לעבן חסידות · פרק 120 · 2024-03-27 · 23:52
פרשת צו - דעם עומק פון דאנקען השי״ת שטענדיג
תיאור הפרק
מאור עיניים בשם הבעש״ט ד״ה מזמור תודה בסידור עם דא״ח ד״ה ברוך הגומל תרפ״ז
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 אני רוצה לספר סיפור ששמעתי מבעל המעשה, שהיה שם בעצמו. זה היה לפני שנים. בחור אחד למד בישיבת תומכי תמימים בכפר חב״ד. הייתה תקופה שבה עבר התמודדות קשה, היה במצב קשה, ומתוך צער לבו כתב מכתב ושלח אותו לרבי. הוא שפך את לבו במכתב, שלח אותו בדואר וחיכה בכליון עיניים לתשובה — שהרבי ייתן לו עצה וברכה בעניין שעליו ביקש. עבר זמן; בימים ההם כל התהליך של שליחת דואר הלוך ושוב ארך זמן. הרבי קיבל כל כך הרבה מכתבים, ולא תמיד התקבלה תשובה, אבל היה אפשר לקבל תשובה. הבחור היה מודאג, העניין נגע לו מאוד, והוא חיכה בכליון עיניים שהתשובה תגיע. עבר יום ועוד יום ועוד יום, ובינתיים הוא מחכה ומחכה, ומדי פעם נמשך ללכת לדואר. הוא למד בתומכי תמימים בכפר חב״ד, והיה שם בית דואר שאפשר היה ללכת אליו ולבדוק אם אולי הגיע משהו. כך עברו הימים, ולא הגיעה תשובה. הוא מספר שפעם אחת, בערב שבת, בעוד היום גדול —
00:00 איך וויל דערציילן א סיפור, א מעשה וואס איך האב געהערט פון דעם בעל המעשה, וואס ער איז געווען ביי דעם אליין. און דאס איז געווען יארן צוריק. ס׳איז געווען א בחור וואס האט געלערנט אין ישיבת תומכי תמימים אין כפר חב״ד. נו, אמאל איז געווען א צייט וואס ער איז דורכגעגאנגען א שווערע רינגען, א שווערע מצב, און ער האט בצער לבו געשריבן א בריוו און געשיקט צום רבי׳ן. נו, ער האט אויסגעגאסן דאס הארץ און געשריבן, און דאס האט ער געשיקט אויף פאסט, און ער האט געווארט בכליון עינים צו באקומען אן ענטפער. אז דער רבי זאל אים געבן אן עצה, א ברכה אויף דער זאך וואס ער האט געבעטן. נו, ס׳איז אריבערגעגאנגען צייט, ס׳האט גענומען אמאל דעם גאנצן סדר ביז ס׳איז אנגעקומען פאסט אהין און צוריק. און ס׳איז געווען אזוי פיל בריוון וואס דער רבי האט באקומען, נישט אלעמאל איז געווען, אבער מ׳האט געקענט באקומען אן ענטפער. אבער ער איז געווען באזארגט, ס׳איז געווען זייער נוגע ביי זיין זאך, און ער האט געווארט בכליון עינים אז ס׳זאל קומען דער ענטפער. ס׳איז אריבער א טאג און נאך א טאג און נאך א טאג, און דערווייל גייען אריבער די טעג, און ער ווארט און ווארט, און מזמן לזמן האט עס אים געצויגן צום פאסט. ער האט געלערנט אין תומכי תמימים אין כפר חב״ד, איז דארטן געווען אזא בית הדואר, א פלאץ דארטן צו גיין צום פאסט, צו קוקן צי ס׳איז אפשר אנגעקומען. און אזוי גייען אריבער די טעג און ס׳איז נישט דא קיין ענטפער. ס׳איז געווען איינמאל ערב שבת, ער דערציילט, ערב שבת נאך מיטן טאג.
01:30 הבחור ישב לבדו בישיבה לקראת שבת. ומובא עניין מהבעל שם טוב: בערב שבת, לפני מנחה, אומרים את המזמור ״הודו לה׳ כי טוב כי לעולם חסדו. יאמרו גאולי ה׳ אשר גאלם מיד צר״, המזמור העוסק בארבעה שצריכים להודות. זהו מזמור ק״ז בתהילים, המדבר על עניין ההודאה: ארבעה צריכים להודות, ויהודי מודה לקב״ה על שניצל מכל מיני סכנות. הגמרא במסכת ברכות אומרת שמכאן באים ענייני ברכת הגומל וקרבן תודה — כל העניינים שבהם יהודי מודה לקב״ה שהציל אותו מסכנה. מובא בשם הבעל שם טוב שיש לומר את המזמור הזה בערב שבת לפני מנחה. למה? אומר הבעל שם טוב: במשך כל השבוע הנשמה עסוקה ונמצאת בעולם הזה הגשמי, עם כל עבודת הבירורים, עם כל העניינים שבהם יהודי נתון במלחמה בגלות, בענייני העולם הזה. יש בזה בחינה של יורדי הים בענייני העולם הזה, של חולה, רחמנא ליצלן, ברוחניות, ושל הולכי דרכים בחזקת סכנה, עניין המצווה, וכן עניין היושב בבית האסורים. כל העניינים האלה קשורים להולכי דרכים בחזקת סכנה, לכך שיהודי עסוק כל השבוע בעולם הזה
01:30 דער בחור האט זיך געזעצט אליין אין ישיבה פאר שבת, און מ׳דערציילט דא דעם ענין פונעם בעל שם טוב, אז שבת, ערב שבת פאר מנחה, זאגט מען דעם קאפיטל פון „הודו לה׳ כי טוב כי לעולם חסדו, יאמרו גאולי ה׳ אשר גאלם מיד צר“, אז די ארבעה צריכים להודות. דאס איז דאך דער קאפיטל ק״ז אין תהלים, וואס דער קאפיטל רעדט בנוגע דעם ענין פון הודאה, וואס ארבעה צריכים להודות, וואס א איד דאנקט דעם אויבערשטן אויף די ענינים וואס ער איז געראטעוועט געווארן פון כל מיני ענינים פון סכנה, יא, וואס דאס רעדט אין דעם קאפיטל. און די גמרא זאגט אין מסכת ברכות אז דארטן איז דער ענין פון ברכת הגומל און קרבן תודה, די אלע ענינים וואס