לעבן חסידות · פרק 132 · 2024-06-19 · 30:06
פרשת בהעלותך - וואס איז דער ענין פון די חצוצרות?
תיאור הפרק
*שלה הקדוש פרשת בהעלותך אור תורה להרב המגיד בהעלותך יהל אור לצמח צדק תהלים פרק צח לקוטי שיחות חלק יג בהעלותך א
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 מספרים שפעם בא מישהו אל אדמו"ר הרש"ב. הוא היה חסיד, אבל לא חסיד חב"ד, ואצלם בקהילה נהגו בדיוק להפך: מתפללים בזריזות, מתפללים מהר. כידוע, היו מתלמידי הבעל שם טוב שסברו שעבודת התפילה צריכה להיות בזריזות. הוא בא אל אדמו"ר הרש"ב ודיבר על עניין עבודת התפילה. ידוע שבחסידות חב"ד נדרשו להתפלל באריכות. מתבוננים בתפילה, הן לפני התפילה והן בתפילה עצמה, באריכות ההתבוננות, וזוהי דרכה של חסידות חב"ד. אותו חסיד, שלא היה רגיל לעניין של תפילה באריכות, אמר לאדמו"ר הרש"ב שאצלם נוהגים להתפלל דווקא בזריזות. והטעם לכך, אמר, הוא משל לעבודת התפילה: אדם יושב בעגלה ונוסע בדרך, ובחוץ, ברחוב, עומדים שקצים וזורקים אבנים על העגלה. מה צריך לעשות? מובן שהעגלה לא תיסע לאט ולא תעצור, אלא להפך: היא תתחיל לנסוע מהר ככל האפשר כדי להימלט, שהשקצים לא יוכלו לזרוק עליו אבנים. אם יעצור, הרי יזרקו עליו אבנים; זה מסוכן מאוד. ועל כך אמר אדמו"ר הרש"ב:
00:00 נו, מען דערציילט אז אמאל איז געקומען איינער צום רבי נ״ע, צום רבי רש״ב. ער איז געווען א חסיד, אבער נישט קיין חב״ד חסיד, און ביי זיי אין זייער קהילה האט מען זיך געפירט פונקט פארקערט: מען דאוונט מער בזריזות, מען דאוונט גיך. כידוע, עס זענען געווען פון די תלמידי הבעל שם טוב וואס האבן געהאלטן אז עבודת התפילה דארף זיין בזריזות. איז ער געקומען צום רבי רש״ב און האט גערעדט וועגן דעם ענין פון עבודת התפילה. ס׳איז ידוע אז אין חסידות חב״ד האט מען געדארפט דאווענען באריכות. מען איז זיך מתבונן ביים דאווענען, סיי פארן דאווענען און סיי אינעם דאווענען אליין, מיט אריכות ההתבוננות, וואס דאס איז דער דרך פון חסידות חב״ד. איז דער חסיד, וואס איז נישט צוגעוואוינט געווען צום ענין פון תפילה באריכות, האט געזאגט צום רבי רש״ב אז ביי זיי פירט מען זיך צו דאווענען גאר בזריזות. און דער טעם דערפון איז, האט ער געזאגט, מיט א משל אויף עבודת התפילה: אין א וואגן זיצט א מענטש און ער פארט אויפן וועג, און אינדרויסן אויפן גאס שטייען שקצים און זיי ווארפן שטיינער אויפן וואגן. איז וואס דארף מען טאן? פארשטייט זיך אז דער וואגן וועט נישט פארן פאמעלעך, זיך אפשטעלן מיטן וואגן, נאר פארקערט, ער וועט אנהייבן פארן וואס גיכער כדי צו אנטלויפן, אז די שקצים זאלן אים נישט קענען באווארפן מיט שטיינער. אז ער וועט זיך אפשטעלן וועלן זיי אים דאך באווארפן מיט שטיינער; דאס איז גאר געפערלעך. און דער רבי רש״ב האט געזאגט אויף דעם:
01:44 כוונתו במשל הייתה שבתפילה יושבים בעגלה, כלומר האדם רוצה להגיע אל הקדוש ברוך הוא. וישנם השקצים, שהם היצר הרע, שזורק לתוך התפילה מחשבות זרות, הרהורים רעים ובלבולים. לכן צריך לרוץ מהר. אם עוצרים ונוסעים לאט, היצר הרע יזרוק אבנים, מחשבות זרות, וזה עלול לקלקל את כל התפילה. משום כך צריך להתחיל לרוץ, וזה הטעם למנהגם של הנוהגים להתפלל בזריזות ובמהירות. אדמו"ר הרש"ב השיב על כך שהמשל הוא משל טוב. במה דברים אמורים? אם הגוי עומד בחוץ וזורק אבנים פנימה, אז צריך לרוץ מהר, והוא יניח לך. אבל מה עושים אם הגוי נכנס לעגלה ונמצא יחד איתך בתוך העגלה עצמה? הריצה לא תועיל. צריך לעצור ולזרוק את הגוי החוצה, ורק אחר כך אפשר לצאת לדרך. בכך רצה אדמו"ר הרש"ב להסביר את דרך עבודת התפילה בחסידות חב"ד: הגוי, שהוא ה״גוי אשר בקרבך״, היצר הרע, נמצא בפנים, בנפש פנימה, בחלל השמאלי, כפי שאדמו"ר הזקן אומר בתניא, ומדבר באמצעות מחשבות זרות. לכן הרצון שלך לברוח לא יעזור כלל, כי
01:44 ער האט געמיינט, ער האט געוואלט זאגן מיט דעם משל, אז ביים דאווענען זיצט מען אויף א וואגן, וואס הייסט אז ביים דאווענען וויל דער מענטש צופארן צום אויבערשטן. איז פאראן די שקצים, וואס דאס איז דער יצר הרע, וואס ווארפט אריין מחשבות זרות מיט הרהורים רעים, מיט בלבולים אין דעם דאווענען. און דעריבער דארף מען לויפן גיך. אויב מען שטעלט זיך אפ און מען גייט פאמעלעך, וועט דער יצר הרע אריינווארפן שטיינער, מחשבות זרות, און עס קען קאליע מאכן דעם גאנצן דאווענען. און דערפאר דארף מען אנהייבן לויפן, און דאס איז דער מנהג דערפון, פון די וואס פירן זיך צו דאווענען בזריזות און במהירות. און דער רבי רש״ב האט אויף דעם געענטפערט אז דער משל איז א גוטער משל, במה דברים אמורים? אויב דער גוי שטייט אינדרויסן און ער ווארפט אריין שטיינער אינעווייניג, איז דאן דארף מען לויפן גיך, וועט ער אים איבערלאזן. אבער וואס טוט מען אויב דער גוי איז אריינגעקראכן אין וואגן און ער געפינט זיך צוזאמען מיט דיר אינעווייניג אין וואגן גופא? וועט נישט העלפן לויפן. מען דארף זיך אפשטעלן און ארויסווארפן דעם גוי, און ערשט שפעטער קען מען זיך מאכן אויפן וועג. אז דאס האט דער רבי רש״ב געוואלט פארשטיין געבן דעם דרך עבודת התפילה אין חסידות חב״ד: אז דער גוי, דאס איז דער ״גוי אשר בקרבך״, דער יצר הרע, געפינט זיך אינעווייניג, בנפשי פנימה, אין חלל השמאלי, ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא, און ער רעדט מיט מחשבות זרות. איז דאס וואס דו ווילסט אנטלויפן וועט גארנישט העלפן, ווייל
03:11 הוא נמצא, הגוי נמצא יחד איתך בעגלה. משום כך, בעבודת התפילה צריך לעצור, להתבונן, לזרוק החוצה את הגוי, את הנפש הבהמית, ולהכניס את הנפש האלוקית. וכל העניין הזה דורש אריכות בזמן, אריכות ההתבוננות ואריכות המלחמה בעבודת התפילה. באחת הפרשות, בפרשת בהעלותך, אנו מוצאים את עניין החצוצרות. הקדוש ברוך הוא אומר למשה רבינו: ״עשה לך שתי חצוצרות כסף״. הקדוש ברוך הוא מצווה את משה רבינו לעשות שתי חצוצרות מכסף, ״והיו לך למקרא העדה ולמסע את המחנות״. למעשה השתמשו בחצוצרות לכל מיני מטרות. כשהיו צריכים לצאת למסעות ולאסוף את הקהל, משה רבינו תקע בחצוצרות. ובהמשך נאמר שהשתמשו בהן גם בשעת ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״. כשהייתה עת מלחמה, רחמנא ליצלן, כשבאה מלחמה ״על הצר הצורר אתכם״, ״והרעותם בחצוצרות״ — היו צריכים לתקוע בחצוצרות. ״ונזכרתם לפני ה׳ אלקיכם ונושעתם מאויביכם״: הדבר הביא לכך שהקדוש ברוך הוא יזכור אותם ויצילם מן הצר הצורר. ובהמשך, ״וביום שמחתכם ובמועדיכם ובראשי חדשיכם״, גם אז היה עניין התקיעה בחצוצרות, ״והיו לכם לזכרון לפני אלקיכם, אני ה׳ אלקיכם״. זוהי פרשת החצוצרות בפרשת בהעלותך, בסדר של היום. מהו העניין? על מה מדובר בפרשה? כפי שאומרים המפרשים,
