תמלולי פודקאסטים · חב"ד Englishחב"דפדיה

לעבן חסידות · פרק 115 · 2024-02-18 · 20:49

תצוה - ווען רעש און טומל איז א גוטע זאך

תיאור הפרק

רש״י ורמב״ן פרק כ״ח פסוק ל״ג-ל״ה לקוטי שיחות חלק ט״ז תצוה שיחה ב׳

תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.

00:00 חסידים מספרים על חתונת ז׳לובין. זו הייתה חתונה גדולה, בין נכדו של אדמו"ר הזקן לנכדתו של רבי לוי יצחק מברדיטשוב. החתונה התקיימה בז׳לובין, והיו בה אדמו"ר הזקן, הסב מצד אחד, ורבי לוי יצחק מברדיטשוב, הסב מצד שני. היו שם גם צדיקים גדולים וחסידים גדולים מכל החוגים, מתלמידי הבעל שם טוב ומתלמידי המגיד ממעזריטש. באותה חתונה התרחשו דברים רבים, וחסידים מספרים עליה סיפורים רבים. אחד מהם הוא שרבי לוי יצחק מברדיטשוב התעניין אצל אדמו"ר הזקן באדמו"ר האמצעי. אדמו"ר האמצעי היה אז אבי הכלה, ואדמו"ר הזקן היה הרבי, הנשיא. אדמו"ר האמצעי כבר היה אז בעל מדרגה גדול מאוד, אפילו בתוך חסידות חב"ד, עוד בחיי אביו, אדמו"ר הזקן. אדמו"ר הזקן שיבח אותו מאוד ודיבר בהרחבה על גדלותו. רבי לוי יצחק מברדיטשוב רצה לעמוד על הגדלות הזאת. מספרים שכשהגיע זמן ברכת המזון, הוא כיבד את אדמו"ר האמצעי לזמן בסעודת החתונה. אדמו"ר האמצעי

00:00 חסידים דערציילן אז ס׳איז געווען די זלאבינער חתונה. די זלאבינער חתונה איז געווען א גרויסע חתונה, וואס איז פארגעקומען צווישן דעם אלטן רבינ׳ס אייניקל און ר׳ לוי יצחק בארדיטשעווער׳ס אייניקל. זיי האבן חתונה געהאט. ס׳איז געווען א גרויסע חתונה, ס׳איז פארגעקומען אין זלאבין. דארט איז געווען דער אלטער רבי, דער זיידע פון איין זייט, און ס׳איז געווען ר׳ לוי יצחק בארדיטשעווער פון דער צווייטער זייט, און דארט זענען געווען גרויסע צדיקים, גרויסע חסידים פון אלע סארטן חסידים, תלמידי הבעל שם טוב, תלמידי הרב המגיד. אין יענער מסיבה פון יענער חתונה זענען פארגעקומען אסאך ענינים; חסידים דערציילן אסאך סיפורים. איינע פון די זאכן איז געווען, אז דער הייליגער בארדיטשעווער האט זיך נאכגעפרעגט ביי דעם אלטן רבי׳ן בנוגע דעם מיטלער רבי׳ן. דער מיטלער רבי איז געווען דער רבי אבא, דאס הייסט, ער איז געווען דער טאטע פון דער כלה. און דער אלטער רבי איז יעמאלט געווען דער רבי, דער נשיא. דער מיטלער רבי איז שוין יעמאלט געווען גאר א גרויסער בעל מדרגה, אפילו אין דעם רבינ׳ס חסידות, אפילו בחיים פון דעם טאטן, פון דעם אלטן רבי׳ן. און דער אלטער רבי האט שטארק משבח געווען און גערעדט זייער שטארק אין דער גדלות פון דעם מיטלער רבי׳ן. דער הייליגער בארדיטשעווער האט געוואלט פארשטיין אזא גדלות. דערציילט מען אז בשעת ס׳איז געקומען ברכת המזון, האט דער בארדיטשעווער מכבד געווען דעם מיטלער רבי׳ן, ער זאל זיין דער וואס זאל זאגן דעם זימון פון ברכת המזון פון דער חתונה־סעודה. דער מיטלער רבי האט

01:58 זימן, ורבי לוי יצחק מברדיטשוב ציפה להתפעלות, לרעש, להמולה — ולא היה דבר. הכול נעשה בקור רוח ובשקט, בלי שום התרגשות, בלי שום התלהבות ובלי שום התפעלות. כך בירך אדמו"ר האמצעי ברכת המזון. רבי לוי יצחק מברדיטשוב התפלא: אחרי ששמע מאדמו"ר הזקן על גדלותו של אדמו"ר האמצעי, חשב שכאן יוכל לעמוד עליה, ולא ראה התפעלות גדולה או דבר יוצא דופן. אחר כך שאל על כך את אדמו"ר הזקן. אדמו"ר הזקן הסביר שדווקא קור הרוח של אדמו"ר האמצעי נובע מכך שיש לו נשמה נעלית יותר. הרבי הסביר: יש נשמות המכונות ״נוני ימא״, כלומר דגים שבים. הדגים שבים שקטים, בלי רעש ובלי המולה. מדוע? הם נמצאים בתוך המים תמיד, ולכן הם נמצאים תמיד במקור חיותם. כשנמצאים בתוך מקור החיות, נמצאים ממילא תמיד בביטול, בהתמסרות ובדבקות שאינה מתבטאת בהתפעלות חיצונית. מה שאין כן נשמות אחרות, שהן מרוחקות יותר מאלוקות, וממילא