ברענגען א איד צו דאנקען דעם אויבערשטן וואס האט אים געראטעוועט פון סכנה. מ׳ברענגט בשם הבעל שם טוב, אז ווען עס קומט צו גיין ערב שבת פאר מנחה, זאל מען זאגן דעם קאפיטל. פארוואס? ווייל, זאגט דער בעל שם טוב, אז בשעת א נשמה א גאנצע וואך איז פארנומען און מ׳געפינט זיך אין עולם הזה הגשמי, מיט אלע עבודות הבירורים, מיט אלע ענינים וואס א איד איז במלחמה אין גלות, אין עניני עולם הזה, וואס דאס איז איינע פון יורדי הים אין ענינים פון עולם הזה, איינע פון חולה, רחמנא ליצלן, ברוחניות, און הולכי דרכים בחזקת סכנה, יא, דער ענין פון מצוה, און דער ענין פון יושב בבית האסורים, וואס די אלע ענינים זיינען ענינים פארבונדן מיט הולכי דרכים בחזקת סכנה, פון דעם וואס א איד אין עולם הזה א גאנצע וואך איז פארנומען
03:08 בעניינים גשמיים. כשמגיע יום שישי, בעוד היום גדול, לפני כניסת השבת, יהודי מודה אז לקב״ה על שעבר את הדרך של ״הודו לה׳ כי טוב״. הוא מודה לקב״ה, ״גאולי ה׳״; כעת הוא נכנס למצב של גאולה. העניין הזה מובא בשם הבעל שם טוב בספר מאור עיניים, והוא מובא גם ב[לא ברור]. הבחור ישב ואמר את המזמור בכוונה גדולה מאוד. הוא היה בלב נשבר, שבור לב כל כך, וכמובן, כשהוא אומר את המזמור ומתבונן בו בלב נשבר, כל פסוק הוא אש, כל פסוק בוער. הוא מספר שישב לבדו; השעה הייתה שש, והציבור עוד לא הגיע. הוא ישב בנפרד ואמר בכוונה, עם [לא ברור], כל פסוק שם. כשהגיע לפסוק שבו נאמר ״אסירי עני וברזל״, הרגיש שכל מילה מדברת עליו עצמו, שהוא נמצא בגלות — ״אסירי עני וברזל״, ״ויצעקו אל ה׳ בצר להם״ — וכך הוא אומר את המילים. פתאום הוא שומע צעקה: קוראים בשמו. הוא מרים את ראשו ורואה [לא ברור]. חבר קורא לו ואומר שהיה בבית הדואר וראה שהגיע מכתב בשבילו, על שמו. הבחור ממהר לשם: יש מכתב! סוף־סוף הגיע הזמן. הוא חיכה די והותר; הוא רץ לדואר, ואכן רואה שהגיע מכתב תשובה.
03:08 מיט ענינים גשמיים. אז עס קומט צו גיין פרייטאג נאך מיטן טאג, פאר עס גייט אריין דער שבת, איז דעמאלט דאנקט א איד דעם אויבערשטן אז ער איז דורכגעגאנגען דעם וועג פון „הודו לה׳ כי טוב“. ער דאנקט דעם אויבערשטן, „גאולי ה׳“; ער גייט איצט אריין אין א מצב הגאולה. וואס דאס ברענגט זיך פונעם בעל שם טוב, ס׳ברענגט זיך אין מאור עינים בשם הבעל שם טוב, דער ענין, און ס׳איז אויך געברענגט אין [לא ברור]. איז דער בחור געזעסן און געזאגט דעם קאפיטל מיט דער גרעסטער כוונה, און ער איז געווען זייער לב נשבר, געווען אזוי הארץ־צובראכן, און כמובן, אז ער זאגט דעם קאפיטל און טראכט אריין, יא, מיט א לב נשבר, איז יעדער פסוק א פייער, יעדער פסוק ברענט. ער דערציילט, ער איז געזעסן אליין, ס׳איז געווען שש שעה, דער עולם איז נאך נישט געווען. ער איז געזעסן באזונדער און געזאגט מיט כוונה, מיט [לא ברור], יעדן פסוק דארטן. און אנגעקומען צו דעם פסוק וואס דארטן שטייט „אסירי עני וברזל“, יא, האט ער געפילט יעדעס ווארט צו זיך אליין, אז ער געפינט זיך אין א גלות, און אז „אסירי עני וברזל“, און „ויצעקו אל ה׳ בצר להם“, און אזוי זאגט ער די ווערטער. פלוצלינג הערט ער א געשריי, מ׳שרייט זיין נאמען. ער הייבט אויף דעם קאפ, און ער זעט [לא ברור]. א חבר רופט אים, זאגט אים, אז ער איז געווען אין בית הדואר, אויפן פאסט, און האט געזען אז ס׳איז פאר אים אנגעקומען א בריוו אויף זיין נאמען. נו, קומט דער בחור, יא, אין איילעניש, נו, א בריוו איז דא, נו, שוין צייט. גענוג לאנג האט ער געווארט; ער לויפט אהין צום פאסט. און טאקע, זעט ער אז עס איז אנגעקומען דעם בריוו, אן ענטפער.
04:50 [לא ברור] הברכה, העצה והדברים שקיבל — לנחת נפשו. פרשת השבוע, פרשת צו, עוסקת בעניין של ״הודו לה׳ חסדו״, בעניין קרבן תודה. ״וזאת תורת זבח השלמים אשר יקריב לה׳. אם על תודה יקריבנו״ — על קרבן תודה אנו לומדים בפרשת השבוע. רש״י מביא שיש להביא קרבן תודה על ארבעה דברים: חולה שנתרפא, יורדי הים, הולכי מדברות ומי שישב בבית האסורים. אלו ארבעת המקרים שבהם צריך להודות לה׳ על חסדו, להודות לקב״ה על הניסים והנפלאות שעשה. בזמן הבית נעשתה ההודאה באמצעות קרבן התודה. וכשמעיינים בקרבן תודה, מוצאים בו כמה פרטים מעניינים. ראשית, לקרבן תודה יש דינים מיוחדים, ובהם שהוא בא עם לחם. ולא לחם אחד, אלא צריך להביא ארבעים לחמים. מתוך ארבעים הלחמים, שלושים הם משלושה סוגי מצה, ועשרה — חמץ. זה שונה מכל המנחות, שצריכות להיות דווקא מצה. ״כל המנחות באות מצה״, כפי שאומרת הגמרא, חוץ משתיים; ואחת מהן היא מנחת התודה.