03:11 ער געפינט זיך, דער גוי געפינט זיך צוזאמען מיט דיר אין וואגן. דערפאר, אין עבודת התפילה דארף מען זיך אפשטעלן, זיך מתבונן זיין, און ארויסווארפן דעם גוי, דעם נפש הבהמית, און ארייננעמען דעם נפש האלקית. און דער גאנצער ענין נעמט אריכות אין זמן, אריכות ההתבוננות, אריכות המלחמה אין עבודת התפילה. וואס אין איינע פון די פרשיות, אין פרשת בהעלותך, געפינען מיר דעם ענין פון די חצוצרות. דער אויבערשטער זאגט צו משה רבינו אז ״עשה לך שתי חצוצרות כסף״. דער אויבערשטער הייסט משה רבינו אז ער זאל מאכן צוויי חצוצרות פון זילבער, פון כסף, ״והיו לך למקרא העדה ולמסע את המחנות״. למעשה האט מען גענוצט די חצוצרות פאר כל מיני צוועקן. בשעת מען האט געדארפט פארן אויף די נסיעות און געדארפט צוזאמענקלייבן דעם עולם, האט משה רבינו געמאכט די חצוצרות. און דערנאך שטייט ווייטער אז מען האט זיי אויך גענוצט בשעת ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״. בשעת עס איז געווען א זמן מלחמה, רחמנא ליצלן, וואס עס איז געקומען מלחמה, ״על הצר הצורר אתכם״, ״והרעותם בחצוצרות״, האט מען געדארפט בלאזן מיט די חצוצרות. ״ונזכרתם לפני ה׳ אלקיכם ונושעתם מאויביכם״, אז דאס האט געברענגט אז דער אויבערשטער זאל זיך דערמאנען און ראטעווען פון דעם צר הצורר. און דערנאך ווייטער, ״וביום שמחתכם ובמועדיכם ובראשי חדשיכם״, איז אויך געווען דער ענין פון בלאזן מיט די חצוצרות, ״והיו לכם לזכרון לפני אלקיכם, אני ה׳ אלקיכם״. אז דאס איז די פרשת החצוצרות אין פרשת בהעלותך, אין היינטיגן סדר. וואס איז דאס? וואס איז דער רעד אין דער פרשה, ווי די מפרשים זאגן
04:57 הדברים באים בהמשך למסעם של בני ישראל במדבר. וכאן, בפרשת בהעלותך, מתחיל המסע שבו בני ישראל נוסעים מהר סיני. הם נוסעים ממתן תורה, עוזבים את התקופה העשירה שבה היו בהר סיני, שבה אבותינו קיבלו את התורה, בנו את המשכן, והיו כל אותם עניינים גדולים. רואים מה מתחיל כעת: המסע. זהו ״ויהי בנסוע הארון״, בחציה השני של הפרשה שלומדים בסדר של היום, בהעלותך. ממילא, כשהתורה מדברת על המסע, על כך שבני ישראל נוסעים לארץ ישראל, באה מצוות הקדוש ברוך הוא למשה רבינו בעניין החצוצרות. רואים שעניין החצוצרות הוא אולי עניין נעלה ביותר. עצם הלשון בפסוק, ״עשה לך שתי חצוצרות״ — לך, משלך — מלמדת שזהו עניין מיוחד שהקדוש ברוך הוא מוסר למשה רבינו. ונראה שה״לך״ פירושו שזה עניין שלך, עניין הקשור למשה רבינו. כפי שחז״ל אומרים, כשמשה רבינו נפטר, החצוצרות לא נשארו אחריו. כלומר, החצוצרות הן עניין מיוחד, עניין נעלה, והן היו קשורות דווקא למשה רבינו, דבר מיוחד מאוד. צריך להבין מהו עניין החצוצרות, ומדוע השתמשו בחצוצרות לכל הדברים האלה, כפי שהמפרשים
04:57 אז דאס קומט בהמשך צו די נסיעה פון בני ישראל במדבר. און דא אין פרשת בהעלותך הייבט זיך אן די נסיעה, וואס אידן פארן אוועק פון הר סיני. אידן פארן אוועק פון מתן תורה, פארן אוועק פון דער תקופה, פון דער רייכער תקופה וואס אידן זענען געווען ביים הר סיני, וואס אונזערע עלטערן האבן מקבל געווען די תורה, געבויט דעם משכן און די אלע גרויסע עניינים. מען זעט וואס איז געווען, וואס הייבט זיך אן איצט: די נסיעה. דאס איז דער ״ויהי בנסוע הארון״, די צווייטע העלפט פון דער פרשה וואס מ׳לערנט אין היינטיקן סדר בהעלותך. איז במילא, בשעת די תורה רעדט פון דער נסיעה, אז בני ישראל פארן קיין ארץ ישראל, איז דא די זאך, הייסט דער אויבערשטער צו משה רבינו, דעם ענין החצוצרות. וואס מען זעט אז דער ענין החצוצרות איז אפשר גאר אן ערהאבענער ענין. דאס גופא וואס דער לשון אין פסוק איז ״עשה לך שתי חצוצרות״ — לך, משלך — אז ס׳איז אן ענין מיוחד וואס דער אויבערשטער גיט דאס אוועק צו משה רבינו. און דאס דוכט אז עס איז ״לך״, איז דיינע זאך, ס׳איז אן ענין פארבונדן מיט משה רבינו. ווי די חז״ל זאגן, אז בשעת משה רבינו איז נפטר געווארן, זענען די חצוצרות נישט געבליבן צוזאמען מיט דעם. דאס הייסט אז די חצוצרות איז אן ענין מיוחד, אן העכערער ענין, און דאס איז געווען פארבונדן דווקא מיט משה רבינו, גאר א ספעציעלער ענין. דארף מען פארשטיין וואס איז דאס ענין החצוצרות, און וואס איז דער ענין וואס מ׳האט גענוצט די חצוצרות אויף די אלע זאכן, ווי די מפרשים
06:22 שואלים. האור החיים הקדוש שואל: לשם מה היה צורך בחצוצרות? כשנסעו מן המשכן והלכו במדבר בעקבות עמוד הענן, לשם מה היה צורך בחצוצרות? הרי ראו שענן הכבוד התרומם, וידעו שצריך לנסוע; וכשהענן ירד, ידעו שצריך לעצור. לשם מה היה צורך בחצוצרות, שואל האור החיים הקדוש? וגם, מה עניין החצוצרות במלחמה — ״והרעותם בחצוצרות״ — מדוע בזמן מלחמה היה צורך בחצוצרות? ואחר כך ״וביום שמחתכם ובמועדיכם״ — מהו כל עניין החצוצרות, ומה עניינן בכל הזמנים המיוחדים האלה? כשמעיינים בפנימיות התורה, יש בזה ביאורים נפלאים. אחד מהם הוא ביאורו של השל״ה הקדוש, שעניין החצוצרות הוא עניין רוחני. הוא מבאר שכל העניין כאן הוא הכנעה ושפלות. החצוצרה דומה לשופר. כלומר, החצוצרה היא כלי נגינה מסוג אחר מכינור ומכלי נגינה אחרים, שיש להם נעימה מיוחדת ויודעים כיצד יפיקו את הניגון. מה שאין כן החצוצרה, בדומה לשופר, משמיעה קול פשוט. זהו קול חזק, קול ששובר, קול שמעורר תחושה עמוקה של ביטול, על דרך מה שאומרים
06:22 פרעגן. דער אור החיים הקדוש פרעגט: וואס האט מען געדארפט צוקומען צו חצוצרות? פארן פון דעם משכן און גיין אין מדבר, ווען דער עמוד הענן איז געגאנגען — וואס האט מען געדארפט צוקומען צו חצוצרות? מ׳האט דאך געזען אז דער ענן הכבוד איז זיך געהויבן, האט מען געוויסט אז מ׳דארף פארן. און אז ער האט זיך געלאזט האט מען געוויסט אז מ׳דארף זיך אפשטעלן. וואס האט מען געדארפט צוקומען צו חצוצרות, פרעגט דער אור החיים הקדוש? און אויך, וואס איז דער ענין החצוצרות ביי מלחמה, ״והרעותם בחצוצרות״, אז בזמן המלחמה מ׳האט געדארפט צוקומען צו די חצוצרות? און דערנאך ״וביום שמחתכם ובמועדיכם״ — וואס איז דאס דער גאנצער ענין החצוצרות, און די אלע זמנים מיוחדים, וואס איז דער ענין שבזה? וואס אויב מ׳גיט א קוק אין פנימיות התורה, איז דא אין דעם ביאורים פלאים. אויף איינעם פון זיי, דער של״ה הקדוש איז מבאר אז דער ענין החצוצרות איז אן ענין רוחני. וואס ער איז מבאר, דער גאנצער ענין דא איז דער ענין פון הכנעה ושפלות. די חצוצרה, דאס איז די דוגמא פון שופר. דאס הייסט, חצוצרה דאס איז אזא מין סארט כלי זמר, אנדערש פון א כנור, אנדערש פון א פידל, אנדערש פון אנדערע סארטן כלי זמר, וואס זיי האבן זיך א ספעציעלע נעימות, און מ׳ווייסט ווי אזוי זי גייט ארויסגעבן דעם ניגון. מה שאין כן חצוצרה איז דוגמא שופר, דאס איז א קול פשוט. דאס איז א קול, א שטארקער קול, דאס איז א קול וואס דאס ברעכט. איז א קול וואס פילט א שווערע ביטול, על דרך ווי מ׳זאגט
