לעבן חסידות · פרק 140 · 2024-08-06 · 24:08
?פרשת דברים ושבת חזון - ווער זיינען די קיני קניזי וקדמוני פעלקער
תיאור הפרק
אור החיים הקדוש סוף פרשת דברים* ד״ה אל תצר את מואב לאדמור האמצעי* שיחת שבת פרשת לך לך תשנ״ב*
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 זה היה בשנת תקפ"ה. אדמו"ר האמצעי שהה אז בגרמניה, ובאותה תקופה, בערך בחודש תמוז, ביקר אצל הגאון הגדול רבי עקיבא איגר, וגם אצל הגאון הגדול רבי משה מניקולשבורג. הוא שהה אז בקרלסבד וביקר אצלם. יש מכתב מעניין של אדמו"ר האמצעי, שבו הוא מספר כמה וכמה פרטים ממה שהתרחש אז ועל הדברים ששוחחו ביניהם, אדמו"ר האמצעי ורבי עקיבא איגר. הוא אומר עליו שמצד אחד היה גדול בישראל, ומצד שני נהג בפשטות ובענווה, בפשטות גמורה גם בהנהגתו בעניינים גשמיים, ובכלל היה העולם שפל בערכו בתכלית. הוא גם מספר כמה יפה קיבל אותו. הם דיברו על חסידות, ורבי עקיבא איגר חיבב מאוד את אדמו"ר האמצעי. וכפי שאתם יודעים, הדבר התבטא גם מאוחר יותר. מסופר אצל חסידים על נכדו של רבי עקיבא איגר, רבי לייבל איגר, שהיה לימים מחסידי קוצק ומייסד השושלת הלובלינית. רבי לייבל איגר היה בנו של רבי שלמה איגר ונכדו של רבי עקיבא איגר. וכפי שאתם יודעים, רבי שלמה איגר לא היה כל כך נוח עם החסידות. מה שאין כן,
00:00 דאס איז געווען אין די יארן תקפ"ה. דער מיטלער רבי איז דעמאלטס געווען אין דייטשלאנד, און ער האט דעמאלטס באזוכט, דאס איז געווען אין חודש תמוז בערך, דעם גרויסן גאון ר' עקיבא איגר. און אויך דעם גרויסן גאון ר' משה פון ניקאלשבורג. ער איז דעמאלטס געווען אין קארלסבאד און האט זיי באזוכט. און עס איז דא אן אינטערעסאנטער בריוו פונעם מיטלער רבי, וואו ער דערציילט כמה וכמה פרטים וואס זענען דעמאלטס פארגעקומען, וואס זיי האבן דורכגערעדט צווישן זיך, ווי דער מיטלער רבי און ר' עקיבא איגר. ווי ער זאגט אויף אים אז מצד אחד איז ער געווען א גדול בישראל, ומצד שני האט ער זיך נוהג געווען בפשטות ובעניוות, מיט דער גאנצער פשטות ווי ער פירט זיך אין ענינים גשמיים, און אויך האט ער בכלל די וועלט שפל בערכו לתכלית. און ווי שיין ער האט אים אויפגענומען. זיי האבן גערעדט וועגן חסידות, און ר' עקיבא איגר האט שטארק מחבב געווען דעם מיטלער רבי. און ווי איר ווייסט, איז דאס שפעטער אפילו געווען, נאכדעם דערציילט מען ביי חסידים, אז דער אייניקל פון ר' עקיבא איגר, וואס דאס איז געווען ר' לייבל איגר, וואס איז געווען שפעטער פון די חסידים פון קאצק, און ער איז געווען דער מייסד פון דער לובלינער שושלת. ר' לייבל איגר, ער איז דאך געווען א זון פון ר' שלמה איגר און אן אייניקל פון ר' עקיבא איגר. אז ר' שלמה איגר, ווי איר ווייסט, איז נישט געווען אזוי נאה מיט חסידות. א שיינקיין,
01:41 בנו רבי לייבל נעשה חסיד. מספרים על כך סיפור: כשחזר רבי לייבל איגר, אביו כעס עליו על שנעשה חסיד. שאל רבי עקיבא איגר: ״למה אתה כועס עליו? איך הוא נוטל ידיים בבוקר? איך נטל ידיים לפני כן, ואיך הוא נוטל עכשיו?״ הוא התחיל ליטול ידיים בהרבה מים. ״איזו טלית קטן הייתה לו לפני שנעשה חסיד, ואיזו טלית קטן יש לו עכשיו?״ טלית קטן גדולה יותר, טלית קטן מצמר. קודם הניח רק תפילין של רש״י, ועכשיו הוא מניח תפילין של רש״י ושל רבנו תם. אמר לו רבי עקיבא איגר: ״למה אתה כועס עליו? לא רק שהוא לא נעשה פחות טוב, הוא נעשה עוד יותר אדוק, עוד יותר ירא שמיים. הרי זה בוודאי דבר טוב״. על כל פנים, מספרים שכאשר אדמו"ר האמצעי היה אצל רבי עקיבא איגר, הם שוחחו בדברי תורה. רבי עקיבא איגר אמר לו עניינים בתורה, ואדמו"ר האמצעי אמר לו עניינים מפנימיות התורה, מתורת החסידות. כך היה גם אצל רבי משה מניקולשבורג: הם שוחחו שם בדברי תורה. פרטי הסיפור, פרטי הדברים, וגם כמה וכמה מדברי התורה ששוחחו עליהם, מובאים באגרות קודש של אדמו"ר האמצעי. ויש מאמר שעל פי המסורת הוא אחד המאמרים
01:41 דער זון ר' לייבל איז געווארן א חסיד. דערציילט מען א סיפור בזה. מען דערציילט אז בשעה ר' לייבל איגר איז צוריקגעקומען, דער טאטע איז געווען אויף אים ברוגז, וואס ער איז געווארן א חסיד, האט ר' עקיבא איגר געפרעגט: „וואס ביסטו אויף אים ברוגז? ווי טוט ער נעגל וואסער? ווי האט ער געטאן פאר דעם נעגל וואסער? ווי טוט ער יעצט נעגל וואסער?“ האט ער אנגעהויבן מאכן נעגל וואסער, ער גיסט אסאך וואסער. „וועלכע טלית קטן האט ער געהאט פאר דעם וואס ער איז געווארן א חסיד, און וואספארא טלית קטן האט ער יעצט?“ א גרעסערע טלית קטן, א וואלענע טלית קטן. פריער האט ער געלייגט נאר רש"י, יעצט לייגט ער רש"י און רבינו תם. האט אים ר' עקיבא איגר געזאגט: „וואס ביסטו ברוגז אויף אים? איז נישט נאר נישט געווארן ערגער, ער איז געווארן נאך פרימער, נאך מער ירא שמים'דיקער, איז דאך זיכער א גוטע זאך.“ אבער על כל פנים, דערציילט מען אז בשעה דער מיטלער רבי איז געווען ביי ר' עקיבא איגר, האבן זיי גערעדט אין ענינים. ר' עקיבא איגר האט אים געזאגט ענינים אין תורה, און דער מיטלער רבי האט אים געזאגט ענינים פון פנימיות התורה, אין תורת החסידות. על דרך זה איז געווען ביי ר' משה פון ניקאלשבורג, אז זיי האבן דארטן גערעדט ענינים אין תורה. און אויך איז אראפגעשריבן אין אגרות קודש פונעם מיטלער רבי די פרטי הסיפור, די פרטי הדברים, און אויך כמה וכמה פון די עניני תורה וואס זיי האבן גערעדט. איז פאראן א מאמר וואס עס איז פאראן א קבלה, אז דאס איז געווען פון די מאמרים וואס