04:50 [לא ברור] די ברכה, די עצה, די ענינים וואס ער האט באקומען, למנוחת נפשו. היינטיגע סדרה, פרשת צו, איז די סדרה וואס רעדט פון דעם ענין פון „הודו לה׳ חסדו“, דעם ענין פון קרבן תודה. „וזאת תורת זבח השלמים אשר יקריב לה׳. אם על תודה יקריבנו“ — דעם ענין פון קרבן תודה לערנען מיר אין היינטיגער סדרה. רש״י ברענגט, אז א קרבן תודה דארף מען ברענגען פאר די פיר ענינים: א חולה שנתרפא, יורדי הים, הולכי מדברות און איינער וואס איז געזעסן בבית האסורים. דאס זענען די פיר ענינים ביי וועלכע מען דארף מודה זיין לה׳ חסדו, דאנקען דעם אויבערשטן אויף די נסים און נפלאות וואס ער האט געטאן. בזמן הבית איז דאס געווען דער ענין פון קרבנות, דער קרבן תודה. און ווען מען קוקט אריין אין קרבן תודה, געפינט מען כמה ענינים, אינטערעסאנטע ענינים. ראשית, דער קרבן תודה האט זייער ספעציעלע ענינים, צווישן זיי אז דער קרבן תודה קומט צוזאמען מיט ברויט, לחם. און נישט איין לחם, נאר פערציג ברויטלעך דארף מען ברענגען. פון די פערציג ברויטן זענען דרייסיג פון דריי סוגים מצה, און צען פון חמץ. דאס איז דאך אנדערש ווי אלע מנחות, וואס דארפן זיין דווקא מצה. כל המנחות באות מצה, ווי די גמרא זאגט, חוץ פון צוויי; און איינע פון זיי איז די מנחה פון תודה.
06:54 בקרבן תודה, עשרה מתוך ארבעים הלחמים הם חמץ, ושלושת הסוגים האחרים הם מצה. לכן אומרים שבערב פסח אי אפשר להביא קרבן תודה, כי יש בו חמץ. בשונה מקרבנות אחרים שמביאים, דווקא בקרבן תודה יש לא רק מצה אלא גם חמץ. מה הנקודה בזה? אחר כך אנו מוצאים עוד מאמר חז"ל במדרש, בפרשת השבוע, פרשת צו: ״כל הקרבנות עתידין ליבטל חוץ מקרבן תודה״. זהו עניין מיוחד נוסף בקרבן תודה: יבוא זמן שבו כל הקרבנות יתבטלו, וקרבן תודה לא יתבטל. מה פירוש ״כל הקרבנות עתידין ליבטל״? שואלים המפרשים: מה זאת אומרת שלא יהיו קרבנות לעתיד לבוא? הרי אנו אומרים בתפילת מוסף ״ושם נעשה לפניך כמצות רצונך״. אנו מחכים לגאולה, שבה בית המקדש ייבנה ונוכל להקריב קרבנות. מה הכוונה שכל הקרבנות יתבטלו? יש מי שאומר שמדובר בקרבנות יחיד, ולא בקרבנות ציבור. קרבנות ציבור יהיו כמצות רצונך, אבל קרבנות יחיד באים בגלל חטאים ועוונות; כשמשיח יבוא, לא יהיו חטאים ועוונות. לכן לא יהיו קרבנות יחיד, אבל קרבן תודה יהיה. זהו אחד הביאורים בעניין. אבל הביאור בחסידות הוא ש״בטל״ אין פירושו שיפסיק להתקיים. עניין דומה יש גם בנוגע לפורים: חז"ל אומרים, והרמב"ם מביא, ש״כל המועדים עתידין ליבטל חוץ מפורים״. מה פירוש הדבר? הרי פשוט שלא ייתכן שפסח, חלילה, לא יהיה.
06:54 ביי תודה קומען צען פון די פערציג לחמים פון חמץ, און די דריי אנדערע סוגים זענען מצה. דערפאר זאגט מען, אז ערב פסח קען מען נישט ברענגען א קרבן תודה, ווייל עס איז דאך חמץ אין דעם. ביי אנדערע קרבנות וואס מען ברענגט, און דווקא קרבן תודה, איז דא נישט נאר מצה, נאר אויך חמץ. וואס איז די נקודה? דערנאך געפינען מיר נאך א מאמר חז״ל אין מדרש, אין היינטיגער סדרה פרשת צו, אז כל הקרבנות עתידין ליבטל חוץ מקרבן תודה. דאס איז נאך א באזונדערער ענין ביים קרבן תודה: עס וועט זיין א זמן ווען אלע קרבנות וועלן בטל ווערן, און דער קרבן תודה וועט נישט בטל ווערן. וואס איז דער פשט, כל הקרבנות עתידין ליבטל? פרעגן די מפרשים: וואס מיינט, ס׳וועלן נישט זיין קיין קרבנות לעתיד לבוא? מיר זאגן דאך אין תפילת מוסף „ושם נעשה לפניך כמצות רצונך“. מיר ווארטן אויף די גאולה, ווען דער בית המקדש וועט אויפגעבויט ווערן און מען וועט קענען ברענגען קרבנות. וואס הייסט אז אלע קרבנות וועלן בטל ווערן? איז דא איינער וואס זאגט אז דאס רעדט זיך פון קרבנות יחיד, נישט פון קרבנות ציבור. קרבנות ציבור וועלן זיין כמצות רצונך, אבער קרבנות יחיד קומען צוליב חטאים ועוונות; ווען משיח וועט קומען, וועלן נישט זיין קיין חטאים ועוונות. דערפאר וועלן די קרבנות יחיד נישט זיין, אבער קרבן תודה וועט זיין. דאס איז איינע פון די ביאורים אין דעם. אבער דער ביאור אין חסידות איז, אז „בטל“ מיינט נישט אז עס וועט אויפהערן צו זיין. עס איז דא אזא ענין אויך בנוגע פורים: חז״ל זאגן, און דער רמב״ם ברענגט, אז כל המועדים עתידין ליבטל חוץ מפורים. וואס איז דער פשט? פשוט איז דאך נישט מעגליך אז פסח וועט חלילה נישט זיין.
08:46 חס ושלום. הרי יהיו לנו ימים טובים לעתיד לבוא. אלא ש״ליבטל״ פירושו שבהשוואה לגילוי הגדול שיהיה אז, הם יהיו כמו נר באור יום. הנר אמנם דולק, אבל לא רואים את אורו, כי אור השמש חזק כל כך. כך יהיה עם כל הימים הטובים: האור שלהם לא יהיה בר־השוואה לגילוי שיהיה אז. אבל בנוגע לפורים מבואר בחסידות שהגילוי של פורים ישמור גם אז על האור המיוחד שלו. באופן הזה מבארים בחסידות גם בנוגע לקרבן תודה: כל הקרבנות יהיו, אבל בהשוואה לגילויים הגדולים שלעתיד לבוא הם יהיו כאילו בטלים; קרבן תודה, לעומת זאת, ישמור גם אז על האור המיוחד שלו. וזוהי הנקודה הגדולה. מה כל כך גדול בקרבן תודה, עד שאומרים ״כל הקרבנות עתידין ליבטל חוץ מקרבן תודה״? המדרש אומר בהמשך גם בנוגע לשירות, ש״כל השירות עתידין ליבטל חוץ ממזמור לתודה״. ״מזמור לתודה״, הפרק בתהילים שמתחיל ״הריעו לה׳ כל הארץ״, גם הוא לא יתבטל אז. כל זה קשור לאותה נקודה. מהי הנקודה? מבואר בחסידות ש״מזמור לתודה״ עוסק בהודאה. זהו עצם העניין, היסוד של הגילוי של משיח: להודות לקדוש ברוך הוא ולהודות לו על הטוב.