07:55 בנוגע לשופר, שקול השופר מעורר את האדם, כמו שנאמר: ״אם יתקע שופר בעיר ועם לא יחרדו״ — הוא מעורר תחושה עמוקה של ביטול. כך גם החצוצרה. אמנם יש הבדל בין חצוצרה לשופר, אבל על כל פנים, יש ביניהם צד שווה. וכפי שמבאר השל״ה הקדוש, עניין החצוצרות בפרשה הוא רמז לעבודת ה׳ במלחמת היצר. הוא מבאר שהפסוק ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״ מדבר על עבודתם של יהודים בשעת מלחמת היצר. זהו הרמז בעניין המלחמה: ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״. ״הצר הצורר״ הוא היצר הרע. כשיהודי עומד להתפלל, דווקא אז הוא מטריד אותו בצרות, במחשבות, בדאגות, בבלבולים ובהרהורים רעים. ועל כך נאמר ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״. כשיהודי עומד להתפלל, הרי ״שעת צלותא שעת קרבא״. זמן התפילה הוא זמן מלחמה: מלחמת המידות ביצר הרע ובנפש הבהמית. אז באות המחשבות הזרות וההרהורים הרעים. וכפי שרואים במוחש, כשמדברים דברים בטלים ועל ענייני העולם, אין כל כך הרבה בלבולים. דווקא כשמגיעים זמני הטהרה, אחרי זמן
07:55 בנוגע צום שופר, אז דער שופר רופט אין זיך אויף דער וואכונג, אז ער פילט אז ״היתקע שופר בעיר ועם לא יחרדו״, פילט א שווערע ביטול. ביי חצוצרה איז אויך על דרך זה. נאר וואס איז דער חילוק צווישן חצוצרה און שופר — אבער על כל פנים, דער ענין בכלל איז אז זיי זענען אין דעם זעלבן צד השוה. און ווי עס מבאר דער של״ה הקדוש, דער ענין החצוצרות איז דער גאנצער רמז אין דער פרשה, אז דאס איז די עבודה פון עבודת השם מיט מלחמת היצר. אז ער מבאר דעם ענין פון ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״, אז דאס רעדט פון דער עבודה פון אידן בשעת דער מלחמה, מלחמת היצר. און דאס איז דער רמז ענין המלחמה, ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״. און בשעת ״הצר הצורר״, דאס איז דער יצר הרע, און בשעת אן איד שטעלט זיך דאווענען, איז דערמאלט וועלט ער אים מיט צרות, מחשבות און זארגן און זאכן, וועלט ער אים מיט צרות, בלבולים און הרהורים רעים דווקא בשעת תפילה. און אויף דעם זאגט מען אז ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״. אז בשעת אן איד שטעלט זיך דאווענען, אז שעת צלותא שעת קרבא. דער מאמענט פון דאווענען איז דער מאמענט פון מלחמה. די מלחמה פון די מידות מיט יצר הרע, מיט נפש הבהמית, איז דערמאלט קומען צו גיין די מחשבות זרות און הרהורים רעים. און ווי מ׳זעט במוחש, אז בשעת מ׳רעדט פון דברים בטלים און פון וועלטליכע עניינים, איז דערמאלט נישט דא קיין סך בלבולים. דווקא בשעת עס קומט צו גיין זמני הטהרה, נאך דער זמן
09:28 התפילה, מתעוררת בו תאווה לדבר דברים בטלים. וכשהוא רוצה לדבר דברים בטלים, נופלות לו מחשבות זרות; באים עניינים המבלבלים, נכנסים לו לראש ואינם מניחים לו ללמוד ולהתפלל. על כך אומרת התורה בפרשה: ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם והרעותם בחצוצרות״. כשמתחילה מלחמה, צריך לדעת שיש לתקוע בחצוצרות. על ידי כך פועלים בעצמנו שברון, ביטול, הכנעה ושפלות. והרבי מביא גם את מה שכתוב בתניא, בפרק כ״ח, שם אדמו״ר הזקן מדבר על מחשבות זרות. כשיהודי עומד להתפלל ונופלים לו בלבולים ומחשבות זרות בזמן התפילה, אומר אדמו״ר הזקן, מה עליו לעשות? עליו לעמוד בתוקף ולהמשיך בתפילתו עד שיצליח, ולא להתרגש, לא להיכנס לדין ודברים ולא להתווכח עם היצר הרע. שלא ייגרר אחריו ויטען את כל הטענות לכאן ולכאן, כי אז ישקע במחשבות הזרות. אז מה עושים? כפי שאומר אדמו״ר הזקן, היסוד הוא שלא להקשיב לכל הבלבולים האלה, לעמוד בתוקף ולהתפלל בחיות גדולה. ואדמו״ר הזקן מבאר שכאשר אדם מנסה לעשות זאת ורואה שעדיין
09:28 תפילה, און דעמאלט באקומט ער די תאווה אז ער וויל זיך אריינרעדן דברים בטלים. און אז ווען ער וויל זיך אריינרעדן דברים בטלים, פאלן אים אריין מחשבות זרות, קומען עניינים המבלבלים, עס קריכן אריין אין קאפ און לאזן אים נישט לערנען און לאזן אים נישט דאווענען. איז אויף דעם זאגט די תורה, די סדרה: „וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם והרעותם בחצוצרות“. אז בשעה ס׳ווערט א מלחמה, דארף מען וויסן אז מען דארף בלאזן בחצוצרות. אז דורך דעם פעלט ביי זיך דער ענין פון שברון, פון ביטול, פון הכנעה ושפלות. און דער רבי ברענגט עס אויך, וואס שטייט אין תניא, אין פרק כ״ח, וואו דער אלטער רבי רעדט בנוגע צו מחשבות זרות. אז בשעה א איד שטעלט זיך דאווענען, פאלן אים אריין בלבולים און מחשבות זרות בשעת תפילה, זאגט דער אלטער רבי, וואס דארף ער דעמאלט טון? ער דארף זיך אוועקשטעלן מיט א שטאלץ און ממשיך זיין זיין דאווענען, ביז עס איז מצליח דערמיט, און נישט נפעל ווערן, נישט אריינגיין בדין ודברים, נישט אריינגיין אין טענות מיט דעם יצר הרע. ער זאל זיך נישט אריינלאזן מיט דעם יצר הרע, מיט אלע טענות אהין און אהער, ווייל דעמאלט וועט ער אריינפאלן אין מחשבות זרות. נו וואס? נו, ווי דער אלטער רבי זאגט, אז דער יסוד איז, ער זאל נישט צוהערן צו די אלע בלבולים, זיך אוועקשטעלן מיט א שטאלץ און דאווענען מיט א גרויסער חיות. און דער אלטער רבי איז מבאר, אז בשעה א מענטש פרובירט דאס צו טון און ער זעט אז עס גייט אים נאך
10:55 אינו מצליח, שהמחשבות הזרות ״טורדות מחשבתו בחזקה״, רודפות אחריו ומטרידות את מחשבתו בחוזקה — מה העצה? אומר אדמו״ר הזקן: ״ישפיל עצמו לפני ה׳״. האדם צריך להשפיל את עצמו לפני ה׳. חסרים לו ביטול והכנעה; עליו ״להכניע עצמו ברוח הכנעה ושפלות״ ולבקש מהקב״ה. אדמו״ר הזקן אומר: ״ולמענו יעשה כי חלק ה׳ ממש עמו הוא״. שיבקש מהקב״ה להציל אותו מ״המים הזדונים״. והצעקה הזאת עצמה, כמו ילד שצועק אל אביו ומבקש: ״אבא, תציל אותי, תעזור לי״, היא שנותנת לו כוח להתגבר על המחשבות הזרות וההרהורים הרעים. וזה מה שמסביר השל״ה הקדוש בפסוקים שראינו על החצוצרות: עניין החצוצרות הוא הביטול וההכנעה שצריכים להיות בכל הזמנים — הן ב״הקהילו״, כשיהודים מתאספים יחד, בעניינים של התכנסות הציבור; הן ב״למסע המחנות״, כשיהודים מתחילים ללכת במדבר; והן ב״והרעותם״, בזמן מלחמות, מלחמת היצר שמבלבלת את האדם. בכל המצבים האלה צריך להיות העניין של ״והרעותם בחצוצרות״. ועל כך אומר השל״ה הקדוש בהמשך הפסוקים: ״וביום שמחתכם ובמועדיכם ובראשי חדשיכם״ — הרי כל אלה זמני שמחה. הייתם
