תמלולי פודקאסטים · חב"ד Englishחב"דפדיה

לעבן חסידות · פרק 149 · 2024-10-20 · 22:24

די געוואלדיגע שמחה פון שעפן וואסער - די טעמי השמחה פון חג הסוכות, שמחת בית השואבה און שמחת תורה

תיאור הפרק

מקורות: *לקוטי תורה ד״ה הוי׳ לי בעוזרי *לקוטי שיחות חלק כ״ד סוכות *לקוטי שיחות חלק כ״ט פרשת וזאת הברכה *התוועדות שמחת ביה״ש תשי״ב ועוד

תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.

00:00 אדמו"ר הריי"צ מספר שכשהיה ילד קטן, נרדם פעם בסוכה, בזמן התוועדות. היה קצת קר, וברוסיה הרי כבר מתחיל אז החורף. אמו באה ורצתה לקחת אותו למיטה, אבל אדמו"ר הרש"ב אמר שיניחו לו לישון שם, בהתוועדות. אמו אמרה: הרי קר לו, מסכן. היא אמרה: הרי כתוב ״כרחם אב על בנים״ — אב מרחם על בנו. איפה ה״כרחם אב על בנים״? ואדמו"ר הרש"ב אמר: כן, כן, זהו ה״כרחם אב על בנים״. אלה הרחמים האמיתיים. הרחמים האמיתיים אינם רק לקחת אותו לישון במיטה, מכוסה בשמיכה טובה; הרחמים האמיתיים, האהבה האמיתית, הם שיישן שם בהתוועדות. מזה יהיה לו חם, והחום הזה ילווה אותו כחום חסידי כל חייו. ועוד דבר מספר אדמו"ר הריי"צ: בלילה הראשון של סוכות, אביו נכנס לסוכה לעשות קידוש, בירך אותו ב״גוט יום טוב״ ואמר לו: היום הוא ״זמן שמחתנו״. ״שמחתנו״ הוא לשון רבים, וזו שמחה כפולה. זו שמחה משני הצדדים: שניהם שמחים, ואצל כל אחד השמחה כפולה. מה בדיוק היה הנוסח? אדמו"ר הריי"צ מספר שהוא היה אז בסך הכול

00:00 דער רבי ריי"צ, דער פריערדיקער רבי, דערציילט, ווען ער איז געווען א קליין קינד איז ער אמאל איינגעשלאפן דארט אין סוכה. ער איז איינגעשלאפן; עס איז געווען אביסל קאלט, און אין רוסלאנד ווערט דאך שוין ווינטער. איז געקומען די מאמע און האט אים געוואלט נעמען אין בעט. און דער רבי רש"ב האט געזאגט, מען זאל אים לאזן שלאפן דארט ביים פארברענגען. די מאמע האט געזאגט: עס איז דאך נעבעך קאלט. זי האט געזאגט: עס שטייט דאך „כרחם אב על בנים“ — א טאטע האט רחמנות אויף זיין קינד. וואו איז דער „כרחם אב על בנים“? און דער רבי רש"ב האט געזאגט: יא, יא, דאס איז דער „כרחם אב על בנים“. דאס איז די אמת'ע רחמנות. די אמת'ע רחמנות איז נישט נאר אים נעמען אין בעט שלאפן, באדעקט מיט א גוטער פערינע, נאר די אמת'ע רחמנות, די אמת'ע ליבשאפט, איז אז ער זאל דארט שלאפן ביים פארברענגען, און פון דעם וועט אים ווערן ווארעם, און די ווארעמקייט וועט אים באגלייטן אלס א חסידישע ווארעמקייט א גאנץ לעבן. און די צווייטע זאך, דער פריערדיקער רבי, רבי ריי"צ, דערציילט, אז עס איז געווען די ערשטע נאכט סוכות, און דער טאטע איז אריינגעגאנגען אין סוכה צו מאכן קידוש די ערשטע נאכט, און האט געזאגט „גוט יום טוב“, און האט געזאגט אים: היינט איז דא „זמן שמחתנו“. „שמחתנו“ איז לשון רבים, און דאס איז א דאפלטע שמחה. דאס איז א צוויי־זייטיגע שמחה: ביידע זענען שמח, און ביי יעדן איינעם איז די שמחה דאפלט. וואס איז געווען דער לשון? דערציילט דער פריערדיקער רבי, אז ער איז געווען א גאנצן א

03:00 ילד בן שבע, ולא הבין מה אביו אמר. במחשבתו הילדותית עלה בדעתו ששמחה משני הצדדים היא כנראה השמחה שלו והשמחה של אמו: שניהם שמחים, הוא ואמו. כך חשב. כשיצאו מן הסוכה, אביו אחז בידו, כי היה חלקלק; כבר ירד גשם, החורף הגיע והיה בוץ. אביו אחז בו כדי שלא יחליק. הוא אמר לאביו שהוא רוצה לשאול מהי השמחה הכפולה שעליה דיבר: שמחה משני הצדדים, ואצל שניהם כפולה? אביו אמר לו ש״זמן שמחתנו״ הוא לשון רבים מפני שיהודי שמח עם הקב"ה, והקב"ה שמח עם יהודי. ״ישמח ישראל בעושיו״, ״ישמח ה׳ במעשיו״. זו השמחה הכפולה: יהודי שמח עם הקב"ה, והקב"ה שמח עם יהודי, ואצל כל אחד מהם השמחה כפולה. כלומר, ליהודי יש שמחה משלו, שהוא מרגיש אותה; אבל הוא גם יודע שהקב"ה שמח בו, ועל כך הוא שמח. ולהפך, אצל הקב"ה זו שמחתו שלו, והוא גם שמח בשמחתו של היהודי. כך זו שמחה משני הצדדים.