01:58 געמאכט דעם זימון, און דער הייליגער בארדיטשעווער האט געווארט אויף אן התפעלות, אויף א רעש, א טומל — און גארנישט. אזוי קאלטבלוטיג, שטילערהייט, אן קיין שום התרגשות, אן קיין שום התלהבות, אן קיין שום התפעלות. און דער מיטלער רבי האט אזוי געבענטשט. ביי דעם הייליגן בארדיטשעווער איז געווען א פלא: נאך דעם וואס ער האט געהערט פון דעם אלטן רבי׳ן די גדלות פון דעם מיטלער רבי׳ן, האט ער געמיינט ער וועט פארשטיין דא, און האט נישט געזען קיין גרויסע התפעלות, קיין גרויסע זאך. איז נאכדעם האט ער נאכגעפרעגט ביי דעם אלטן רבי׳ן בנוגע דעם ענין. און דער אלטער רבי האט מסביר געווען און געזאגט אז דער מיטלער רבי, דאס וואס ער איז אין אזא מין קאלטבלוטיגקייט, דאס נעמט זיך אדרבה פון דעם וואס ער האט א העכערע נשמה. דער רבי האט מסביר געווען: ס׳זענען דא נשמות וואס מען רופט זיי ״נוני ימא״, דאס הייסט פיש אין ים, און ס׳זענען דא נשמות וואס זיי זיינען אזוי ווי דגים שבים. און דגים שבים זיינען שטיל, אן קיין רעש, אן קיין טומל. וואס איז די גאנצע זאך? זיי זיינען בתוך המים, זיינען שטענדיג אין די וואסער, און במילא געפינען זיי זיך שטענדיג במקור חיותן. זייענדיג בתוך מקור חיותן איז מען ממילא שטענדיג אין ביטול, אין איבערגעגעבנקייט, אין א דביקות וואס קומט נישט ארויס אין התפעלות חיצוניות. מה שאין כן אנדערע נשמות, וואס זיי זיינען מער בריחוק פון ג־טלעכקייט, איז במילא

03:46 הדבר מתבטא אצלן בהתלהבות ובהתפעלות. וכך מספרים חסידים, שאדמו"ר הזקן אמר לרבי לוי יצחק מברדיטשוב שכאשר נולד אדמו"ר האמצעי, וראה מאיזו נשמה הוא בא, רצה לקרוא לו המנונא. השם המנונא הוא מלשון דגים. כתוב בקבלה על רב המנונא שהיה מנשמות ״נוני ימא״, ולכן נקרא המנונא. המנונא הוא מלשון דגים בארמית, וזה השם שרצה לתת לאדמו"ר האמצעי. אבל [לא ברור] לקרוא לו על שם המגיד ממעזריטש, ולכן קראו לו דוב בער. הדבר מראה שיש שתי דרכי עבודה. יש כמה אופנים בעבודת ה׳: יש עבודה באופן של ״קול דממה דקה״, ויש עבודה באופן של רעש. [לא ברור] זו דרך עבודה אחת, וזו דרך עבודה אחרת. ועל כך יש סיפורי חסידים. אצל אדמו"ר הזקן זו הייתה דרך עבודתו, האופן שבו אמר חסידות, מה שמכונה [לא ברור]. בהקשר הזה אנו מוצאים עניין בפרשת תצוה. בפרשת תצוה מסופר על הבגדים שלבש הכהן הגדול בשעת עבודתו בבית המקדש. אחד מהם הוא המעיל. התורה מתארת את המעיל שלבש הכהן הגדול: בשולי המעיל, בחלקו התחתון, היו ״פעמון זהב ורימון״. היו פעמונים והיו רימונים. רש״י מסביר — ויש בזה מחלוקת בין רש״י לרמב״ן — שהם היו זה לצד זה.

03:46 קומט עס ארויס מיט התלהבות, מיט התפעלות. און אזוי דערציילן חסידים, אז דער אלטער רבי האט געזאגט צום הייליגן בארדיטשעווער, אז בשעת דער מיטלער רבי איז געבוירן געווארן, נאכן זען פון וועלכע נשמה ער שטאמט, האט ער אים געוואלט רופן מיטן נאמען המנונא. המנונא איז מלשון דגים. ס׳שטייט אין קבלה וועגן רב המנונא, אז ער איז געווען פון די נשמות פון נוני ימא; דערפאר האט ער געהייסן המנונא. המנונא איז מלשון דגים בארמית, און דאס איז געווען דער נאמען וואס ער האט געוואלט געבן דעם מיטלער רבי׳ן. אבער [לא ברור] אז מען זאל אים רופן אויפן נאמען פון דעם מגיד, דערפאר האט מען אים גערופן דוב בער. און דאס ווייזט אז ס׳זענען דא צוויי דרכי עבודה. ס׳זענען דא כמה אופנים אין דרכי עבודה: ס׳איז דא עבודה באופן פון קול דממה דקה, און ס׳איז דא די עבודה באופן פון רעש. [לא ברור] דאס איז איין דרך עבודה, און דאס איז אן אנדער דרך עבודה. און אויף דעם איז דא סיפורי חסידים. ביים אלטן רבי׳ן איז געווען אויף דעם דרך זיין עבודה, זיין אופן פון זאגן חסידות, וואס מען רופט אן [לא ברור]. אין דעם סדר געפינען מיר אן ענין אין פרשת תצוה. אין פרשת תצוה דערציילט מען בנוגע די בגדים וואס דער כהן גדול האט געטראגן בשעת ער האט געארבעט אין בית המקדש. און צווישן די בגדים וואס דער כהן גדול האט געטראגן איז איינע פון זיי דער מעיל. דערציילט מען דעם סדר: אויף דעם מעיל וואס דער כהן גדול האט געטראגן, בשולי המעיל, אונטן ביים מעיל, זענען געווען פעמון זהב ורימון. עס זענען געווען פעמונים און עס זענען געווען רימונים. און רש״י איז מסביר — עס איז דא א מחלוקת צווישן רש״י און דעם רמב״ן — רש״י איז מסביר אז ס׳איז געווען איינס לעבן דעם צווייטן.