10:55 אלץ נישט, אז דאס זענען „טורדות מחשבתו בחזקה“, די מחשבות זרות לויפן אים נאך, און זיי יאגן אים, און זיי זענען טורדות מחשבתו בחזקה. זאגט דער אלטער רבי, וואס איז די עצה? די עצה איז אז „ישפיל עצמו לפני ה׳“. דער מענטש דארף זיך אראפ, זיך משפיל זיין, זיך אראפנידערן לפני ה׳. עס פעלט ביי זיך א ביטול און הכנעה, „יכניע עצמו ברוח הכנעה ושפלות“, און זיך בעטן ביים אויבערשטן. דער אלטער רבי זאגט: „ולמענו יעשה כי חלק ה׳ ממש עמו הוא“. ער זאל בעטן דעם אויבערשטן, אז דער אויבערשטער זאל אים ראטעווען פון די „מים הזדונים“. און דאס אליין, אט דאס געשריי, וואס א קינד שרייט צו א טאטן, ער בעט ביי אים: „טאטע, ראטעווע מיר, העלף מיר“, און דאס אליין גיט אים כח אז ער קען זיך מתגבר זיין אויף די מחשבות זרות, רעים ורעים. און דאס איז וואס דער של״ה הקדוש איז מסביר, וואס מיר האבן געזען אין די פסוקים אין סיפור החצוצרות. אז דער ענין החצוצרות, דאס איז דער ביטול והכנעה, וואס מען דארף האבן אין אלע מאמענטן: סיי ביי „הקהילו“, בשעה אידן קומען צוזאמען, עניינים פון אסיפת ציבוריות; סיי בשעת „למסע המחנות“, בשעה אידן פאנגען אן גיין אין די מדבר; און סיי „והרעותם“, ווען עס איז א זמן פון מלחמות, מלחמת היצר, וואס עס מבלבלט דעם מענטשן. ביי די אלע זאכן דארף זיין דער ענין פון „והרעותם בחצוצרות“. און דאס איז וואס דער של״ה הקדוש, דער המשך הפסוקים: „וביום שמחתכם ובמועדיכם ובראשי חדשיכם“ — דאס איז דאך אלע זמני שמחה. וואלט איר
12:29 אפשר היה לחשוב שבזמני מלחמה, בזמנים קשים, אז צריך להספיד, אז צריך את הביטול ואת הלב הנשבר. מה שאין כן כשברוך השם אין מלחמה, ויש שלום ושלווה — ועל דרך זה בעבודת השם, בזמני שמחה, כשיהודי הוא משפיע ומשכיל, זמנים נעלים יותר — אומרים כאן שגם אז צריך להיות ״ותקעתם בחצוצרות״. גם אז צריך להיות העניין הזה של זעקה, לב נשבר, ביטול והכנעה ושפלות, כדי שלא ליפול לגאווה ולישות מחמת היותו במצב כזה. בזמנים נעלים, בזמני שמחה, עלולים להיות עניינים שמבלבלים את האדם, וגם אז עליו לעמוד בתנועה של הכנעה ושפלות. וזה, בכללות, הביאור שאומר השל״ה הקדוש. הרבי דיבר על כך פעם בהתוועדות של שבת פרשת בהעלותך, וביאר את הפסוקים על פי [לא ברור]. וזה קשור לאופן שבו הדבר מתבטא בעבודה, בעבודת השם. וכאן מצטרפת עוד נקודה: את עניין ״והרעותם בחצוצרות״ בזמני מלחמה מביא הרמב״ן. הרמב״ן מביא זאת בהשגתו על הרמב״ם, בקשר לעבודת התפילה. הרי הרמב״ן חולק בזה על הרמב״ם. כידוע, בנוגע לעבודת התפילה, הרמב״ם פוסק שתפילה היא מדאורייתא, והוא מביא את הפסוק ״ועבדתם את ה׳ אלקיכם״.
12:29 געקענט מיינען אז מילא זמנים פון מלחמה, שווערע זמנים, איז דעמאלט דארף מען מספיד זיין, דעמאלט דארף מען האבן דעם ביטול, דעם לב נשבר. משא״כ אז ברוך השם עס איז דא קיין מלחמה נישט, עס איז דא שלום ושלוה, על דרך זה בעבודת השם מזמן השמחה, אז א איד איז משפיע און משכיל, אז דאס זענען זמנים, העכערע זמנים, העכערע צייטן — זאגט מען דא, אז אויך דעמאלט דארף זיין דאס „ותקעתם בחצוצרות“. אויך דעמאלט דארף זיין אט דער ענין, דאס געשריי, דער לב נשבר, דער ביטול, די הכנעה ושפלות, אז מען זאל נישט אריינפאלן אין קיין גאוה און קיין ישות פון דעם וואס איינער געפינט זיך אין אזא זמן. פון העכערע זמנים, זמני השמחה, דעמאלט קענען זיין עניינים וואס קענען מבלבל זיין דעם מענטשן, און אויך דעמאלט דארף ער שטיין מיט דער תנועה פון הכנעה ושפלות. און דאס איז בכללות הביאור וואס עס זאגט דער של״ה הקדוש. דער רבי האט אמאל גערעדט וועגן דעם אין א פארברענגען פון שבת פרשת בהעלותך, אויסגעטייטשט די פסוקים על פי [לא ברור]. און דאס איז פארבונדן מיט דעם ענין פון ווי דאס קומט ארויס אין עבודה, אין עבודת השם. וואס דא קומט צוגעריכט נאך א ווארט, וואס דער ענין פון די „והרעותם בחצוצרות“ אין זמני המלחמה, ברענגט צוגעריכט דער רמב״ן. ברענגט ער דאס, דער רמב״ן, זיין השגה איז אויפן רמב״ם, ברענגט ער אט דעם ענין בקשר צו עבודת התפילה. אז דער רמב״ן קריגט דאך אויפן רמב״ם. כידוע, אז בנוגע דעם ענין פון עבודת התפילה, אז דער רמב״ם פסק׳נט דאך אז תפילה איז מדאורייתא. און
14:08 לפי הרמב״ן, שחולק על הרמב״ם, עבודת התפילה היא רק מדרבנן. הפסוקים שהגמרא מביאה, ״ועבדתם את ה׳ אלקיכם״ ו״ולעבדו בכל לבבכם״, והדרשה המובאת בספרי, ש״עבודה שבלב זו תפילה״, אינם אלא אסמכתא. ״ועבדתם״ פירושו כל עבודת ה׳; למצוות עבודת התפילה זו רק אסמכתא. כך פוסק הרמב״ן, וכך פוסקים רוב הראשונים; וכך מובא להלכה למעשה בשולחן ערוך, שתפילה היא רק מדרבנן. אבל עם זאת, הרמב״ן כותב שיש מצוות עשה מדאורייתא של ״והרעותם בחצוצרות״. כשהוא מדבר על מצוות עבודת התפילה, הוא אומר שבשעת צרה, בזמן הצרה, עבודת התפילה היא מדאורייתא. כשיש צרה, אומרת התורה ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״ — הוא מביא את הפסוק מפרשת השבוע — והוא אומר שכאן זהו עניין מדאורייתא. כשיש מלחמה ו״הצר הצורר״, אז צריך [לא ברור]. ואז אומרת התורה ״והרעותם״. עניין ״והרעותם״ הוא עניין עבודת התפילה, וצריכות להיות חצוצרות יחד עם ה״והרעותם״. והרמב״ן טוען שזו מצוות עשה מדאורייתא: בזמן צרה, התפילה נעשית מצווה מדאורייתא. על כך דיבר הרבי פעם בהתוועדות י״ט כסלו, בהמשך [לא ברור], שזה נוגע לעבודת התפילה, ומכך למדים [לא ברור]. בנוגע
14:08 ער ברענגט דעם פסוק „ועבדתם את ה׳ אלקיכם“. לויט דעם רמב״ן, וואס דער רמב״ן קריגט זיך אויפן רמב״ם, שרייבט דער רמב״ן אז עבודת התפילה איז נאר מדרבנן. די פסוקים וואס די גמרא ברענגט, „ועבדתם את ה׳ אלקיכם“ און „ולעבדו בכל לבבכם“, וואס ברענגט זיך פון ספרי, אז עבודה שבלב זו תפילה, איז נאר אן אסמכתא. „ועבדתם“ מיינט כל עבודת ה׳. נאר אן אסמכתא איז די מצוה פון עבודת התפילה. אזוי פסק׳נט דער רמב״ן, און אזוי פסק׳נען רוב ראשונים; אזוי ווערט געברענגט להלכה למעשה אין שולחן ערוך, אז תפילה איז נאר מדרבנן. אבער פון דעסט וועגן שרייבט דער רמב״ן, אז עס איז דא א מצות עשה דאורייתא, „והרעותם בחצוצרות“. בשעת ער רעדט בנוגע די מצוה פון עבודת התפילה, זאגט ער אבער אז בשעת צרה, בזמן הצרה, איז די עבודת התפילה מדאורייתא. ווען עס איז דא א צרה, בזמן הצרה, דעמאלט זאגט די תורה „וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם“ — ער ברענגט דעם פסוק פון היינטיקער סדרה — און ער זאגט אז דא איז דאס אן ענין של דאורייתא. ווען עס איז דא מלחמה און „הצר הצורר“, דעמאלט דארף מען [לא ברור]. און דעמאלט זאגט די תורה „והרעותם“. דער ענין פון „והרעותם“, דאס איז דער ענין פון עבודת התפילה, און עס דארף זיין חצוצרות צוזאמען מיט דעם „והרעותם“. און דער רמב״ן טענה׳ט אז דאס איז א מצות עשה מדאורייתא, אז בזמן הצרה ווערט תפילה א מצוה מדאורייתא. אויף דעם האט דער רבי אמאל גערעדט אין א י״ט כסלו פארברענגען, בהמשך [לא ברור], דאס גייט אויף עבודת התפילה. אז פון דעם נעמט מען ארויס [לא ברור]. בנוגע