03:00 זיבן־יעריגער קינד, און ער האט נישט פארשטאנען וואס דער טאטע האט געזאגט. און אין זיין קאפ, אלס א קינדערישע מחשבה, איז אים דורכגעגאנגען: א צוויי־זייטיגע שמחה איז מן הסתם די שמחה, מיין שמחה, מיין מאמעס שמחה, און מיר זענען ביידע שמח, איך מיט מיין מאמע. אזוי האט ער געטראכט. ווען זיי זענען ארויסגעגאנגען פון דער סוכה, האט דער טאטע אים אנגעהאלטן ביי דער האנט, ווייל עס איז געווען גליטשיק; עס איז שוין געווען רעגן, ווינטער, עס איז געווען בלאטע. דער טאטע האט אים אנגעהאלטן אז ער זאל זיך נישט אויסגליטשן. און האט ער געזאגט דעם טאטן אז ער וויל פרעגן וואס איז דאס די דאפלטע שמחה, וואס ער האט אים געזאגט: א צוויי־זייטיגע שמחה, און ביי ביידע א דאפלטע? און דער טאטע האט אים געזאגט, אז דער ענין פון „זמן שמחתנו“ איז לשון רבים, ווייל דאס איז וואס א איד איז שמח מיט דעם אויבערשטן, און דער אויבערשטער איז שמח מיט א איד. „ישמח ישראל בעושיו“, „ישמח ה' במעשיו“. דאס איז די דאפלטע שמחה: א איד פרייט זיך מיט דעם אויבערשטן, און דער אויבערשטער פרייט זיך מיט א איד, און ביי יעדן איינעם איז עס דאפלט. דאס הייסט, דער איד — דאס איז זיין שמחה, וואס ער איז דערביי שמח, וואס פילט ער דאך. אבער ער ווייסט אויך אז דער אויבערשטער איז שמח מיט אים, און אויף דעם פרייט ער זיך. און פארקערט, ביי דעם אויבערשטן איז דאס דעם אויבערשטנס שמחה, און דאס וואס דער אויבערשטער איז שמח אין דער שמחה פון אים, איז אזא צוויי־זייטיגע שמחה.

04:33 ואצל כל אחד מהם יש שני צדדים לשמחה. זה פירוש ״זמן שמחתנו״, לשון רבים. כידוע, המדרש אומר שדווקא חג הסוכות הוא ״זמן שמחתנו״ האמיתי. וכך אנו אומרים בנוסח התפילה: בפסח ״זמן חירותנו״, בשבועות ״זמן מתן תורתנו״, ובסוכות ״זמן שמחתנו״ — דווקא סוכות ושמחת תורה. אף שכל הימים הטובים הם מועדים לשמחה. נאמר ״ושמחת בחגך״, והדבר חל על כל המועדים, שהרי הם מועדים לשמחה. גם בשלוש הסעודות יש שמחה, ״אין שמחה אלא בבשר ויין״, עם כל פרטי ההלכות של השמחה בחגים. אבל מתי עיקר ״זמן שמחתנו״? בסוכות. המדרש אומר שכאשר מעיינים בחומש, רואים שבפסח לא מופיעה המילה ״שמחה״. כלומר, בפרשיות המועדים, בפרשת ראה ובפרשת אמור, לא מופיע לשון שמחה ביחס לחג הפסח. אין פירוש הדבר ש[לא ברור] את ״ושמחת בחגך״; הוא חל על כל המועדים. אבל בגלוי לא מופיע בפסח לשון שמחה. בשבועות מופיע לשון שמחה פעם אחת, בפרשת ראה, ובסוכות הוא מופיע שלוש פעמים. חז"ל מדברים על שמחה משולשת: לשון שמחה מופיע שלוש פעמים ביחס לסוכות. מכאן רואים שעיקר השמחה הוא דווקא בסוכות. המדרש עצמו שואל: מדוע?

04:33 און ביי יעדן איינעם איז דאס אזא צוויי־זייטיגע. און דאס איז דער טייטש פון „זמן שמחתנו“, לשון רבים. וואס איז דאך ידוע, דער מדרש זאגט, אז דוקא זמן הסוכות איז דער אמת'ער „זמן שמחתנו“. און ווי מיר זאגן דאס אין נוסח התפילה, אז אין פסח זאגט מען „זמן חירותנו“, שבועות זאגט מען „זמן מתן תורתנו“, און סוכות זאגט מען „זמן שמחתנו“, דוקא סוכות, שמחת תורה. הגם אז אלע ימים טובים זיינען מועדים לשמחה. און דער מדרש זאגט, „ושמחת בחגך“, וואס דאס גייט אויף אלע מועדים, ווייל מועדים לשמחה. און אין די דריי סעודות איז שמחה, שמחה לפני בשר ויין, מיט אלע פרטי הלכות ווי אזוי עס דארף זיין די שמחה אין חגים. אבער ווען איז דער עיקר „זמן שמחתנו“? איז אין סוכות. און ווי עס זאגט דער מדרש, אז מען געפינט, ווען מען גייט קוקן אין חומש, אז אין פסח געפינט מען נישט דאס ווארט „שמחה“. דאס הייסט, אין פרשת המועדים, אין פרשת ראה, און אין פרשת אמור, אין די פרשיות וואס רעדן וועגן די מועדים, געפינט מען נישט דעם לשון פון שמחה אין חג הפסח. ממילא, דאס מיינט נישט אויס אז ער איז [לא ברור] דעם „ושמחת בחגך“; דאס גייט אויף אלע מועדים. אבער בגלוי, אין פסח געפינט מען נישט דעם לשון שמחה. אין שבועות געפינט מען איין מאל דעם לשון שמחה, אין פרשת ראה. און אין סוכות געפינט מען דריי מאל דעם לשון שמחה. וואס חז"ל זאגן, א דרייפאכיגע שמחה; עס שטייט דריי מאל דעם לשון שמחה אין סוכות. וואס פון דעם זעט מען אז דער עיקר שמחה איז דוקא אין סוכות? פרעגט דער מדרש אליין, פארוואס?

06:04 מה הסיבה לכך? המדרש מבאר שבפסח, מכיוון שרק אז מתחילה התבואה לצמוח, עדיין אין שמחה. האדם עוד לא אסף את הכול, והוא עדיין לא יודע מה יהיה. בשבועות, שהוא כבר זמן הקציר, יש שמחה. אבל זו עדיין רק התבואה, ועדיין אין פרי עץ הילול. כשמגיע חג הסוכות, האדם כבר קיבל דימוס, כלשון המדרש: קיבל מחילה, סליחה וכפרה ביום הכיפורים. נוסף על כך, נאספו לא רק התבואה אלא גם פרי עץ הילול. לכן השמחה כפולה ומכופלת, ומשום כך נאמר לשון שמחה שלוש פעמים. כך אומר המדרש. ולפי המדרש הזה צריך להבין: לכאורה, השמחה אכן קשורה לענייני התבואה. בכל הנוגע לגשמיות, הדבר פשוט. מכל הפרשיות משמע שהמועדים קשורים גם לתבואה גשמית: חג האביב, חג הקציר וחג האסיף — הכול קשור לתבואה גשמית. השמחה קשורה לכך שהקב"ה נותן לנו את כל הדברים האלה, ויהודי מודה לו עליהם: ״ושמחת בכל הטוב״. אבל לכאורה, הדברים קשורים גם לעניינים רוחניים. גם ברוחניות יש בחג הפסח עניין של חג האביב, שאז השמחה עדיין אינה שלמה. לכן צריך ללמוד אותה מן הפסוקים, והיא אינה כתובה בגלוי.