06:02 היה רימון עשוי מחוטי הצמר של המעיל. צורתו הייתה כשל רימון, אבל הוא היה חלול לגמרי מבפנים. ולצדו היה פעמון. הפעמון והרימון יצרו המולה ורעש. הרמב״ן חולק על רש״י. לטענתו, הרימון לא היה שלם; הוא היה חלול, והפעמון היה בתוכו. על כל פנים, בשולי המעיל היו פעמונים ורימונים. והתורה אומרת: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. זה היה עניינם של הפעמונים והרימונים שבשולי המעיל: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. זהו הרעש של הקול. כשהכהן הגדול נכנס לבית המקדש, נכנס אל הקודש, אל ההיכל, לעבודה, עליו להשמיע את רעש הפעמונים והרימונים שבשולי המעיל. עד כדי כך שנאמר ״ולא ימות״. אילולא היה נשמע הרעש הזה, היה בכך, חס ושלום, חטא המביא למיתה. עד כדי כך היה הרעש הזה נחוץ. וצריך להבין כמה עניינים. ראשית, השאלה הפשוטה: למה זה חשוב כל כך? במה נוגע הרעש הגדול הזה, עד כדי ״ולא ימות״? למה חשוב כל כך שהכהן הגדול ייכנס תוך כדי המולה וסערה, דווקא בקול רעש גדול? מה משמעות הדבר? מה הוא פועל? הרמב״ן כותב שטעם הדבר הוא שאדם צריך לנהוג בדרך של שלום. גם כשהוא נכנס לחדר, לא ייכנס פתאום; צריך לדפוק על הדלת. בדומה לכך, הרעש הוא כעין דפיקה על הדלת, ואחריה הוא נכנס. זהו פירוש הרמב״ן. לפי זה, מדובר בעיקר בהכנה לכניסה לעבודה. אבל מן הפסוקים משמע שהדבר נוגע לעבודתו עצמה של הכהן הגדול. הוא נכנס לבית המקדש; החלק

06:02 איז געווען א רימון, וואס איז געווען געמאכט פון די צמר פון די חוטים פון דעם מעיל. דאס איז געווען אין דער צורה פון א רימון, אבער דאס איז געווען מער ווי א רימון, אינגאנצן ליידיג אינעווייניג. און לצידו איז געווען א פעמון. דאס האט געמאכט א טומל, א רעש פון א פעמון און א רימון. און דער רמב״ן קריגט זיך מיט רש״י. דער רמב״ן טענה׳ט אז דאס איז נישט געווען א גאנצער רימון. עס איז געווען א רימון, א חלול, און אינעווייניג איז געווען דער פעמון. אבער על כל פנים, עס איז געווען פעמונים און רימונים אין די שולי המעיל. און די תורה זאגט: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. דאס איז געווען דער ענין פון פעמונים ורימונים וואס זענען געווען אין די שולי המעיל: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. דאס איז דער רעש פון דעם קול. ווען דער כהן גדול גייט אריין אין בית המקדש, גייט אריין אין קודש, אין היכל, צו דער עבודה, דארף ער מאכן דעם רעש פון די פעמונים ורימונים וואס זענען געווען אין די שולי המעיל. און ביז אזוי ווייט אז עס שטייט ״ולא ימות״. אויב עס וואלט נישט געווען יענער רעש, איז דאס, חס ושלום, א חטא און מיתה. ביז אזוי ווייט האט געדארפט זיין דער רעש וואס איז דארט געווען. און מען דארף פארשטיין עטלעכע ענינים. ערשטנס, די פשוט׳ע שאלה: וואס איז דאס אזוי וויכטיג? אויף וואס איז דאס נוגע? דער ענין פון דעם גרויסן רעש, ביז אזוי ווייט אז ״ולא ימות״. וואס איז אזוי וויכטיג אז דער כהן גדול זאל אריינגיין און מאכן א טומל מיט א שטורעם, דווקא בקול רעש גדול? וואס איז דאס? וואס ברענגט דאס? עס שטייט אין רמב״ן. דער רמב״ן שרייבט אז דער טעם הדבר איז, אז א איד זאל זיין בדרך שלום. אויך ווען ער גייט אריין אין א צימער, זאל ער נישט אריינגיין פלוצלינג; מען דארף קלאפן אויף דער טיר. על דרך זה איז דער רעש אזוי ווי קלאפן אויף דער טיר, און דערנאך גייט ער אריין. דאס איז דער פירוש פון רמב״ן. דאס איז מער א הכנה כדי אריינצוגיין צו דער עבודה. אבער אין די פסוקים איז משמע אז דאס איז נוגע צו דער עבודה גופא פון דעם כהן גדול. ער גייט אריין אין בית המקדש; דער חלק

08:14 מעבודתו של הכהן הגדול בבית המקדש לומדים שהיא צריכה להיות ברעש. מה עניינו של רעש בעבודה? ושנית, צריך להבין: למה היו רימונים? למה היו רימונים יחד עם הפעמונים? מה היה כל עניינם של הרימונים, בפרט לפי שיטת רש״י? לפי הרמב״ן, הרימונים נדרשו בשביל הפעמונים: הפעמונים היו בתוך הרימונים, בצורת רימונים, ובפנים היה הפעמון הקטן. אבל לפי רש״י הם היו בצִדם. מה הייתה המטרה בהצבת הרימונים לצד הפעמונים? מה הייתה מטרתם? וכאן בא הרבי ונותן ביאור עשיר, שממנו עולה הוראה כללית ואמיתית בעבודת השם, הנלמדת מבגדי הכהונה לעבודת השם של כל אחד ואחד. כי בעבודת השם יש שני אופנים: יש עבודה באופן של ״קול רעש גדול״, ויש עבודה של ״קול דממה דקה״. וכך מוצאים בבית המקדש עצמו: כשהכהן הגדול נכנס אל הקודש לעבודתו היום־יומית, הוא לבש מעיל שהיה צריך להשמיע קול רעש. ועד כדי כך: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״; תמיד הוא מחויב שיהיה ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. ואם לא, נאמר ״ולא ימות״, חס ושלום. אבל ביום הכיפורים, כשהכהן הגדול נכנס לקודש הקדשים, הבגדים, ארבעת הבגדים