03:01 שאדמו"ר האמצעי אמר אז בהיותו בגרמניה, לרבי עקיבא איגר או לרבי משה, לאחד מאותם גאונים. הוא דיבר על העניין הזה, הקשור לפרשה שלומדים בימים האלה, בשבועות האלה, העניין שעליו דובר [לא ברור]. על כל פנים, נעמוד על נקודה מן המאמר. זהו מאמר ארוך, כדרכו של אדמו"ר האמצעי. וכפי שהרבי אמר פעם, קשה לומר שאדמו"ר האמצעי אמר את כל המאמר הזה לרבי עקיבא איגר. בוודאי לא את כולו; ייתכן שאמר רק מילה, נקודה אחת, ואחר כך אמר וכתב את המאמר כולו באריכות. אבל נדבר רק על נקודה אחת, כי היא נקודה עיקרית וחשובה, ועניין שהרבי עסק בו רבות. בפרט בימים האלה שאנו נמצאים בהם כעת, ימי שלושת השבועות, בין המצרים ותשעת הימים, שבהם צריך לחזק את העניין של לחיות עם הגאולה, לחיות עם משיח. רואים בבירור במאמר הזה שיש יסוד מושתת ב[לא ברור] לגאולה. וזאת בהקדמת מה שמוצאים בפרשה של היום, דווקא בפרשה שקוראים בימים האלה של התשעה, של שלושת השבועות, פרשת
03:01 דער מיטלער רבי האט דעמאלטס געזאגט זייענדיק אין דייטשלאנד צו ר' עקיבא איגר אדער צו ר' משה, צו איינעם פון די גאונים. האט ער גערעדט אט דעם ענין, וואס איז פארבונדן מיט די פרשה וואס מען לערנט אין די טעג, די וואכן, וואס דאס איז דער ענין וואס האט ארומגערעדט [לא ברור]. על כל פנים, א נקודה פון דעם מאמר. דער מאמר איז א לענגער מאמר, כדרכו פונעם מיטלער רבי. און ווי דער רבי האט אמאל געזאגט, איז שווער צו זאגן אז דער מיטלער רבי האט געזאגט אט דעם גאנצן מאמר צו ר' עקיבא איגר. זיכער נישט דעם גאנצן מאמר; אפשר האט ער געזאגט נאר אין א ווארט, אין א נקודה, און שפעטער האט ער געזאגט, האט ער געשריבן דעם גאנצן אריכות המאמר. אבער ווי מען האט גערעדט נאר אין א נקודה, ווייל דאס איז א נקודה עיקרית און א נקודה חשובה, און דאס איז א זאך וואס דער רבי האט זיך אין דעם אסאך געקאכט. בפרט אין די טעג וואס מען געפינט זיך איצט, אין די טעג פון די דריי וואכן, בין המצרים, און די ניין טעג, וואס מען דארף מחזק זיין די ענינים פון לעבן מיט גאולה, לעבן מיט משיח. זעט מען דאס קלאר אין אט דעם מאמר, אז א יסוד מושתת אין [לא ברור] צו דער גאולה. וואס דאס איז בהקדים וואס מען געפינט אין היינטיקער פרשה, פונקט אין דער פרשה וואס מען לייענט אין די טעג פון די ניין, פון די דריי וואכן, פרשת
04:16 פרשת מטות, פרשת מסעי ופרשת דברים עוסקות בענייני עבר הירדן ובכיבוש הארץ בכלל. זה מביא אותנו לשבת חזון. בשלוש הפרשות מדובר על ענייני כיבוש הארץ ועל עוד כמה וכמה עניינים. השל״ה הקדוש מבאר שבפרשות האלה יש כמה עניינים הקשורים לגלות ולגאולה, לעניין ערי מקלט וכיוצא בזה. עניין שחוזר הן בפרשת מטות, הן בפרשת מסעי והן בפרשת דברים הוא כיבוש הארץ, אבל גם מה שנמצא עדיין מחוץ לארץ. בפרשת דברים התורה חוזרת על השתלשלות המאורעות המתוארת בפרשות, המתחילה בפרשת חוקת. אבל כאן צריך לדעת עוד כמה פרטים. כשהגיעו לגבול מואב, היה עליהם לעבור דרך מואב. הקב״ה אמר: אל תיגעו בגבול מואב. למה לא התגרו במואב? הדבר מובא במדרש. בעל הטורים קושר זאת לכך שממואב תצא רות, וממנה יצא משיח. לכן לא התגרו בהם. אחר כך כך היה גם עם עמון: הקב״ה אמר שלא לפתוח איתם במלחמה. כך היה גם עם אדום. אלו שלוש ממלכות, והן נמצאות עדיין מחוץ לארץ. כדי להיכנס לארץ ישראל ולקצר את הדרך, היה צריך לעבור דרך ארץ אדום, ארץ מואב וארץ עמון. הקב״ה אמר שלא לגעת בהם; היה צריך ללכת מסביב. הדבר האריך את כל הדרך במדבר, אבל לא התגרו בשלושת המלכים. מי הם שלושת המלכים ושלוש האומות? על כך נדבר עכשיו.
04:16 פרשת מטות, פרשת מסעי און פרשת דברים, רעדן וועגן ענינים פון עבר הירדן און וועגן דעם ענין של כיבוש הארץ בכלל. דאס ברענגט אונז צו שבת חזון. אין די דריי פרשיות רעדט מען וועגן ענינים של כיבוש הארץ, און נאך כמה וכמה ענינים. דער של״ה הקדוש מבאר אז אין די פרשיות זענען פאראן כמה ענינים וואס זענען קשור מיט גלות וגאולה, מיט דעם ענין פון ערי מקלט וכיוצא בזה. דער ענין וואס מען הערט אפט סיי אין פרשת מטות, סיי אין פרשת מסעי און סיי אין פרשת דברים, איז וועגן כיבוש הארץ, אבער אויך וועגן דעם וואס איז נאך חוץ לארץ. אין פרשת דברים רעדט די תורה איבער די השתלשלות פון די פרשיות, וואס הייבט זיך אן אין פרשת חוקת. אבער דא דארף מען וויסן נאך כמה פרטים. בשעה זיי זענען אנגעקומען צום גבול פון מואב, האט מען געדארפט דורכגיין דורך מואב. דער אויבערשטער האט געזאגט: נישט אנרירן דעם גבול פון מואב. פארוואס האט מען נישט געטשעפעט מיט מואב? דאס שטייט אין מדרש. דער בעל הטורים פארבינדט עס מיט דעם, אז פון מואב וועט ארויסקומען רות, און פון איר וועט ארויסקומען משיח. דערפאר האט מען נישט געטשעפעט מיט זיי. און נאכדעם איז דאס אויך געווען מיט עמון. דער אויבערשטער האט געזאגט נישט אנצוהייבן מיט זיי קיין מלחמה. על דרך זה איז אויך געווען מיט אדום. דאס זענען דריי ממלכות, און דאס איז נאך חוץ לארץ. כדי אריינצוגיין קיין ארץ ישראל און צו פארקירצן דעם וועג, האט מען געדארפט דורכגיין דורך ארץ אדום, ארץ מואב און ארץ עמון. דער אויבערשטער האט געזאגט נישט אנצורירן זיי; מען האט געדארפט גיין ארום. דאס האט פארלענגערט דעם גאנצן וועג אין מדבר, אבער מען האט נישט געטשעפעט מיט די דריי מלכים. ווער זענען די דריי מלכים און די דריי אומות? וועגן דעם רעדן מיר יעצט.