06:04 וואס איז דאס טאקע? דער מדרש מבאר, אז אין פסח, וויבאלד ערשט דעמאלט וואקסט די תבואה, האט מען נאך נישט קיין שמחה. דער מענטש האט נאך נישט אלעס איינגעקליבן, ווייסט נאך נישט וואס עס וועט זיין. אין שבועות, וואס איז שוין זמן הקציר, איז דעמאלט שוין דא א שמחה. אבער ס׳איז נאך נאר די תבואה, ס׳איז נאך נישט דא די פרי עץ הילול. ווען עס קומט אבער חג הסוכות, וואס אין חג הסוכות האט מען באקומען דימוס, ווי דער לשון המדרש זאגט, האט מען באקומען מחילה, סליחה וכפרה אויף יום הכיפורים. און בנוסף לזה גייט אריין נישט נאר די תבואה, נאר אויך פרי עץ הילול, איז במילא דערפאר די שמחה כפולה ומכופלת; דערפאר שטייט דריי מאל שמחה. דאס זאגט דער מדרש. וואס לויט דעם מדרש דארף מען פארשטיין: לכאורה, די שמחה איז טאקע פארבונדן מיט די עניינים פון תבואה. און ווי ס׳איז זיך נוגע אין גשמיות, איז דאס פשוט. עס איז משמע פון אלע פרשיות, אז די מועדים זיינען טאקע אויך פארבונדן מיט תבואה גשמית. חג האביב, חג הקציר, חג האסיף — איז אלעס פארבונדן מיט תבואה גשמית. און די שמחה איז פארבונדן מיט דעם וואס דער אויבערשטער גיט אונז די אלע עניינים, וואס א איד דאנקט דעם אויבערשטן, „ושמחת בכל הטוב“. אבער לכאורה זיינען די עניינים אויך פארבונדן מיט רוחניות׳דיקע עניינים. אז אין רוחניות איז פאראן דער ענין פון חג האביב אין פסח, אז דעמאלט איז די שמחה נאך נישט קיין פולע שמחה. דערפאר דארף מען עס נאך ארויסלערנען נאר פון פסוקים; עס שטייט נישט בגלוי.

07:32 בשבועות כבר יש שמחה, אבל היא עדיין אינה שמחה מושלמת, עדיין לא השמחה המלאה. והשמחה האמיתית, הכפולה ומכופלת, היא דווקא בחג הסוכות. ובהקשר הזה צריך גם להבין כיצד המדרש קושר זאת לכך שקיבלו דימוס, למחילה, לסליחה ולכפרה של יום הכיפורים. ואחר כך הוא מביא שזה קשור גם ל״פרי עץ הילול״. יוצא שכל הדברים האלה קשורים זה בזה. מה ההבדל בין השמחה של חג הפסח, חג השבועות והשמחה של חג הסוכות? ולמה דווקא סוכות הוא השמחה האמיתית? וצריך להבין איך זה קשור לשמחת בית השואבה. הרי בחג הסוכות, נוסף על השמחה של ״זמן שמחתנו״, שעליה התורה אומרת ״ושמחת בחגך״, יש עוד שמחה שאינה כתובה במפורש בתורה. השמחה הזאת היא הלכה למשה מסיני. הגמרא במסכת סוכה אומרת: ״מי שלא ראה שמחת בית השואבה לא ראה שמחה מימיו״. לזה קוראים שמחת בית השואבה. על מה השמחה? ניסוך המים — מים — מה השמחה הגדולה בזה? ואחר כך באה שמחה שלישית, כי גם זה עדיין לא מספיק: השמחה של שמחת תורה. והיא אפילו אינה כתובה בגמרא. זהו מנהג ישראל שמוסיף הלכה, שיש לערוך שמחה, ואת זה מביא הרמ״א. העניין של שמחת תורה כרוך בשמחה. ולכן מנהג ישראל בכל המקומות, בכל הדורות ובכל הזמנים, שדווקא שמחת תורה נקרא שמחה. מהם עוד ענייני השמחה שאנחנו

07:32 שבועות איז שוין דא א שמחה, אבער עס איז נאך נישט קיין שמחה מושלמת, עס איז נאך נישט די פולע שמחה. און די אמת׳ע שמחה, כפולה ומכופלת, איז דווקא אין חג הסוכות. און אין דעם קשר דארף מען אויך פארשטיין ווי דער מדרש פארבינדט עס מיט דעם ענין וואס מען האט באקומען דימוס, מיט דער מחילה, סליחה וכפרה פון יום הכיפורים. און דערנאך ברענגט ער, אז עס איז אויך פארבונדן מיט פרי עץ הילול. קומט אויס אז די אלע זאכן זיינען אויך פארבונדן. וואס איז דער חילוק צווישן די שמחה פון חג הפסח, חג השבועות, און די שמחה פון חג הסוכות? און פארוואס דווקא סוכות איז די אמת׳ע שמחה? און מען דארף פארשטיין ווי דאס איז פארבונדן מיט דער שמחה פון שמחת בית השואבה. וואס מיר געפינען אין חג הסוכות, אז בנוסף צו דער שמחה פון זמן שמחתנו, וואס די תורה זאגט „ושמחת בחגך“, איז דא נאך א שמחה, וואס שטייט נישט בפירוש אין תורה. די שמחה איז נאר א הלכה למשה מסיני. די גמרא אין מסכת סוכה זאגט: „מי שלא ראה שמחת בית השואבה לא ראה שמחה מימיו.“ דאס רופט זיך שמחת בית השואבה. וואס איז די שמחה? ניסוך המים — וואסערן, מים — וואס איז די גרויסע שמחה ביי דעם? און דערנאך קומט, דאס איז נאך נישט גענוג, די דריטע שמחה. און דאס איז די שמחה פון שמחת תורה, און דאס שטייט אפילו נישט אין גמרא. עס איז א מנהג ישראל, וואס איז מוסיף א הלכה; אז מען זאל מאכן א שמחה, און דאס ברענגט דער רמ״א. די זאך פון שמחת תורה איז צוזאמען מיט דער שמחה. און דערפאר איז מנהג ישראל אין אלע מקומות, אין אלע דורות, אין אלע זמנים, אז דווקא שמחת תורה רופט זיך שמחה. וואס זיינען נאך די ענייני שמחה, וואס מיר