08:14 פון דער עבודה פון דעם כהן גדול אין בית המקדש איז, אז עס דארף זיין מיט א רעש. וואס איז דאס דער ענין פון רעש אין עבודה? צווייטנס דארף מען פארשטיין, פארוואס זענען געווען רימונים? פארוואס זענען צוזאמען מיט די פעמונים געווען רימונים? וואס איז געווען דער גאנצער ענין פון רימונים, בפרט לויט שיטת רש״י? לויט דעם רמב״ן איז דאס דער צורך פון די פעמונים. אז די פעמונים ליגן דא אינעווייניג אין די רימונים, דער אופן פון מילגרוימען, און אינעווייניג ליגט דער גלעקעלע, דער פעמון. אבער לויט דעם רש״י איז עס געווען בצידו. וואס איז די מטרה פון די רימונים, זיי אוועקצושטעלן לעבן די פעמונים? וואס איז געווען זייער מטרה? און דא קומט דער רבי און זאגט א רייכן ביאור. דאס גייט און ווייזט א כלל׳דיגע אמת׳ע הוראה אין עבודת השם, וואס מען לערנט פון די בגדי כהונה אין עבודת השם לכל אחד ואחד. ווייל אין עבודת השם זענען דא צוויי אופנים אין עבודת השם. עס איז דא עבודה אין אן אופן פון קול רעש גדול, און עס איז דא עבודה פון קול דממה דקה. און ווי מען געפינט אין בית המקדש גופא: אז דער כהן גדול, ווען ער איז אריינגעגאנגען אין קודש אין דער עבודה פון טאג־טעגליכער עבודה, יעדן טאג, איז ער געגאנגען מיט א מעיל וואס האט געדארפט זיין מיט א קול רעש. און עד כדי כך: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״; לעולם איז ער מחויב צו זיין ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. און אויב נישט, שטייט ״ולא ימות״, חס ושלום. אבער יום הכיפורים, ווען דער כהן גדול איז אריינגעגאנגען אין קודש הקדשים, זענען די בגדים, די ארבע בגדים

09:50 שהכהן הגדול לבש בקודש הקדשים, בגדי בד קודש, ארבעת הבגדים הללו — לא היו בהם פעמונים ולא רימונים; לא היה רעש. היה ״קול דממה דקה״. דווקא הכניסה לקודש הקדשים ביום הכיפורים הייתה צריכה להיות באופן של ״קול דממה דקה״, בלי שום רעש, בלי שום סערה, בלי שום מהפכה. מה ההסבר לכך? אלו, בכללות, שני אופנים בעבודת השם. כשיהודי נמצא בריחוק מאלוקות, עבודתו היא בקול רעש. כמו שרואים בגשמיות: כשאדם עומד בסכנה, כשהוא, חס ושלום, נמצא בסכנה, אז עוזקים לו צעקה, המולה, סערה וזעקה בקול רעש גדול. רק כך הוא יכול להיחלץ ממקום הסכנה. הוא עומד בסכנת מוות, ורוצה להגיע לחיים, ולכן הוא מרעיש את העולם כולו. וכפי שמספרים כאן בשם הבעל שם טוב: שאלו את הבעל שם טוב, בתקופתו, כשהחסידים רק החלו במנהג של עבודת השם בתפילה, למה אצל חסידים התפללו בהתלהבות, בצעקה, ולפעמים גם בתנועות, בידיים וברגליים. מה עניינה של ההשתוללות הזאת בעבודת השם בתפילה? אמר הבעל שם טוב: כשאדם נמצא במים ורוצה להציל את עצמו, הוא עושה זאת בהמולה וברעש גדול. ועל דרך זה,

09:50 וואס דער כהן גדול האט געטראגן אין קודש הקדשים, בגדי בד קודש, די פיר בגדים, איז נישט געווען קיין פעמונים, נישט קיין רימונים; עס איז נישט געווען קיין רעש. עס איז געווען קול דממה דקה. דווקא די כניסה אין קודש הקדשים יום הכיפורים האט געדארפט זיין אין אן אופן פון קול דממה דקה, אן קיין שום רעש, אן קיין שום שטורעם, אן קיין שום איבערקערעניש. וואס איז דא דער הסבר? איז דאס בכללות צוויי אופנים אין דער עבודה אין עבודת השם. בשעה וואס א איד געפינט זיך בריחוק פון ג־טלעכקייט, איז דעמאלט זיין עבודה בקול רעש, אזוי ווי מען זעט בגשמיות: אז בשעה א מענטש שטייט אין א סכנה, און ער, חס ושלום, געפינט זיך אין א סכנה, איז דעמאלט העלפט אן א שריי און א טומל און א שטורעם און א געשריי בקול רעש גדול. איינציק העלפט דאס אים פון דעם מקום הסכנה. ער שטייט אין א סכנה ממות לחיים, שטורעמט ער די גאנצע וועלט. און ווי מען דערציילט דא בשם דעם בעל שם טוב, אז מען האט געפרעגט דעם בעל שם טוב פארוואס חסידים — עס איז געווען דעם בעל שם טוב׳ס צייט, ווען נאך חסידים האבן אנגעהויבן די מנהג פון עבודת השם בתפלה — האט מען געפרעגט ביים בעל שם טוב פארוואס ביי חסידים איז געווען דער ענין פון דאווענען מיט א התלהבות, מיט א געשריי, און אמאל מיט תנועות, מיט די הענט און מיט די פיס. וואס איז דער ענין פון דעם השתוללות אין עבודת השם בתפלה? האט דער בעל שם טוב געזאגט, אז א מענטש שטייט אין וואסער און ער וויל זיך ראטעווען אין א

