ושהוא רוצה להעלותו על הכתב כדי שיישאר ולא יישכח. הוא מספר שביום שלישי, י״ב כסלו, נכנסו אליו לחדר סבו, אדמו״ר המהר״ש; אביו, אדמו״ר הרש״ב; וגם סבו השני, אבי אמו, הרבי מאוורוטש. ר׳ יוסף יצחק, אדמו״ר הריי״צ, הרי נקרא על שמו של
00:00 אכציג יאר צוריק, אין יאר תש״ה, איז געווען דאס איינע פון די מלחמה־יארן, פון דער צווייטער וועלט־מלחמה. דער רבי ריי״צ איז שוין געווען דעמאלט אין אמעריקע, שוין פינף יאר בערך, איז ער געווארן דעמאלט זייער נישט געזונט. דאס איז געווען, איך גלייב, סוף חודש חשוון, ארום חודש כסלו, יענעם יאר תש״ה. דער רבי ריי״צ, דער פריערדיקער רבי, איז געווען זייער קראנק. פארגעקומען א הארץ־אטאקע, און ס׳איז געווען ממש א סכנת נפשות. אבער דורך גרויסע ניסים און תפילות וכו׳ וכו׳, איז נאך דעם, עס איז אריבערגעגאנגען איבער א חודש, ביסלעכווייז איז ער ארויס פון דער סכנה. און ער האט, ברוך השם, שפעטער צוריקגעקומען צו זיך און געלעבט נאך פינף יאר ביז י׳ שבט. פאראן א רשימה וואס איז נתגלה געווארן ערשט אין די לעצטע יארן, וואס דאס איז א רשימה וואס האט דער רבי געשריבן, ווי ס׳איז איבערגעשריבן פון דעם וואס דער רבי ריי״צ האט אמאל געשריבן אין יענע טעג. דאס איז א רשימה פון כסלו, ווי ס׳איז געווען אינמיטן די שווערע צייטן וואס דער פריערדיקער רבי איז געלעגן אין בעט. און ער שרייבט דארטן אז ער האט געהאט א חזיון לילה, און ער וויל דאס אראפשרייבן כדי ס׳זאל בלייבן און זאל נישט פארגעסן ווערן. און ער דערציילט אז ס׳איז געווען דינסטיק י״ב כסלו, איז אריינגעקומען צו אים אין צימער, צום רבי ריי״צ ביי זיך אין צימער, איז אריינגעקומען צו אים דער זיידע, רבי מהר״ש, דער טאטע, רבי רש״ב, און אויך דער אנדערער זיידע, דער טאטע פון זיין מאמע, דער אוורוטשער. ר׳ יוסף יצחק, דער פריערדיקער רבי, האט דאך געהייסן נאך דעם נאמען פון דעם
01:56 הרבי מאוורוטש, שהיה בנו של אדמו״ר הצמח צדק ואחיו של אדמו״ר המהר״ש. בחדרו היו אפוא אדמו״ר המהר״ש, סבו; הסב השני, הרבי מאוורוטש; ואביו, אדמו״ר הרש״ב. כולם באו. אביו, הוא מספר, היה שמח ומרומם רוח, ואילו סבו היה רציני. אדמו״ר המהר״ש התחיל לומר דברי תורה. הוא אמר: היום למדתי את הפסוק, וחזר על הפסוק שבפרשת חיי שרה: ״ויקח העבד עשרה גמלים מגמלי אדוניו״. והוא הלך ״אל עין המים״. הוא פירש את הפסוק על פי חסידות. הוא פירש ש״גמלים״ הוא מלשון ״ויגמל״, לשון הנוגעת למי שמחנכים אותם. הוא אמר שעניין הגמלים ברוחניות הוא ילדים, תלמידים, מחונכים. ״גמלים מגמלי אדוניו״, פירש, פירושו שיש המחונכים של אברהם אבינו, ויש ״גמלים מגמלי״ — המחונכים של המחונכים. אלה תלמידי תלמידיו של אברהם אבינו. אם כן, ״ויקח העבד גמלים מגמלי אדוניו״ — הכוונה למחונכי המחונכים, תלמידי תלמידיו של הצדיק, של אברהם אבינו. ולאן הלך איתם? הוא הלך איתם ״אל עין המים״. הוא פירש ש״מים״ רומזים לתורה, ו״עין המים״ הוא המעיין, שהוא עניין שבעים פנים לתורה. ״עין״ הוא מעיין, ו״עין״ היא גם האות ע׳, שבעים. הוא פירש ש״עין המים״ הוא