09:07 מדברים עליהם? השמחה של סוכות, השמחה של שמחת בית השואבה, השמחה של שמחת תורה, וכל זה גם בהמשך לעניינים של פסח, שבועות וסוכות. אבל בכללות העניין, השמחה היא שיהודי שמח במה שהקב״ה נתן ליהודים, במה שהיהודים מקבלים מהקב״ה. והשמחה האמיתית של יהודים אינה רק במה שמקבלים בגשמיות, אלא העניין האמיתי אצל יהודי הוא שהוא יכול לעבוד את הקב״ה. ״עבדו את ה׳ בשמחה, בואו לפניו ברננה״. יהודי יודע שהוא יכול לעבוד את הקב״ה, וזה עצמו נקרא שמחה, ו״תחת אשר לא עבדת את ה׳ אלקיך בשמחה ובטוב לבב״. והרמב״ם כותב בהלכות לולב, אחרי שהוא מביא את השמחה שהייתה בבית המקדש ואת הפסוק ״ושמחתם לפני ה׳ אלקיכם שבעת ימים״, ואת השמחה היתרה, שהיא שמחת בית השואבה. בסוף הלכות לולב כותב הרמב״ם: ״השמחה שישמח אדם בעשיית המצוה ובאהבת הא־ל שצוה בהן עבודה גדולה היא״. והוא מביא את הפסוק שאומר ״בשמחה ובטוב לבב״, ומביא עוד כל מיני פסוקים, את דוד המלך; לזה קוראים שמחה בעבודת ה׳. יהודי שמח בכך שהוא יכול להיות עבד של הקב״ה ולקבל תורה ומצוות. ובשמחה יש כמה סוגים, שבכללות נחלקים לשני סוגי שמחה כלליים. יש שמחה שקשורה לעבודה. כשאדם מבין שהשיג דבר טוב, דבר שיש בו תענוג, ומרגיש את הטעם, כמה הדבר טוב ומהנה, הוא נעשה שמח מכך. זו השמחה שבאה מתוך העבודה, וזו השמחה הרגילה. אבל השמחה שפורצת החוצה, השמחה שמרוממת את האדם מעל כל המדידות וההגבלות, באה דווקא מעניין העולם הבא. כשישנו העניין של העולם הבא, זה גם מובן, זה גם [לא ברור]. ולכן, יחד עם זה [לא ברור],

09:07 רעדן וועגן זיי? די שמחה פון סוכות, די שמחה פון שמחת בית השואבה, די שמחה פון שמחת תורה, און דאס אויך בהמשך צו די עניינים פון פסח, שבועות און סוכות. אבער כללות הענין איז, אז דער ענין פון שמחה איז אז דער איד פרייט זיך אויף דעם וואס דער אויבערשטער האט געגעבן די אידן, וואס די אידן באקומען פונעם אויבערשטן. און די אמת׳ע שמחה פון אידן איז נישט נאר וואס מען באקומט אין גשמיות, נאר דער אמת׳ער ענין ביי אידן איז אז ער קען דינען דעם אויבערשטן. „עבדו את ה׳ בשמחה, בואו לפניו ברננה“. דער איד ווייסט אז ער קען דינען דעם אויבערשטן, און דאס אליין רופט זיך שמחה, און „תחת אשר לא עבדת את ה׳ אלקיך בשמחה ובטוב לבב“. און דער רמב״ם שרייבט, אין הלכות לולב, נאכדעם וואס דער רמב״ם ברענגט די שמחה וואס איז געווען אין בית המקדש, און ברענגט „ושמחתם לפני ה׳ אלקיכם שבעת ימים“, און די שמחה יתירה, וואס דאס איז שמחת בית השואבה, שרייבט דער רמב״ם בסוף הלכות לולב: „השמחה שישמח אדם בעשיית המצוה ובאהבת הא־ל שצוה בהן עבודה גדולה היא“. און ברענגט דעם פסוק וואס זאגט „בשמחה ובטוב לבב“. און ברענגט נאך כל מיני פסוקים, דוד המלך; דאס רופט זיך שמחה בעבודת ה׳. אז דער איד פרייט זיך אויף דעם וואס ער קען זיין אן עבד פונעם אויבערשטן, מקבל זיין תורה ומצוות. און אין שמחה זיינען דא כמה סוגים, וואס בכללות טיילן זיי זיך אין צוויי כללות׳דיקע סוגי שמחה. עס איז פאראן די שמחה וואס איז פארבונדן מיט עבודה. ווען א מענטש פארשטייט אז ער האט דערגרייכט א גוטע זאך, א געשמאקע זאך, און ער שפירט דעם טעם, ווי גוט און ווי געשמאק די זאך איז, ווערט ער דערפון פריילעך. דאס איז די שמחה וואס קומט מתוך העבודה. און דאס איז די געוויינלעכע שמחה. אבער די שמחה וואס ברעכט זיך ארויס, די שמחה וואס נעמט דעם מענטש העכער פון אלע מדידות וגבולים, די שמחה קומט דווקא פונעם ענין פון עולם הבא. ווען עס איז דא דער ענין פון עולם הבא, איז דאס אויך מובן, איז דאס אויך [לא ברור]. און דערפאר, צוזאמען מיט דעם [לא ברור],

11:20 האדם אינו נשאר באותו מצב. הוא מתגבר על העולם הזה של תורה, ויש בו יותר כוח, יותר תוקף בהתקשרות, והוא אינו נשאר בעולם הזה. ומכיוון שהוא מתגבר על כך, זה מעורר שמחה כפולה ומכופלת. כשנמצאים במצב של גילוי, יש שמחה. זו שמחה רגילה, כמו השמחה של אב עם בנו ושל בן עם אביו. כשהבן יושב ומתנהג טוב, מתנהג כדבעי, האב שמח עם הבן, והבן שמח עם האב. אבל יש גם מצבים של ריחוק, כשהם עוברים תקופה של ריחוק, כשהאב מתרחק מהבן והבן מתרחק מהאב. אז זהו עניין של מרירות, של שבירת הלב. ובהתחלה, בתוך כל ההעלם, כשיש ריחוק, הבן מבין שזהו ניסיון, וזה מעורר בו את החיפוש. כך שהוא רואה שיש כאן איזשהו ריחוק, אבל הוא יודע שהריחוק אינו אלא בחיצוניות, והוא עומד בתוקף בהתקשרות שלו עם אביו ומחפש — ״בן חכם יחפש אב״ — הוא מחפש את אביו. הוא יודע שאביו איתו. אף שעל פי טעם ודעת הוא אינו רואה סיבה לשמחה, באמונה הפשוטה והתמימה שלו הוא יודע שבאמת יש שמחה. וזה מעורר אצלו לאחר מכן שמחה כפולה ומכופלת; אדרבה, זו שמחה ענקית. זו השמחה שהיא לגמרי למעלה מידיעה והשגה, מטעם ודעת, שנובעת מעצם ההתקשרות של הבן עם האב, שהיא למעלה מכל

