שופטים ושוטרים אין די אייגענע טויערן - פרשת שופטים

00:00 ס'איז געווען דער באוואוסטער חסיד ר' הלל מפאריטש, וואס ער איז געווען פון די גדולי החסידים נאך אין די צייטן פון צמח צדק. ער איז נאך געווען אין די צייטן פון דעם אלטן רבי'ן, הגם עס איז ידוע אז ער האט דעם אלטן רבי'ן נישט געזען. ס'איז דא אין דעם כמה סיפורים. איינער פון די סיפורים ווערט געברענגט אין די שיחות פון דעם פריערדיקן רבי'ן, וואס האט דערציילט א סיפור וואס האט פאסירט מיט ר' הלל מפאריטש, וואס ער האט דערציילט פון זיין ערשטן מאל וואס ער האט געהערט א תורה פון דעם אלטן רבי'ן. ס'איז זייער אינטערעסאנט דער סיפור. דעם סיפור דערציילט דער פריערדיקער רבי, אז ס'איז געווען אויף איינעם פון די ל"ג בעומרדיגע טעג, שוין אין די צייטן פון צמח צדק. דאס הייסט יארן שפעטער, ווען ער איז שוין געווען פון די זקני החסידים. ס'איז געווען א פארברענגען אויף ל"ג בעומר, און עס זענען געזעסן די גרויסע חסידים. צווישן זיי איז געווען דער באוואוסטער חסיד ר' אייזיק מהאמיל, וואס ער איז געווען עלטער פון ר' הלל. ר' אייזיק האט זוכה געווען צו זיין ביי דעם אלטן רבי'ן א סך יארן, נאך פון די ערשטע יארן. און ר' הלל, וואס איז געווען יונגער ווי ער, האט נישט זוכה געווען צו זיין ביי דעם אלטן רבי'ן, אבער ער איז געווען ביי דעם מיטעלן רבי'ן. זיי זענען ביידע געווען פון די גדולי החסידים, און נאך פון די גדולי החסידים זענען געזעסן און פארברענגט. ער דערציילט אז אין יענעם פארברענגען איז געווארן דארטן א גאנצער ויכוח צווישן ר' אייזיק און ר' הלל. ווי אזוי, דאס מסביר דער פריערדיקער רבי, וואס איז געווען דער חילוק צווישן

01:25 ר' אייזיק און ר' הלל. זיי זענען ביידע געווען גאר גרויסע חסידים, גאר גרויסע למדנים, גאר גרויסע ידענים אין תורה, אין עבודה, אין יראת שמים. אבער פונדעסטוועגן איז געווען ביי חסידים א חילוק: מען האט געזאגט אז ר' אייזיק האט געהערט צו די משכילים, און ר' הלל האט געהערט צו די עובדי ה'. כמובן אז א משכיל איז אויך אן עובד און אן עובד איז אויך א משכיל. די שאלה איז געווען וואס איז געווען ביי זיי דער עיקר. האט מען געזאגט אז דאס איז געווען דער חילוק צווישן ר' אייזיק — ביי אים איז געווען דער עיקר דער ענין ההשכלה, ער איז געווען א משכיל — און ר' הלל האט געהערט בעיקר צו די עובדי ה'. דער ויכוח איז דארטן געווען בנוגע דעם ענין הידורים. כידוע אז ר' הלל איז געווען גאר א מהדר מיט הידורים, מיט חומרות, אויף גאר א שטארקן אופן. ס'איז דא אפילו א ריבוי סיפורים ווי אזוי ר' הלל האט מהדר געווען בהידורים לפנים מהידור, ביז ממש ביז צו סיגופים, וואס איז געווען ביי אים א שטארקע עבודה. ר' אייזיק האט אים אויסגערעדט ביים פארברענגען וועגן דעם, פארוואס ער פירט זיך מיט אזעלכע הידורים, מיט אזעלכע חומרות. און ר' אייזיק האט געטענה'ט אז א מענטש דארף זיין אן אדם ישר הולך. מען דארף נישט גיין נישט צו אויף דער זייט, נישט צו אויף דער אנדערער זייט; נישט צו פיל מחמיר זיין, נישט מקיל זיין. א מענטש דארף זיין אן אדם ישר. און ר' הלל האט זיך צוגעהערט מיט א גרויסן ביטול, א גרויסן דרך ארץ. ר'