15:46 לעניין עבודת התפילה, שבשעת צרה עבודת התפילה היא מדאורייתא: כלומר, להלכה פוסקים שתפילה היא מדרבנן. כך פוסק אדמו״ר הזקן בשולחן ערוך, כדעת הרמב״ן. הרמב״ן הוא מן הפוסקים החולקים על הרמב״ם, והוא סובר שתפילה היא רק מדרבנן. אבל הרמב״ן אומר: מתי תפילה היא מדרבנן? בתפילה רגילה, בכל יום. כאשר יהודי נתון בצרה, בזמן צרה, התפילה נעשית מדאורייתא. לפי זה, אמר הרבי, יהודי שלומד חסידות, והחסידות נותנת לו את ה[לא ברור] שיש בגדלות ה׳, בכל ענייני גדלות ה׳, בממלא כל עלמין ובסובב כל עלמין — כל אותם עניינים גדולים שבתפילה, שהתפילה עוסקת בהם בגדולתו של הקב״ה: ״כי נשגב שמו לבדו, הודו על ארץ ושמים״, ״וירם קרן לעמו״, וכל הפסוקים הנפלאים שבהם פסוקי דזמרה מבטאים את גדלותו הנפלאה — ויחד עם זה, את עניין השפלות. הרמ״א מביא בהלכות תפילה את גדלות הא־ל ושפלות האדם. האדם רואה את שפלותו, את ריחוקו ואת הצורך שלו בביטול; כיצד הוא שקוע בעניינים גשמיים, בעניינים חומריים, בעניינים המבלבלים, במחשבות זרות וכו׳ וכו׳. והדבר פועל אצלו תחושה של צרה, צרה. אז הוא רואה את
15:46 דעם ענין פון עבודת התפילה, אז בשעת א צרה זאל עבודת התפילה זיין א דאורייתא. דאס הייסט, אז להלכה פסק׳נט מען אז תפילה איז דרבנן. אזוי פסק׳נט דער אלטער רבי אין שולחן ערוך, לויט דעם רמב״ן. דער רמב״ן איז פון די פוסקים וואס קריגן זיך אויפן רמב״ם, וואס ער האלט אז תפילה איז נאר מדרבנן. זאגט דאך אבער דער רמב״ן: ווען איז תפילה דרבנן? דאס איז א געווענלעכע תפילה, בכל יום. בשעת ווען א איד איז אין א צרה, בזמן פון צרה, דעמאלט ווערט תפילה מדאורייתא. איז לפי זה, האט דער רבי געזאגט, אז א איד וואס לערנט חסידות, און חסידות גיט אים די [לא ברור] וואס איז אין גדלות ה׳, אין אלע ענינים פון גדלות ה׳, אין ממלא כל עלמין, סובב כל עלמין, וואס איז אין תפילה, אין די אלע גרויסע ענינים וואס דאווענען רעדט ארום די גדולה פונעם אויבערשטן. „כי נשגב שמו לבדו, הודו על ארץ ושמים“, „וירם קרן לעמו“, מיט די אלע פסוקים נפלאים וואס פסוקי דזמרה ברענגען ארויס אין גדלות נפלאה, און צוזאמען דערמיט דער ענין פון שפלות. דער רמ״א אין הלכות תפילה ברענגט גדלות הא־ל ושפלות האדם. מען זעט זיין שפלות, זיין ריחוק, זיין ביטול׳קייט, ווי ער איז שקוע ומושקע אין ענינים גשמיים, ענינים חומריים, ענינים המבלבלים, ענינים פון מחשבות זרות וכו׳ וכו׳. און דאס פועל׳ט ביי דעם מענטשן דעם ענין פון צרה, צרה. דעמאלט זעט ער אז
17:22 עומק העניין: שהנפש הבהמית והיצר הרע הם הצרה הצרורה האמיתית. וכשהוא רואה שזו הצרה הצרורה האמיתית, התפילה נעשית אצלו מדאורייתא. והרבי אמר אז שלפי זה יוצא, שיהודי שלומד חסידות ועוסק בעבודת התפילה — החסידות תובעת תוספת — ייתכן שאצלו עבודת התפילה הפשוטה תהיה מדאורייתא, התפילה כולה. תפילה היא מדרבנן, אבל באמצעות העניין הזה נפעל שהתפילה תהיה מדאורייתא. ובנוגע לעניין הזה, בפרשת יתרו, כידוע, זו הייתה אחת הטענות שהועלו נגד גדולי תורת החסידות בימי אדמו״ר הזקן. באותה תקופה, כשהוא הפיץ את ענייני החסידות ברוסיה, בווילנא וברוסיה הלבנה, במקומות שבהם לא היו מנהיגי חסידות רבים כל כך, אחת הטענות הגדולות ביותר נגד החסידות הייתה שמאריכים כל כך, עוסקים בלהט ותובעים כל כך הרבה את עניין עבודת התפילה, וממעטים בלימוד התורה לטובת עבודת התפילה. והטענה הייתה: לימוד התורה הוא מדאורייתא. תלמוד תורה, עם כל העניינים החמורים והנפלאים שנאמרו על לימוד התורה בכל רגע ורגע — ״תלמוד תורה כנגד כולם״. ובכל זאת עוסקים בעבודת התפילה, שהיא מדרבנן. מניין לחסידים כל כך הרבה
17:22 דעם עומק הענין, ווי אז די נפש הבהמית און דער יצר הרע, דאס איז דער אמת פון צרה צרורה. און ווי דאס איז דער אמת פון צרה צרורה, ווערט ביי אים די תפילה מדאורייתא. און דער רבי האט דעמאלט געזאגט אז לפי זה קומט אויס, אז א איד וואס לערנט חסידות און וואס איז אין עבודת התפילה — חסידות תובע׳ט תוספת — איז דעמאלט קען זיין א מציאות אז ביי אים די עבודת התפילה הפשוטה וועט זיין א דאורייתא, די גאנצע תפילה. אז תפילה איז מדרבנן, אבער דא, דורך דעם ענין, פועל׳ט דאס אז תפילה זאל זיין מדאורייתא. און אויף דעם ענין, אין פרשת יתרו, וואס איז ידוע, וואס איז געווען איינע פון די טענות וואס איז געווען קעגן גדולי תורת החסידות ביי אדמו״ר הזקן. דעמאלט ווען ער האט מפיץ געווען די ענינים פון חסידות אין רוסלאנד און אין ווילנא און אין ווייסרוסלאנד, דארט וואו עס זענען נישט געווען אזוי די וואס זענען געווען מנהיגים פון חסידות, איז געווען פון די טענות הכי גדולות וואס מען האט געהאט אויף חסידות, דאס וואס מען איז מאריך און מען קאכט זיך און מען מאנט אזוי פיל דעם ענין פון עבודת התפילה, און מען איז מקצר דעם ענין פון לימוד התורה לטובת עבודת התפילה. און די טענה איז געווען: לימוד התורה היא דאורייתא. תלמוד תורה, די אלע ענינים חמורים ונפלאים וואס שטייען אין לימוד התורה בכל רגע ורגע, תלמוד תורה כנגד כולם. און דאך גיט מען זיך אפ מיט עבודת התפילה, וואס איז מדרבנן. פון וואס האבן חסידים אזוי פיל
18:50 מהדרים בעניין עבודת התפילה אפילו על חשבון לימוד התורה? זהו אחד הביאורים. כדי להבין את עומק העניין: כשעבודת התפילה היא כדבעי למהוי, ומרגישים שהיצר הרע, הנפש הבהמית, הם הצרה הצרורה, אז נעשה בתפילה העניין של ״והרעותם בחצוצרות״: לעורר בתוכנו את ההתעוררות, את הביטול ואת ההכנעה, כדי לנצח את היצר הרע ואת הבלבולים והמחשבות הזרות. ואז נאמר בהמשך: ״ונזכרתם לפני ה׳ אלקיכם ונושעתם מאויביכם״. כך נעשית התפילה הכנה לתורה, ואז יהודי יכול לפעול בחיי היום־יום שלו באמצעות לימוד התורה שלאחר התפילה. וכאן, כשמדברים על החצוצרות, נכנס ביאור נפלא של המגיד ממעזריטש על הפסוק. הוא אומר ביאור נפלא. כי על הביאור הזה נאמר בתורת הרב המגיד שזהו עניין שמתרחב אחר כך אצל רבותינו נשיאינו. זו אחת התורות שרבותינו נשיאינו דיברו עליהן, חזרו עליהן והסבירו אותן בפרטי פרטיות. ולאדמו״ר הצמח צדק יש רשימה על תהלים פרק צ״ח, שבה, על הפסוק ״בחצוצרות וקול שופר הריעו לפני המלך ה׳״, הוא מביא את תורת הרב המגיד ומסביר אותה בפרטיות. [לא ברור] עם ו׳ באמצע. זה מאדמו״ר הצמח צדק, והעניין נתבאר באריכות אצל המגיד ממעזריטש.