11:20 דער אדם בלייבט נישט אין דעם זעלבן מצב, ער איז מתגבר אויף דעם עולם הזה של תורה, און ער האט אין זיך מער כח, מער תוקף פון התקשרות, און ער בלייבט נישט אין דעם עולם הזה. און ווייל ער איז מתגבר דערויף, רופט דאס ארויס א שמחה כפולה ומכופלת. ווען מען געפינט זיך אין א מצב פון גילוי, איז דא א שמחה. דאס איז א רגילה'דיקע שמחה, ווי די שמחה פון דעם טאטן מיטן קינד, און דעם קינד מיטן טאטן. ווען דאס קינד זיצט און פירט זיך אויף גוט, פירט זיך אויף כדבעי, איז דער טאטע פרייליך מיטן קינד, און דאס קינד איז פרייליך מיטן טאטן. אבער עס זענען אויך דא ענינים פון ריחוק, ווען זיי גייען אריבער א ריחוק, ווען דער טאטע דערווייטערט זיך פונעם קינד, און דאס קינד דערווייטערט זיך פונעם טאטן. דעמאלט איז דאס אן ענין פון מרירות, פון שבירת הלב. און אין אנהויב, צוזאמען מיטן גאנצן העלם, ווייסטו, א ריחוק, פארשטייט דאס קינד אז דאס איז א נסיון, און דאס רופט ארויס דעם חיפוש. אזוי אז ער זעט אז דא איז עפעס א ריחוק, אבער ער ווייסט אז דער ריחוק איז מער נישט ווי בחיצוניות, און ער שטייט בתוקף אין זיין התקשרות מיטן טאטן, און ער זוכט — בן חכם יחפש אב — ער זוכט דעם טאטן. ער ווייסט אז דער טאטע איז מיט אים. הגם על פי טעם ודעת זעט ער נישט קיין סיבה אויף דער שמחה, אבער מיט זיין אמונה פשוטה ותמימה ווייסט ער אז באמת איז פאראן א שמחה. און דאס רופט ביי אים ארויס א שמחה כפולה ומכופלת לאחרי זה; אדרבה, די שמחה איז גאר א שמחה ענקית. דאס איז די שמחה וואס איז אינגאנצן העכער פון ידיעה והשגה, פון טעם ודעת, וואס נעמט זיך פון דעם עצם ההתקשרות פון דעם קינד מיטן טאטן, וואס איז העכער פון

13:03 הביאורים וההסברים. ובכללות, זה ההבדל בין זמן הפסח לזמן של תשרי. זמן הפסח היה הזמן שבו נולדו היהודים כעם. אז הייתה השמחה על כך שהקב״ה הוציא את היהודים ממצרים, והיו כל הניסים, והיהודים נעשו לעם, כמו קטן שנולד, וקיבלו את כל הדברים הטובים האלה מהקב״ה בשמחה גדולה. וזו הייתה השמחה של חג הפסח. שבכללות, כפי שמבואר בחסידות, העניין של חג הפסח הוא עבודה של צדיקים. ואז, מכיוון שזו הייתה רק התחלתו של עם ישראל, בחג הפסח הייתה ליהודים רק אמונה — בזכות האמונה יצאו אבותינו ממצרים — ועדיין הייתה חסרה העבודה של תורה ומצוות. לכן עדיין אי אפשר לקרוא לזה שמחה. עדיין לא הייתה עבודה אמיתית שאפשר לומר עליה שמחה; הייתה רק אמונה פשוטה. לכן צריך ללמוד את השמחה מתוך הפסוקים; משום כך עניין השמחה אינו כתוב בפירוש. וזה מה שהמדרש אומר, שעדיין אין תבואה, עדיין אין תורה ומצוות, אין ״פרי עץ הילול״ — צדיקים ומעשים טובים. כשעברו ימי הספירה, שבהם עשו היהודים את עבודתם בספירת העומר, כפי שמובא במדרשים, והיהודים התכוננו למתן תורה וקיבלו כמה וכמה מצוות במרה, כפי שהמדרש אומר, ממילא

13:03 אלע ביאורים און הסברים. וואס בכללות איז דאס דער נפקא מינה צווישן זמן הפסח און דעם זמן פון תשרי. זמן הפסח איז געווען ווען אידן זענען געבוירן געווארן ווי אן אידיש פאלק. דעמאלט איז געווען די שמחה וואס דער אויבערשטער האט ארויסגענומען אידן פון מצרים, און עס זענען געווען אלע ניסים, און אידן זענען געווארן א פאלק, אזוי ווי א קטן שנולד, און האבן באקומען די אלע גוטע זאכן פונעם אויבערשטן מיט א שמחה גדולה. און דאס איז געווען די שמחה פון חג הפסח. וואס בכללות, ווי עס שטייט אין חסידות, איז דער ענין פון חג הפסח עבודה של צדיקים. און דעמאלט, וויבאלד עס איז דעמאלט געווען מער נישט ווי אן התחלה פון עם ישראל, חג הפסח, האבן אידן געהאט מער נישט ווי אמונה — בזכות האמונה יצאו אבותינו ממצרים — עס האט נאך געפעלט די עבודה פון תורה ומצוות. דערפאר קען מען דאס נאך נישט אנרופן א שמחה. עס איז נאך נישט געווען קיין אמת'ע עבודה וואס מען זאל קענען זאגן דערויף שמחה; עס איז געווען מער נישט ווי אמונה פשוטה. דארף מען ארויסלערנען די שמחה פון פסוקים; דערפאר שטייט נישט קלאר דער ענין פון שמחה. און דאס איז וואס דער מדרש זאגט, אז עס איז נאך נישט דא קיין תבואה, עס איז נאך נישט דא קיין תורה ומצוות, קיין פרי עץ הילול — צדיקים ומעשים טובים. ווען עס זענען דורכגעגאנגען ימי הספירה, וואס אידן האבן דעמאלט געטאן זייער עבודה פון ספירת העומר, ווי עס ווערט געבראכט אין די מדרשים, און אידן האבן זיך צוגעגרייט צו מתן תורה, און האבן באקומען כמה וכמה מצוות במרה, ווי דער מדרש זאגט, איז במילא

14:31 כך הגיעו למתן תורה. הקב"ה נתן את עשרת הדיברות, ובשבועות כבר התחיל עניין של שמחה. אבל איזו שמחה? השמחה של עבודת הצדיקים. כפי שאומרים הגמרא והמדרש, שבזמן מתן תורה פסקה זוהמתן: בני ישראל עמדו כצדיקים גמורים, קיבלו את עשרת הדיברות, קיבלו את התורה, וקיבלו את התורה בשמחה ובטוב לבב. אבל זו שמחת הצדיקים, וכל זה הוא עניין התבואה. ההבדל בין תבואה לפרי עץ הילול: תבואה היא דבר קל; זורעים, בתוך זמן קצר היא צומחת, קוצרים אותה, וזהו. אחר כך אפשר לזרוע שוב. ואילו פרי עץ הילול דורש יגיעה שלמה, וזה לא הולך בקלות. צריך לזרוע ולנטוע, וצריך לשמור על העץ שלא יירקב, לדאוג למים. זו עבודה שלמה של יגיעה, במשך שנים, עם קשיים רבים, עד שסוף כל סוף העץ גדל ומוציא פרי, עד שאפשר ליהנות מהפרי, וכל העניינים הכרוכים בזה. זו עבודה ממושכת, שדורשת יגיעה גדולה. וזה, בכללות, ההבדל בין עבודת הצדיקים לעבודת בעלי התשובה. חג השבועות קשור לחיטים ולקציר, שזו עבודת הצדיקים. כבר יש שמחה, כבר יש עבודה, אבל זו רק שמחה אחת. אחר כך בא עניינם של בעלי התשובה, שמגיע אחרי מה שבני ישראל עברו