02:48 הלל האט געהאט א גרויסן דרך ארץ פאר ר' אייזיק. ער איז געווען עלטער פון אים, ער האט זוכה געווען צו זיין א סך יארן מיט דעם אלטן רבי'ן. האט ער געהאט פאר אים א ביטול פנימי און האט טאקע אויסגעהערט די רייד, די דיבורים פון ר' אייזיק, און האט גענומען וויינען. און שפעטער האט ער גענומען דערציילן, ר' הלל האט גענומען דערציילן וועגן זיין לעבן, האט געגעבן צו פארשטיין אז דאס וואס ער איז אזוי פיל מהדר, אז דאס נעמט זיך נישט פון דעם וואס ער זוכט זיך צו מאכן חומרות והידורים, נאר דאס נעמט זיך פון דעם וואס ער האט פארשטאנען פון די תורת החסידות, אז זיין עבודה איז צו מזכך זיין דעם גוף און מאכן דעם גוף א כלי צו אלקות. און דעמאלט האט ר' הלל דערציילט אין יענעם פארברענגען פון דעם ערשטן מאל וואס ער האט אנגעהויבן זיך דערנענטערן און צוגיין צו חסידות, וואס ער האט געהערט א תורה פון דעם אלטן רבי'ן. און דאס איז א סיפור פלאי, ווייל ס'איז כידוע אין די דברי ימי החסידים אז ר' הלל האט נישט זוכה געווען צו זען און הערן דעם אלטן רבי'ן. און דא, אויף דעם סיפור וואס דער פריערדיקער רבי דערציילט אין לקוטי דיבורים, ווייזט אויס אז ס'איז געווען א צייט אין משך חייו, האט ר' הלל גאר יא זוכה געווען צו הערן דעם אלטן רבי'ן, הגם ער האט אים נישט געזען. ס'ווייזט אויס, חסידים דערציילן, אז הגם ר' הלל האט געהערט דעם אלטן רבי'ן, אבער זען, פנים בפנים, זיך טרעפן מיט אים, האט ער נישט זוכה געווען. און

04:14 דער סיפור איז געווען, אז דער אלטער רבי, אין יאר תקע״א — דאס איז געווען [לא ברור] פונעם אלטן רבי׳ן, בחיים חיותו בעלמא דין, נאך די הסתלקות פון רבי לוי יצחק בארדיטשעווער — האט דעמאלט געמאכט א נסיעה. דער אלטער רבי איז ארומגעפארן, ער איז געפארן דעמאלט אין שטעט, געפארן אין אוקראינע, נאך אזעלכע ערטער, און האט זיך דארטן געטראפן מיט גדולי החסידות, פון זיינע חברים, וואס זענען געווען מיט אים נאך פון פריערדיקע יארן, פון דעם זמן פונעם מעזריטשער מגיד. עס זענען געווען כמה פרטים אין אט דער נסיעה, און איינמאל, אין יענער נסיעה, איז דער אלטער רבי דורכגעפארן אין א שטעטל, וואס רבי הלל איז דעמאלט אויך געווען אין יענעם שטעטל. רבי הלל איז געווען גאר א יונגער מאן יעמאלט, און דער אלטער רבי איז געקומען צו גיין, און ס׳זענען געווען הונדערטער, הונדערטער אידן וואס האבן געוואלט זען און הערן דעם אלטן רבי׳ן. רבי הלל איז דארטן אויך געווען, און ער האט נישט זוכה געווען צו זען דעם אלטן רבי׳ן, אבער הערן זיין קול האט ער יא געהערט, און האט געהערט אט די תורה. און די תורה וואס ער האט געהערט איז געווען נאך דעם מאמר חז״ל, די גמרא אין ברכות: „לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע“. דער אלטער רבי האט געגעבן צו פארשטיין אט די גמרא, וואס די גמרא זאגט אז א מענטש דארף מרגיז זיין. יא, א מענטש דארף אויפרעגן, כאילו נוצן

05:40 א כח פון תקיפות, פון „ירגיז“, יא, שרייען. דער יצר טוב דארף שרייען אויפן יצר הרע: „ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע“. און די גמרא דארטן ממשיך, אז אויב ער פילט אז דער יצר הרע איז נישט בטל געווארן, איז נישט מוטב, דארף זיין לימוד התורה; און אויב דאס האט אויך נישט געהאלפן, דארף זיין דער ענין פון קריאת שמע; און אויב דאס האט אויך נישט געהאלפן, איז דעמאלט „יזכור לו יום המיתה“. און דאס איז דער „ירגיז“ בעל־פה, „אמרו בלבבכם על משכבכם ודומו סלה“ — דאס איז דער פסוק, וואס די גמרא דארטן פארבינדט מיט קריאת שמע שעל המיטה, מיט דעם וואס א איד דארף וויסן אז עס דארף זיין דער „ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע“. און דער אלטער רבי האט ארומגערעדט אט דעם מאמר חז״ל, און געגעבן צו פארשטיין אז אין דעם מאמר חז״ל זענען דא כמה מדרגות אין עבודת השם. די פיר ענינים וואס די גמרא זאגט: „לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע“; שפעטער זאגט די גמרא אז עס דארף זיין לימוד התורה; דערנאך זאגט די גמרא אז עס דארף זיין דער ענין פון קריאת שמע; דערנאך זאגט די גמרא „יזכור לו יום המיתה“. דאס זענען פיר דרגות אין עבודת השם. עס איז דא די דרגת הצדיקים; דערנאך איז דא די דרגת הבינונים, ווי עס ווערט מבואר אין תניא; דערנאך פאר די וואס דינען דעם אויבערשטן אין עבודת המדות, וואס דאס איז די דריטע מדרגה; און דערנאך