01:56 רבי׳ן פון אוורוטש, דאס איז געווען א זון פון צמח צדק, א ברודער פון דעם רבי מהר״ש. אין זיין צימער זענען געווען דארטן סיי דער רבי מהר״ש, דער זיידע, סיי דער אנדערער זיידע, דער אוורוטשער, און סיי דער טאטע, דער רבי רש״ב. זענען אלע געקומען. דער טאטע, זאגט ער, איז געווען פריילעך, אויפגעלייגט. דער זיידע איז געווען ערנסט. און דער רבי מהר״ש האט אנגעהויבן זאגן תורה. און ער האט געזאגט: היינט האב איך געלערנט דעם פסוק. און האט איבערגעזאגט דעם פסוק וואס שטייט אין פרשת חיי שרה: „ויקח העבד עשרה גמלים מגמלי אדוניו“. און ער איז געגאנגען „אל עין המים“. און האט אויסגעטייטשט דעם פסוק על פי חסידות. האט געטייטשט אז דער טייטש פון גמלים איז דאס מלשון „ויגמל“, וואס דאס איז א לשון פון די וואס מען איז מחנך. האט ער געזאגט, דער ענין פון גמלים מיינט דאס אין רוחניות הענינים קינדערלעך, תלמידים, מחונכים. „גמלים מגמלי אדוניו“, דאס הייסט, האט ער געטייטשט, אז ס׳זענען דא די מחונכים פון אברהם אבינו, און ס׳זענען דא „גמלים מגמלי“, די מחונכים פון די מחונכים. דאס איז תלמידי תלמידיו פון אברהם אבינו. איז „ויקח העבד גמלים מגמלי אדוניו“, דאס הייסט די מחונכים פון מחונכים, תלמידי תלמידיו פון דעם צדיק, פון אברהם אבינו. און וואו איז ער געגאנגען מיט זיי? איז ער געגאנגען מיט זיי „אל עין המים“. האט ער געטייטשט אז „עין המים“, מים גייט אויף תורה, און עין המים איז דאס דער מעיין, וואס דאס איז דער ענין פון שבעים פנים לתורה. עין, עין איז א מעיין, און עי״ן איז אויך ע׳, זיבעציג. האט ער געטייטשט אז „עין המים“, דאס איז דער
03:48 עניין שבעים פנים לתורה, וגילה להם את עניין שבעים הפנים לתורה. עוד נאמר בפסוק: ״ובנות אנשי העיר יוצאות לשאוב מים״ — אלו הנשמות. ״בנות אנשי העיר״ רומזות לנשמות. בין הנשמות הנמצאות בעולם יש ״בנות אנשי העיר״ היוצאות לשאוב מים, אבל אין להן כלים. לא נאמר שהיו להן כדים. כלומר, אלו נשמות שרוצות לקבל את פנימיות התורה, אבל חסר להן הכלי. לעומתן, מעלתה של רבקה היא שהיא הלכה ״וכדה על שכמה״. היא הביאה איתה כד, וזהו עניין הכלים. ועל ידי ״וכדה על שכמה״ התקיים ״ותרד העינה״: היא נכנסה אל הפנימיות, ״העינה״ — לא רק אל שבעים הפנים, אלא אל פנימיותם של שבעים הפנים. היא גילתה את העומק של פנימיות התורה, את ״העינה״, את העומק הפנימי של שבעים הפנים לתורה. וכאן הוא פירש שמתגלה בכך שפנימיות התורה מגלה את מעלת הגשמיות: שדווקא מן הגשמיות של העולם הזה הגשמי עושים דירה לקב״ה. וזהו כל הסיפור שהתורה מספרת לנו על אברהם אבינו. על אברהם אבינו נאמר בפסוק: ״ויטע אשל בבאר שבע ויקרא שם בשם ה׳ א־ל עולם״ — אברהם אבינו פרסם אלוקות בעולם. ״א־ל עולם״, כפי שהוא מפרש כאן,
03:48 ענין פון די שבעים פנים לתורה. און האט ביי זיי מגלה געווען דער ענין פון שבעים פנים לתורה. און נאך שטייט אין פסוק אז „ובנות אנשי העיר יוצאות לשאוב מים“, וואס דאס איז די נשמות. אז די בנות אנשי העיר גייט אויף די נשמות. די נשמות וואס געפינען זיך אויף דער וועלט, איז פאראן די בנות אנשי העיר וואס גייען לשאוב מים, אבער זיי האבן נישט קיין כלים. ס׳שטייט נישט אז זיי האבן געהאט כדים. דאס הייסט אז דאס זענען די נשמות וואס ווילן נעמען פנימיות התורה, אבער ס׳פעלט זיי דער כלי. און נאך איז, ווי היינט רבקה, די מעלה פון רבקה איז, אז זי איז געגאנגען „וכדה על שכמה“, זי