14:31 אזוי אנגעקומען צו מתן תורה, דער אויבערשטער האט געגעבן עשרת הדברות, איז שבועות שוין אנגעפאנגען אן ענין של שמחה. אבער וועלכע שמחה? די שמחה פון עבודה של צדיקים. ווי עס זאגט די גמרא, דער מדרש, אז בזמן מתן תורה פסקה זוהמתן, אידן זענען געשטאנען ווי צדיקים גמורים, באקומען עשרת הדברות, באקומען די תורה, און האבן מקבל געווען די תורה בשמחה וטוב לבב. אבער דאס איז די שמחה של צדיקים, וואס דאס איז אלץ דער ענין פון תבואה. דער חילוק צווישן תבואה און פרי עץ הילול: תבואה איז א גרינגע זאך; מען זייט, אין משך פון א קורצער צייט וואקסט עס, מען שניידט עס אפ, און פארטיג. שפעטער קען מען נאכאמאל זייען. און פרי עץ הילול איז א גאנצע יגיעה, וואס גייט נישט גרינג. מען דארף זייען און פלאנצן, און מען דארף אכטונג געבן אויפן בוים, ער זאל נישט פארשימלט ווערן, מיט דער וואסער. א גאנצע עבודה פון יגיעה, פון יארן לאנג, מיט אסאך שוועריקייטן, ביז סוף כל סוף וואקסט אויס דער בוים, ביז די פרי, ביז מען קען הנאה האבן פון דער פרי, און אלע ענינים. אריכות דער עבודה, וואס דארף זיין א יגיעה גדולה. וואס דאס איז בכללות דער חילוק צווישן עבודה של צדיקים און עבודה של בעלי תשובה. חג השבועות איז פארבונדן מיט חיטים, קציר, וואס דאס איז עבודה של צדיקים. עס איז שוין פאראן א שמחה, עס איז שוין פאראן אן עבודה, אבער עס איז נאר איין שמחה. דערנאך גייט דער ענין פון בעלי תשובה, וואס דאס קומט צו גיין נאכדעם וואס איז דורך אידן

15:55 את כל התהליך הממושך שאחרי חטא העגל, עם הכפרה על חטא העגל. משה רבינו שבר את הלוחות, ושוב הלך להתפלל, ושוב היו ארבעים הימים מראש חודש אלול עד יום הכיפורים, עד שירד עם הלוחות השניות. ואז — ״סלחתי כדברך״. זה מה שהמדרש אומר: ״נטלו דימוס״. היה מצב של, חס ושלום, רחמנא ליצלן, [לא ברור]. ואף על פי כן, משה רבינו פעל אצל הקב"ה סליחה ומחילה. ורק אז הגיעו הלוחות השניות. על ידי העבודה, עבודת התשובה, התגלו מאת הקב"ה מחילה, סליחה וכפרה. וזהו יום כיפור, [לא ברור]. וזה עניינו של פרי האילן. מדוע היגיעה הגדולה ביותר היא דווקא בפרי האילן, ולא בפרי הדגן? דווקא פרי האילן. וזו השמחה הכפולה ומכופלת, והשמחה שדווקא [לא ברור]. וזה מה שהמדרש אומר: ״נטלו דימוס״. יום הכיפורים היה זמן של סליחה ומחילה, כי על ידי התשובה התגלו, בעצם הקשר שבין בני ישראל לקב"ה, מחילה, סליחה וכפרה. וזהו יום כיפור, [לא ברור]. וזה עניינו של פרי האילן. מדוע היגיעה הגדולה ביותר היא דווקא בפרי האילן, ולא בפרי הדגן? דווקא פרי האילן. וזו השמחה הכפולה ומכופלת, ו־

15:55 דורכגעגאנגען אין גאנצער אריכות וואס איז דורכגעגאנגען נאך חטא העגל, מיט דער כפרה אויף חטא העגל. משה רבינו האט צובראכן די לוחות, און נאך אמאל איז ער געגאנגען מתפלל זיין, און נאך אמאל די ארבעים ימים פון ראש חודש אלול ביז יום הכיפורים, ביז ער איז אראפגעקומען מיט די לוחות שניות. און דעמאלט, ״סלחתי כדברך״. דאס איז וואס דער מדרש זאגט: ״נטלו דימוס״. עס איז געווען א מצב פון, חס ושלום, רחמנא ליצלן, [לא ברור]. און דאך האט משה רבינו ארויסגערופן ביים אויבערשטן סליחה ומחילה. און ערשט דעמאלט זענען געקומען די לוחות שניות. דורך דער עבודה, די עבודה פון תשובה, איז נתגלה געווארן פון דעם אויבערשטן מחילה, סליחה און כפרה. און דאס איז יום כיפור, [לא ברור]. און דאס איז דער ענין פון פרי האילן. פארוואס קומט די יגיעה גדולה ביותר דווקא ביי פרי האילן, און נישט ביי פרי הדגן? דווקא פרי האילן. און דאס איז די שמחה כפולה ומכופלת, און די שמחה וואס דווקא [לא ברור]. און דאס איז וואס דער מדרש זאגט, ״נטלו דימוס״. יום הכיפורים איז געווען ימי סליחה ומחילה, ווייל דורך תשובה איז נתגלה געווארן, אין עצם, פון די אידן און דעם אויבערשטן, מחילה, סליחה און כפרה. און דאס איז יום כיפור, [לא ברור]. און דאס איז דער ענין פון פרי האילן. פארוואס קומט די יגיעה גדולה ביותר דווקא ביי פרי האילן, און נישט ביי פרי הדגן? דווקא פרי האילן. און דאס איז די שמחה כפולה ומכופלת, און