06:12 כל העניין מופיע בפרשת חוקת, ואחר כך הוא חוזר בפרשת דברים. בפרט, הקב״ה אומר שלא לגעת בהם. הדבר מבואר במדרשים. האור החיים הקדוש, בפרשת דברים, מביא את העניין: את שלוש הארצות, שלוש המדינות ושלוש האומות האלה הבטיח הקב״ה לאברהם אבינו. אלו הן קיני, קניזי וקדמוני. בפרשת לך לך, בברית בין הבתרים, הבטיח הקב״ה לאברהם אבינו עשר אומות. הקב״ה הבטיח שזרעו יקבל את ארצותיהן. וכשמסתכלים בסיפור הדברים, רואים שהם קיבלו רק שבע אומות. כך כתוב בפרשת משפטים ובעוד כמה פרשיות. הם קיבלו את שבע האומות: הכנעני, החיתי, האמורי, הפריזי, החיוי, הגרגשי והיבוסי. אבל את הקיני, הקניזי והקדמוני, שלוש האומות המוזכרות בפרשת לך לך, הם לא קיבלו. הדבר מבואר במדרש: שלוש המדינות ושלוש האומות הן ארץ אדום, ארץ עמון וארץ מואב. קיני, קניזי וקדמוני הם שלושת העמים הללו. באותה תקופה הם עדיין לא נכבשו; לא נכנסו לשלוש המדינות האלה. הקב״ה אמר שלא לגעת במואב, ועל דרך זה בעמון ועל דרך זה באדום. ועל כך באה ההבטחה שבימות המשיח יקבלו אותן.
06:12 דער גאנצער ענין שטייט אין פרשת חוקת, און נאכדעם קומט עס ווידער אין פרשת דברים. בפרט זאגט דער אויבערשטער אז מען זאל זיי נישט אנרירן. דאס איז מבואר אין מדרשים. דער אור החיים הקדוש אין פרשת דברים ברענגט דעם ענין: די דריי לענדער, די דריי מדינות און די דריי אומות, האט דער אויבערשטער צוגעזאגט צו אברהם אבינו. דאס זענען קיני, קניזי וקדמוני. אין פרשת לך לך, ביי ברית בין הבתרים, האט דער אויבערשטער צוגעזאגט אברהם אבינו צען אומות. דער אויבערשטער האט צוגעזאגט אז זיין זרע וועט באקומען די לענדער. און ווען מען קוקט אין די סיפורי הדברים, זעט מען אז זיי האבן באקומען נאר זיבן אומות. דאס שטייט אין פרשת משפטים און אין נאך כמה פרשיות. זיי האבן באקומען די זיבן אומות: הכנעני, החיתי, האמורי, הפריזי, החיוי, הגרגשי והיבוסי. אבער די קיני, קניזי וקדמוני, די דריי אומות וואס שטייען אין פרשת לך לך, האבן זיי נישט באקומען. דאס איז מבואר אין מדרש: די דריי מדינות און די דריי אומות זענען ארץ אדום, ארץ עמון און ארץ מואב. קיני, קניזי וקדמוני זענען די דריי פעלקער. אין יענער צייט זענען זיי נאך נישט נכבש געווארן; מען איז נישט אריינגעגאנגען אין די דריי מדינות. דער אויבערשטער האט געזאגט נישט אנצורירן מואב, על דרך זה עמון און על דרך זה אדום. אויף דעם איז די הבטחה אז אין ימות המשיח וועט מען זיי באקומען.
08:03 וזה מופיע בפרשת שופטים: ״כי ירחיב ה׳ אלקיך את גבולך״. מתי יבוא הזמן שבו הקב״ה ירחיב את הגבול? התורה אומרת: ״כאשר נשבע לאבותיך״. הרבי מדבר על השבועה ואומר שההבטחה אינה מתייחסת רק לשבע האומות הכנעניות, אלא גם לשלוש המדינות האחרות: אדום, עמון ומואב. כתוב: ״מן המדבר והלבנון, עד הנהר הגדול נהר פרת״. כלומר, גבול ארץ ישראל יתפשט עד נהר פרת, וזה כולל גם את שלוש האומות, קיני, קניזי וקדמוני. אבל השאלה היא: מהו העניין? שבע האומות הרי היו בארץ ישראל, וארץ ישראל היא ארץ קדושה גם בזמן הזה. ומה עם שלוש האומות, קיני, קניזי וקדמוני? רק לעתיד לבוא יהפכו גם ארצותיהן לארץ הקודש. מה ההבדל בין שבע האומות לשלוש האומות? את זה מסביר הרבי על דרך החילוק שמבואר בתניא ובחסידות בין כוחות הנפש. [לא ברור]
08:03 און דאס קומט אין פרשת שופטים: ״כי ירחיב ה׳ אלקיך את גבולך״. ווען וועט דאס קומען, אז דער אויבערשטער וועט מרחיב זיין דעם גבול? די תורה זאגט: ״כאשר נשבע לאבותיך״. דער רבי רעדט וועגן דער שבועה און זאגט, אז די הבטחה באציט זיך נישט נאר אויף די זיבן אומות הכנענים, נאר אויך אויף די אנדערע דריי מדינות: אדום, עמון און מואב. עס שטייט: ״מן המדבר והלבנון, עד הנהר הגדול נהר פרת״. דאס הייסט, אז דער גבול פון ארץ ישראל וועט זיך אויסשפרייטן ביז נהר פרת, און דאס נעמט אריין אויך די דריי אומות, קיני, קניזי וקדמוני. די שאלה איז אבער: וואס איז דער ענין? די זיבן אומות זענען דאך געווען אין ארץ ישראל, און ארץ ישראל איז אן ארץ קדושה אויך בזמן הזה. און די דריי אומות, קיני, קניזי וקדמוני, וואס איז מיט זיי? ערשט לעתיד לבוא וועלן די דריי אויך ווערן ארץ הקודש. וואס איז דער חילוק צווישן די זיבן אומות און די דריי אומות? דאס דערקלערט דער רבי על דרך החילוק וואס עס שטייט אין תניא און אין חסידות צווישן די כחות הנפש. [לא ברור]
09:48 עשר אומות. והן כנגד עשרת כוחות הנפש. והרבי מסביר בתניא ש״זה לעומת זה עשה אלקים״. בקדושה יש עשרה כוחות הנפש, ועשרת כוחות הנפש שבקדושה נחלקים לשתי קבוצות: חכמה, בינה ודעת, שהם ג׳ מוחין, וז׳ המידות. אלו המידות שמהן מורכב האדם. ובקדושה, בנפש האלוקית, יש חכמה, בינה ודעת, שעניינן להבין את גדלות הקב״ה, ואחר כך המידות: אהבת השם ויראת השם, רחמים — כל המידות שלו. אלו ז׳ המידות דקדושה. ו״זה לעומת זה עשה אלקים״: יש גם עולם אחר, יש גם קליפה וטומאה. גם שם יש עשרה. והרבי קורא להם בתניא ״עשר כתרין דמסאבותא״ — עשרת הכתרים, עשרת כוחות הטומאה. וגם בטומאה יש שתי קבוצות. יש ז׳ מידות רעות, קליפה: חסד דקליפה, גבורה דקליפה. ואלו הן ז׳ האומות. כל אחת מן האומות מייצגת אחת מז׳ המידות הרעות. ענייני תאוות ותענוגים הם חסד דקליפה, אהבה זרה. כל האהבות האלה הן ״זה לעומת זה״. וזה נקרא כנעני. כנעני מרמז על עניין האהבה והתאוות. כנעני, כפי שמובא במוסר, הוא הכנעה דקליפה ותאוות. אלו הם עניינים של חסד דקליפה. חיתי מלשון חטא — זה כנגד פחד, פחד של ״לעומת זה״, פחד מדברים שאין בהם ממש ומדמיונות, ומיחץ לב האדם, כל ענייני הפחדים.