07:05 פאר די נשמות פשוטות, וואס דאס איז יראי אלקים, וואס זייער עבודה איז מיט יראת שמים פשוטה, יראה תמימה, יראת תורה, די פשוטע יראת שמים. און ביי זיי דארף זיין דער ענין פון „יזכור לו יום המיתה“. וואס איז דער פשט „יזכור לו יום המיתה“? און דער אלטער רבי האט דעמאלט געטייטשט, אז דער פשט איז, אז א מענטש דארף וויסן אז עס וועט קומען צו גיין דער יום המיתה, וואס דעמאלט איז נישטא דער מארק. דעמאלט איז שוין עולם הבא, עולם ברור. און עיקר עבודת האדם איז אין עולם המעשה, „היום לעשותם“. אבער פריער דארף מען אויסניצן, כל זמן דער מארק איז אפן, דער יריד איז אפן, דער „היום לעשותם“, און איצטער איז די צייט צו דינען דעם אויבערשטן. און דאס וועט פועל זיין ביי אים, אז ער וועט טאקע אויסניצן די צייט ביראת שמים. וואס דאס איז געווען, בקיצור על כל פנים, די נקודה וואס דער אלטער רבי האט דעמאלט ארומגערעדט אין יענער פרשה. רבי הלל, וואס ער האט דעמאלט נאך נישט געקענט דעם — ער איז געווען נאך אין יענע צייטן מקושר צו רבותינו מטשערנאבל, דאס הייסט, ער איז געווען א חסיד טשערנאבל, און האט נאך נישט געקענט די תורה פון חסידות חב״ד; פאר אים איז עס געווען א נייע זאך. איז דעמאלט געווען א חסיד וואס האט געהייסן ר׳ זלמן זעזמער, וואס ר׳ זלמן זעזמער איז געווען פון גדולי החסידים פונעם אלטן רבי׳ן, און ער איז געווען א משפיע פון רבי הלל. און ער האט געגעבן צו פארשטיין רבי הלל די פרטי התורה, האט געגעבן צו מסביר זיין וואס דער אלטער רבי האט געזאגט.

08:29 און די נקודה איז געווען, וואס האט געגעבן צו פארשטיין אז די דאגות — עס דאגת דער צדיק, דאגת דער בינוני, דאגת פון עבודה זרה ממש, ווי די יראי אלקים. און אז א מענטש מאכט מיט זיך אן אמת'ן חשבון הנפש, זאגט ער צו זיך: „א צדיק בין איך זיכער נישט. הלוואי זאל איך זיין א בינוני, און אפילו דאס בין איך נישט. אבער לכל הפחות זאל איך זיין פון די יראי שמים, יראי אלקים, וואס יזכור לו יום המיתה, אז ער זאל וויסן אז איצט דארף מען אויסניצן די צייט פון ימי חייו.“ האט די תורה בארירט הלל. ער האט נישט אויפגעהערט צו [לא ברור]. א גאנצע צייט האט ער געטראכט וועגן דעם; ס'האט אים געקלאפט אין קאפ און אין הארץ. און אז ער איז דורכגעגאנגען, איז ער שוין אריבערגעגאנגען די הסתלקות פון דעם אלטן רבי'ן. און ערשט נאך די הסתלקות פון דעם אלטן רבי'ן האט רבי הלל מחליט געווען צו פארן צום מיטלער רבי'ן, און דעמאלט האט ער זיך מקשר געווען צום מיטלער רבי'ן, און ער איז געווארן רבי הלל, דער גרויסער רבי הלל, פון גדולי החסידים פון חסידי חב״ד. אז דאס האט רבי הלל דערציילט, געגעבן צו פארשטיין אז דאס איז געווען ביי אים דער דרך אין עבודה, אז ער וועט פועל זיין אויפן גוף, [לא ברור], און מבואר, און, ווי ער האט געזאגט, דעם יצר טוב על יצר הרע. און פון דעם איז געווארן ביי אים די עבודה פון הידור המצוה. אין אונזער סדרה געפינען מיר דעם ענין פון „שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך“. וואס די פרשה רעדט, דער הויפט־

09:54 פון די פרשה, נישט דער גאנצער חלק, א גרויסער חלק פון די פרשה, רעדט פון די דינים פארבונדן מיט סנהדרין. „שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך“, וואס דאס איז די מצות עשה מן התורה, אויף ממנה זיין שופטים, וואס דאס איז די סנהדרין, די דיינים, און דאס זענען וואס דארפן איבערגעבן די דיני התורה. און נאך פאראן די שוטרים, וואס זייער ענין איז צו דורכפירן די ענינים וואס די שופטים, די דיינים, זאגן, אז דאס זאל מען קענען אראפברענגען בפועל ממש, אויף מקיים צו זיין. „שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך“. וואס אין דעם ענין פון שופטים ושוטרים איז פאראן דער חסידישער טייטש, וואס דעם מקור נעמט זיך נאך גאר פון ספר יצירה. וואס אין ספר יצירה געפינען מיר, וואס ער רעדט וועגן דעם ענין פון די אותיות. ער איז מסביר וואס זענען די אותיות: עס זענען פאראן די אותיות וואס ווערן אנגערופן די אמות, און נאך פאראן די כפולות; ער איז מסביר דעם גאנצן ענין פון אותיות על פי קבלה. און דארטן רעדט זיך דער ענין פון די זיבן אותיות. עס זענען פאראן די זיבן אותיות וואס ווערן אנגערופן כפולות. די אותיות וואס האבן זיך [לא ברור], כידוע, אין ספר יצירה רעדט ער אז עס זענען פאראן זיבן אותיות כפולות, וואס זענען בג״ד כפר״ת: ב׳, ג׳, ד׳, כ׳, פ׳, ר׳, ת׳. וואס דאס זענען די זיבן אותיות וואס האבן כפולות, האבן מיט א דגש און אן א דגש. היינט ווייסן מיר, א חלק פון זיי ווייסן מיר וואס איז דער דגש, ווי מ'זאגט עס אן א דגש און מיט א דגש. א חלק