08:46 חס ושלום. מיר וועלן דאך האבן די ימים טובים לעתיד לבוא. אבער „ליבטל“ מיינט, אז אין פארגלייך מיט דעם גרויסן גילוי דעמאלט וועלן זיי זיין ווי א ליכט אין העלן טאג. דאס ליכט ברענט טאקע, אבער מען זעט עס נישט, וויבאלד עס איז דא אזא גרויסע ליכטיגקייט פון דער זון. אזוי וועלן אלע ימים טובים זיין: זייער ליכטיגקייט וועט נישט זיין פארגלייכבאר מיט דעם גילוי דעמאלט. אבער בנוגע פורים ווערט מבואר אין חסידות, אז דער גילוי פון פורים וועט אויך דעמאלט האבן זיין באזונדערע ליכטיגקייט. אויף דעם אופן מבארט מען אין חסידות אויך בנוגע קרבן תודה: אלע קרבנות וועלן זיין, אבער אין פארגלייך מיט די גרויסע גילויים לעתיד לבוא וועלן זיי זיין ווי בטל; קרבן תודה אבער וועט אויך דעמאלט האבן זיין באזונדערע ליכטיגקייט. און דאס איז די גרויסע נקודה. וואס איז אזוי גרויס אין קרבן תודה, אז מען זאגט „כל הקרבנות עתידין ליבטל חוץ מקרבן תודה“? דער מדרש זאגט ווייטער אויך בנוגע שירות, אז כל השירות עתידין ליבטל חוץ ממזמור לתודה. „מזמור לתודה“, דער קאפיטל אין תהלים, „הריעו לה׳ כל הארץ“, וועט אויך דעמאלט נישט בטל ווערן. דאס אלעס איז פארבונדן מיט דער זעלבער נקודה. וואס איז די נקודה? עס ווערט מבואר אין חסידות, אז „מזמור לתודה“ רעדט פון הודאה. דאס איז דער עצם, דער יסוד פון דעם גילוי פון משיח: מודה זיין און דאנקען דעם אויבערשטן.
10:28 הודו — זהו עניין אחד של ״מודים״. יש לנו בחסידות, בכללות, שני עניינים ביחס לקדוש ברוך הוא: עניין ההשגה ועניין ההודאה. השגה היא שכל. שכל, טעם ודעת, הן מדרגות של גילוי. האדם מגיע לזה באמצעות השכל. ובכללות, זהו [לא ברור]. חסידות מסבירה שיש מדרגות באלוקות. מה קורה בעולם? [לא ברור] זוהי מדרגה של גילוי, שמתלבשת במה שלומדים. וזה מביא לדברי חז"ל: ״מה הנפש ממלאת את הגוף, כך הקדוש ברוך הוא ממלא את העולם״. האדם מבין שכשם שהנפש נמצאת בגוף, כך הקדוש ברוך הוא מחיה את העולם. מסתכלים על העולם ורואים אלוקות. ״שאו מרום עיניכם וראו מי ברא אלה״; רואים את הגדולה בפרטים, שהוא מחיה את הכול בכל רגע ורגע. וזוהי השגה. זו העבודה שמצד שכל, טעם ודעת. אבל יש עניינים שלמעלה מהשכל. זוהי המדרגה של [לא ברור]. זוהי המדרגה של ״למעלה יש ולמטה אין״. אלוקות היא המציאות האמיתית. וזו העבודה בדרך הודאה. היא מבטלת את השכל. מבינים שלא רק שהאלוקות מחיה את העולם; אין זה כל עניינו של הקדוש ברוך הוא, שהוא
10:28 הודו, דאס איז איין ענין פון מודים. מיר האבן אין חסידות צוויי ענינים פון השי״ת בכללות: דער ענין פון השגה און דער ענין פון הודו. השגה איז שכל. שכל, טעם ודעת, דאס זענען מדרגות פון גילוי. א מענטש קומט דורך שכל צו דעם. אז בכללות איז דאס [לא ברור]. חסידות דערקלערט אז אלקות האט מדרגות. וואס טוט זיך אין דער וועלט? [לא ברור] דאס איז א מדרגה פון גילוי, וואס איז מתלבש אין דעם וואס מען לערנט. און דאס ברענגט די דברי חז״ל: ״מה הנפש ממלא את הגוף, כך הקדוש ברוך הוא ממלא את העולם״. א מענטש פארשטייט אז אזוי ווי די נפש איז אין דעם גוף, אזוי איז דער אייבישטער מחיה די וועלט. מען קוקט אויף דער וועלט, אויף דעם עולם, און מען זעט אלקות. ״שאו מרום עיניכם וראו מי ברא אלה״; מען זעט די גרויסקייט אין די פרטים, אז ער איז מחיה יעדן רגע ורגע. און דאס איז השגה. דאס איז די עבודה מצד שכל, טעם ודעת. אבער ס׳זענען דא ענינים וואס זענען העכער פון שכל. דאס איז די מדרגה פון [לא ברור]. דאס איז די מדרגה פון ״למעלה יש ולמטה אין״. אלקות איז דער אמת׳ער מציאות. און דאס איז די עבודה בדרך הודו. דאס איז מבטל דעם שכל. מען פארשטייט אז נישט נאר איז אלקות מחיה דעם עולם; נישט דאס איז דער גאנצער אייבישטער, וואס ער
12:19 בורא העולמות. אף שהקדוש ברוך הוא בורא עולמות, ומחיה ומהווה ומקיים אותם, הוא נעלה מכך הרבה יותר. מהותו ועצמותו, הקדוש ברוך הוא עצמו, אינם בערך כלל לכל השבח והגדולה שבבריאת העולמות. וכשמדובר בעניין הזה, אי אפשר לתפוס אותו בהשגה. אפשר לתפוס אותו רק בהודאה. ״מודים אנחנו לך״. האדם מודה למהותו ועצמותו, ״לך״, ומתמסר אליו. זוהי הודאה. כמו ״מודים חכמים לרבי מאיר״: הם סברו אחרת, ובכל זאת הודו שהוא צודק. כך מודים לקדוש ברוך הוא. האדם יודע: כמה שהוא מבין, הוא אינו מבין. והוא מתמסר ואומר: אני מודה שזו האמת. ועניין ההודאה הוא כלפי מהותו ועצמותו; זוהי המדרגה הגבוהה ביותר בעבודת השם. ועל כך אומרים שזוהי עיקר העבודה שלעתיד לבוא. כשמשיח יבוא, כמה שנבין ונבין ונבין, הגילוי האמיתי של העצמות יהיה לעתיד לבוא, ואז יהיה העניין האמיתי של הודאה, של ״מזמור לתודה״. עכשיו, מה הקשר של זה לקרבן תודה שיהודי מביא בחיי היום־יום, כהודאה לקדוש ברוך הוא על הניסים שעשה לו? גם כאן פשוט שזהו עניין ההודאה: האדם מסכים וקולט שבעצם לא מגיע לו דבר.