האט מיטגעבראכט א קריגל, א כד, דאס איז דער ענין פון כלים, און דורך דעם „וכדה על שכמה“ איז „ותרד העינה“. זי איז אריינגעגאנגען אין דער פנימיות, „העינה“, נישט נאר די שבעים, אין פנימיות פון די שבעים פנים. איז זי האט מגלה געווען די עמקות פון פנימיות התורה, דער „העינה“, דעם עמק פנימיות פון שבעים פנים פון תורה. און דא האט ער געטייטשט אז דאס איז וואס ס׳ווערט מגלה, אז פנימיות התורה איז מגלה די מעלה פון גשמיות, אז דווקא אין גשמיות, פון עולם הזה הגשמי, מאכט מען פון דעם א דירה פאר דעם אויבערשטן. און דאס איז וואס איז די גאנצע סיפור הדברים וואס די תורה דערציילט אונז, וואס אויף דעם איז געווען אברהם אבינו, וואס אברהם אבינו, ווי דאס שטייט אין פסוק, „ויטע אשל בבאר שבע ויקרא שם בשם ה׳ א־ל עולם“, אז אברהם אבינו האט מפרסם געווען ג־טלעכקייט אויף דער וועלט. א־ל עולם, ווי דא טייטשט
05:19 פירושו אלוקות ועולם: העולם והאלוקות הם כולא חד. אברהם אבינו גילה שהעולם הגשמי הוא דירה, מקום לאלוקות; הוא גילה שיש כוונה בעולם — לעשות מן הגשמיות כלי לאלוקות. וזהו המשך הסיפור כולו: הוא שלח את אליעזר אל עין המים, לגלות ולהכין את התלמידים ואת תלמידי תלמידיהם, עד שיבוא דורה של רבקה ויגלה את פנימיות התורה. פנימיות התורה מגלה את מעלת הגשמיות — כיצד עושים מן הגשמי דירה לבורא. זו הייתה, פחות או יותר, הנקודה של דברי התורה שאמר אדמו״ר המהר״ש. ובהמשך לכך, הרבי מרוז׳ין, הסב, התחיל לומר דברי תורה שלמד בגן עדן. הוא למד את הפסוק ״בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ״, ופירש שהפסוק ״בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ״ מדבר על שני סוגי נשמות: יש שהן בבחינת שמים, ויש שהן בבחינת ארץ. ואלו שני סוגים של בני תורה. כי תכליתם של בני תורה היא ללמוד תורה, אבל גם בזה יש שני סוגים. יש בחינת שמים: כאמור, מים הם תורה, ו״שמים״ — ״שם מים״ — פירושו שהם מאוחדים עם התורה; התורה מאוחדת איתם, והם מאוחדים עם התורה. הם מיוחדים עם התורה ביחוד פנימי, מפני שהם לומדים תורה עם
05:19 אלקות און וועלט, אז וועלט מיט ג־טלעכקייט איז כולא חד. אברהם אבינו האט מגלה געווען אז די גשמיות׳דיגע וועלט איז א דירה, א פלאץ פאר ג־טלעכקייט; מגלה געווען אז עס איז א כוונה אין וועלט צו מאכן פון דער גשמיות א כלי צו ג־טלעכקייט. און דאס איז געווען דער גאנצער המשך הסיפור, אז ער האט געשיקט אליעזר צום עין המים, צו מגלה זיין און צו גרייטן די תלמידים עם תלמידי תלמידים, און ביז צו קומען צו גיין דער דור רבקה, מגלה זיין די פנימיות התורה, וואס פנימיות התורה איז מגלה די מעלה פון גשמיות, ווי אזוי פון גשמי מאכט מען א דירה פארן בורא. און דאס איז געווען מער ווייניגער די נקודה פון דער תורה וואס דער רבי מהר״ש האט געזאגט. ובהמשך לזה, דער רבי רוז׳ינער, דער זיידע, דער רבי רוז׳ינער האט אנגעהויבן זאגן תורה וואס ער האט געלערנט אין גן עדן. ער האט געלערנט דעם פסוק „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“, און ער האט געטייטשט, אז דער פסוק זאגט „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“ — דאס זענען צוויי סוגים פון נשמות. עס זענען פאראן די וואס זענען בבחינת