11:23 פון זיי ווייסן מיר נישט, ווייל אין אונזער שפראך איז געווארן אביסל פארלוירן דעם דיוק, און מיר ווייסן נישט וואס איז. אבער בעצם האבן די זיבן אותיות דעם ענין, אז ס'איז דא מיט א דגש און אן א דגש, בג״ד כפר״ת. איז דארטן זאגט ער אין ספר יצירה, אז די זיבן אותיות זענען פארבונדן דווקא מיט די זיבן מדות, און אז זיי זענען פארבונדן דווקא מיט די זיבן שערים וואס געפינען זיך אין דעם מענטשן. און די זיבן שערים אין דעם מענטשן, דאס איז די צוויי אויגן, די צוויי אויערן, די צוויי נחירי האף פון דער נאז, און אין פארנט דער מויל. דאס איז די שבעה שערים וואס געפינען זיך אין דעם מענטשנס קאפ: עיניים, אוזניים, אף און פה. עס זענען פאראן זיבן לעכער, וואס דאס זענען די לעכער, די שערים, בגשמיות. וואס די שערים זענען א מקום, א שער, וואס נעמט פון דעם מענטשן, פון מבחוץ אל פנים און פון פנים אל החוץ. וואס דער מענטש מיטן מויל קען ער רעדן, ער קען עסן. מיט די עיניים זעט ער וואס טוט זיך, מיט די אויערן הערט ער וואס גייט פאר, און די נאז, חוש הריח. דאס זענען די חושים פון ראיה, שמיעה, ריח און טעם. יא, און דאס איז דיבור. דאס זענען די אלע חושים נעלים וואס געפינען זיך אין קאפ, וואס רופן זיך שוין שערים. אזוי ווי א שער איז געמאכט געווארן לכניסה ויציאה, על דרך זה זענען די שבעה שערים געמאכט געווארן לכניסה ויציאה. יא, און ס'איז מבואר נאך מער באריכות אין ספר וואס ווערט אנגערופן „שפתי כהן“, וואס איז געווען ר׳ מרדכי הכהן, וואס

12:58 איז געווען פון גדולי המקובלים נאך אין די צייטן, א ביסל נאך דעם אריז״ל. ער איז געווען פון תלמידי תלמידיו פון דעם אריז״ל. און ער האט געשריבן א ספר שפתי כהן, וואס רופט זיך דער ש״ך על התורה, א ספר וואס ברענגט זיך גאר אפט אין תורת החסידות, אין די מאמרים. בפרט אויף דעם פסוק, דאס איז א ווארט ידוע וואס ברענגט זיך אין א סך מאמרים בשם ש״ך על התורה. וואס ער זאגט, אז דאס זענען די שבעה שערים וואס געפינען זיך בנפש האדם, און דאס איז וואס דער פסוק זאגט דא: „שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך.“ „בכל שעריך“ גייט אויפן גוף, אויף די אלע איברים. און בפרט איז דא, בפרט איז דאס די שערים וואס מ׳רעדט איצט דא פון ראיה, שמיעה, ריח און טעם און דיבור, וואס דאס זענען די עיקר שערים. און על דרך זה די אלע איברי הגוף, איז דארף זיין „בכל שעריך“, דארף זיין שופטים ושוטרים. וואס דער פשט איז, מ׳דארף אוועקשטעלן שופטים. א מענטש דארף שטענדיג קוקן אין שולחן ערוך, לערנען תורה און וויסן וואס תורה זאגט ווי אזוי. א מענטש דארף אכטונג געבן אויף זיינע שערים: וואס מ׳מעג קוקן, וואס מ׳דארף נישט קוקן, וואס מ׳מעג הערן, וואס מ׳דארף נישט הערן, וואס מ׳דארף רעדן, וואס מ׳דארף נישט רעדן, וואס מ׳דארף עסן, וואס מ׳דארף נישט עסן. און על דרך זה אין חוש הריח, אזוי זיי אפהיטן כדבעי למהוי, אין וועלכער אויר ער געפינט זיך, כידוע. וואס דאס איז אלץ די שערים פונעם מענטשן. אויף דעם זאגט די תורה, ס׳דארף זיין שופטים. וואס איז דער ענין פון שופטים? כלומר, שופטים איז דער ענין פון