12:19 איז דער באשעפער פון עולמות. כאטש דער אייבישטער באשאפט עולמות, און איז מחיה ומהוה ומקיים, אבער דער אייבישטער איז אסאך העכער דערפון. מהות ועצמות, דער אייבישטער אליין, איז באין ערוך אינגאנצן צו דער גאנצער שבח וגדולה פון בריאת עולמות. און ווען עס רעדט זיך וועגן דעם ענין, קען מען דאס נישט נעמען מיט השגה. דאס קען מען נאר נעמען מיט הודאה. ״מודים אנחנו לך״. א מענטש איז מודה צו מהות ועצמות, ״לך״, אז ער גיט זיך איבער. דאס איז הודאה. אזוי ווי ״מודים חכמים לרבי מאיר״: זיי האבן געהאלטן פארקערט, און דאך זענען זיי מודה געווען אז ער איז גערעכט. אזוי איז מען מודה דעם אייבישטער. ער ווייסט: אויף וויפל ער פארשטייט, פארשטייט ער נישט. און ער גיט זיך איבער און זאגט: איך בין מודה אז דאס איז דער אמת. און דער ענין ההודאה, דאס איז צו מהות ועצמות; דאס איז די העכסטע מדרגה אין עבודת השם. און אויף דעם זאגט מען אז דאס איז דער עיקר עבודה שלעתיד לבוא. ווען משיח וועט קומען, וויפל מען פארשטייט און פארשטייט און פארשטייט, אבער דער אמת׳ער גילוי עצמות וועט זיין לעתיד לבוא, און דעמאלט וועט זיין דער אמת׳ער ענין פון הודאה, פון ״מזמור לתודה״. איצט, וואס האט עס צו טאן מיט דעם קרבן תודה וואס א איד ברענגט אין טאג־טעגלעכן לעבן, וואס א איד ברענגט אלס הודאה פאר דעם אייבישטער אויף זיינע ניסים? איז אויך גאנץ פשוט אז דאס איז דער ענין הודאה: וואס א מענטש איז מסכים און ער דערהערט אז בעצם קומט זיך אים גארנישט.
13:50 יש חולה שנתרפא, ויש יורדי הים שעלו, ויש יושב בבית האסורים, וכן הולכי מדבריות. אלו מצבים שעל פי דרך הטבע יש בהם סכנה. והאדם מבין שעל פי שכל הוא בעצם חייב, מצד ענייניו, מצד מה ש״ידע איניש בנפשיה״ — כל אדם יודע בעצמו — וממילא לא מגיע לו דבר. ואף על פי כן הקב״ה עוזר לנו, מוציא אותנו, ונותן לאדם לחיות ולעבור את כל הדברים האלה ולהינצל מן הסכנה. וזה לא רק בגשמיות. ארבעת העניינים שעליהם אומרים ״ארבעה צריכים להודות״ קיימים גם בניסים ונפלאות שבכל יום עמנו. ועל כך יהודי אומר ״מודים אנחנו לך״. יהודי יודע את האמת: על פי שכל לא מגיע לו דבר. הקב״ה אינו חייב לו — אי אפשר, לא, אי אפשר לתבוע זאת על פי שכל. זהו עניין ההודאה והביטול שלמעלה מן השכל, שיהודי מוסר את עצמו לקב״ה למעלה מטעם ודעת. וכך גם בעבודת השם הרוחנית. כמו שהבעל שם טוב אומר, כל ארבעת העניינים הללו קיימים בעבודת השם הרוחנית. וגם בעבודת השם זה אותו עניין: אצל יהודי צריך להיות העניין של ״מזמור לתודה״, הודאה וביטול שלמעלה מטעם ודעת, כפי שמבואר בחסידות [לא ברור].
13:50 ס׳איז דא דער חולה שנתרפא, און ס׳איז דא די יורדי הים שעלו, און ס׳איז דא דער יושב בבית האסורים, יא, און על דרך זה הולכי מדבריות. דאס זענען ענינים וואס על פי דרך הטבע איז דאס א מצב פון סכנה. און דער מענטש פארשטייט אז על פי שכל איז ער בעצם חייב, מצד זיינע ענינים, מצד דעם וואס ״ידע איניש בנפשיה״ — יעדער מענטש ווייסט — איז במילא קומט זיך אים גארנישט. און אף על פי כן העלפט דער אייבישטער אונז אויף, און ער נעמט אונז ארויס, און ער העלפט אונז, און ער גיט א מענטשן אז ער זאל לעבן דורך אלע ענינים, אז ער גייט דורך פון דער סכנה. דאס איז נישט נאר בגשמיות. די פיר ענינים, וואס אויף זיי זאגט מען ״ארבעה צריכים להודות״, זענען אויך אין די ניסים ונפלאות שבכל יום עמנו. איז אויף דעם זאגט א איד ״מודים אנחנו לך״. א איד ווייסט דעם אמת: על פי שכל קומט זיך אים גארנישט. דער אייבישטער דארף נישט, ער קען נישט — ניין, קען נישט על פי שכל. איז דער ענין פון הודאה און ביטול, וואס איז למעלה מן השכל, אז א איד איז זיך איבערגעגעבן צום אייבישטער העכער פון טעם ודעת. און על דרך זה איז אין עבודת השם הרוחנית אויך. ווי דער בעל שם טוב זאגט, אז די אלע פיר ענינים זענען פאראן אין עבודת השם הרוחנית. און אין עבודת השם איז אויך דער זעלבער ענין: אז ביי א אידן דארף זיין דער ענין פון ״מזמור לתודה״, דער הודאה און ביטול שלמעלה מטעם ודעת. ווי ס׳ווערט מבואר אין חסידות [לא ברור].