18:50 מהדר אין ענין פון עבודת התפילה אפילו אויף חשבון לימוד התורה? וואס דאס איז איינע פון די ביאורים. פארשטיין דעם עומק הענין, אז עבודת התפילה, בשעה אז די תפילה איז כדבעי למהוי, און מען דערהערט אז דער יצר הרע, די נפש הבהמית, דאס איז די צרה צרורה, און דעמאלט ווערט ביי דער תפילה דער ענין פון „והרעותם בחצוצרות“: ארויסברענגען ביי זיך די התעוררות, דעם ביטול און די הכנעה, כדי צו געווינען דעם יצר הרע און די בלבולים און מחשבות זרות. און דעמאלט זאגט מען ווייטער: „ונזכרתם לפני ה׳ אלקיכם ונושעתם מאויביכם“. איז דעמאלט ווערט די תפילה א הכנה צו תורה. וואו דעמאלט קען א איד פועל׳ן אויף טאג־טעגלעך דורכן זיין ביי תורה נאך דער תפילה. און דא קומט אריין, רעדנדיק וועגן די חצוצרות, אז דא קומט צו גיין א פסקא, א ביאור נפלא, וואס איז דא פון דעם מעזריטשער מגיד אויף דעם פסוק. ער זאגט א ביאור נפלא. ווייל אויף דעם ביאור שטייט אזוי אין תורה של הרב המגיד, אז דאס איז אן ענין וואס ברייט זיך שפעטער ביי רבותינו נשיאינו. דאס איז איינע פון די תורות וואס רבותינו נשיאינו האבן גערעדט און איבערגעחזרט און מסביר געווען בפרטי פרטיות. און ביים צמח צדק איז דא זיין א רשימה, תהלים קאפיטל צ״ח, וואס דארט, אויף דעם פסוק „בחצוצרות וקול שופר הריעו לפני המלך ה׳“, ברענגט דער צמח צדק די תורה של הרב המגיד און איז דאס מסביר בפרטיות. [לא ברור] מיט א ו׳ אין דערמיט. דאס איז פונעם צמח צדק, וואס איז באריכות נתבארט אין מעזריטשער מגיד.
20:20 אבל מה יש עוד, בקיצור? על אותה תורה יש גם ביאור באריכות גדולה ביותר, באריכות נפלאה, של הרבי נשמתו עדן, אדמו״ר הרש״ב, בהמשך תער״ב. אני רוצה לומר לכם: מי שלמד פעם את המשך תער״ב יודע שכבר חצי מהמשך תער״ב — כלומר מאות, מאות, מאות דפים — הוא ביאור על תורת הרב המגיד, על ״שתי חצוצרות כסף״. תורת הרב המגיד היא תורה קצרה. וגם ב[לא ברור]. כן, תסתכלו בהמשך תער״ב: מאות על גבי מאות דפים, והכול כדי להבין, שורה אחר שורה, את תורת הרב המגיד. אבל תראו, מהי נקודת התורה? זו תורה נפלאה ביותר, ונוגעת בפרט בימינו אלה. אנחנו נמצאים בזמן שבו אנחנו עוברים צרה צרורה, ממש כפשוטו, וממילא זה בוודאי זמן לעורר את זכותם של ישראל ולעורר רחמים רבים. במאמר המוסגר, הרבי דיבר על העניין הזה — כל מה שדיברנו באריכות על החצוצרות — בשיחה בשבת פרשת בהעלותך, שהייתה כמה ימים אחרי מלחמת ששת הימים, שבה היה ניצחון למעלה מדרך הטבע.
20:20 אבער וואס איז נאך דא בקיצור? דעמאלט איז אויף דער זעלבער תורה אויך פאראן נאך א ביאור באריכות גדולה ביותר, אריכות נפלאה, פון דעם רבי׳ן נשמתו עדן, פונעם רבי׳ן רש״ב, אין המשך תער״ב. וואס איך וויל אייך זאגן, ווער ס׳האט אמאל געלערנט המשך תער״ב, איז שוין א האלבער המשך תער״ב, דאס מיינט הונדערטער, הונדערטער, הונדערטער דפים. יא, און דאס אלץ איז א ביאור אויף דער תורה פון הרב המגיד, אויף „שתי חצוצרות כסף“. די תורה פון הרב המגיד איז א קורצע תורה. און אויך אין [לא ברור]. יא, און גייט א קוק אין המשך תער״ב, אין די הונדערטער, הונדערטער דפים, אלץ קומט צו פארשטיין, יא, שורה נאך שורה, די תורה פון הרב המגיד. אבער א קוק אויף דעם: וואס איז דער נקודת התורה? א תורה נפלאה ביותר, און נוגע בפרט בימינו אלה. וואס מיר געפינען זיך אין א זמן וואס מיר פארן דורך א צרה צרורה, ממש כפשוטו, איז ממילא דאס איז זיכער א זמן צו מעורר זיין זכותם של ישראל און מעורר זיין רחמים רבים. וואס, וואס, וואס, בתור מאמר המוסגר, אז דער רבי האט דעם ענין גערעדט, וואס מיר האבן גערעדט די גאנצע אריכות וועגן חצוצרות, וואס דער רבי האט גערעדט אין א שיחה אויף א שבת בהעלותך, וואס איז געווען עטליכע טעג נאך דער מלחמה, נאך די ששת הימים־מלחמה, וואס דעמאלט איז געווען א נצחון למעלה מדרך הטבע.