11:22 כשיהודי ניגש לתפילה, הוא מרגיש שהוא רוצה לברוח מן המוות לחיים. הוא רוצה לברוח מהיפך החיים ולהתחבר לחיי החיים, לקדוש ברוך הוא. והדרך הזאת, אומרים, מעוררת התלהבות והתפעלות גדולה, בקול רעש גדול. הרעש בא מכך שהוא נמצא בריחוק. הוא מרגיש שהוא רחוק ממקום החיים, מהחיים האמיתיים, מחיי החיים, מהקדוש ברוך הוא. לכן הוא עומד בסערה, ברעש ובהמולה, ורוצה להתקרב לקדוש ברוך הוא. כך הדבר כשהוא נמצא בריחוק מקום. אבל כשהוא נמצא בקודש פנימה, בקודש הקדשים, כשיהודי עומד בדבקות — כפי שמוצאים בהלכה לגבי שמונה עשרה: בתפילה, שמונה עשרה הוא הרגע שבו יהודי עומד בקודש הקדשים. הוא נמצא בעולם האצילות, ובאותו זמן הוא בדבקות העליונה ביותר ובביטול לקדוש ברוך הוא. ואז, כפי שנפסק בשולחן ערוך, תפילת שמונה עשרה צריכה להיות ב״קול דממה דקה״; ״אסור להשמיע קולו בתפילותיו״. כי אז הוא נמצא במצב של התאחדות, של דבקות, על דרך דגים שבים, ושם אין צורך לצעוק ואין צורך להרעיש, כי נמצאים עם הקדוש ברוך הוא. וזה הכלל בעבודה של כל השנה כולה לעומת ראש השנה — יום הכיפורים, סליחה. בכל השנה כולה הוא נמצא בסדר עבודתו הרגילה,

11:22 טומל, דא טוט מען א פעולה מיט א גרויסן רעש. על דרך זה, א איד קומט צום דאווענען, פילט ער אז ער וויל אנטלויפן מן המוות לחיים. ער וויל אנטלויפן פון דער היפך החיים און זיך פארבינדן מיט חיי החיים, מיט דעם אויבערשטן. איז אט דער דרך, זאגט מען, רופט ארויס א גרויסע התלהבות און א התפעלות מיט א קול רעש גדול. דער רעש קומט מצד דעם וואס ער שטייט אין ריחוק. ער שפירט ווי ער געפינט זיך ווייט פון דעם מקום החיים, החיים האמיתיים, חיי החיים, פון דעם אויבערשטן ברוך הוא. איז במילא שטייט ער מיט א שטורעם און מיט א רעש און מיט א טומל, ער וויל ווערן נאנט צום אויבערשטן. דאס איז בשעה ס׳מ׳שטייט בריחוק מקום. בשעה ס׳מ׳שטייט אבער אין קודש פנימה, אין קודש הקדשים, בשעה א איד שטייט מיט א דביקות, אזוי ווי מ׳געפינט אין הלכה ביי שמונה עשרה. שמונה עשרה איז אין עבודת התפילה, דאס איז דער מאמענט וואס א איד שטייט אין קודש הקדשים. ער שטייט אין עולם האצילות, ער שטייט דאמאלט אין דער העכסטער דביקות און בטל צום אויבערשטן. אז דעמאלט, אזוי שטייט אין שולחן ערוך, שמונה עשרה דארף זיין בקול דממה דקה, אסור להשמיע קולו בתפילותיו. ווייל דעמאלט שטייט ער אין א מצב פון התאחדות, פון דביקות, על דרך דגים שבים, וואס דארטן דארף מען נישט שרייען, דארף מען נישט טומלען, אז מ׳איז מיט דעם אויבערשטן. וואס דאס איז דער כלל פון דער עבודה אין כל השנה כולה לגבי ראש השנה — יום הכיפורים, אנטשולדיגט. אין כל השנה כולה געפינט ער זיך אין זיין סדר העבודה הרגילה,

12:49 על דרך הריחוק שלו מאלוקות. לכן הוא עומד בהתרגשות ובהתפעלות; הוא רוצה לברוח מהיפך החיים הרוחניים אל חיים אלוקיים, הוא רוצה להתקרב לקדוש ברוך הוא. לכן הדבר בא לידי ביטוי בהתרגשות. וזו הסיבה שעבודת הכהן הגדול בעבודה הרגילה, בעבודת הקודש עם הקרבנות והקטורת, הייתה ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. כלומר, כפי שדיברנו קודם, כשמדברים על עבודת השם, מדברים על יהודים. ויש בעם ישראל כמה וכמה מדרגות. ובכללות, יש הבדל בין הצדיק לבעל התשובה. הצדיק עומד בקירוב, בדבקות ובהתאחדות עם אלוקות. עבודתו של בעל התשובה היא מתוך הריחוק שלו מאלוקות. ולכן הדבר מעורר אצלו התלהבות והתפעלות גדולה, את הריצה שלו, את ההתפעלות שבמרוצתו; הוא רוצה לברוח מן המוות אל החיים. כאמור, בעניין הזה יש כמה וכמה מדרגות. אפילו אצל צדיקים גדולים יש את שתי המדרגות האלה: היו צדיקים שעבודתם הייתה דווקא באופן של התלהבות והתפעלות גדולה, והיו צדיקים שעבודתם הייתה באופן של ״קול דממה דקה״, באופן של שתיקה, וגם זו התפעלות. אבל העניין, בכללות העבודה, הוא שמה שהתורה מספרת לנו, ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״, הכהן הגדול, גם