14:27 וויסן דעם דין, ווי אזוי איז די הלכה. וויסן וואס דארף זיין, וואס מ׳מעג און וואס מ׳דארף נישט. און נאך זאגט מען נישט נאר דאס, ס׳דארף זיין אויך דער ענין פון שוטרים. וואס בפשטות איז שוטרים, אויף דורכפירן דעם דין ממש. ס׳איז דא דער לימוד, וואס ער לערנט און ער ווייסט, אבער נאך דארף ער דאס אראפברענגען בפועל. אויף דעם דארפן זיין די שוטרים, אזוי ווי ס׳איז געווען בגשמיות ביי סנהדרין. איז די שוטרים געווען זייער תפקיד אראפצוברענגען, מבצע זיין דעם ביצוע פון דעם דין, דורכפירן דעם דין בפועל. על דרך זה, יעדער איינער ביי זיך אליין, איז דא וואס ער לערנט די זאכן, דארף ער שפעטער בפועל ממש תיכף דורכפירן, אזוי תיכף אפהיטן, זיין ביי שמירת החושים, אזוי רופט זיך עס אין חסידות. אפהיטן ראיה, מיט די שמיעה, מיטן ריח, מיטן דיבור, אז אלץ זאל זיין אפגעהיטן אין ריכטיגן אופן. אבער ווי ס׳מבואר דא אין די מאמרים אויף דעם פסוק, קומט צו א טיפערער ענין אין דעם ענין פון שוטרים, שופטים ושוטרים. אז דער שוטר דאס איז נישט נאר אויף דורכפירן בפועל, נאר דער שוטר איז, אז בשעת ס׳געפינט זיך א מעמד ומצב, וואס א מענטש, אפילו ער לערנט און ער ווייסט, און ער ווייסט ממש, און פונדעסטוועגן איז ביי אים דא א שוועריקייט דאס אראפצוברענגען בפועל. ער ווייסט [לא ברור], און לימוד התורה [לא ברור]. אבער פונדעסטוועגן איז אים שווער אזוי דורכצופירן בפועל. ס׳מאכן זיך כל מיני שוועריקייטן, כל מיני בלבולים, כל מיני יצר הרע, און ס׳בלייבט אזוי: ער ווייסט וואס דארף זיין, און

16:01 ער ווייסט אז דער ענין פון לימוד התורה [לא ברור], און פונדעסטוועגן איז דא ביי אים דער התגברות החומריות, און ער איז נישט מצליח דאס אראפצוברענגען בפועל, זיינע ענינים. און אויף דעם דארף זיין דער ענין פון שוטרים, וואס „לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע“. [לא ברור] דאס איז דער ענין פון דעם שוטר. [לא ברור] דווקא מיט א מקל אויף דעם יצר הרע, ווייל דער יצר הרע, ווען ער איז שטארק, קען מען נישט רעדן מיט אים מיט דיבורים פון הסברים און מחשבה, ווייל ער נעמט עס נישט אן. [לא ברור] דאס איז די איינציקע וועג וואס ס׳קען זיין פועל, און אלע הסברים העלפן נישט. [לא ברור] אין נפש איז חושך און העלם והסתר, און חומריות פון דעם יצר הרע, וואס איז זייער שטארק. אז אפילו דו ווייסט וואס איז אמת, און דו ווייסט וואס איז גדלות השם, און דו ווייסט אלע די ביאורים, און דו ווייסט אלע דיני תורה, ווי אזוי די ענינים דארפן זיין, און פונדעסטוועגן איז מען נישט מצליח זיך מתגבר זיין, צו זיין עובד ה׳ מיט די חושים, ראיה און שמיעה און דיבור וכו׳. איז אויף דעם איז דער דרך: „לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע“. און דאס איז דער ענין פון דעם מקל. וואס איז דער מקל? אויף דעם שרייבט דער רבי אין תניא פרק כ״ט. אז דאס איז דער דרך פון „ירגיז עליו בקול רעש ורוגז במחשבתו“. און דער רבי זאגט עס חד־משמעית אין פרק כ״ט אין תניא: [לא ברור] צו צוברעכן די חומריות, [לא ברור] כדי עס זאל אויפלייכטן די נשמה. מ׳דארף צוברעכן די חומריות. [לא ברור]