21:50 המלחמה הייתה ממש לפני שבועות, ואותה שבת פרשת בהעלותך הייתה מיד אחרי שבועות. והרבי דיבר אז באריכות על העניין שבפרשת בהעלותך, שתי חצוצרות כסף. כן, אז הוא דיבר על העניין הזה. ובנוגע לפרשת בהעלותך, לעניין החצוצרות ולתורת הרב המגיד — מהי נקודת התורה שהמגיד אומר? הוא אומר כך: המילה ״חצוצרות״ היא מלשון ״חצאי צורות״. כלומר, יש כאן חצאי צורות. יהודי, כביכול, עם הקב״ה — הם בבחינת חצאי צורות; כל אחד מהם הוא מחצית. [לא ברור] יש מחצית אחת למעלה ומחצית אחת למטה. יהודי והקב״ה הם שתי מחציות. כך אומר המגיד ממעזריטש על שתי החצוצרות: שתי חצאי צורות. והוא אומר: כתוב, נדמה לי, ערב שבועות, ״ועל דמות הכסא דמות כמראה אדם״. אדם שלמעלה, אדם העליון — שניהם נקראים אדם. כלומר, יש אדם העליון, האדם שעל הכסא, ויש האדם שלמטה, אדם התחתון. אומר המגיד שהמילה ״אדם״ מורכבת משלוש אותיות: אל״ף, דל״ת, מ״ם. מהי האל״ף? האל״ף רומזת לקב״ה, אלופו של עולם. דל״ת ומ״ם הן האותיות ״דם״, והן רומזות לאדם, שהוא בשר ודם. אל״ף, דם,
21:50 און גלייך, דאס איז געווען גלייך פאר שבועות, און יענער שבת בהעלותך איז געווען גלייך נאך שבועות. און דער רבי האט דעמאלט גערעדט באריכות אויף דעם ענין פון בהעלותך, די שתי חצוצרות כסף. יא, דעמאלט האט ער גערעדט דעם ענין. איז בנוגע דעם בהעלותך, דעם ענין פון חצוצרות, די תורה פון הרב המגיד, וואס איז די נקודת התורה וואס דער מגיד זאגט? זאגט ער אזוי: אז דער ענין פון חצוצרות איז דאס מלשון „חצאי צורות“. דאס הייסט, אז ס׳זענען פאראן די ענינים פון חצאי צורות. אז א איד, כביכול, מיטן אויבערשטן, איז דאס באופן פון חצאי צורות. אז יעדער איינער איז א מחצית. [לא ברור] אז ס׳זענען פאראן איין מחצית שלמעלה און איין מחצית שלמטה. אז א איד מיטן אויבערשטן איז דאס צוויי מחציות. זאגט דער מעזריטשער מגיד אויף דעם, בנוגע די שתי חצוצרות: שתי חצאי צורות. און ער זאגט, שטייט געשריבן, דאכט זיך, ערב פון שבועות: „ועל דמות הכסא דמות כמראה אדם“. אז דער אדם למעלה, אדם העליון, ביידע ווערן אנגערופן אדם. דאס הייסט, אז דער אדם העליון, אדם שעל הכסא, און פאראן דער אדם, דער אדם שלמטה, אדם התחתון. זאגט דער מגיד, אז אדם איז צוזאמענגעשטעלט פון דריי אותיות: אל״ף, דל״ת, מ״ם. זאגט ער, וואס איז דאס דער אל״ף? אל״ף גייט אויף דעם אויבערשטן, אלופו של עולם. דל״ת, מ״ם איז דאס די אותיות דם. און דאס גייט אויף דעם מענטשן, וואס איז א בשר ודם. אל״ף, דם,
23:26 כלומר, הקב״ה יחד עם האדם נעשים ״אדם״. כל זמן שהאדם הוא מציאות בפני עצמו, לפני התפילה, הוא מציאות בפני עצמו: האדם הוא בשר ודם, חיות של חומריות וגשמיות, בחינת דם, [לא ברור]. אבל חסרה האלוקות, חסרה הכוונה. הוא מתפלל, אבל חסרה הנשמה, חסרה האל״ף. כשהוא מתאחד עם אלופו של עולם, והרי ״אלופו של עולם״ מכוון לקב״ה, הוא נעשה אדם. ועל דרך זה הוא אומר גם מלמעלה: הקב״ה עצמו, ממש כמו האדם, הוא לבדו, כביכול, חצי צורה. הוא צריך להגיע לאלופו של עולם כדי שייעשה ״האדם״. ועל דרך זה, ״ועל דמות הכסא דמות כמראה אדם״ — אדם העליון, כביכול. הקב״ה עצמו, כביכול, אומר על עצמו: אני חצי צורה. כל זמן שאני לבדי, בלי יהודי, הקב״ה רואה את עצמו כחצי צורה. רק אחר כך, כשהוא מתחבר עם האדם, כשהקב״ה מתחבר עם יהודים, רק אז נעשה הקב״ה ״האדם״, האדם שעל הכסא; הקב״ה נעשה, כביכול, צורה שלמה. זה חידוש נפלא. המדרש אומר, מה הפירוש? ״פתחי לי אחותי רעיתי״
23:26 דאס הייסט, אז דער אויבערשטער צוזאמען מיט דעם מענטשן ווערט א אדם. אז כל זמן דער מענטש איז א מציאות בפני עצמו, ער איז נאך פארן דאווענען, איז ער א מציאות בפני עצמו, איז דער מענטש א מענטש, א דם, בשר ודם, א חיות פון חומריות וגשמיות. א בחינת דם, [לא ברור]. עס פעלט אבער דער אלקות, עס פעלט אבער די כוונה. דער וואס דאוונט, אבער עס פעלט די נשמה, פעלט דער אל״ף. בשעת ער איז זיך מאחד מיטן אלופו של עולם, און דער אלופו של עולם גייט אויף דעם אויבערשטן, ווערט ער א אדם. און על דרך זה זאגט ער אויך מלמעלה: דער אויבערשטער אליין, פונקט אזוי ווי דער אדם, איז ער אליין, כביכול, א חצי צורה. ער מוז אנקומען צו דעם אלופו של עולם כדי ס׳זאל ווערן האדם. על דרך זה, ״ועל דמות הכסא דמות כמראה אדם״, דער אדם העליון, כביכול. אז דער אויבערשטער אליין, כביכול, זוכט אויף זיך: איך בין א חצי צורה. כל זמן איך בין אליין, אן אידן, זוכט דער אויבערשטער אויף זיך אליין א חצי צורה. נאר נאכדעם וואס ער ווערט נתחבר, דער אויבערשטער ווערט נתחבר מיט אדם, וואס דער אויבערשטער פארבינדט זיך מיט אידן, ערשט דעמאלט ווערט דער אויבערשטער האדם, דער אדם שעל הכסא; ווערט דער אויבערשטער כביכול א צורה שלימה. דאס איז א חידוש נפלא. דער מדרש זאגט, וואס איז דער פשט? ״פתחי לי אחותי רעיתי״
24:56 ״יונתי תמתי״ — כנסת ישראל נקראת כאן בשם ״תמתי״. אומר המדרש ש״תמתי״ הוא מלשון ״תאומתי״, אחת מתאומים. כמו שני תאומים שנמצאים יחד, שכל אחד מהם מרגיש שהוא זקוק לשני, וכשהשני אינו נמצא, הוא מרגיש כאילו מדובר בדבר אחד ויחיד. על דרך זה, ״תאומתי״: הקב״ה אומר על היהודים שהוא כביכול אחד עם ישראל, כשם שעם ישראל הוא אחד עם הקב״ה. ועל כך אומרים שזה נקרא שתי חצאי צורות, שתי חצאי צורות כסף. מה פירוש ״כסף״? כסף הוא מלשון ״נכסוף נכספת״, מלשון תאווה, מלשון כיסופין — עניין האהבה. ומה מבארים? שיהודי צריך להרגיש בנפשו — ולשם כך כל העניין של האהבה בשעת התפילה — שהוא צריך לצאת מכל האהבות שלו. הוא צריך לצאת מכל ענייני התאווה שלו, מכל הרצונות השייכים לענייני עולם הזה. כל הרצונות והתאוות שיש לאדם, עניינים זרים, ענייני הבל, עניינים חומריים וגשמיים, שמצד הגוף והנפש הבהמית, איש ובית וכל הדברים הללו. כשבאים להתפלל, תפילה פירושה לצאת מכל הרצונות שלו. והוא צריך להגיע להרגשה של ״מי לי בשמים ועמך לא חפצתי בארץ״ — ולא יותר; שכל רצונו יהיה רק בקב״ה. ולשם כך בא עניין האהבה בשעת התפילה. ומה מסבירים? שכאשר אדם צריך להתפלל, הוא מרגיש חושך גדול. מביאים
24:56 ״יונתי תמתי״, אז כנסת ישראל רופט ער אן בשם ״תמתי״. זאגט דער מדרש, אז ״תמתי״, דאס איז מלשון ״תאומתי״, איינער פון תאומים. אז אזוי ווי שני תאומים וואס געפינען זיך צוזאמען, וואס יעדער איינער פילט אז ער מוז אנקומען צום צווייטן, און בשעת דער צווייטער איז נישטא, פילט ער זיך כאילו עס איז איין איינציקע זאך. על דרך זה, ״תאומתי״, דער אויבערשטער זאגט אויף אידן אז ער איז כביכול איינס מיט ישראל, אז אזוי ווי עם ישראל איז איינס מיט דעם אויבערשטן. און אויף דעם זאגט מען אז דאס הייסט שתי חצאי צורות, שתי חצאי צורות כסף. וואס איז דער טייטש ״כסף״? כסף איז מלשון ״נכסוף נכספת״, מלשון תאווה, מלשון כיסופין, דער ענין פון אהבה. און וואס איז מען מבאר? אז א איד דארף פילן ביי זיך, און אויף דעם איז דער גאנצער ענין פון אהבה דשעת התפילה, אז א איד דארף ארויסגיין פון אלע זיינע אהבות. ער דארף ארויסגיין פון אלע זיינע ענייני תאווה, אלע רצונות וואס זענען ענייני עולם הזה. וואס א מענטש האט ביי זיך, די אלע רצונות און תאוות, עניינים זרים, ענייני הבל, עניינים חומריים וגשמיים, פון גוף ונפש הבהמית, איש ובית און אלע זאכן. ס׳קומט צו גיין צו דאווענען; דאווענען באדייט, ארויסגיין פון אלע זיינע רצונות. און מען דארף זיין ביי זיך: ״מי לי בשמים ועמך לא חפצתי בארץ״, מער נישט, דער גאנצער רצון זיין נאר דעם אויבערשטן. און אויף דעם קומט דער ענין פון אהבה דשעת התפילה. און וואס איז מען מסביר? אז בשעת א מענטש דארף דאווענען, פילט ער א חשכות גדולה. ברענגט