17:11 השמחה שדווקא [לא ברור]. וזה מה שאומרים: ״ושאבתם מים בששון ממעיני הישועה״. יין — כל השנה היה יין ב[לא ברור], ניסוך היין. והלוויים שרו, אבל לא הייתה שמחה גדולה כל כך. זו שמחה מוגבלת. שמחה — יין הוא מתוק, יש לו טעם, ושותים יין. זה משמח; זו שמחה שאפשר להבין. זו השמחה [לא ברור]. יהודי, כשהוא מתבונן בגדלות ה׳, וגם במעלת התורה והמצוות ובעיקר המצווה, ובכך שהוא עבד ה׳ — הוא שמח. אבל זו שמחה שיש לה טעם. יש בזה איזו הגבלה, ולכן גם השמחה מוגבלת. אבל מים פשוטים, בלי טעם — דווקא בהם מתגלים ״מעיני הישועה״, המעיין שבפסוק ״מעין גנים באר מים חיים״. זו אצל כל יהודי עצם הנשמה שלו, ההתקשרות שלו עם הקב"ה, התקשרות ששום דבר אינו יכול לנתק. והשמחה מתגלה לאחר שעוברים את היגיעה, את החיפוש, את אלול, ראש השנה, עשרת ימי תשובה, ימי הסליחות, יום הכיפורים — את כל העבודה. וכאן מתגלה האהבה בכפליים. והשמחה היא שמחה כפולה ומכופלת. ו״ושאבתם מים בששון״ — שמחת בית השואבה; ״מי שלא ראה שמחת בית השואבה לא ראה שמחה מימיו״. משם באה רוח הקודש, הרוח האמיתית, הקדושה האמיתית, הקדושה שיהודי מקבל

17:11 די שמחה וואס דווקא [לא ברור]. און דאס איז וואס מען זאגט: ״ושאבתם מים בששון ממעיני הישועה״. יין, א גאנץ יאר איז געווען יין אין [לא ברור], דאס ניסוך היין. און די לוויים האבן געזונגען, אבער עס איז נישט געווען אזא גרויסע שמחה. דאס איז א שמחה מוגבלת. שמחה — יין, יין איז זיס, עס האט א טעם, און מען טרינקט וויין. דאס מאכט מען פרייליך; דאס איז א פארשטענדלעכע שמחה. דאס איז די שמחה [לא ברור]. דער איד, מיט זיין התבוננות אין גדלות השם, נאך מיט זיין התבוננות ווי מעלה פון תורה ומצוות און דער עיקר המצוה, און אז ער איז אן עבד ה׳, איז ער פרייליך. אבער דאס איז א שמחה מיט א טעם. איז דאס עפעס א הגבלה; דערפאר איז די שמחה אויך מיט א הגבלה. אבער מים פשוטים, אן א טעם, דארטן דווקא ווערט נתגלה די מעיני הישועה, דער מעין אין דעם פסוק, ״מעין גנים באר מים חיים״, וואס דאס איז ביי יעדן אידן זיין עצם הנשמה, זיין התקשרות מיט דעם אויבערשטן, וואס דאס איז אן התקשרות וואס קיין זאך קען דאס נישט דורכברעכן. און די שמחה ווערט נתגלה דורך דעם וואס מען איז דורכגעגאנגען מיט די יגיעה, מיט דעם חיפוש, און אלול, ראש השנה, עשרת ימי תשובה, ימי הסליחות, יום הכיפורים, די גאנצע עבודה. און דא ווערט נתגלה די אהבה בכפליים. און די שמחה איז די שמחה כפולה ומכופלת. און ״ושאבתם מים בששון״ — שמחת בית השואבה; ״מי שלא ראה שמחת בית השואבה לא ראה שמחה מימיו״. פון דארטן רוח הקודש, דער אמת׳ער רוח, די אמת׳ע קדושה, די אמת׳ע הייליקייט וואס א איד באקומט

18:41 לכל השנה כולה. וכשגם זה עדיין לא מספיק, רק אז מגיעה שמחת תורה. השמחה של שמחת בית השואבה היא שמחה גדולה ביותר, ״ושאבתם מים בששון״. אבל זו שמחה שעדיין יש בה משהו, קצת חשבון. כפי שהמשנה אומרת בסוכה, היו מי שרקדו והיו מי שהסתכלו. עדיין היו בזה [לא ברור]. כי סוף כל סוף, השמחה של סוכות קשורה למצוות, קשורה ללולב ואתרוג, לערבות ולהדסים. והמדרש אומר שיש יהודים שיש להם תורה ומעשים טובים, יש יהודים שיש להם מעשים טובים ותורה, יש יהודים שיש להם תורה ומעשים טובים, ויש יהודים שאין להם לא את זה ולא את זה — ערבה. וגם לכל אחד יש קשר עם הקב"ה, וכולם צריכים להיות אגודה אחת. אבל בכל זאת נשאר איזה הבדל בין אחד לשני. לכן עדיין יש איזו הגבלה בשמחה. דווקא בשמחת תורה יש שמחה שפורצת את כל המחיצות. בשמחת תורה מתגלה ההתקשרות העצמית, כפי שכתוב בזוהר: ״ביום השמיני עצרת — ישראל ומלכא בלחודוהי״. יהודי עם הקב"ה, ולא יותר; יהודי עם הקב"ה לבדם. ושם אין הבדל בין ״ראשיכם שבטיכם״, [לא ברור], אלא כל היהודים יחד נעשים דבר אחד ויחיד. ולכן ב־

18:41 אויף כל השנה כולה. און ווען דאס איז נאך אלץ נישט גענוג, ערשט דעמאלט קומט צוגיין שמחת תורה. די שמחה פון שמחת בית השואבה איז די שמחה גדולה ביותר, ״ושאבתם מים בששון״. אבער דאס איז א שמחה וואס האט נאך עפעס, א שטיקל חשבון. ווי די משנה זאגט אין סוכה, אז עס זענען געווען די וואס האבן געטאנצט, עס זענען געווען די וואס האבן צוגעקוקט. עס זענען נאך געווען אין דעם [לא ברור]. ווייל סוף כל סוף, שמחה פון סוכות איז פארבונדן מיט מצוות, פארבונדן מיט לולב און אתרוג, מיט ערבות, מיט הדסים. און דער מדרש זאגט, אז עס זענען דא אידן וואס האבן תורה און מעשים טובים, עס זענען דא אידן וואס האבן מעשים טובים און תורה, עס זענען דא אידן וואס האבן תורה און מעשים טובים, עס זענען דא אידן וואס האבן נישט דאס און נישט דאס — ערבה. און יעדער איינער האט אויך זיין קשר מיט דעם אויבערשטן, און מען דארף זיין כולם אגודה אחת. אבער דאך בלייבט נאך עפעס א חילוק צווישן איינעם און דעם אנדערן. דערפאר איז נאך דא עפעס א הגבלה אין דער שמחה. דווקא שמחת תורה, דארטן איז א שמחה פון פריצת כל המחיצות. שמחת תורה, דארטן ווערט נתגלה די התקשרות עצמית, ווי עס שטייט אין זוהר: ״ביום השמיני עצרת — ישראל ומלכא בלחודוהי״. א איד מיט דעם אויבערשטן, מער נישט; א איד מיט דעם אויבערשטן אליין. און דארטן איז נישטא קיין חילוק צווישן ״ראשיכם שבטיכם״, [לא ברור], נאר אלע אידן צוזאמען ווערן איין איינציקע זאך. וואס דערפאר אין