09:48 עשר אומות. און דאס איז עשר כחות הנפש. און דער רבי מסביר אין תניא אז זה לעומת זה עשה אלקים. אז אין קדושה זענען דא עשר כחות הנפש. און די עשר כחות הנפש אין קדושה ווערן צעטיילט אין צוויי קבוצות, צוויי גרופעס: ס'זענען די חכמה בינה דעת, און דאס איז ג' מוחין, און ס'זענען די ז' מדות. און דאס זענען די מדות וואס דער אדם באשטייט. און דאס איז אין קדושה, אין נפש האלקית, איז חכמה בינה דעת, וואס דאס איז צו פארשטיין גדלות הקב״ה, און דערנאך די מדות: אהבת השם און יראת השם, רחמים — אלע זיינע מדות. און דאס זענען די ז' מדות דקדושה. איז לעומת זה עשה אלקים, אז ס'פאראן אויך נאך אן עולם, ס'פאראן אויך קליפה און טומאה. ס'איז דא אויך עשר. און דער רבי רופט זיי אין תניא ״עשר כתרין דמסאבותא״ — די צען כתרין, די צען כחות הטומאה. און אין טומאה איז אויך פאראן די צוויי קבוצות. ס'פאראן די ז' מדות רעות, קליפה. און דאס איז חסד דקליפה, גבורה דקליפה. און דאס זענען די ז' אומות. יעדער איינער פון די אומות באדייט איינע פון די ז' מדות רעות. די דברים של תאוות און תענוגים, און דאס איז חסד דקליפה, אהבה זרה. די אלע אהבות — זה לעומת זה. און דאס רופט זיך כנעני. און כנעני מרמז אויף דעם ענין פון אהבה, תאוות. אלעמאל איז כנעני, ווי דער מוסר נעמט, און דאס איז הכנעה דקליפה און תאוות. אלעמאל איז די דברים של חסד דקליפה. חתי מלשון חטא — דאס איז כנגד פחד, און דאס איז פחד לעומת זה, פחד פון בלא תועלת און פון דמיונות, און פון יחץ לב האדם, די אלע ענינים פון פחדים.
11:36 מדברים בלתי רצויים. אחר כך יש עניין של תפארת דקליפה, שנקרא אמורי, מלשון ״יתאמרו כל פועלי און״, מלשון תפארת וגדולה. ואלו הגאווה והישות שבקליפה. ועל דרך זה כל אחת מן האומות. חיתי, אמורי — ויש פריזי. זוהי פריקת עול, מלשון פריזי. חוי, מלשון חויא. אלו שקצים. גם זו קליפה. יבוסי — אלו עניינים של יסוד דקליפה. כך כתוב בספרי קבלה. כל אחת מן האומות מרמזת על אחת מז׳ האומות, עד גרגשי. גרגשי הוא כנגד מלכות דקליפה; גרגשי מלשון הרגש, ואלו שפלות ועצבות דקליפה. עצבות דקדושה היא ההפך, ואלו הם העניינים של גרגשי. ואלו הן עשר האומות, עשר המידות הרעות. אם כן, עשר האומות נחלקות לשני חלקים: את ז׳ האומות באו לכבוש בארץ ישראל. וכפי שכבר דיברנו על כך, זוהי העבודה שנקראת בלשון הקבלה והחסידות עבודת הבירורים. העבודה בעולם הזה היא שהנשמה יורדת לכאן למטה ומתלבשת בגוף ובנפש הבהמית. ויש, כפי שאמרנו, עשר מידות רעות, וכנגדן עשר מידות טובות. והעבודה בעולם הזה, במשך כל ימי חייו של האדם, ימי שבעים — שהם עשר פעמים שבע — בשבעים השנים שהאדם חי בעולם, היא לתקן, להפוך ולברר את כל עשר האומות, את עשר המידות הרעות. לעבוד על מידת התאווה, על מידת הכעס, ועל ה
11:36 פון בלתי רצוי. נאכדעם איז פאראן דער ענין פון תפארת דקליפה, רופט זיך אמורי, מלשון ״יתאמרו כל פועלי און״, מלשון תפארת, גדולה. און דאס איז די גאוה וישות וואס איז פאראן אין קליפה. און על דרך זה יעדער איינער פון די אומות. חתי, אמורי — דא פריזי. דאס איז פריקת עול, מלשון פריזי. חוי, מלשון חויא. דאס זענען שקצים. דאס איז אויך קליפה. יבוסי — דאס זענען דברים של יסוד דקליפה. דאס שטייט אין ספרי קבלה. יעדער איינער פון די אומות מרמז אויף איינע פון די ז' אומות, ביז גרגשי. גרגשי גייט אויף מלכות דקליפה, גרגשי מלשון הרגש, און דאס איז שפלות און עצבות דקליפה. עצבות דקדושה — דאס איז דער היפך, און דאס זענען די דברים פון גרגשי. און דאס זענען די צען אומות, די צען מדות רעות. אז אויב מ'זאגט אז די צען אומות זיינען צעטיילט אין צוויי חלקים: אז אויף דעם איז מען געקומען צו גיין היינט אין ארץ ישראל, צו כובש זיין די ז' אומות. ווי שוין אז מיר רעדן פון דעם, וואס דאס איז די עבודה וואס רופט זיך אין לשון הקבלה והחסידות עבודת הבירורים. אז די עבודה בעולם הזה, די נשמה קומט אראפ דא למטה, אז זי טוט זיך אן אין גוף און נפש הבהמית. און ס'פאראן, ווי מיר זאגן, ס'פאראן די צען מדות רעות, און כנגד דעם איז די צען מדות טובות. איז די עבודה בעולם הזה, די עבודה כל ימי חייו, ימי שבעים — וואס דאס איז צען מאל שבע — זיבעציג יאר דער מענטש לעבט אויף דער וועלט, צו מתקן זיין, מהפך זיין ומברר זיין אלע די צען אומות, די צען מדות רעות. ארבעטן אויף די מדת התאוה, די מדת הכעס, און אויף די