17:51 די גמרא זאגט: לעולם ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע. און דער אלטער רבי זאגט, אז דאס איז אַן עצה, כדי זיך צו באפרייען פון דעם יצר הרע שבנפש הבהמית, איז דאס די זאך פון ירגיז. „ירעים עליו בקול רעש ורוגז במחשבתו“. דער אלטער רבי זאגט נישט, אז מ׳דארף אמאל ארויסגיין שרייען אין די גאסן. עס דארף זיין „ירעים עליו בקול רעש ורוגז במחשבתו“. דאס איז אין מחשבה. אבער אויך שטייט נישט סתם „ירגיז“, נאר „ירעים עליו“. און וואס זאגט מען? מ׳זאגט: „רשע ורע ומשוקץ ומתועב ומנוול“, ככל השמות שקראו לו חז״ל באמת. וואס הייסט „באמת“? ער איז טאקע א רשע, און טאקע רע, און אלע אנדערע זאכן זענען אויך באמת. מ׳זאגט נישט סתם ווערטער, משלים, דוגמאות, וואס מ׳מיינט נישט כפשוטו. ער איז באמת א רשע, באמת רע, באמת משוקץ, מתועב ומנוול. יעדן פרט. אויב מ׳קוקט אריין אינעם תניא, רעדט ער וועגן אלע מדרגות. דער אלטער רבי רעכנט אויס אלע שמות. דאס איז אין אלע מדרגות בנפש: אין מוחין, אין מדות, אין מחשבה, אין דיבור, אין מעשה. ביז „עד מתי תסתיר לפני אור אין סוף ברוך הוא“. און ווען מ׳שרייט צו זיך „עד מתי תסתיר“ — ביז ווען וועסטו פארשטעלן דעם אור אין סוף ברוך הוא, ביז ווען וועסטו פארשטעלן דעם אמת? [לא ברור]. און בשעת מ׳זאגט זיך „עד מתי תסתיר לפני אור אין סוף ברוך הוא“, איז דאס „ירגיז אדם יצר טוב על יצר הרע“. און ווי דער רבי זאגט אין א שיחה, דאס דארף זיין [לא ברור]. יעצט איז די צייט פון „היום לעשותם“, ווייל נאך—

19:50 נאך א רגע קען שוין זיין „שנים אשר תאמר אין לי בהם חפץ“, ווען משיח וועט קומען. און דער רבי האט אלעמאל געזאגט, אז די רייד פון „ימים אשר אין לי בהם חפץ“ זענען בימינו. דאס זענען די דרכים פון זיך דערווייטערן פון דער גאולה; מ׳דארף זיך דערווייטערן פון „ימים אשר אין לי בהם חפץ“. מ׳דארף זיך דערווייטערן. משיח איז נאך נישט געקומען. און מיר געפינען זיך אין א זמן וואס עס קומען שוין די „ימים אשר תאמר אין לי בהם חפץ“, דאס איז די גאולה פון משיח, גאולה [לא ברור]. ווייל עס איז דער זמן פון דעם מארק, עס איז דער זמן פון [לא ברור], פון „היום לעשותם“, פון דינען דעם אויבערשטן און פון טאן עבודה. דארף מען אויסניצן יעדע מינוט. און אט דער „ירגיז“, אויב דאס וועט פועל׳ן ביי דעם מענטש, אז ביי אים זאל ווערן א התעוררות תשובה און אוועקשטעלן „שופטים ושוטרים בכל שעריך“, אז די חמשה חושים און די חושי הנפש, בכללות די שבעה שערים — דאס איז דער ענין פון ראיה און שמיעה, וכיוצא בזה, די אויגן מיט די אויערן, מיט די נאז, מיט די מויל, אויך מחשבה — אז די אברים און די שערים זאלן ביי אים זיין אויסגעארבעט, זאלן ביי אים זיין כדבעי למהוי, ווי עס דארף צו זיין, ווי דער אויבערשטער וויל. און דאס איז די עבודה פון „שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך“. און ווי דער רבי האט אמאל גערעדט אין א פארברענגען, אז שטענדיק לערנט מען פרשת שופטים אין זמן פון חודש אלול. אבער זמן פון אלול איז דאך זמן התשובה און זמן התיקון, א זמן וואס א איד דארף זיך אריינווארפן אין תורה ועבודה, צו פארענדיקן דאס יאר כדבעי למהוי, זיך צוגרייטן צום נייעם יאר און די אלע ענינים. איז דאס א זמן המתאים צו דערהערן—

21:20 אט די נקודה אין עבודת השם פון „שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך“. וואס אט דאס איז ענינים וואס זיי רעדן זיך דורך מיט אור החסידות, און אזוי דארף זיין די עבודה, יא, און אזוי דארף זיין די עבודת האדם אין דעם תיקון החושים, אין הגבלת החושים פון מחשבה, דיבור, ראיה און שמיעה. אמאל האט דער רבי גערעדט אין דער לעצטער תקופה, וואס איז געווען אין די יארן תשנ״א — דאס איז געווען דער לעצטער פארברענגען לעת עתה, אויב איך געדענק, שבת פרשת שופטים תשנ״א. דאס איז געווען — האט דעמאלט דער רבי גערעדט וועגן דעם פסוק. און ער האט מדייק געווען אן אינטערעסאנטע זאך, אז אט דער פסוק געפינט זיך אויך אין דער הפטרה פון שבת חזון, אין ישעיהו, אינעם ערשטן פרק. עס איז פאראן א פסוק וואס איז ענלעך צו דעם, אבער מיט אנדערע ווערטער. וואו דארט שטייט: „ואשיבה שופטיך כבראשונה ויועציך כבתחילה“. און דער פסוק איז אויך אריינגעשטעלט געווארן אין נוסח התפילה, שמונה עשרה, בדומה לזה: „השיבה שופטינו כבראשונה ויועצינו כבתחילה“. רעדט מען דארט וועגן צוויי ענינים, און צווישן זיי איז דא א חילוק. דאס הייסט, לכאורה דער פסוק קומט צו זאגן, אז מ׳בעט ביים אויבערשטן אז עס זאל קומען די גאולה, און אט דער ענין פון שופטים ושוטרים, וואס היינט איז מען דאס נישט מקיים בשלימות אין [לא ברור] סנהדרין, בעט מען אז עס זאל צוריקקומען אט דער ענין פון „ואשיבה שופטיך כבראשונה ויועציך כבתחילה“. אבער מ׳זעט אן אינטערעסאנטע דיוק, אז דער פסוק—