שמים, און די וואס זענען בבחינת ארץ. און דאס זענען צוויי סוגים פון בני תורה. ווייל דער תכלית פון די בני תורה איז צו לערנען תורה, אבער אין דעם זענען פאראן צוויי סוגים. עס זענען פאראן די שמים, כאמור, מים איז תורה. און שמים, שם מים, דאס הייסט אז זיי זענען מיט דער תורה פאראייניגט, די תורה איז פאראייניגט מיט זיי און זיי זענען פאראייניגט מיט דער תורה. זיי זענען מיוחד מיט תורה ביחוד פנימי, ווייל זיי לערנען תורה מיט דער
06:48 כוונה נכונה. אז התורה נושאת אותם והם נושאים את התורה, והם נעשים אחד עם התורה ועם אלוקות. זו בחינת שמים. אבל יש גם בחינת ארץ. ארץ הוא מלשון ״רץ״ — אדם שרץ בבהלה. הוא לומד תורה בפראות, בבהלה, ורץ ומחפש לחדש חידושים, אבל אינו לומד את התורה במנוחה הראויה, בביטול הראוי. ועל כך נאמר: ״והארץ היתה תוהו ובוהו וחושך על פני תהום״. כשיש לימוד תורה שבו יש לאדם ישות עצמית, והדבר היחיד שהוא מחפש הוא לחדש חידושים משלו ולהצטייד ברמב״ם ובגמרא מכאן ומשם — הרי זה ״תוהו ובוהו וחושך על פני תהום״. וזה עניינה של ארץ. ועל כך הוא המשיך ואמר: אבל יש תקנה, יש רפואה. הרפואה היא ״ורוח אלקים מרחפת על פני המים״. אומר המדרש: ״זה רוחו של משיח״. כשבאה רוחו של משיח, שהיא ״מרחפת על פני המים״, היא מביאה את הרפואה. ובסוף זמן הגלות, כשמשיח צדקנו יהיה הרפואה ל[לא ברור], הוא ירפא אותם. כי יש כמה סוגי רפואה. יש רפואה שצריכים [לא ברור], ויש רפואה במעט רפואה, אבל
06:48 ריכטיגער כוונה. איז דעמאלט די תורה טראגט זיי און זיי טראגן די תורה, זיי ווערן איינס מיט תורה און מיט ג־טלעכקייט. דאס איז בחינת שמים. עס זענען אבער דא די פון ארץ. ארץ איז מלשון ער רוץ, וואס רוץ איז א מבוהל. ער לערנט תורה מיט א ווילדקייט, מיט א בהלה, און ער לויפט און זוכט צו מחדש זיין חידושים, אבער ער לערנט נישט די תורה מיט דער ריכטיגער רואיגקייט, מיטן ריכטיגן ביטול. און דאס איז וואס ער זאגט: „והארץ היתה תוהו ובוהו וחושך על פני תהום“. אז עס איז דא א לימוד התורה, וואס אין דעם לימוד התורה האט ער אן אייגענעם ישות, און די איינציגע זאך וואס ער זוכט איז מחדש זיין אייגענע חידושים און וואפענען זיך מיטן רמב״ם, מיט דער גמרא פון דא און פון דארטן, אבער דאס איז תוהו ובוהו וחושך על פני תהום. און דאס איז דער ענין פון ארץ. און אויף דעם האט ער ממש ווייטער געזאגט: אבער עס איז פאראן די תקנה, די רפואה. די רפואה איז „ורוח אלקים מרחפת על פני המים“. זאגט דער מדרש: זה רוחו של משיח. אז עס קומט צו גיין דער רוח של משיח, וואס דאס איז מרחפת על פני המים, וואס דאס ברענגט די רפואה. און סוף זמן הגלות, ווען משיח צדקנו וועט זיין די רפואה צו [לא ברור], זיי מרפא זיין. ווייל אין רפואה זענען דא כמה סוגי רפואה. עס איז פאראן א רפואה וואס מען דארף [לא ברור], און עס איז פאראן א רפואה מיט א קליין ביסל רפואה, אבער