13:18 מידת ההתפארות, וגם מידת הנצחנות. בכל אחת מעשר המידות — זו העבודה בעולם הזה: לברר אותה, להפוך אותה, לתקן אותה ולהפריש את הטוב. וזו העבודה של עשר האומות, ובכך כובשים את עשר האומות של ארץ ישראל. וזו כללות העבודה בזמן הזה, כפי שכבר נאמר בסדר רצון וגמולכין. קיני, קניזי וקדמוני הם ענייני השכל של העולם הזה. השכל של העולם הזה הוא חכמות חיצוניות. כמבואר בחסידות, מואב הוא מקומה של חכמה דקליפה, ולכן הוא נקרא מואב: מואב מלשון אב, וחכמה נקראת אב. אדמו"ר הזקן אומר בתניא שאב ואם הם חכמה ובינה. אם כן, מואב הוא חכמה דקליפה. ושם נמצאת כל החכמה, אבל החכמה הזאת היא בדיוק ההפך מחכמה דקדושה. חכמה דקדושה היא כח מה וביטול. חכמה דקליפה היא עניין של גאווה וישות: ככל שאדם חכם יותר, כלומר ככל שיש לו יותר חכמה, כך הוא נעשה יותר [לא ברור], יותר מגושם. וזו החכמה של מואב, מואב דקליפה. ועל דרך זה עמון הוא בינה דקליפה. עמון — זה נועם. בינה היא מקום התענוג. נועם הוא כשהאדם מבין את הדבר בבינה, ומה שנעשה אצלו הוא געשמאק, תענוג. וזהו נועם, עמון. וזו הבינה דקליפה. אם כן, עמון ומואב הם החכמה והבינה של הקליפה. מהם נולדו בניו של לוט, שהלך עם אברהם. ולוט הוא הסיגים, הפסולת
13:18 מדת ההתפארות, און אויף די מדת הנצחנות. אויף יעדער איינער פון די צען מדות, וואס דאס איז זיין לעולם הזה, אז מברר זיין, מהפך זיין, מתקן זיין און מפרש זיין את הטוב. און דאס איז די עבודה פון די צען אומות, און מיט דעם איז מען כובש די צען אומות פון ארץ ישראל. און דאס איז כללות העבודה בזמן הזה. ווי שוין אז בסדר רצון וגמולכין. קיני קניזי וקדמוני, דאס זענען די ענינים פון שכל פון דעם לעולם הזה. דער שכל פון דעם לעולם הזה, דאס איז חכמות חיצוניות. ווי עס איז מבואר אין חסידות אז מואב איז דער ארט פון חכמה דקליפה. און דערפאר האט עס אנגערופן מואב. מואב מלשון אב; חכמה ווערט אנגערופן אב. דער אלטער רבי זאגט אין תניא: אב ואם איז חכמה ובינה. איז מואב, דאס איז חכמה דקליפה. און דארטן געפינט זיך די גאנצע חכמה, אבער די חכמה איז פונקט פארקערט פון חכמה דקדושה. חכמה דקדושה איז כח מה און ביטול. חכמה דקליפה איז דער ענין פון גאוה וישות, וואס וויפל ס'איז א חכם, היינו, אויף וואס מער חכמה, אלץ ווערט מען מער [לא ברור], מער מגושם. און דאס איז די חכמה פון מואב, מואב דקליפה. און על דרך זה איז עמון, דאס איז בינה דקליפה. עמון איז — ס'איז נועם. בינה איז דער מקום התענוג. נועם, ווען דער מענטש פארשטייט די זאך אין בינה, אבער וואס ס'ווערט ביי אים דער געשמאק, דער תענוג. און דאס איז נועם, עמון. און דאס איז די בינה דקליפה. איז עמון און מואב, דאס איז די חכמה און בינה פון קליפה. דאס זענען געווארן די קינדער פון לוט, וואס לוט איז מיטגעגאנגען מיט אברהם. און פון לוט איז געווארן — דער לוט איז די סיגים, די פסולת.
14:55 שהצטברו. וכך התערבו חול וקדושה, ומזה נוצרו הדרגות של עמון ומואב, חכמה ובינה דקליפה. מבואר בקבלה ובחסידות על הדרגות של עמון ומואב דקליפה. ורואים שדווקא משם יצאה הגאולה של משיח: ממואב יצאה רות, שנעשתה סבתו של דוד המלך; ומעמון יצאה נעמה העמונית, שממנה באה מלכות בית דוד, כפי שמובא בתנ״ך. אלו הדרגות של עמון ומואב, חכמה ובינה דקליפה. ואחר כך הדרגה של אדום, שהיא כתר דקליפה. על כל פנים, כפי שאנחנו מדברים על כתר, חכמה ובינה, נדמה לי שעל כל פנים בכללות אלו המוחין. המוחין של הקליפה הם דבר שבזמן הזה אכן קשה לברר. ענייני שכל קשים יותר לבירור מענייני מידות. למה? מובן שבמידות רואים באופן כללי את הגסות. במידות אפשר לראות מה טוב ומה רע; הדבר ניכר יותר בגשמיות. שכל הוא עניין דק, ובגלל דקות השכל לא רואים את הגשמיות, לא רואים את הדברים. כשמדובר בשכלו של אדם, אי אפשר לראות מה רע בשכל הזה. הרבי סבור, וכך כתוב בתניא, שחכמת אומות העולם קשה הרבה יותר לבירור, כי
14:55 וואס איז זיך צוגעקליבן. און דאס איז נתערב געווארן חול וקדושה, און פון דעם איז געווארן די דריי פון עמון און מואב חכמה און בינה דקליפה. ס׳איז מבואר אין קבלה, חסידות, די דריי פון עמון און מואב דקליפה. וואס מ׳זעט אז דווקא פון דארטן איז ארויסגעקומען די גאולה פון משיח. וואס פון מואב איז ארויסגעקומען רות, וואס איז געווארן די באבע פון דוד המלך. און פון עמון איז ארויסגעקומען נעמה העמונית, וואס פון דארטן איז געקומען די מלכות בית דוד, ווי ס׳ברענגט זיך אין תנ״ך. וואס דאס איז די דריי פון עמון און מואב, חכמה און בינה דקליפה. און דערנאך פון די דריי פון אדום, וואס דאס איז די דריי פון כתר דקליפה. על כל פנים, דאס וואס האט זיך, ווי מיר רעדן, כתר, חכמה, בינה, דוכט זיך מיר, דאס על כל פנים בכללות, דאס איז די מוחין. די מוחין פון קליפה, דאס איז א זאך וואס בזמן הזה איז יא שווער צו מברר זיין. ענינים פון שכל איז א זאך שווערער צו מברר זיין ווי ענינים פון מידות. פארוואס? מ׳פארשטייט, אין מידות זעט מען כללות די גרובקייט. אין מידות קען מען זען וואס איז גוט און וואס איז שלעכט. ס׳איז מער ניכר בגשמי. שכל איז א זאך, אן ענין דק. און מיט די דקות השכל זעט זיך נישט די גשמיות, זעט זיך נישט די ענינים. א מענטש אין שכל, ס׳לאזט זיך נישט זען וואס איז שלעכט אין דעם שכל. האלט דער רבי, ס׳שטייט אין תניא, אז די חכמה פון אומות העולם איז א סך א שווערערע זאך צו מברר זיין, ווייל דער