22:56 איז משנה, און דער זעלבער נוסח התפילה. אין תורה שטייט ״שופטים ושוטרים״. מה שאין כן, ווען דער נביא זאגט ״שופטייך ויועצייך״, וואס איז דא געשען? וואס איז דא דער שינוי? איז אויף דעם האט דער רבי ארומגערעדט באריכות, א ביאור נפלא, וואס דאס בינדט זיך צוזאמען מיט דעם גאנצן ענין פון גילוי החסידות, וואס איז נתגלה געווארן דורך דעם הייליגן בעל שם טוב אין די זמנים פון די זמני, פון סוף זמן הגלות, אז אט־אט קומט שוין דער משיח. וואס מ׳זעט, לכאורה, דער חילוק צווישן השוטר מיט היועץ איז דאך א חילוק מן הקצה אל הקצה, בפשטות. השוטר גייט מיט כוח, גייט מיט גבורה. כאמור לעיל, גייט מיט א שטעקן, מכה. מה שאין כן היועץ איז א גאנץ פארקערטער ענין. היועץ, דאס איז א מענטש וואס כל תפקידו איז מייעץ זיין. ער שמייסט נישט, ער שלאגט נישט, ער בייסט נישט, ער שטעכט נישט. פארקערט. ער קומט צו גיין צו מענטשן, ער זיצט מיט זיי און ער איז זיי מייעץ. ער גיט זיי צו פארשטיין אז דער ענין, דאס איז לטובתם, און דער ענין איז א ריכטיגע זאך, א גוטע זאך, א געשמאקע זאך, זיי אליין זאלן דאס וועלן. און דאס איז דער תפקיד פון היועץ. אז בכללות, דאס איז דער ענין פון שופטים ויועצים. השופט פסק׳נט: אזוינס דארף זיין. דאס איז מער אן ענין פון זאגן דעם ענין כמו שהוא. קומט צו גיין דער יועץ, און ער זאגט, ער טוט דאס מיט א טעם, ער ברענגט אריין א טעם אין דעם. ס׳איז נישט דער ענין אז דאס איז דער ענין, אזוי דארף מען טון. ניין, פארקערט, ער ברענגט אריין אין דעם

24:38 א געשמאק, מיט א הסברה, און ער גיט צו פארשטיין דעם מענטשן אז אט דער פסק דין, אט דער ענין, דאס איז גאר לטובתו, איז א לייכטע זאך, איז כדאי, דאס מעג מען טון. אז דאס איז דער ענין היועץ. אז דאס איז פונקט פארקערט פון דעם תכלית פון השופט, ווייל ביי אים איז דאס דער ענין פון מכריח, און דא איז דאס ענין גאר פון, פון געשמאק. און דאס זאגט מען, אז דאס איז פארבונדן מיט דעם זעלבן ענין. ווי קען דאס זיין? אז דער רבי האט אמאל דעריבער גערעדט, אז דאס זעט מען דאך במוחש, דעם חילוק צווישן תורת המוסר און תורת החסידות. ווי כידוע, אז ביז צום בעל שם טוב איז דער עיקר עבודת השם געווען בדרך, וואס מ׳האט געדינט דעם אויבערשטן באופן פון דרך, וואס איז געווען בדרך פסק, בדרך תוקף, בדרך גבורה. און דער עיקר עבודה איז געווען [לא ברור]. קומט צו גיין דער בעל שם טוב, און האט מגלה געווען דעם ענין פון עבודה מאהבה, עבודה בשמחה. אז בכללות זעט מען במוחש, אז אין תורת המוסר איז דא א [לא ברור], ווי אזוי מ׳ברעכט דעם גוף, אז ס׳זאל נישט, חס ושלום, זיין אויף גדלות. עבודה בדרך תקיפות, עבודה בדרך גזירה, און אזוי דארף זיין, און אזוי נישט אנדערש, און [לא ברור], בדרך גבורות, אמאל ליידער זיינען אפילו. מה שאין כן אין דרך החסידות ברענגט מען ארויס די מעלה פון הנשמה, ברענגט ארויס די מעלה פון תורה ומצוות, מ׳מאכט דעם געשמאק וואס איז פאראן אין דעם טון המצוה, דעם געשמאק וואס איז פאראן אין דינען דעם