12:49 על דרך זיין ריחוק פון ג־טלעכקייט. איז במילא שטייט ער מיט התרגשות, מיט התפעלות, ער וויל אנטלויפן מן היפך החיים, חיים רוחניים, צו חיים אלקיים, ער וויל ווערן נענטער צום אויבערשטן. איז במילא קומט דאס ארויס מיט התרגשות. און דאס איז די סיבה פארוואס די עבודה פון כהן גדול אין דער עבודה הרגילה, ביי עבודת הקודש מיט קרבנות, מיט קטורת, איז געווען ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. דאס איז, אין אנדערע ווערטער, ווי פריער גערעדט, בשעת מ׳רעדט אין עבודת השם, אז מ׳רעדט בנוגע צו אידן. אז דא זענען כמה וכמה מדריגות אין עם ישראל. וכלל איז אז ס׳איז א חילוק צווישן הצדיק און הבעל תשובה. די עבודה פון צדיק, ער שטייט אין הקירוב, אין הדביקות, אין התאחדות מיט ג־טלעכקייט. די עבודה פון בעל תשובה איז על דרך זיין ריחוק פון ג־טלעכקייט. און דערפאר רופט ביי אים ארויס א גרויסע התלהבות און התפעלות, זיין ריצה, זיין, זיין, אה, במרוצתו, התפעלות, ער וויל אנטלויפן מן המוות אל החיים. כאמור, אין דעם ענין איז פאראן כמה וכמה מדריגות, ביז אפילו ביי צדיקים גדולים איז דאס די צוויי מדריגות וואס מ׳האט געהאט, וואס איז געווען ביי צדיקים, וואס ביי זיי איז געווען די עבודה דווקא אין אופן פון התלהבות, התפעלות גדולה, וואס איז געווען די צדיקים וואס ביי זיי איז געווען די עבודה אין אופן פון, פון, פון, פון, אה, פון קול דממה דקה, אין אופן פון וואס, פון שתיקה, אויך איז שוין התפעלות. אבער דער ענין, אין כלל די עבודה, אז דאס וואס די תורה דערציילט אונז, ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״, דער כהן גדול, גם

14:20 אף שהוא היה יהודי קדוש, צדיק גדול, כשהוא נכנס לעבודת ה' בבית המקדש, הוא היה צריך לקחת איתו את כל היהודים. הוא היה צריך לקחת איתו את כולם, עד ליהודים שמרגישים כאילו הם נמצאים במקום המוות, בהיפך החיים, ורוצים לברוח משם ולעשות תשובה. והרצון הזה מתבטא ברעש הגדול ובהתפעלות של התשובה. לפי זה מובן גם מדוע היו שם רימונים. עניינם של הרימונים הוא, כפי שאומרים חז"ל על הפסוק ״כפלח הרמון רקתך״, שבשיר השירים נמשלו היהודים לרימונים. אחד העניינים ברימון הוא, כפי שאומרים חז"ל, ״שאפילו פושעי ישראל מלאים מצוות כרימון״. לרימון יש מבחוץ קליפה, ובפנים יש ריבוי גרעינים. כך גם פושעי ישראל, שעליהם נאמר ״רקתך״, ריקנים שבך: הם נקראים ריקנים, ואף על פי כן הם מלאים מצוות כרימון. וזה מה שסימלו הרימונים בשולי המעיל. הכהן הגדול היה הנציג של כל כלל ישראל, ולקח איתו את כל היהודים. זו הייתה עבודתו: כשהוא נכנס לבית המקדש, הוא היה צריך לשאת את החושן, שעליו היו שמות כל השבטים, וגם על האפוד, וכך היו תמיד לפני הוי׳. הוא לקח איתו את כל היהודים. בשולי המעיל, שהם החלק הנמוך ביותר שלו, היו הפעמונים והרימונים. הרימונים הללו ייצגו את היהודים שבבחינת ריקנים שבך. ואף

14:20 אז ער איז געווען א הייליגער איד, א גרויסער צדיק, בשעה ער איז אריינגעגאנגען אין עבודת השם, אין בית המקדש, האט ער געדארפט מיטנעמען מיט זיך אלע אידן. און האט געדארפט מיטנעמען מיט זיך, האט אלעס צוגענומען, ביז די אידן וואס ביי זיי הערשט דער ענין אז זיי געפינען זיך במקום המוות, אין היפך החיים, און זיי ווילן אנטלויפן און תשובה טון, און דאס קומט ארויס אין דעם רעש גדול און די התפעלות פון תשובה. וואס לפי זה איז פשוט אויך דער טעם פארוואס ס׳זענען געווען רימונים. דער ענין פון רימונים איז, ווי חז״ל זאגן, אז ״כפלח הרמון רקתך״, אז אידן ווערן נמשל אין שיר השירים צו רימונים, הייסט. איינע פון די ענינים פון רימון איז, ווי חז״ל זאגן, ״שאפילו פושעי ישראל מלאים מצוות כרימון״. הרימון, מבחוץ איז דא די קליפה החיצונה, און אינעווייניג געפינען זיך א ריבוי גרעינים. דאס איז די פושעי ישראל, וואס איז ״רקתך״, ריקנים שבך, זיי הייסן ריקנים, און אף על פי כן זענען זיי מלאים מצוות כרימון. און דאס איז געווען דער סימן וואס אין שולי המעיל, כהן גדול, ער איז געווען דער פארשטייער פון גאנץ כלל ישראל, האט מיטגענומען מיט זיך אלע אידן. דאס איז געווען זיין עבודה, אריינגיין אין בית המקדש, האט ער געדארפט דעם חושן, אויף דעם זענען געווען די שמות פון אלע שבטים, און אויך אויפן אפוד, איז זיי ככה תמיד לפני הוי׳, האט מיטגענומען מיט זיך אלע אידן. שולי המעיל, וואס איז די נידריגסטע מדרגה אין דעם מעיל, איז געווען די פעמונים ורימונים. איז געווען אט די רימונים, אט די אידן וואס זענען אין בחינת ריקנים שבך. אבער אף־