16:23 הפסולת מעורבת שם בדקות. אדם לומד חכמות חיצוניות ולא רואים מה רע בכך. אבל כפי שכתוב אחר כך, לגבי ה[לא ברור] שבשכל, כפי שכתוב אחר כך, בסופו של דבר הרבה יותר קשה, רחמנא ליצלן, להיפטר מזה. ופעמים רבות העניינים שבשכל דקים ועדינים כל כך, שכלל לא קולטים שזה דבר רע, ונראה שאין בו שום רע. לכן פעלו ודיברו כל כך הרבה על כך שתמיד [לא ברור] צריך להישמר מחכמות חיצוניות, כי הן עלולות להרחיק אדם לגמרי מאלוקות. כמבואר בתניא פרק ח׳, ובאריכות במאמרי חסידות העוסקים בעניין הזה. ולכן אומרים שאת עניין המוחין אי אפשר לברר בזמן הזה בתכלית השלמות. רק לעתיד לבוא תהיה העבודה של בירור המוחין. כלומר, במילים אחרות, עיקר תכלית העבודה בעולם הזה, בזמן הזה, היא לפעול בזיכוך המידות. כל אחד יודע מהן המידות הרעות שיש בו: התאוות, וענייני כעס, רציחה, קנאה, כבוד וכיוצא באלה — כל המידות הרעות שיש לכל אדם בנפשו. ועל כך צריכה להיות העבודה בזמן הזה, במשך כל זמן הגלות: שבע האומות, לברר את שבע המידות, כל אחד את כל מידותיו, לזכך אותן ולהפוך אותן לקדושה, ולעשות מהן
16:23 פסולת איז דארטן מעורב בדקות. א מענטש לערנט חכמות חיצוניות, זעט זיך נישט וואס איז שלעכט. אבער ווי ס׳איז כתוב אחר כך, אויף די [לא ברור] אין דעם שכל, ווי ס׳איז כתוב אחר כך, סוף, פון דעם, רחמנא ליצלן, איז א סך שווערער זיך צו פטר׳ן. און א סך מאל די ענינים אין שכל איז אזוי דק, אזוי איידל, אז מ׳כאפט גארנישט אז ס׳איז א שלעכטע זאך, אז ס׳האט נישט אין דעם קיין שום שלעכט. דערפאר האט מען אזוי פיל אויפגעטאן און גערעדט, שטענדיק [לא ברור] דארף זיין אפגעהיטן פון חכמות חיצוניות, ווייל דאס קען נאך ווי א מענטש פון גאטלעכקייט גאר אוועקפירן. ווי ס׳איז מבואר אין תניא פרק ח׳, און באריכות אין מאמרי חסידות רעדט מען וועגן דעם ענין. און דערפאר זאגט מען, אז דער ענין פון מוחין איז בזמן הזה קען מען נישט אויפטאן דעם בירור בתכלית השלמות. ערשט לעתיד לבוא וועט זיין די עבודה פון בירור המוחין. דאס הייסט אין אנדערע ווערטער, אז דער עיקר תכלית העבודה בעולם הזה בזמן הזה איז דער ענין פון טאן אין זיכוך המדות. יעדער איינער ווייסט די מדות רעות וואס ער האט, די תאוות, און ענינים פון כעס, און רציחה, און קנאה, און כבוד, און כולי, די אלע מדות רעות וואס יעדער מענטש האט אין זיך, בנפש, און אויף דעם דארף זיין די עבודה בזמן הזה, אין כל משך זמן הגלות. די שבע, די שבע אומות, אויף מברר זיין די שבע מדות, יעדער איינער אלע פון זיינע, אויף מזכך זיין זיי און מהפך זיין דאס צו קדושה, און מאכן פון
17:44 ארץ ישראל. וזהו הפתגם הידוע של אדמו"ר הצמח צדק: ״מאך דא ארץ ישראל״ — עשה כאן ארץ ישראל. כל אחד צריך להפוך בתוך נפשו את מידותיו הרעות ולעשות מהן ארץ ישראל. אבל לעתיד לבוא — מתי אפשר יהיה לברר גם את המוחין? בגילוי של משיח, כשיתקיים ״ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״. גילוי הדעת, גילוי המוחין, הגילוי של חכמת ״תורה חדשה״ — כל אלה יפתחו אצל יהודים סוג חדש, מבט חדש, ובאמצעותו אפשר יהיה לראות את דקות הרע המצויה במוחין, ולתקן גם את שלושת העניינים של קיני, קניזי וקדמוני. וזה מה שאומרים, שלעתיד לבוא ״ירחיב ה׳ אלקיך את גבולך״: אז יהיה בירור המוחין, וממילא יהיה גילוי המוחין, ולכן יהיה גילוי של תורה חדשה, סודות התורה. כמו שרש״י אומר בשיר השירים, שלעתיד לבוא יגלו את הסודות, מצוות ישראל, [לא ברור] של ישראל, הסודות הגדולים ביותר של פנימיות התורה. אז אפשר יהיה גם לזכך ולתקן את הסיגים והפסולת שיש במוחין של הלעומת זה. זהו הכיבוש בעולם: לכבוש את הגשמיות של קיני, קניזי וקדמוני, לקחת את הכתר, החכמה והבינה, את החכמה, בינה ודעת של הלעומת זה, ולעשות מהם קדושה. וזה היה [לא ברור] בשנים האחרונות. מדובר כאן בעניין של
17:44 דעם ארץ ישראל. און דאס איז דא דער פסק הידוע פון דעם רבי׳ן צמח צדק: ״מאך דא ארץ ישראל״. יעדער איינער בנפש פנימה דארף איבערמאכן פון זיינע מדות רעות און מאכן פון דעם ארץ ישראל. אבער לעתיד לבוא, ווען קען מען מברר זיין אויך די מוחין? דער גילוי פון משיח וואס וועט זיין ״ומלאה הארץ דעה את ה׳ כמים לים מכסים״. דער גילוי הדעת, דער גילוי המוחין, דער גילוי פון חכמת תורה חדשה, און דאס וועט עפענען ביי אידן א נייע סוג, א נייעם קוק, און מיט דעם וועט מען קענען זען דעם דקות הרע וואס איז פארהאן אין די מוחין, און קען מען מתקן זיין אויך די ג׳ ענינים פון קיני, קניזי וקדמוני. און דאס איז וואס מ׳זאגט, אז לעתיד לבוא ״ירחיב ה׳ אלקיך את גבולך״, אז דעמאלט וועט זיין דער בירור המוחין, און ממילא וועט זיין דער גילוי המוחין, און דערפאר וועט זיין דער גילוי פון תורה חדשה, סודות התורה. אזוי ווי רש״י זאגט אין שיר השירים, אז לעתיד לבוא גייט מען מגלה זיין די סודות, מצוות פון ישראל, [לא ברור] פון ישראל, די גרעסטע סודות פון פנימיות התורה, אז דעמאלט וועט מען קענען אויך מזכך זיין און מתקן זיין אויך די סיגים און פסולת וואס איז דא אין די מוחין די לעומת זה. אז דאס איז דער כיבוש אין עולם, אז דער גשמי פון קיני, קניזי וקדמוני, אויף איבערנעמען די כתר, חכמה, בינה, דער חכמה בינה דעת פון די לעומת זה, מאכן פון אים קדושה. און דאס איז געווען [לא ברור] בשנים האחרונות. דאס רעדט זיך אין דעם ענין פון