08:15 זו רפואה שמשנה מן היסוד, שהופכת ומרפאה מן הקצה אל הקצה. וזו הרפואה של [לא ברור] שבכל דור ודור, שהיא רוחו של משיח, המביאה רפואה לעולם. ואז — כך סיפר אדמו״ר הריי״צ — הוסיף אדמו״ר הרש״ב ואמר, שיהודי פשוט, בשעה שהוא נושא כד, כוס חלב, ליהודי חסידי שמתפלל ולומד חסידות, ונאנח ואומר לעצמו: ״איי, למה אני לא כך? למה אני לא מתפלל באופן הזה?״ — באנחה הזאת הוא פותח [לא ברור] דלתות. אחר כך בירכו אותו כל הרביים ואיחלו לאדמו״ר הריי״צ שהדבר יהיה קשור לרפואתו. זה היה תוכן החיזיון שאדמו״ר הריי״צ כתב [לא ברור]. ונקודת הדברים, כפי שמבואר ונרמז כאן, היא העבודה שצריכה להיות כהכנה לביאת משיח צדקנו. כלומר, כשמתבוננים בפרשת חיי שרה, שבה מסופר על השידוך של יצחק ורבקה, רואים שכל סיפור הדברים מובא באריכות: ״ואברהם זקן בא בימים וה׳ ברך את אברהם בכל״. ואיך אברהם
08:15 דאס איז א רפואה וואס מאכט איבער, און דאס איז מהפך, און דאס איז מרפא מן הקצה אל הקצה. און דאס איז די רפואה פון [לא ברור] שבכל דור ודור, וואס דאס איז די רוח של משיח, וואס דאס ברענגט א רפואה, דאס ברענגט א רפואה צו דער וועלט. און דעמאלט, דער רבי רש״ב — דאס האט דער רבי הריי״צ געזאגט — דער רבי רש״ב האט צוגעגעבן און געזאגט, אז א איש פשוט, א פשוטער איד, בשעת ער טראגט א קריגל, א גלעזל מילך צו א חסידישן אידן וואס דאוונט און לערנט חסידות, און ער גיט א קרעכץ און זאגט צו זיך: „איי, פארוואס בין איך נישט אזוי? פארוואס דאוון איך נישט אין דעם אופן?“ איז מיט דעם קרעכץ מאכט ער אויף [לא ברור] טירן. דערנאך האבן זיי אלע, די אלע רביים, געגעבן א ברכה צום פריערדיקן רבי׳ן, אים געוואונטשן און געבענטשט אז דאס וועט זיין פארבונדן מיט זיין רפואה. וואס דאס איז געווען דער תוכן פון דעם חזיון וואס דער רבי הריי״צ האט אראפגעשריבן [לא ברור]. וואס די נקודת הדברים איז, וואס דאס איז מבואר און מרומז, די עבודה וואס דארף זיין אין הכנה צו ביאת משיח צדקנו. וואס הייסט אז בשעת מען גייט קוקן אין פרשת חיי שרה, וואס אין פרשת חיי שרה רעדט זיך וועגן די שידוכים פון יצחק ורבקה, און דער גאנצער סיפור הדברים, עס ברענגט זיך באריכות: „ואברהם זקן בא בימים וה׳ ברך את אברהם בכל“. און ווי אברהם
09:56 אבינו קורא לאליעזר ושולח אותו, עם כל פרטי השליחות וכל פרטי הדברים. התורה מאריכה כל כך בכל פרטי השליחות האלה, ועל כך כולם שואלים. כפי שרש״י מביא: ״אמר רבי אחא: יפה שיחתן של עבדי אבות יותר מתורתן של בנים״. לשם מה כל האריכות הזאת בכל הפרטים שהתורה מונה כאן, בסיפור נישואי יצחק ורבקה? ומבארים שבפנימיות הסיפור של יצחק ורבקה מכינים את העולם לביאת משיח צדקנו. ידוע הביאור שאדמו״ר הזקן מסביר בלקוטי תורה, בפרשת וזאת הברכה. בסוף לקוטי תורה מבאר שם אדמו״ר הזקן שהטעם לכך שהתורה מאריכה כל כך בסיפור יצחק ורבקה הוא שכל עניין הייחוד של יצחק ורבקה הוא תכלית כוונת הבריאה, התכלית של התורה והמצוות בכל הדורות כולם. הוא מבאר שיצחק הוא משל ורמז לנשמה, ורבקה היא משל לגוף. יצחק היה בן אברהם, על כל העניינים שיצחק מבטא. הנשמה יורדת לכאן למטה. רבקה היא ״כשושנה בין החוחים״; היא גדלה בחרן, במקום של קליפות, סטרא אחרא, גשמיות וחומריות. ומשם מוציאים את רבקה ממקומה. כן, זה כמו שהנשמה יורדת לכאן למטה, ולוקחת את רבקה, מוציאה את הנשמה ומעלה אותה, ועל ידי הייחוד