15:19 יש ביאור שלם על ארבעת העניינים הללו בעבודת השם. אחד הביאורים מופיע במאמרים של אדמו״ר הריי״צ. יש מאמר של אדמו״ר הריי״צ על ״ברוך הגומל לחייבים טובות שגמלני טוב״. זה היה כשאדמו״ר הריי״צ ישב במאסר ועבר את צרותיו הקשות ביותר, כשאסרו אותו בסכנת נפשות ממש, עם גזר דין היפך החיים. ובניסים גלויים, בג׳ תמוז, הוא יצא מן המאסר ואחר כך הלך לגלות; ובי״ב תמוז, יום הולדתו, הוא יצא, והיה הנס הגדול והשחרור והגאולה של י״ב תמוז. אדמו״ר הריי״צ אמר את המאמר ״ברוך הגומל לחייבים טובות שגמלני טוב״ ממש ביום שקיבל את הבשורה, או ביום שלאחריו. אחר כך, בשבת, כשכבר היה בביתו, לאחר שחזר לפטרבורג, ללנינגרד, הוא בירך הגומל ליד הבימה, בקריאת התורה, ואז אמר שוב את המאמר, באריכות ובהרחבה רבה יותר. המאמר מבאר מה הם העניינים הללו ברוחניות. הוא אומר שירידת הנשמה למטה היא עניין של ״כל הדרכים בחזקת סכנה״. הנשמה יורדת לכאן למטה, ושם קיימים ארבעת העניינים. מהם ארבעת העניינים? בעבודת נפש האדם יש העניין שנקרא ״חולה״. מהי הגדרתו של חולה? חולה קשור לטמטום המוח ולטמטום הלב.
15:19 דער גאנצער ביאור אין די ד׳ ענינים וואס זיינען אין עבודת השם. איינער פון די ביאורים איז פאראן אין די מאמרים פון דעם רבי׳ן ריי״צ. עס איז דא פון דעם רבי׳ן ריי״צ א מאמר אויף „ברוך הגומל לחייבים טובות שגמלני טוב“. דאס איז געווען ווען דער פריערדיקער רבי איז געזעסן אין תפיסה, דורך זיינע גרעסטע צרות, ווען מען האט אים ארעסטירט מיט סכנת נפשות ממש, מיט א גזר דין היפך החיים. און בניסים גלויים איז ער, ג׳ תמוז, ארויסגעגאנגען פון תפיסה און שפעטער געגאנגען אין גלות; און י״ב תמוז, דער טאג פון זיין יום הולדת, איז ער ארויסגעגאנגען, און ס׳איז געווען דער גרויסער נס און שחרור און גאולה פון י״ב תמוז. דער פריערדיקער רבי, דעם טאג ממש וואס ער האט באקומען די בשורה, אדער דעם טאג נאכדעם, האט ער געזאגט דעם מאמר „ברוך הגומל לחייבים טובות שגמלני טוב“. שפעטער, שבת, ווען ער איז געווען ביי זיך אין דער היים, צוריקגעקומען אין פעטערבורג, אין לענינגראד, האט ער דעמאלט געזאגט הגומל ביי דער בימה, ביי קריאת התורה, און דעמאלט האט ער נאכאמאל געזאגט דעם מאמר מיט מער אותיות, מיט מער הרחבה. דער מאמר טייטשט ארויס וואס די ענינים זיינען ברוחניות. ער זאגט, ירידת הנשמה למטה איז דער ענין פון „כל הדרכים בחזקת סכנה“. די נשמה קומט אראפ דא למטה, איז פאראן די ד׳ ענינים. וואס זיינען די ד׳ ענינים? אין עבודת נפש האדם איז דא דער ענין וואס מען זאגט „חולה“. חולה, וואס איז דער גדר פון חולה? חולה איז פארבונדן מיט טמטום המוח און טמטום הלב.
16:53 כך הוא אומר כאן במאמר. זהו החולה ברוחניות. כפי שמבואר, חולי הוא עניין של טמטום המוח וטמטום הלב. כלומר, מוחו של יהודי הוא מוח בריא, שצריך להבין את גדלות ה׳ ולחוש בה עונג, והלב צריך לחוש אהבה ויראה. והסדר הרגיל הוא שכאשר אדם מבין אלוקות, מתעוררות אצלו אהבה ויראה. אבל לפעמים יש מצב שבו, מצד ריבוי התאוות, מאכלות אסורות ואפילו דברים מותרים, נוצר טמטום מוחו ולבו של אדם. זהו החולה שבחזקת סכנה, החולה ברוחניות. ויש גם העניין של יושב בבית האסורים. יושב בבית האסורים הוא אדם שמצד עצמו נמצא בשלמות, אבל הוא כלוא בבית האסורים, ״אסירי עני וברזל״. כלומר, אדם צריך להיות בעל הבית על עצמו, להיות מסוגל להתנהל במקום שבו הוא נמצא, לעשות את מה שהוא צריך לעשות ולפעול על סביבתו, להיות משפיע. אבל כשאחרים מנהלים אותו, מקיפים אותו בכבלי עני וברזל, והוא אינו יכול להסתדר ואינו יכול להשפיע, הוא מגיע למצב של יושב בבית האסורים. הוא נמצא בעניות ואינו יכול להאיר את המקום; אדרבה, הסביבה מקיפה אותו ועושה אותו לכלי שלה, רחמנא ליצלן. ויש גם העניין של