26:27 את הפסוק שנאמר במרכבה, וזה מה שנאמר כאן בפסוק: ״ועל דמות הכסא דמות כמראה אדם״. קודם לכן נאמר שיש ״ענן גדול״ ויש ״אש מתלקחת״. ומה מבארים? שכאשר יהודי צריך להתפלל, יש אצלו ענן גדול. הוא אינו מצליח להתפלל. הוא מרגיש חושך — הענן, היצר הרע עם הבלבולים של הנפש הבהמית, החומריות והגשמיות, שאינם מניחים לו להתפלל. כשהוא אינו מתפעל מזה, ויש אצלו עבודה [לא ברור] הענן הגדול, נעשית אצלו ״אש מתלקחת״: הוא מתחיל לבעור בעוצמה ובחיות באהבה של שעת התפילה. ועניין האהבה הזאת אצלו הוא למסור את עצמו לגמרי: ״מי לי בשמים ועמך לא חפצתי בארץ״. וכמים הפנים לפנים, כאשר יהודי מעורר את התנועה הזאת, שהוא חצי צורה ואינו רוצה אלא להתאחד עם הקב״ה עצמו ולהיות צורה שלמה, הדבר פועל כיוצא בזה למעלה. כל תאוותו וכל תשוקתו של הקב״ה — ״אני לדודי ועלי תשוקתו״ — כל תשוקתו וכל רצונו הם רק לכנסת ישראל. הקב״ה אינו מתעניין בשום דבר אחר ואינו רוצה לדעת משום דבר אחר. הוא רוצה רק את כנסת ישראל, וכל העולם אינו אלא לצורך זה: כדי שליהודים תהיה הדירה, כדי שיוכלו להתקשר עם הקב״ה. וזהו
26:27 דעם פסוק וואס שטייט אין מרכבה, דאס איז אלץ וואס שטייט דא אינעם פסוק: ״ועל דמות הכסא דמות כמראה אדם״. שטייט פאר דעם אז עס איז פאראן דער ענן גדול, און עס איז פאראן דער אש מתלקחת. וואס איז מען מבאר? אז בשעת א איד דארף דאווענען, איז ביי אים א ענן גדול. ער קען זיך נישט דאווענען. ער פילט חשכות, דער ענן, דער יצר הרע מיט די בלבולים פון דער נפש הבהמית, דעם חומריות וגשמיות, וואס לאזן אים נישט צו דאווענען. בשעת ער ווערט נישט נתפעל פון דעם, און ער האט ביי זיך עבודה [לא ברור] דעם ענן גדול, ווערט ביי אים אש מתלקחת, ווערט ביי אים ברענען מיט א כח, מיט א חיות, אין אהבה דשעת התפילה. און דאס איז דא ביי אים, דער ענין פון דער אהבה איז איבערגעבן זיך אינגאנצן: ״מי לי בשמים ועמך לא חפצתי בארץ״. און כמים הפנים לפנים, בשעת א איד דארף דערוועקן אט די תנועה, אז ער איז א חצי צורה, און ער וויל מער נישט ווי איינס ווערן מיט דעם אויבערשטן אליין, און ווערן א צורה שלימה, איז דאס כמים הפנים לפנים, פועל׳ט דאס למעלה כיוצא בזה. אז דער אויבערשטער, כל תאוותו, כל תשוקתו, ״אני לדודי ועלי תשוקתו״, די גאנצע תשוקה, דער גאנצער רצון פון דעם אויבערשטן, איז מער נישט ווי כנסת ישראל. דער אויבערשטער אינטערעסירט זיך נישט, ער וויל נישט וויסן פון קיין שום אנדערע זאך נישט. ער וויל מער נישט ווי כנסת ישראל, און די גאנצע וועלט איז מער נישט לצורך זה, כדי אידן זאלן האבן, זאלן האבן די דירה, זאלן זיך קענען פארבינדן מיט דעם אויבערשטן. און דאס איז דער
27:55 כל העניין של ״ועשית לך שתי חצוצרות כסף״ — שתי חצאי צורות. ועל כך הוא מסיים ומבאר את הפסוקים: כאשר מתעוררת אצל יהודים הנקודה הזאת, שהוא אינו אלא חצי צורה וכל רצונו הוא רק בקב״ה, והדבר פועל [לא ברור] שגם אצל הקב״ה מתעורר שכל רצונו הוא בישראל, הרי ממילא, ״וכי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם״ — כשבאה מלחמה ויש צר הצורר, הן בגשמיות, ענייני מלחמה כפשוטם בעולם, והן ברוחניות, המלחמה עם היצר — הרבי מסביר: כאשר מתעורר אצל היהודי עניין חצוצרות הכסף, שהוא אינו אלא חצי צורה וכל רצונו הוא רק בקב״ה, [לא ברור], ממילא ״ונושעתם מאויביכם״, מן האויב האמיתי, שהוא הנפש הבהמית והיצר הרע. [לא ברור] היצר הרע שנמצא בעולם ובאדם. וזהו הרי ״ונושעתם מאויביכם״: שנזכה לישועה, שהקב״ה יגאל אותנו מן העניינים הללו. ואחר כך באה תכלית העניין, [לא ברור], ומגיעים להמשך: ״וביום שמחתכם ובמועדיכם ובראשי חדשיכם״, [לא ברור], ״והיו לכם לזכרון לפני ה׳ אלקיכם״. אז נעשה ייחוד קודשא בריך הוא ושכינתיה, הייחוד של הקב״ה וכנסת ישראל, ומגיעים לאחדות האמיתית, שהיא
27:55 דער גאנצער ענין פון „ועשית לך שתי חצוצרות כסף“ — שתי חצאי צורות. און אויף דעם פירט ער אויס, און ער איז מבאר די פסוקים, אז בשעה ס׳הערט זיך אן ביי אידן אָט די נקודה, אז ער איז מער נישט ווי א חצי צורה, און כל רצונו איז נאר אין דעם אויבערשטן, און דאס פועל׳ט [לא ברור], אז ביי דעם אויבערשטן ווערט נתעורר אז כל רצונו איז בישראל. איז במילא, „כי תבואו מלחמה בארצכם על הצר הצורר אתכם“, בשעה ס׳קומט צו א מלחמה און ס׳איז דא דער צר הצורר — סיי בגשמיות, עניני מלחמה, וואס ס׳איז פשוט אין וועלט, און סיי ברוחניות, די מלחמה מיטן יצר — איז דער רבי מסביר: בשעה ס׳ווערט נתעורר ביי דעם אידן די חצוצרות כסף, אז ער איז מער נישט ווי א חצי צורה, און כל רצונו איז נאר אינעם אויבערשטן, [לא ברור], איז במילא „ונושעתם מאויביכם“, פון אמת׳ן אויב, וואס דאס איז די נפש הבהמית און דער יצר הרע. [לא ברור] דער יצר הרע וואס איז אין א וועלט און אין א מענטשן. אבער דאס איז דאך דער „ונושעתם מאויביכם“, וואס מ׳וועט זוכה זיין צו דער ישועה, אז דער אויבערשטער וועט אויסלייזן פון די ענינים. און דערנאך קומט תכלית הענין, [לא ברור], און דערנאך קומט מען צו דעם המשך: „וביום שמחתכם ובמועדיכם ובראשי חדשיכם“, [לא ברור], „והיו לכם לזכרון לפני ה׳ אלקיכם“. אז ס׳ווערט דער יחוד דקודשא בריך הוא ושכינתיה, דער יחוד פון הקדוש ברוך הוא און כנסת ישראל, און מ׳קומט צו צו דעם אמת׳ן אחדות, וואס דאס איז אמת׳ע
29:27 [לא ברור] הגאולה, שבה יהיו היהודים — שחצוצרות המלחמה יסתיימו, וגם כל החושך וכל ההעלמות וההסתרים. ויהיה גלוי בעולם שהיהודים והקב״ה הם שתי חצאי צורות, וממילא יהיה ליהודים רק טוב בגשמיות כפשוטו, למטה מעשרה טפחים. ושנזכה אכן לגאולה השלמה, ״וביום שמחתכם ובמועדיכם״ — השמחה האמיתית, שמחת הגאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו. אמן, כן יהי רצון.
29:27 [לא ברור] הגאולה, וואס אידן וועלן זיין — אז ס׳זאל זיין די חצוצרות פון דער מלחמה, דאס זאל זיך ענדיקן, און די אלע חשכות און די אלע העלמות והסתרים. און ס׳זאל זיין בגילוי בעולם, אז אידן מיטן אויבערשטן זיינען צוויי חצאי צורות, און במילא וועט זיין נאר גוט פאר אידן בגשמיות כפשוטו, למטה מעשרה טפחים. און מיר זאלן טאקע זוכה זיין צו דער גאולה שלימה, „וביום שמחתכם ובמועדיכם“ — די אמת׳ע שמחה, די שמחה פון דער גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו. אמן, כן יהי רצון.