15:53 על פי כן, דווקא בהם ישנו הרעש הגדול, הסערה, ההמולה והצימאון של ״צמאה לך נפשי בארץ ציה ועיף בלי מים״. דווקא אצלם נשמע הרעש של הרצון להתמלא באלוקות. ואת העניין הזה הכהן הגדול צריך לקחת איתו לעבודתו בבית המקדש. ולכן אומרת התורה: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש ולא ימות״. אם הכהן הגדול אינו לוקח איתו את העניין הזה, חסר אצלו העיקר. כהן גדול [לא ברור] רעש גדול, אלה שסוערים ונמצאים בדברים עמוקים עמוקים [לא ברור], אינו יכול להיכנס לבית המקדש. כדי שהוא יהיה כהן גדול ויוכל להיכנס לבית המקדש ולעשות את עבודתו, הוא חייב לקחת איתו דווקא את היהודים שנמצאים מאחור, בשולי המעיל — את הפעמונים והרימונים, את הריקנים שבו — ובהם [לא ברור] את הרעש הגדול, הרעש [לא ברור] של רצונם לצאת מ[לא ברור] אל מקום החיים [לא ברור]. זו העבודה במשך כל השנה. כשמגיע יום הכיפורים, העבודה שונה לגמרי. ביום הכיפורים הוא אינו עובד במעיל, עם פעמונים ורימונים. אבל כשהכהן הגדול נכנס ביום הכיפורים לקודש הקודשים, זהו זמן מיוחד גם בתוך יום הכיפורים עצמו, בדומה לעניין של תפילת נעילה שיש כעת, הזמן שבו מאירה אצל היהודים היחידה שבנפש. כשהיחידה שבנפש מתגלה, ״יחידה ליחדך״, אז כל היהודים [לא ברור].

15:53 על פי כן, בזה דווקא איז פאראן דער רעש גדול, אט דער שטורעם, אט דער טומל, אט דער צמאון, ד״צמאה לך נפשי בארץ ציה ועיף בלי מים״. דווקא בזה הערט זיך אט דער רעש פון ווילן פול ווערן מיט אלקות. און אט דעם ענין דארף דער כהן גדול מיטנעמען מיט זיך אין זיין עבודה אין בית המקדש. און דערפאר זאגט די תורה: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש ולא ימות״. טוט דער כהן גדול נישט מיטנעמען אט דעם ענין מיט זיך, פעלט ביי אים דער עיקר. א כהן גדול [לא ברור] רעש גדול, די וואס שטורעמען און געפינען זאכן עמוקים עמוקים [לא ברור], קען נישט אריין אין בית המקדש. כדי ער זאל זיין א כהן גדול און קענען אריין אין בית המקדש און טאן זיין עבודה, מוז ער מיט זיך מיטנעמען דווקא אט די אידן וואס זענען אין אחור, בשולי המעיל, די פעמונים ורימונים, די ריקנים שבו, און בזה [לא ברור] אט דעם רעש גדול, דער רעש [לא ברור] וואס זיי ווילן ארויסגיין פון [לא ברור] אל מקום החיים [לא ברור]. דאס איז די עבודה בכל השנה כולה. בשעת עס קומט צו יום הכיפורים, דעמאלט איז די עבודה גאר אן אנדערע. יום הכיפורים איז ער גייט נישט קיין עבודה מיט מעיל, מיט פעמונים ורימונים, אבער בשעת דער כהן גדול אין יום הכיפורים גייט אריין אין קדש הקדשים, וואס איז אין יום הכיפורים גופא א זמן מיוחד, על דרך ווי ס׳איז פאראן איצט דער ענין פון תפילת נעילה, דער זמן וואס ס׳שיינט ביי אידן די יחידה שבנפש. בשעת עס ווערט נתגלה די יחידה שבנפש, יחידה ליחדך, דעמאלט זענען אלע אידן [לא ברור].

17:27 ואז כל היהודים עומדים באופן של [לא ברור]. הם עומדים לפני הוי׳, עומדים בקודש הקודשים, עומדים בבחינת ״יחידה ליחדך״, במדרגת המסירות של היחידה שבנשמה. שם מתגלה העצם [לא ברור], הטוהר, היופי והיוקר של היהודים, ואז מתגלה [לא ברור] הרעש הגדול, כי כל יהודי עומד לפני הוי׳, ואז יש אצל כל היהודים אותה תנועה [לא ברור]. זו העבודה המיוחדת של יום הכיפורים, כשהיחידה שבנפש מאירה. אבל כשהעבודה היא בחוץ, כשעומדים מחוץ לקודש הקודשים ועוסקים בעבודה הרגילה, אז העבודה חייבת להיות ברעש גדול. ומזה אנו לומדים הוראות נפלאות בעבודת ה' בימינו. מהו הרעש הגדול שצריך להיות בעבודת ה'? אנחנו בגלות, אנחנו בחוץ, אנחנו בעולם, וכשצריך לפעול על עוד יהודים ש[לא ברור] רחוקים מתורה ומצוות, ולעורר את נשמתם, לעורר אותם לתשובה, צריך לעבוד כפי שנאמר בפרשה של היום: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״ — עבודה ברעש גדול. זו ההוראה שאנחנו לומדים מן הרעש הגדול. וכך הוא כל סדר העבודה שהרבי הנהיג בעניין קירוב יהודים ליהדות: להשתמש באמצעים הקיימים בעולם. כלומר, בימינו, כשרוצים לקרב יהודים ליהדות, שיניחו תפילין, שייזהרו בשבת קודש, שיהיו