16:53 אזוי זאגט ער דא אין מאמר. דאס איז דער חולה ברוחניות. ווי עס ווערט מבואר, חולה איז דער ענין פון טמטום המוח און טמטום הלב. דאס הייסט, אז דער מוח פון א איד איז א געזונטער מוח, וואס דארף פארשטיין גדלות ה׳ און דארף האבן א געשמאק אין גדלות ה׳, און דאס הארץ דארף האבן אהבה ויראה. און דער סדר הרגיל איז אז א מענטש, ווען ער פארשטייט אלקות, ווערט ביי אים אהבה ויראה. אבער אמאל איז פאראן א מצב וואס מצד ריבוי התאוות, מאכלות אסורות און אפילו מותרות, איז דא טמטום מוחו ולבו של אדם. און דאס איז דער חולה בחזקת סכנה, דער חולה ברוחניות. און נאך איז פאראן דער ענין פון יושב בבית האסורים. יושב בבית האסורים איז אז א מענטש געפינט זיך בשלימות, אבער ער בלייבט אין א בית האסורים. „אסירי עני וברזל“. וואס דאס מיינט, אז א מענטש דארף זיין א בעל־הבית אויף זיך, און ער דארף קענען זיך אויפפירן מיט דעם פלאץ, און ער דארף קענען טאן וואס ער דארף, און אויפפירן זיך מיט דעם ארום זיך, זיין א משפיע. בשעת אבער אנדערע פירן אים ארום, און מען נעמט אים ארום מיט כבלי עני וברזל, און ער קען זיך נישט מסדר זיין, קען נישט משפיע זיין, ווערט ביי אים א מצב פון יושב בבית האסורים. ער געפינט זיך אין עניות און ער קען נישט דארטן טאן, מאכן ליכטיג דעם ארט; נאר אדרבה, די סביבה נעמט אים ארום און מאכט אים א כלי, רחמנא ליצלן. און נאך איז פאראן דער ענין פון
18:16 יורדי הים. כפי שמבואר במאמר, עניין הים קשור למים הזידונים, למים רבים, לטרדות הפרנסה, לריבוי הטרדות בעולם הזה. כל אלה מקיפים את האדם ומטלטלים אותו לגמרי בעבודת השם. ויש גם העניין של מדבר, רחמנא ליצלן, ״מדבר אשר לא ישב אדם שם״: שממה, ריקנות, דברים בטלים וליצנות. אדמו״ר הזקן אומר בתניא שהוללות וליצנות ודברים בטלים, וכל העניינים האלה, עושים את האדם שומם וריק, עד שהוא נמצא במצב של מדבר שממה, רחמנא ליצלן, שאין בו גדלות ה׳, אין בו גילוי אלוקות ואין רוחניות בחייו. אלו ארבעת העניינים שאדמו״ר הריי״צ מבאר שם במאמר, שעליהם נאמר ״ארבעה צריכים להודות״. אז הקב״ה — מהי העצה? מהי העצה למצב של ״כל הדרכים בחזקת סכנה״? העצה היא הודאה. הדרך לצאת מכל המקומות ומכל המצבים הללו היא שעבודתו של יהודי אינה רק מצד השכל, אלא גם מצד ההודאה: הודאה, ביטול וקבלת עול. ועניין ההודאה — הרי אנחנו כאן במגילת פורים. אנחנו יוצאים מפורים, שכל עניין נס פורים קשור ב״יהודי״, ״איש יהודי״. כן, כל הכופר בעבודה זרה…
18:16 יורדי הים. ווי מבואר אין דעם מאמר, דער ענין פון ים איז פארבונדן מיט די מים הזידונים, מים רבים, די טרדות פון פרנסה, די ריבוי הטרדות אין עולם הזה. וואס דאס נעמט ארום דעם מענטשן און ווארפט אים אריין אינגאנצן אין עבודת השם. און נאך איז פאראן דער ענין פון מדבר, רחמנא ליצלן, דער ענין פון מדבר, א מדבר אשר לא ישב אדם שם. פוסטקייט, ליידיקייט, דער ענין פון דברים בטלים, ליצנות. דער אלטער רבי זאגט אין תניא, אז הוללות און ליצנות און דברים בטלים, און די אלע ענינים, דאס מאכט א מענטש פוסט און וויסט, אז ער געפינט זיך אין א מצב פון מדבר שממה, רחמנא ליצלן, וואס ס׳איז נישט דא דארטן קיין גדלות ה׳, נישט דא דארטן קיין גילוי אלקות, נישט קיין רוחניות אין זיין לעבן. דאס איז וואס דער רבי ריי״צ איז מבאר דארטן אין דעם מאמר, די ד׳ ענינים וואס „ארבעה צריכים להודות“. איז דער אויבערשטער אויף וואו — וואס איז די עצה? וואס איז די עצה פון „כל הדרכים בחזקת סכנה“? די עצה איז הודאה. די עצה, אזוי ארויסקריכן פון די אלע ארטער, פון די אלע ענינים, איז בשעת ביי א אידן איז ביי אים די עבודה נישט נאר מצד השכל, נאר די עבודה איז מצד ההודאה. הודאה, ביטול און קבלת עול. דער ענין פון הודאה, און מיר געפינען זיך דא אין דער מגילה פון פורים. קומט ארויס פון פורים, וואס דער גאנצער ענין פון נס פורים איז פארבונדן מיט יהודי, „איש יהודי“. יא, כל הכופר בעבודה זרה…
19:45 הגמרא אומרת שכל הכופר בעבודה זרה נקרא יהודי. עניינו של יהודי הוא שהוא מסור בדרך של הודאה, ביטול ומסירות נפש, בכוח התמימות. וכל הנס של פורים, כפי שמבואר, היה בזכות ההודאה ומסירות הנפש שהיו אצל היהודים. וזה גרם לנחת רוח, לגילוי הגדול ביותר של עניינו של פורים, שעליו אומרים שאפילו [לא ברור]. על דרך זה, ישנה הודאה גם בעבודת השם, וזהו עניינו של קרבן תודה. זה מה שמבואר בפרשה: ״אם על תודה יקריבנו״. וכאן בא חידוש נפלא: דווקא בקרבן תודה היו לא רק מצות, אלא גם חמץ. מה הביאור בזה? בעל המאמר מסביר: עניינו של חמץ, וההבדל בין מצות לחמץ, הוא שמצה היא בצק שאין בו עניין של ישות. מצה היא תכלית הביטול. חמץ הוא ישות. החמץ מורה על גאווה, על מציאות, על ישות. כלומר, בחמץ יש [לא ברור], ולכן בפסח אוכלים מצות. פסח הוא חג האמונה, וכאן צריכה להיות אמונה טהורה; שלא יתערב בה שום עניין של גאווה וישות. ולכן לא אוכלים חמץ. אבל כשמגיע חג השבועות, בגילוי של מתן תורה, אז צריכים להיות שתי הלחם, ״חמץ תאפינה״. הרבי מסביר: מה ההסבר בזה? מה העניין? ב...