19:01 אדמו"ר האמצעי, ולימוד החסידות. מעולם, מעולם לא היה [לא ברור] כמו בזמן הזה. והרבי גילה בשנים האחרונות, בפרט בתש"נ–נ"א, וב[לא ברור], והרבי דיבר בשבת פרשת שלח לך, ובאותה תקופה, בחודש חשוון, והיו שיחות עשירות מאוד שבהן דיבר הרבי על העניין הזה. והרבי אמר שכיוון שכפי שדיברתי, הרבי דיבר בתקופה האחרונה על כך שדורנו הוא דור הגאולה, הדור שמסיים את עבודת הבירורים, והדור שכבר מתכונן לגילוי המשיח, ממילא בדורנו זה יש כבר דגש גדול יותר על עולם המוחין, כי העולם מוכן לגילוי המשיח. וממילא צריך כבר להתכונן להיכנס לעולמו של משיח. ולכן, אם עד עכשיו עבדו לא רק בעבודת המידות אלא גם בעבודת המוחין, של קיני, קניזי וקדמוני. והרבי אמר פעם שלכן הדפיסו כל כך הרבה ספרי חסידות, מאמרים של רבותינו נשיאינו. ורבים מן המאמרים, בפרט מאמרים של אדמו"ר האמצעי, עוסקים בענייני מוחין כשלעצמם. והרבי אמר: רצון, ענייני אמונה, [לא ברור], העניינים העמוקים בחסידות — כעת, כשהולכים לקראת משיח, לא מספיק רק תיקון המידות, אלא צריכה להיות גם העבודה של תיקון המוחין, באמצעות לימוד פשוט של תורה, חסידות, פנימיות התורה, ו—
19:01 מיטלער רבי'ן, און דאס לערנען חסידות. קיינמאל און קיינמאל [לא ברור] ווי אין זמן הזה. און דער רבי האט מגלה געווען אין די לעצטע יארן, בפרט אין תש"נ־נ"א, און אין [לא ברור], און דער רבי האט גערעדט אין שבת שלח־לך, און אין יענער תקופה, אין חודש חשון, און ס'זיינען געווען זייער רייכע שיחות, אז דער רבי האט גערעדט וועגן דעם ענין. און דער רבי האט געזאגט, אז וויבאלד, ווי איך האב גערעדט, דער רבי האט אין דער לעצטער תקופה גערעדט אז אונזער דור איז דער דור הגאולה, דער דור וואס איז מסיים די עבודת הבירורים, און דער דור וואס גרייט זיך שוין צו צום גילוי המשיח, איז ממילא בדורנו זה איז שוין א מערערער דגש אין עולם פון מוחין, אז די וועלט איז גרייט צום גילוי המשיח. און ממילא דארף מען זיך שוין גרייטן אריינצוגיין אין דער וועלט פון משיח. און דערפאר, אז ביז איצט האט מען געארבעט נישט נאר אין דער עבודת המדות, נאר אויך אין דער עבודת המוחין, פון קיני, קניזי וקדמוני. און דער רבי האט אמאל געזאגט, אז דערפאר האט מען אויפגעדרוקט אזוי פיל ספרי חסידות, מאמרים פון אבותינו נשיאינו. און א סך פון די מאמרים, בפרט מאמרים פון דעם מיטלער רבי'ן, וואס דארט רעדט זיך וועגן ענינים פון מוחין כשלעצמם. און דער רבי האט געזאגט, רצון, עניני אמונה, [לא ברור], די טיפע ענינים אין חסידות, איז איצט, ווען מען גייט צו משיח'ן, איז נישט גענוג נאר דער תיקון המדות, נאר עס דארף זיין אויך די עבודה פון תיקון המוחין, מיט פשוט לערנען תורה, חסידות, פנימיות התורה, און
20:22 באופן של פלפול התלמידים ודיבוק חברים, בעומק, בהרחבה ובהבנת הדעת; להתעמק, להיכנס לעומקם של ענייני חסידות, באופן רחב מאוד. ולכך התכוון הרבי אצלנו באותה תקופה. ועוד דבר, הזכרתי קודם [לא ברור], בתקופת שלושת השבועות, והרבי מביא מאדמו"ר הצמח צדק, שאדמו"ר הצמח צדק אומר שכאשר מגיעה התקופה הזאת, הימים האלה, אומרים שהם קשורים לעניין של קיני, קניזי וקדמוני, ושלוש האומות הללו קשורות גם להפטרות שאנו קוראים בשבועות האלה. שלוש ההפטרות הראשונות הן שלוש דפורענותא, ואחר כך באות שבע ההפטרות, שהן ז' דנחמתא. את כל שבע ההפטרות האלה אנו קוראים מתשעה באב ועד ראש השנה. אומר אדמו"ר הצמח צדק שזה כנגד כל עשר האומות. ז' דנחמתא הן שבע האומות שכבר קיבלנו; לכן הן ז' דנחמתא. אבל ג' דפורענותא, שלושת השבועות שבהם אנו קוראים את ההפטרות הקשות, הפטרות של מוסר, הפטרות של פורענות — אלו ג' מוחין. ולכן העבודה היא להפוך את ג' דפורענותא באמצעות לימוד פנימיות התורה, ג' מוחין. ומה אומר אדמו"ר הצמח צדק? שמזה—
20:22 אויף אן אופן פון פלפול התלמידים און דיבוק חברים, מיט עומק, הרחבה און הבנת הדעת, זיך מתעמק זיין, זיך אריינלייגן, זיך פארטיפן אין עניני חסידות, גאר אויף א גאר א ברייטן אופן. און דאס האט דער רבי געמיינט ביי אונז אין יענער תקופה. און נאך געווען א זאך, איך האב פריער [לא ברור], אין דער תקופה פון די דריי וואכן, און דער רבי ברענגט פון דעם צמח צדק, אז דער צמח צדק זאגט, ווען עס גייט די תקופה, די טעג, אז אויף דעם זאגן מיר אז זיי פארבינדן דעם ענין פון קיני, קניזי וקדמוני, און זיי, די דריי אומות, זענען אויך פארבונדן מיט די הפטרות וואס מיר ליינען אין די וואכן. אז די ערשטע דריי הפטרות זיינען די דריי דפורענותא, און דערנאך קומען די זיבן הפטרות, וואס זיי זיינען די ז' דנחמתא. די אלע זיבן הפטרות ליינען מיר פון נאך תשעה באב ביז ראש השנה. זאגט דער צמח צדק, אז דאס איז אנטקעגן די אלע עשר אומות. די ז' דנחמתא, דאס זיינען די זיבן אומות וואס מ'האט שוין אנגענומען; דערפאר איז דאס די ז' דנחמתא. אבער די ג' דפורענותא, די דריי וואכן וואס מיר ליינען די שווערע הפטרות, הפטרות פון מוסר, הפטרות פון פורענות, איז דאס די ג' מוחין. און דערפאר איז די עבודה מהפך צו זיין די ג' דפורענותא דורך דעם ענין פון לימוד פנימיות התורה, ג' מוחין. און וואס זאגט דער צמח צדק, אז פון