20:02 בקרבנות של שמיני עצרת נאמר שהיו פר אחד, איל אחד, כאומה אחת ויחידה. ״יהיו לך לבדך ואין לזרים אתך״. ושם עומד יהודי עם הקב״ה לבדו, ואין שום דבר שיכול לעכב אותו. זו שמחה, והשמחה פורצת את כל ההגבלות, ושם היהודי והקב״ה הם דבר אחד. ולכן השמחה האמיתית היא דווקא ביום שמחת תורה, שממנו לוקחים את השמחה האמיתית לכל השנה כולה. השמחה של שמחת תורה אינה שמחה קלה. [לא ברור] כשאדם מתבונן במה שעבר העם היהודי בשמחת תורה בשנה שעברה, ושעדיין לא יצאנו מזה. אבל כשאנחנו יודעים מה התורה אומרת לנו, מה הזוהר אומר לנו, מה הבני יששכר אומר, בני גד, על היום של שמיני עצרת, עלינו להיות בטוחים. צריכה להיות לנו אמונה פשוטה וביטחון גמור שהגילוי הזה בוודאי יהיה, ושבוודאי נראה אותו בעיני בשר. ולא רק לחכות: יהודי צריך כבר מעכשיו להעמיד את עצמו בתנועה הזאת, בשמחה הזאת, כפי שלומדים מ״ה׳ צלך״ — שיהודי צריך לעשות תחילה, והקב״ה הוא כמו צל שהולך בעקבות האדם. אנחנו צריכים לבוא לשמחת תורה, ליום טוב הזה, בשמחה אמיתית, בשמחה גדולה ביותר, על ה—

20:02 די קרבנות פון שמיני עצרת, שטייט, אז ס׳איז געווען פר אחד, איל אחד, אלס אומה אחת, יחידה. „יהיו לך לבדך ואין לזרים אתך“. און דארטן שטייט א איד מיט דעם אויבערשטן אליין; איז דאך נישטא קיין שום זאך וואס קען אים אפהאלטן. דאס איז שמחה, און די שמחה ברעכט דורך אלע הגבלות, און דארטן איז א איד מיטן אויבערשטן אין איין זאך. און דערפאר, די אמת׳ע שמחה איז דווקא אין דעם טאג פון שמחת תורה, וואס פון דארטן נעמט מען די אמת׳ע שמחה על כל השנה כולה. די שמחה פון שמחת תורה איז נישט קיין גרינגע שמחה. [לא ברור] ווען א מענטש טראכט זיך אריין וואס מ׳איז דורכגעגאנגען פאראיארן שמחת תורה, דער אידישער פאלק, און מ׳איז נאך נישט ארויסגעקראכן פון דעם. אבער בשעת מיר ווייסן וואס תורה זאגט אונז, וואס דער זוהר זאגט אונז, בני יששכר זאגט, בני גד, דעם טאג פון שמיני עצרת, איז דארף מען זיין בטוח. און וואס דארף זיין אונזער אמונה פשוטה ובטחון גמור, אז עס וועט זיכער זיין אט דער גילוי, און מיר וועלן עס זיכער זען בעיני בשר. און נישט נאר ווארטן, נאר א איד דארף זיך שוין פון איצט אן אוועקשטעלן אין דער תנועה מיט דער שמחה, וואס איז ארויסגעלערנט פון „ה׳ צלך“, אז א איד דארף פריער טאן, און דער אויבערשטער איז ווי א צל וואס מאכט נאך דעם מענטשן. אז מיר דארפן זיך אוועקשטעלן צו דעם שמחת תורה, דעם יום טוב, מיט אן אמת׳ער שמחה, מיט א שמחה גדולה ביותר, אויף די—

21:22 התקשרות עם הקב״ה, ועל כל העניין הזה שיהודי קשור עם הקב״ה, כאמור לעיל. והשמחה הזאת עצמה — מתוך השמחה נצא מכל הצרות וההגבלות [לא ברור] שעוד נותרו. ובוודאי נראה בעיני בשר, בזו השנה, בזמן שמחתנו, כיצד מתקיימים כל הפסוקים האלה שאנחנו קוראים בהפטרה של היום הזה, על מלחמת גוג ומגוג: ״והתגדלתי והתקדשתי לעיני כל הגוים״, וכו׳, עם כל הפסוקים שאנחנו לומדים. והעיקר הוא שנראה זאת כאן, בגלוי, כאשר ״והיה ה׳ למלך על כל הארץ״, בעיני בשר, ש״וראו כל אפסי ארץ״, וכולם יראו שהקב״ה נמצא יחד עם היהודים, והיהודים שמחים עם הקב״ה, והקב״ה שמח עם היהודים. זמן שמחתנו האמיתי, שהיהודים עושים [לא ברור], והאהבה נעשית עוד יותר כפולה ובאין ערוך: שמחת ישראל בה׳, שמחת ה׳ בישראל, שמחה גדולה ביותר, השמחה של הגאולה האמיתית והשלימה, ״ושמחת עולם על ראשם״.

21:22 התקשרות מיטן אויבערשטן, און אויף דעם גאנצן ענין פון דעם וואס א איד איז פארבונדן מיטן אויבערשטן, כאמור לעיל. און די שמחה, דאס גופא, די שמחה, פון דער שמחה וועט מען ארויסגיין פון די אלע צרות און הגבלות [לא ברור] וואס איז נאך געבליבן. און מיר וועלן זיכער זען בעיני בשר, בזו השנה, אין אונזער זמן שמחתנו, ווען מיר וועלן זיכער זען ווי עס ווערט מקוים אט די אלע פסוקים וואס מיר ליינען אין דער הפטרה פון אט דעם טאג, די מלחמת גוג ומגוג, „והתגדלתי והתקדשתי לעיני כל הגוים“, וכולי, מיט די אלע פסוקים וואס מיר לערנען. און דער עיקר איז, אז מיר זאלן עס זען דא, נגלה, ווען „והיה ה׳ למלך על כל הארץ“, בעיני בשר, אז „וראו כל אפסי ארץ“, און אלע וועלן זען, און דער אויבערשטער געפינט זיך צוזאמען מיט אידן, און אידן זיינען שמח מיטן אויבערשטן, און דער אויבערשטער איז שמח מיט אידן. דער אמת׳ער זמן שמחתנו, וואס אידן מאכן [לא ברור], איז נאך געווארן די אהבה בכפליים ובאין ערוך: די שמחת ישראל בה׳, שמחת ה׳ בישראל, שמחה גדולה ביותר, די שמחה פון גאולה האמיתית והשלימה, „ושמחת עולם על ראשם“.