19:45 די גמרא זאגט אז כל הכופר בעבודה זרה נקרא יהודי. דער ענין פון יהודי איז אז ער איז איבערגעגעבן בדרך הודאה וביטול און מסירת נפש, דער כח פון תמימות. און דער גאנצער נס פון פורים, ווי עס איז מבואר, איז געווען דורך די הודאה און מסירת נפש וואס איז געווען ביי אידן. און דאס האט געמאכט דעם נחת רוח, דעם גרעסטן גילוי פון דעם ענין פון פורים, וואס מען זאגט אז אפילו [לא ברור]. על דרך זה, הודאה אויך אין עבודת השם, וואס איז דער ענין פון קרבן תודה. דאס איז וואס אין דער פרשה איז מבואר: ״אם על תודה יקריבנו״. אויף דעם קומט דער חידוש נפלא, אז דווקא אין קרבן תודה איז געווען נישט נאר מצות, נאר אויך חמץ. וואס איז דער ביאור? דאס איז דער בעל־המאמר מסביר: דער ענין פון חמץ, דער חילוק צווישן מצות און חמץ, איז אז מצות איז א טייג וואס עס איז נישט דא קיין ענין פון ישות. מצות איז תכלית הביטול. חמץ איז ישות. חמץ באווייזט אויף גאוה, אויף מציאות, אויף ישות. דאס הייסט אז מיט חמץ איז דא [לא ברור], און דערפאר פסח עסט מען מצות. פסח איז א חג האמונה, און דא דארף זיין א ריינע אמונה; עס זאל נישט זיין אריינגעמישט קיין שום ענין פון גאוה און ישות. און דערפאר עסט מען נישט קיין חמץ. ווען עס קומט אבער חג השבועות, ביי גילוי פון מתן תורה, דעמאלט דארף זיין שתי הלחם, ״חמץ תאפינה״. דער רבי איז מסביר: וואס איז די הסברה בזה? וואס איז דער ענין? אין
21:16 בתחילת העבודה צריך להיות [לא ברור] מחמץ. אמונה שמעורב בה משהו של חמץ, עם גאווה וישות, היא רחמנא ליצלן [לא ברור]. צריכה להיות אמונה טהורה, ואוכלים מצות. אבל בתכלית העבודה, כשמגיעים לגילוי של מתן תורה, אז אפשר לעשות גם מהחמץ קרבן. כשישנו גילוי העצמות שהיה במתן תורה, אפשר לעשות גם מהחמץ, ממציאות של ישות, קרבן להוי׳. ועל דרך זה גם מזמור לתודה. על ידי העבודה של קבלת עול וביטול, ההתמסרות, עניינו של קרבן תודה, שהוא המשך הרעיון הזה, אז אפשר לעשות גם מהחמץ קרבן להוי׳. ובעבודת השם פירוש הדבר הוא שאפילו העבודה הקשורה בישות ובמציאות, שבדרך כלל מחפשים [לא ברור], כשישנה המסירה והנתינה [לא ברור], אז אפשר לעשות גם מהחמץ קרבן להוי׳. כלומר, במזמור לתודה אני מוצא שלא יהיה רק עניין של מצות, אלא גם עניין של חמץ. שגם ייקחו
21:16 אין התחלת העבודה דארף זיין [לא ברור] פון חמץ. אמונה, אריינגעמישט אין עפעס אן ענין פון חמץ, מיט גאוה און ישות, איז רחמנא ליצלן [לא ברור]. דארף זיין א ריינע אמונה, און מען עסט מצות. אבער דער תכלית העבודה, בשעת מען קומט צום גילוי פון מתן תורה, דעמאלט קען מען מאכן פון דעם חמץ אויך א קרבן. בשעת עס איז דא דער גילוי העצמות וואס איז געווען ביי מתן תורה, קען מען אויך פון חמץ, פון דער מציאות פון ישות, מאכן א קרבן להוי׳. און על דרך זה איז אויך דער מזמור לתודה. דורך די עבודה פון קבלת עול און ביטול, די איבערגעגעבנקייט, דער ענין פון קרבן תודה, וואס איז דער המשך פון דעם געדאנק, דעמאלט קען מען מאכן פון דעם חמץ אויך א קרבן להוי׳. וואס אין עבודת השם איז דאס דער ענין, אז אפילו די עבודה וואס איז פארבונדן מיט ישות און מציאות, וואס בדרך כלל זוכט מען [לא ברור], בשעת עס איז דא די מסירה און די נתינת [לא ברור], דעמאלט קען מען אויך פון דעם חמץ מאכן א קרבן להוי׳. דאס הייסט אז אין דעם מזמור לתודה מוצא איך, עס זאל זיין נישט נאר דער ענין פון מצות, נאר אויך זאל זיין דער ענין פון חמץ. אז עס זאל זיין דער ענין, אז מען זאל אויך מיטנעמען
22:42 גם את מציאות הישות, וגם ממנה יעשו קרבן להוי׳, כדי לעבוד את הקדוש ברוך הוא עם כל המציאות, ולהפוך את השכל ואת הטעם ודעת כך שגם הם יהיו כלים לגילוי אלוקות. וזהו העניין [לא ברור] של קרבן תודה, שהסדר מלמד אותנו כך: כשמגיע [לא ברור], נמצאים בזמן שבין פורים לפסח, הזמן של ״איש יהודי היה בשושן הבירה״, שהוא גילוי של עבדות. ועל ידי העבודה של עבדות זוכים לאופן [לא ברור], שבקרוב ממש תהיה הגאולה מיד, שנזכה לראות כאן את הגאולה השלמה. ואז יהיה המזמור לתודה, ״הריעו להוי׳ כל הארץ״, העניין שתהיה השמחה הגדולה ביותר, שתהיה בכל העולם. ואני רואה שכתוב ש״הריעו״ הוא מלשון שבירה, וגם מלשון שמחה: ששוברים את כל העניינים שמפריעים לגילוי אלוקות. ואז ישנה השמחה האמיתית, השמחה של ״עבדו את ה׳ בשמחה״, [לא ברור], בגאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו.
22:42 מיטנעמען אויך די מציאות פון ישות און אויך פון דעם מאכן א קרבן להוי׳, אויף דינען דעם אויבערשטן מיט דער גאנצער מציאות, און איבערמאכן דעם שכל און דעם טעם ודעת, אז דאס זאל אויך זיין כלים צו גילוי אלקות. און דאס איז דער ענין [לא ברור] פון קרבן תודה, וואס די סדר לערנט אונז אזוי: בשעת עס קומט [לא ברור], געפינט מען זיך אין דער צייט צווישן פורים און פסח, די צייט פון ״איש יהודי היה בשושן הבירה״, וואס איז דער גילוי פון עבדות. און דורך די עבודה פון עבדות איז מען זוכה צו אן אופן [לא ברור], אז בקרוב ממש זאל זיין די גאולה מיד, אז מען זאל זוכה זיין דא צו זען די גאולה שלמה. און דעמאלט וועט זיין דער מזמור לתודה, ״הריעו להוי׳ כל הארץ״, דער ענין אז עס זאל זיין דא די שמחה הכי גדולה, וואס וועט זיין אין דער גאנצער וועלט. און איך זע עס שטייט אז ״הריעו״ איז מלשון שבירה, און אויך מלשון שמחה, אז מען צעברעכט די אלע ענינים וואס זיינען א שטער צו גילוי אלקות. און דעמאלט איז דער אמת׳ער שמחה, די שמחה פון ״עבדו את ה׳ בשמחה״, [לא ברור], אין דער גאולה האמיתית והשלמה על ידי משיח צדקנו.