26:04 אויבערשטן, אין לערנען תורה, און דאס ברענגט אריין אין דעם מענטשן א תענוג, און א געשמאק, און א שמחה אין זיין עבודת השם. קומט אויס, אז דאס איז דער ענין פון שופטים ויועצים, שוטרים ויועצים. אז דער רבי האט מסביר געווען, אז דער ענין איז פארבונדן מיט דעם זמן וואס מ׳געפינט זיך. ווי ס׳איז געווען אין זמן הגלות, וואו עס איז געווען התגברות החושך, חושך ולילה, האט מען געדארפט דעם שטעקן, אויף צו מגרש זיין דעם חושך, צו ברעכן דעם עולם הזה. און נאכדעם ביי אים איז, איז [לא ברור] אפילו [לא ברור], ווידער קיין במילא, אז דאס איז דער דרך, אויף צו ברעכן דעם קליפה, ברעכן דעם [לא ברור], אויף צו מגלה זיין די טוב וואס געפינט זיך ביי דעם מענטשן. און דער אור החיים הקדוש זאגט אין איינע פון די פרשיות, ״וביער ה׳ מי יכילנו״, אז מ׳דארף מבער זיין דעם אייגענעם רע, ״מי יכילנו״, וואס געפינט זיך דעם רע העלם, דער יצר הרע, וואס ווערט אנגערופן רע פון די חמישה שמות, ווי ס׳זאגט די גמרא מסכת סוכה. און אויף דעם זאגט מען, אז איצט, ווען דער משיח קומט, וויבאלד אז אין ימות המשיח וועט זיין ״ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ״, אז וועט שוין נישט זיין קיין רע אויף דער וועלט, וועט נישט זיין עבודה אין א כח שוטרים, וועט נישט דארפן קיין שוטרים. אבער וואס? וועט זיין יועצים. וויבאלד אז די כוונה פון תורה ומצוות איז נישט צו ברעכן וועלט, ניין, פארקערט, אז וועלט זאל זיין א כלי צו תורה ומצוות, א וועלט זאל זיך הערן תורה ומצוות און

27:30 אויפנעמען דאס אלס אן אייגענע זאך. דער פשט איז, איז דער ענין פון יועץ. דער שופט קומט צו גיין און זאגט אז דאס איז דער ענין. ער זאגט דעם דין ווי דאס איז. אבער כדי אז דער ענין זאל נתקבל ווערן, אז דער מענטש כמות שהוא זאל זיין א כלי צו דעם, ער זאל אויפנעמען אלקות ברצון הטוב, אז דאס זאל ווערן איינס מיט זיין אייגענער מציאות, דאס איז דער ענין פון יועציך. און דערפאר זאגט מען, אז פאר ביאת המשיח, בשעת עס איז געקומען דער הייליגער בעל שם טוב, וואס ער האט אנגעהויבן צו גרייטן די וועלט צו „יפוצו מעינותיך חוצה“, „קאתי מר“, דא מלכא משיחא, גרייטן די וועלט צום גילוי המשיח, האט ער מגלה געווען אויך דעם ענין פון יועציך. ער האט מגלה געווען אז עבודת השם איז נישט בדרך גבורה, נישט בדרך הכאה, דווקא עבודת השם בדרך אהבה, בדרך קירוב, אז די עבודה זאל זיין באופן פון יועציך. אז מען דארף זיך מתבונן זיין און פארשטיין דעם געשמאק אין זיין עבודת השם. אז אפשר זאגן, אז בדורנו זה, בדורות האלו, בפרט בדורנו זה, איז דא דווקא דער ענין החינוך. דאס איז נתחדש געווארן, דאס איז [לא ברור] געווארן, און נתחדש געווארן דווקא בימינו אלו, אז מען מחנך דווקא מתוך אהבה און דווקא מתוך קירוב, און מען משתדל'ט מאכן דאס זיין באופן פון יועציך. כמובן, עס דארף זיין אויך די ענינים וואס מען דארף דורכפירן, עס דארף זיין די הנהגה פון ערנסטקייט, און פון תוקף, און פון משמעות, אז זיי זאלן נישט קריכן אויפן קאפ. אבער פון דעסטוועגן, ווייל מען שטייט פאר ביאת המשיח, היינט איז די וועלט שוין א כלי, דארף עס

29:10 זיין נישט נאר דורך דעם ענין פון שופטיך, נאר אויך יועציך, אז עס קען זיין די גאולה, דורך דעם וואס מען איז זיך מתבונן און מען פארשטייט און מען דערהערט דעם געשמאק אין דינען דעם אויבערשטן. און דאס איז די עבודה האמיתית, וואס קען ברענגען די גאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו. אז דער רבי שטעלט ארויס, אז מען זאל אויסנוצן דעם זמן וואס מיר געפינען זיך יעצט, די גרויסע טעג, די ימים פון חודש אלול, אז דאס איז די צייט זיך צו גרייטן צו ראש השנה, די צייט פון חודש החשבון, חודש הרחמים, חודש הסליחות, מען דארף מתקן זיין די אלע ענינים וואס מען דארף מתקן זיין, אויפן ענין פון „שופטים ושוטרים תתן לך בכל שעריך“. און דער וועג איז צו שטעלן דווקא שופטים ויועצים, דורך לימוד החסידות און הליכה בדרכיו, צו דינען דעם אויבערשטן מתוך אהבה ומתוך שמחה וטוב לבב, און מען וועט זוכה זיין צו א כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה בטוב הנראה והנגלה, און צו דער גאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו.