לעבן חסידות · פרק 109 · 2024-01-16 · 1:05:16

מאמר ד״ה באתי לגני תשכ״ד - סיכום אויף אידיש

תיאור הפרק

שיעור שמסר הרב פרקש לכולל ללומדי דא"ח שע"י הבית מדרש לשלוחים של מרכז 302. ליתר פרטים ולהשתתף ראה כאן kolleldach.com

השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה

תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.

00:00 דובר 1 אנחנו נמצאים בתקופה של י׳ שבט. השנה לומדים את סעיף י״ד, וזה הסעיף שלומדים השנה. שהרבי יעזור, ובוודאי [לא ברור], יעזור ללמוד את הביאור של הרבי על סעיף י״ד; בינתיים עלינו לעשות הכנות. לכן לומדים את המאמרים שהרבי אמר בימים ההם בזמן הזה על הפרק הזה. אם כן, נדבר על המאמר מי׳ שבט תשכ״ד. שם הרבי מבאר לראשונה את סעיף י״ד. המאמר ״באתי לגני״ תשכ״ד הוא מאמר נפלא, באריכות גדולה, וטוב מאוד. ואני מוכרח לומר, באותיות גסות, מתוך ה[לא ברור], שזה אחד המאמרים החזקים ביותר באופן שבו הדברים מוגשים בטוב טעם ובבהירות. הרבי עובר על כל פרט בסעיף ומדבר על כל פרט: סדר ההשתלשלות, עניינים שונים בעבודה ובחסידות — מהעניינים המהנים, הרחבים והמפורטים ביותר בתורת החסידות. והאופן שבו הרבי מציג את הדברים, מוריד אותם אלינו ומראה אותם, הוא ממש נפלא שבנפלאות. כדאי ללמוד את המאמר; הוא טוב מאוד. אני יודע שהוא קצת ארוך. לפעמים, כשאומרים שזה מאמר ארוך, נרתעים: הוא ארוך מדי. אבל הניחו לפחד מאורכו של המאמר, וניכנס לתוכן העניינים. זה מאמר מענג ומסודר, שעוסק בסוגיות

00:00 דובר 1 שטייען אין דער תקופה פון י׳ שבט. דעם יאר לערנט מען דעם סעיף י״ד. און דאס איז דער סעיף וואס מען לערנט דעם יאר. דער רבי זאל העלפן, און זאל זיכער זיין, [לא ברור], העלפן דעם רבי׳ן לערנען דעם ביאור אויף סעיף י״ד, דערווייל מיר דארפן מאכן הכנות. ממילא לערנט מען די מאמרים וואס דער רבי האט געזאגט, בימים ההם בזמן הזה, אויף דעם פרק. ממילא וועלן מיר רעדן דעם מאמר פון י׳ שבט תשכ״ד. דאס איז דארטן וואס דער רבי רעדט דאס ערשטע מאל דעם ביאור אויף סעיף י״ד. דער מאמר פון באתי לגני תשכ״ד, דער מאמר איז נפלא, מיט א גרויסער אריכות, זייער גוט. און איך מוז זאגן, דאס איז, אין גראָבע אותיות, פון די [לא ברור], אז עס איז פון די שטארקסטע מאמרים אין דעם אופן ווי עס איז גוט און קלאר. און דער רבי גייט דורך יעדן פרט אין דעם סעיף, און ער רעדט יעדן פרט, דעם סדר השתלשלות, פארשידענע ענינים פון עבודה און חסידות, פון די געשמאקסטע, ברייטסטע, אריכות׳דיגע ענינים פון תורת החסידות. און ווי דער רבי לייגט דאס אראפ, ווי דער רבי טראגט דאס אראפ און דאס באווייזט, דאס איז ממש נפלא שבנפלאות. כדאי דעם מאמר; עס איז זייער גוט. איך ווייס אז עס איז אביסל לאנג. דאס איז אמאל, ווען מען זאגט א לאנגער מאמר, דא שרעקט מען זיך, עס איז צו לאנג. אבער פארלירט דעם פחד פון דער לענג פון דעם מאמר, און מיר גייען אריין אין דעם תוכן הענינים. דאס איז א געשמאקער מאמר, א סדר׳דיגער מאמר, וואס באהאנדלט סוגיות

01:53 דובר 1 בחסידות, כן, באחת הסוגיות המענגות ביותר בחסידות, ובהרחבה גדולה של קושיות והסברים. מהי הסוגיה? הסוגיה היא אור אין סוף בגילויו, הסוגיה של אור אין סוף, למעלה עד אין קץ ולמטה עד אין תכלית. בכך עוסק המאמר. ועל כך הרבי מבאר בעיקר את הפרט שבאור אין סוף למטה עד אין תכלית. לפני שאכנס לתוכן המאמר, הקדמה קטנה. ורגע, זה אינו אלא שיעור במאמר. עלינו לזכור שכל מטרתו של השיעור היום היא לקחת את הנקודות של המאמר, להיכנס לתוכן העניינים שלו ולסדר הדברים, ולהבין מה מתרחש בהמשך העניינים שבמאמר. לא נוכל להתעכב על כל פרט שדורש אריכות, אבל לפחות לקבל תמונה ברורה — זו המטרה שצריכה לצאת מלימוד המאמר. ובתמונה הכללית של המאמר, הרבי מתעכב על עניין האוצר. ב״באתי לגני״, בפרקים החל מפרק י״א, מדובר על כך שכאשר באים לנצח במלחמה, המלך מבזבז את כל האוצרות. הרי במלחמה, [לא ברור], נלחמים כדי לכבוש מדינות וארצות, [לא ברור], שלל — כל הטעמים הללו. אבל כאן מדובר בשעה שבאים לנצח במלחמה. כאשר באים לניצחון