09:56 אברהם אבינו רופט אליעזר און ער שיקט אים מיט אלע פרטי השליחות, מיט אלע פרטי הדברים. וואס די תורה איז מאריך כל כך אין די אלע פרטי השליחות, וואס אלע פרעגן. ווי רש״י ברענגט, אומר רבי אחא: יפה שיחתן של עבדי אבות יותר מתורתן של בנים. וואס איז אזא אריכות מיט אלע פרטי הדברים וואס די תורה דא ציילט, מיט דעם סיפור הנישואין פון יצחק ורבקה? איז אויף דעם איז מען מבאר, אז אין דעם סיפור הדברים, אין דער פנימיות פון דעם סיפור יצחק ורבקה, גרייט מען די וועלט פאר ביאת משיח צדקנו. וואס ידוע דער ביאור וואס דער אלטער רבי איז מסביר אין לקוטי תורה, אין פרשת וזאת הברכה. אין סוף לקוטי תורה איז דער אלטער רבי מבאר דארטן, אז דער גאנצער סיפור הדברים פון יצחק ורבקה, דער טעם פארוואס די תורה איז אזוי פיל מאריך, ווייל דער גאנצער סיפור פון יחוד יצחק ורבקה, דאס איז תכלית כוונת הבריאה, דער גאנצער תכלית פון תורה ומצוות על כל הדורות כולן. וואס ער איז מבאר, אז יצחק איז משל ומרמז אויף דער נשמה. רבקה איז משל אויף דעם גוף. וואס יצחק איז געווען בן אברהם, און די אלע ענינים וואס יצחק ברענגט ארויס. די נשמה קומט דא למטה. רבקה איז כשושנה בין החוחים; זי איז געוואקסן אין חרן, אין אן ארט פון קליפות, סטרא אחרא, און גשמיות און חומריות. און פון דארטן איז מען מוציא רבקה ממקומה. יא, דאס איז ווי די נשמה קומט דא אראפ למטה, און נעמט רבקה, נעמט ארויס די נשמה און זי הייבט ארויף, און דורך דעם יחוד
11:24 של יצחק ורבקה — זהו ייחוד הנשמה והגוף, שהתחיל במתן תורה. במתן תורה התחילה העבודה לחבר את העולם עם אלוקות. כפי שאומר המדרש, שלפני מתן תורה היו העליונים למעלה והתחתונים למטה. כלומר, הגשמיות הייתה גשמיות והרוחניות הייתה רוחניות. היה ״השמים שמים לה׳ והארץ נתן לבני אדם״ — שני עולמות נפרדים. ולשם כך בא העניין של יצחק ורבקה; שם התחיל הייחוד. ולכן הייתה כל האריכות בהכנות: אברהם אבינו שלח את אליעזר עם הגמלים, עם כל פרטי הדברים שעל עין המים, כדי לבטא את החידוש של מתן תורה. ועל כך מבואר בחסידות שכל פרטי הדברים האלה, כגון הכד של רבקה, ״וכדה על שכמה״ — ״כדה״, זה כ״ד, כ״ד ספרי הקודש, כ״ד ספרי התנ״ך. וזוהי התורה, שבעים פנים לתורה, והגילוי של פנימיות התורה. וזהו שנאמר ״לעת ערב״: השעה שבה מגיע זמן הגלות. ובחושך הגלות, כשיש תוקף של חושך וגלות וכל ההעלמות וההסתרים של הגלות, עם כל הניסיונות וכל ההעלמות וההסתרים, על כך אומרים שאברהם אבינו, שהיה הנשיא והצדיק בדורו,
11:24 יצחק ורבקה, דאס איז דער יחוד הנשמה והגוף, וואס דאס איז אנגעהויבן געווארן ביי מתן תורה. און מתן תורה האט זיך אנגעהויבן די עבודה, אז מחבר זיין וועלט מיט ג־טליכקייט, ווי דער מדרש זאגט, אז פאר מתן תורה איז געווען עליונים למעלה, תחתונים למטה. אלא מאי, גשמיות איז געווען גשמיות, און רוחניות איז געווען רוחניות. ס׳איז געווען שמים שמים לה׳, והארץ נתן לבני אדם. אז ס׳זענען געווען צוויי באזונדערע וועלטן. און אויף דעם איז געקומען צו גיין דער ענין פון יצחק ורבקה; דארטן האט זיך אנגעהויבן דער יחוד. און דערפאר איז געווען די גאנצע אריכות ההכנות וואס אברהם אבינו האט געשיקט, האט געשיקט אליעזר מיט די גמלים, מיט אלע פרטי הדברים על עין המים, אויף ארויסצוברענגען דעם חידוש פון מתן תורה. אויף דעם איז מבואר אין חסידות, אז די אלע פרטי הדברים, כמו דאס קריגל פון רבקה, כדה על שכמה. וואס ״כדה״, דאס איז