21:42 יוצא שאדרבה, שלושת השבועות צריכים להיות בשורשם עניינים נעלים הרבה יותר מן השבעה. השבעה הם שבע המידות; לעומתם, שלושת השבועות קשורים לג' מוחין. וזה עצמו — מדוע השמחה בהעלם? הם עדיין אינם בגלוי; כפי שאמרנו, ג' מוחין עדיין לא נתבררו, הם עדיין בהעלם. וזוהי העבודה שלנו, להפוך ולגלות את ג' המוחין, חכמה בינה דעת. ואת זה עושים רק על ידי לימוד חסידות חב"ד. ועל כך דיבר הרבי באותה תקופה: שדווקא בשלושת השבועות צריך לעסוק ביתר שאת וביתר עוז, בהתמדה ובחיות, בלימוד פנימיות התורה, בלימוד ג' מוחין, חכמה בינה דעת, בעיון ובעמקות, להתעמק בענייני חסידות; ודווקא זה הופך את חושך הגלות לנהורא. וזה נרמז גם בכך שאנו מוצאים שה' מנחם אב, באמצע תשעת הימים, הוא יום ההילולא של האריז"ל הקדוש, שהאריז"ל גילה את סודות פנימיות התורה. ודווקא ה' מנחם אב, באמצע תשעת הימים, הוא יום ההילולא של האריז"ל. הרי עניינו של האריז"ל היה התגלות פנימיות התורה, להכין את העולם למשיח, כפי שמדובר [לא ברור], שהיה בו ניצוץ של רשב"י, וכולי וכולי, כל—
21:42 דעם קומט ארויס אז אדרבה, דארפן די דריי וואכן זיין בשורשם גאר העכערע ענינים ווי די זיבן. די זיבן, דאס איז די זיבן מדות; דאגעגן די דריי וואכן זיינען פארבונדן מיט די ג' מוחין. און דאס גופא, די זיבן — פארוואס איז דאס בהעלם, דער שמחה? זיי זיינען נאך נישט בגלוי; ווי מיר האבן געזאגט, די ג' מוחין זיינען נאך נישט נתברר געווארן, זיינען נאך בהעלם. און דאס איז אונזער עבודה, מהפך זיין און מגלה זיין די ג' מוחין, חכמה בינה דעת. און דאס טוט מען נאר דורך דעם וואס מיר לערנען חסידות חב"ד. און דאס האט דער רבי גערעדט אין יענער תקופה, אז ס'דארף זיין דוקא אין די דריי וואכן, ביתר שאת וביתר עוז, מיט התמדה, מיט חיות, אין לימוד פנימיות התורה, אין לימוד ג' מוחין, חכמה בינה דעת, דורך עיון און עמקות, זיך פארטיפן אין עניני חסידות, און דוקא דאס איז מהפך דעם חושך הגלות, מהפך צו נהורא. און דאס איז אויך מרומז אין דעם וואס מיר געפינען אז ה' מנחם אב, אינמיטן פון די ניין טעג, איז דער יארצייט, פון דעם אריז"ל הקדוש, וואס דער אריז"ל האט מגלה געווען די סודות פון פנימיות התורה. און דוקא ה' מנחם אב, אינמיטן פון די ניין טעג, איז דער יארצייט פון דעם אריז"ל. וואס דאך דער ענין פון אריז"ל איז געווען די התגלות פון פנימיות התורה, מכין זיין די וועלט אויף משיח'ן, ווי עס רעדט זיך [לא ברור], וואס האט געהאט דעם ניצוץ פון רשב"י, וכולי וכולי, די גאנצע
22:58 הגדולה שיש באריז"ל. ולכן נאמר שעניינו של האריז"ל הוא ה' מנחם אב, היום החמישי של החודש החמישי, כמו רשב"י, [לא ברור] הספירה החמישית, השבוע החמישי, הוד שבהוד; כך גם רשב"י, האריז"ל, הוד שבהוד. ממילא הזמן גרמא: כעת, בתקופה הזאת, בימים שבהם צריך להתחזק ולהפוך חשוכא לנהורא, מרירו למיתקא. ועם זה, בפרשה, שבה מדובר על ענייני קיני, קניזי וקדמוני, להאיר ולהביא את הגאולה השלמה — והנה משיח בא, וצריך להתכונן. וזה יהיה [לא ברור], כפי שזהו פרט גדול ונפלא, בעיני בשר. והכלי לכך הוא לימוד פנימיות התורה, ובפרט העניינים של קיני, קניזי וקדמוני: ללמוד חסידות באופן של חכמה בינה דעת, ואחר כך גם לתקן את המידות של עצמנו. וזה יביא לכך שנזכה תיכף, בקרוב בימינו, לגאולה האמיתית והשלמה, ביאת משיח צדקנו, ואז יהיה [לא ברור], ושנראה זאת מיד בשמחה בעיני בשר. יהפכו ימים אלו לששון ולשמחה ולמועדים טובים.
22:58 גדלות וואס איז דא אין דעם אריז"ל. און דערפאר שטייט אז דער ענין פון דעם אריז"ל, דאס איז ה' מנחם אב, דער יום החמישי פון חודש החמישי, אזוי ווי רשב"י, [לא ברור] די ספירה החמישית, די שבוע החמישי, הוד שבהוד; אזוי אויך דער רשב"י, דער אריז"ל, הוד שבהוד. איז ממילא איז דער זמן גרמא, אז איצט אין דער תקופה, אין די טעג, וואס מ'דארף דאך מחזק זיין און מהפך זיין חושך לנהורא, מרירו למיתקא. און מיט דעם אין די פרשה, וואו עס רעדט זיך דאך וועגן די ענינים פון קיני, קניזי וקדמוני, צו מאיר זיין, און צו ברענגען די גאולה שלמה, און אט קומט משיח, דארף מען זיך צוגרייטן. און ס'וועט זיין [לא ברור], ווי ס'איז דער נורא'דיגער גרויסער פרט, מיט דעם בעיני בשר. און דער כלי לזה איז דורך לימוד פנימיות התורה, און בפרט די ענינים פון קיני, קניזי וקדמוני, לערנען חסידות, און אויף אן אופן פון חכמה בינה דעת, און דערנאך אויך מתקן זיין די אייגענע מדות. און דאס וועט מאכן אז מ'זאל זוכה זיין תיכף בקרוב ימינו צו דער גאולה האמיתית והשלמה ביאת משיח צדקנו, און דעמאלט וועט זיין [לא ברור], און מ'זאל דאס תיכף פריילעך זען בעיני בשר. יהפכו ימים אלו לששון ולשמחה ולמועדים טובים.