17:27 און דעמאלט שטייען אלע אידן אין אן אופן פון [לא ברור]. שטייען זיי לפני הוי׳, שטייען זיי אין קדש הקדשים, שטייען זיי אין די יחידה ליחדך, אין די מדרגה פון המסירות פון יחידה שבנשמה. דארטן ווערט נתגלה דער עצם [לא ברור], די ריינקייט, די שיינקייט, די טייערקייט פון אידן, און דעמאלט ווערט נתגלה [לא ברור] דער רעש גדול, ווייל יעדער איד איז לפני הוי׳, און דעמאלט איז ביי אלע אידן די תנועה [לא ברור]. דאס איז די עבודה מיוחדת פון יום הכיפורים, בשעת עס מאיר די יחידה שבנפש. אבער בשעת די עבודה איז בחוץ, בשעת מען שטייט אויך מחוץ לקדש הקדשים, די עבודה הרגילה, אט דעמאלט מוז די עבודה זיין מיט א רעש גדול. וואס פון דעם נעמען מיר הוראות נפלאות אין עבודת השם בימינו אלו. וואס איז דער רעש גדול וואס מען מוז האבן אין עבודת השם? זיינען מיר אין גלות, זיינען מיר בחוץ, זיינען מיר אין וועלט, און בשעת מען דארף פועל׳ן נאך אידן וואס [לא ברור] ווייט פון תורה ומצוות, און מען דארף מעורר זיין די נשמה, מעורר זיין לתשובה, מוז מען טאן די עבודה וואס איז פון דער היינטיקער פרשה: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״, די עבודה מיט א רעש גדול. דאס איז די הוראה וואס האבן מיר פון דעם רעש גדול. און אזוי איז דער גאנצער סדר עבודה ווי דער רבי האט איינגעפירט, דער ענין פון מקרב זיין אידן צו אידישקייט, מען זאל נוצן די אופנים וואס עס געפינען זיך אין וועלט. דאס הייסט, אז היינטיקע צייטן, ווען מען וויל מקרב זיין אידן צו אידישקייט, אז זיי זאלן לייגן תפילין, אז זיי זאלן זיין נזהר אין שבת קודש, אז זיי זאלן זיין

19:08 שומרי כשרות, שיבואו ללמוד תורה, משתמשים בכל האמצעים הללו, אמצעים של רעש גדול. מחוללים מהפך, עושים מהפכה, קוראים בקול, סוערים, מעוררים המולה ועושים את כל הפרסום, את כל הרעש [לא ברור]. יוצאים לרחוב וקוראים ליהודים שיניחו תפילין, ויוצאים כפי הסדר שהרבי הנהיג, עם הטנקים — כלומר, יוצאים לרחוב עם ה[לא ברור] ועושים רעש גדול, כדי שעוד יהודי ידע על יהדות. לא מסתתרים [לא ברור] בבית המדרש. דווקא יוצאים ברעש גדול. ואת זה אנחנו לומדים מפרשת השבוע, את ההוראה הגדולה: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. צריך לקחת איתנו כל יהודי, כדי שאף יהודי לא יישאר, חס ושלום, בגלות. כשאנחנו עומדים בסוף זמן הגלות, וצריך לדאוג שעוד יהודי ועוד יהודי ועוד יהודי יתכוננו לזמן הגאולה האמיתית והשלימה, כשמשיח מגיע ממש עוד רגע, חייבים לעשות דווקא את העבודה של ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״, את עבודת הפעמונים והרימונים, כדי שכל הרימונים, אפילו הריקנים שבו, יהיו מלאים מצוות — עוד מצווה ועוד מצווה, גם עם הרמב"ם. שאדם, בדיבור ובמחשבה, מכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות. ועל ידי כך מביאים ישועה והצלה, ונזכה תיכף ומיד ממש לגאולה האמיתית והשלימה, שבה נראה את הכהן הגדול [לא ברור], את הכהן הגדול מדליק

19:08 כשרות, אז זיי זאלן קומען לערנען תורה, נוצט מען די אלע אופנים, אופנים פון א רעש גדול. מאכן אן איבערקערעניש, מאכן א מהפכה, און שרייען, און שטורעמען, און טומלען, און מאכן די גאנצע פראפאגאנדע, דעם גאנצן טומל [לא ברור]. ארויסגיין נאך גאס, און רופן אידן אז זיי זאלן לייגן תפילין, און גיין ווי דער רבי האט געמאכט דעם סדר, און גיין מיט די טאנקען, דאס הייסט ארויסגיין נאך גאס מיט די [לא ברור], און מאכן א רעש גדול, אז נאך אן איד זאל וויסן וועגן אידישקייט. נישט באהאלטן זיך [לא ברור] אין בית המדרש. דווקא ארויסגיין מיט א רעש גדול. און דאס לערנען מיר פון דער היינטיקער סדרה, די גרויסע הוראה: ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״. אז מען דארף מיטנעמען יעדן איד, אז קיין איד זאל נישט בלייבן, חס ושלום, אין גלות. בשעת מען שטייט אין סוף זמן הגלות, און מען דארף זען אז נאך אן איד און נאך אן איד און נאך אן איד זאל זיך צוגרייטן צו דעם זמן פון דער גאולה האמיתית והשלימה, וואס אט־אט קומט משיח, מוז מען טאן דווקא די עבודה פון ״ונשמע קולו בבואו אל הקודש״, די פעמונים ורימונים, אז אלע רימונים, אפילו די ריקנים שבו, זאלן זיין מלאים מצוות, נאך א מצוה, נאך א מצוה, מיט א רמב״ם אויך. אז מען איז מיט א דיבור, מיט א מחשבה, מכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות. און דורך דעם איז מען מביא ישועה והצלה, וועט מען זוכה זיין תיכף ומיד ממש צו דער גאולה האמיתית והשלימה, וואו דעמאלט וועט מען זען דעם כהן גדול [לא ברור], מיט א כהן גדול צינדן

20:38 את נרות המנורה, ו[לא ברור] עד ל[לא ברור] של קודש הקודשים בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.

20:38 די נרות המנורה, און [לא ברור] ביז צו דעם [לא ברור] פון דעם קדש הקדשים אין דער גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.