כ״ד, דאס איז כ״ד ספרי הקודש, כ״ד ספרי תנ״ך. און דאס איז די תורה, די שבעים פנים לתורה, און די גילוי פון פנימיות התורה. וואס דאס איז וואס עס שטייט ״לעת ערב״, אז אין דער שעה ס׳קומט צו גיין איז זמן הגלות. און אין חושך הגלות, וואס דעמאלט איז דא די תוקף פון חושך און גלות און די אלע העלמות והסתרים פון גלות, מיט די אלע נסיונות, מיט די אלע העלמות והסתרים, איז אויף דעם זאגט מען, אז אברהם אבינו, וואס ער איז געווען דער נשיא, דער צדיק אין זיין דור,
12:55 שלח באמצעות אליעזר והגמלים, גמלי אדוניו, נתן את כל הכלים, כדי שבזמן של ״לעת ערב״, של חושך כפול ומכופל, יוכלו להוציא את רבקה, ״כשושנה בין החוחים״, מתוך כל חושך הגלות. ואדרבה, דווקא על ידי ירידת הנשמה למטה ועבודתם של יצחק ורבקה, הייחוד ביניהם — שבחסידות נקרא ייחוד מ״ה וב״ן — נעשה הייחוד של נשמה וגוף, הייחוד של גשמיות ורוחניות: לגלות את מעלת הגשמיות ולעשות מן העולם דירה לו יתברך. זהו הסיפור של פרשת השבוע. וכאן נשאלת השאלה: מדוע דווקא עניינם של יצחק ורבקה מביא לידי ביטוי את כל הכוונה? על כך מבואר בחסידות, והרבי מבאר כאן, שעניינו של יצחק הוא ״צחוק עשה לי אלקים״. עניינו של יצחק הוא דווקא גבורות. כלומר, דווקא מתוך החושך, מתוך הגבורות ומתוך הצמצום, מביאים לידי גילוי את הצחוק והתענוג. דווקא כשעוסקים בהעלמות ובהסתרים של חושך זמן הגלות, ועומדים בתוכם בתוקף של מסירות נפש, מעוררים את התענוג ונחת הרוח הגדולים ביותר למעלה. ״צחוק עשה לי אלקים״. הצחוק והתענוג הגדולים ביותר באים מן האתהפכא, מביטול היש, מן העבודה בתוך חושך הגלות, כשאדם שובר את החושך ועומד בתוקף של מסירות נפש.
12:55 האט געשיקט דורך אליעזר און די גמלים, גמלי אדוניו, האט געשיקט, געגעבן די אלע כלים, און מ׳זאל קענען אין דעם זמן פון לעת ערב, פון חושך כפול ומכופל, קענען ארויסנעמען די רבקה פונעם כשושנה בין החוחים, פון די אלע חושך הגלות. און אדרבה, דוקא דורך ירידת הנשמה למטה, און די עבודה פון יצחק ורבקה, דער יחוד. און חסידות רופט דאס אן יחוד מ״ה וב״ן. דאס איז דער יחוד פון נשמה וגוף, דער יחוד פון גשמיות ורוחניות, ארויסברענגען די מעלה פון גשמיות, און מאכן פון וועלט א דירה לו יתברך. וואס דאס איז דער סיפור פון היינטיקער סדרה. וואס דא זאגט מען, אז דוקא דער ענין פון יצחק ורבקה. וואס איז דאס, דוקא יצחק ורבקה ברענגט זיך ארויס די גאנצע כוונה? איז אויף דעם איז מבואר אין חסידות, דא דער רבי איז מבאר, אז דער ענין פון יצחק איז דורך ״צחוק עשה לי אלקים״. דער ענין פון יצחק איז דוקא גבורות. וואס דאס איז דער ווארט, אז דוקא פון דעם חושך, פון די גבורות, פון דעם צמצום, פון דארטן ברענגט מען ארויס דעם צחוק און תענוג. אז דוקא דורך דעם וואס מ׳פארנעמט זיך מיט העלמות והסתרים פון חושך זמן הגלות, און דארטן שטייט מען מיט דער תוקף פון מסירות נפש, אז דאס רופט ארויס דעם גרעסטן תענוג און נחת רוח למעלה. ״צחוק עשה לי אלקים״. דער גרעסטער צחוק און תענוג קומט פון דער אתהפכא, פון דעם ביטול היש, פון דער עבודה אין דעם חושך הגלות, וואס איינער ברעכט דעם חושך און ער, און ער שטייט מיט דער תוקף פון דער מסירות־נפש
14:21 הוא לא יישבר. ולכן מסופר בפרשה שכאשר הדבר מתרחש, ״ויצא יצחק לשוח בשדה לפנות ערב״ — תפילת המנחה. מבואר בחסידות שתפילת המנחה היא לעת ערב: דווקא בזמן שיש בו ריבוי עסקים, שוק, גשמיות וחומריות, יהודי מניח את כל ענייניו, עוזב את כל עסקיו ועומד להתפלל מנחה. זהו התענוג הגדול ביותר, זהו ״צחוק עשה לי אלקים״. ולכן אומרים חז״ל שאפילו אליהו לא נענה אלא בתפילת המנחה, כי שם באה לידי ביטוי מסירות הנפש הגדולה ביותר: יהודי עוזב את כל עסקיו, את כל ענייניו, והולך להתפלל מנחה. ואת זה רואים גם בזמננו: מצד אחד יש התגברות של הניסיונות והתגברות החושך בעולם, ואף על פי כן נדרש מיהודי התוקף של מסירות נפש. ודווקא כעת רואים בעולם שבתקופה הזאת יש גילוי של פנימיות התורה, של שבעים פנים לתורה. רואים שדווקא בסוף זמן הגלות התגלו כל הסודות וכל העניינים של פנימיות התורה, כדי לתת כוח ליהודים לעבור את כל הניסיונות ולהתכונן לגאולה השלמה. ובקרוב נזכה לגילוי המעיינות של פנימיות התורה, רזין של משיח, שאז יהיה, כפי שאומרת הגמרא במסכת פסחים,
14:21 נפש, ער וועט נישט נשבר ווערן. וואס דערפאר זאגט דער סדר, אז ווען דאס פאסירט, „ויצא יצחק לשוח בשדה לפנות ערב“ — תפילת המנחה. איז מבואר בחסידות, אז תפילת המנחה, וואס דאס איז לעת ערב, אז דווקא אין א זמן וואס איז דא ריבוי עסקים, און שוק, און גשמיות, און חומריות, און א איד לאזט איבער אלע זיינע ענינים, און לאזט איבער אלע זיינע עסקים, און ער שטעלט זיך דאווענען מנחה, אז דאס איז דער גרעסטער תענוג. דאס איז דער „צחוק עשה לי אלקים“. וואס דערפאר זאגן חז״ל, אז אפילו אליהו לא נענה אלא בתפילת המנחה, וואס דארטן זאגט זיך ארויס דער גרעסטער מסירות נפש, וואס א איד לאזט איבער אלע זיינע עסקים, אלע זיינע זאכן, און ער גייט דאווענען מנחה. און אויף דעם זעט זיך עס איצט, ווי אזוי ס׳געפינען זיך אין אונזער זמן, וואס מצד דעם האט מען די התגברות הנסיונות און די התגברות החושך בעולם, און פונדעסטוועגן ווערט נדרש פון א אידן דער תוקף פון מסירות נפש. און מען זעט אויך דווקא איצט, וואס מען זעט בעולם, אז אין דער תקופה איז גילוי פון פנימיות התורה, די שבעים פנים לתורה, וואס מען זעט אז דווקא סוף זמן הגלות איז נתגלה געווארן די אלע סודות און די אלע ענינים פון פנימיות התורה, אויף צו געבן כח אידן, אז זיי זאלן קענען איבערגיין די אלע נסיונות, און זיך צוגרייטן צו דער גאולה שלמה. וואס בקרוב וועט מען זוכה זיין טאקע צו דעם גילוי פון, פון, פון, פון די מעיינות פון פנימיות התורה, די רזין של משיח, וואס דעמאלט וועט זיין, ווי די גמרא זאגט אין מסכת פסחים,
15:42 ״יאמרו ליצחק כי אתה אבינו״. תתגלה מעלתו של יצחק, ו״צחוק עשה לי אלקים״ — שיתגלה התענוג הגדול ביותר מן העבודה שנעשתה בעמידה בחושך הגלות ובמסירות נפש. ואז אכן נזכה לראות את זה [לא ברור] בגאולה האמיתית, בביאת משיח צדקנו.
15:42 אז „יאמרו ליצחק כי אתה אבינו“. וועט נתגלה ווערן די מעלה פון יצחק, און דער „צחוק עשה לי אלקים“, אז ארויסקומען דער גרעסטער תענוג פון דער, פון דער עבודה וואס ס׳איז געווען שטייענדיג אין חושך הגלות, און געשטאנען מיט מסירות נפש. דעמאלט טאקע וועלן מיר זוכה זיין צו זען דאס [לא ברור] אין דער גאולה האמיתית, בביאת משיח צדקנו.