01:53 דובר 1 חסידות, יא, איינע פון די געשמאקסטע סוגיות חסידות, און גאר מיט אריכות׳דיגע קושיות און הסברות. וואס איז די סוגיא? די סוגיא איז אור אין סוף אין דעם גילוי, דאס איז די סוגיא פון אור אין סוף, למעלה עד אין קץ ולמטה עד אין תכלית. דאס איז דער מאמר אזוי. און אויף דעם איז דער רבי מבאר דער עיקר, דעם פרט אין אור אין סוף למטה עד אין תכלית. איז פאר איך גיי אריין אין דעם תוכן המאמר, א קליינע הקדמה. און ווארט, דאס איז מער נישט ווי א שיעור אין דעם מאמר. און מיר דארפן אריינלייגן, דער גאנצער מטרת פון דעם היינטיגן שיעור איז נעמען די נקודות פונעם מאמר, און אריינפאלן אין דעם תוכן הענינים פון דעם מאמר, דעם סדר הענינים, פארשטיין וואס גייט פאר אין דעם המשך הענינים פונעם מאמר. מען וועט זיך נישט קענען אפשטעלן נאך יעדן פרט וואס דארף זיין באריכות, אבער על כל פנים דער קלארער פיקטשער, דאס איז דער מטרה וואס זאל ארויסקומען פון דעם מאמר. איז אין דעם קלארן תמונה פון דעם מאמר, דער רבי שטעלט זיך דאך אויף דעם ענין פון דעם אוצר. און דאס וואס עס רעדט זיך אין דעם באתי לגני, אין די פרקים פון פרק י״א, אז בשעת עס קומט צו גיין דער נצחון המלחמה, איז דער מלך מבזבז ביז אלע אוצרות. עס איז דאך אין דער מלחמה, [לא ברור], עס איז דאך די מלחמה כדי לכבוש מדינות, ארצות, [לא ברור], שלל, אלע די טעמים. עס איז דאך אבער בשעת עס קומט צו גיין דער נצחון המלחמה. בשעת עס קומט צו גיין דער נצחון

03:33 דובר 1 המלחמה, מידת הנצח מעוררת את עצם הנפש, ובפרט אצל מלך, שעצם הנפש עומד אצלו בגילוי. הדבר מעורר את עצם נפשו של המלך, את רוממות העצמות, שמצידה מתבטלים כל החשבונות, כל המדידות וכל ההגבלות. ולכן המלך, כלשון המאמר, ״ומשליך חייו מנגד״, ומבזבז את כל האוצרות, הסתומים והנעלמים ביותר, דברים שכלל אינם בגדר גילוי. דרך אגב, הייתה שאלה שאנשים שאלו: מדוע מדברים כאן על בזבוז האוצרות ולא על ״משליך חייו מנגד״, שלכאורה הוא דבר חזק הרבה יותר? כן, שאלו כאן על כך, ולכן הם שאלו את השאלה הזאת. אבל בעצם, אם מסתכלים במאמר, יוצא שכאן, במאמר הזה על כל פנים, הרבי מחבר בין הדברים. מלשון המאמר משמע שזה היינו הך. ה״משליך חייו מנגד״, או העובדה שהמלך מכניס את עצמו לסכנה, הם בתוך עניין בזבוז האוצרות. כלומר, בזבוז האוצרות עצמו כרוך במידה מסוימת בסכנה. כפי שהרבי מדבר כאן על פי [לא ברור], העובדה שהוא מבזבז את שלו עצמו [לא ברור], היא עצמה מעין עניין של סכנה. וזה עצמו העניין: המלך אינו מתחשב בכל הסכנות ומבזבז את האוצרות. על כל פנים, הסוגיה מצד עצמה, רק אומר זאת

03:33 דובר 1 המלחמה, איז מדת הנצח מעורר דעם עצם הנפש, בפרט ביים מלך. אז ביי אים שטייט דער עצם הנפש בגילוי, אז עס מעורר דעם עצם הנפש פונעם מלך, די רוממות העצמות, וואס מצד דעם ווערן מתבטל אלע חשבונות, אלע מדידות און אלע הגבלות. וואס דערפאר דער מלך, די לשון אין דעם מאמר, ״ומשליך חייו מנגד״, און ער מבזבז ביז אלע אוצרות, הכי סתומים והכי נעלמים, זאכן וואס זענען אינגאנצן נישט בגדר גילוי. דרך אגב, ס׳איז געווען די שאלה וואס מענטשן האבן געפרעגט: פארוואס רעדט מען דאך וועגן בזבוז האוצרות, און פארוואס רעדט מען נישט וועגן ״משליך חייו מנגד״, וואס איז לכאורה א סאך א שטארקערע זאך? יא, מען האט געפרעגט וועגן דעם דא, וועגן דעם האבן זיי דא געפרעגט. איז בעצם, אויב מען קוקט אין דעם מאמר, קומט אויס אז דא, אין דעם מאמר על כל פנים, דער רבי איז דאס מחבר. אין דער לשון המאמר איז משמע אז עס איז היינו הך. דער ״משליך חייו מנגד״, אדער אז דער מלך שטעלט זיך אריין אין א סכנה, איז אין דעם ענין פון בזבוז האוצרות. דאס הייסט, דער בזבוז האוצרות גופא איז א שטיקל סכנה. ווי דער רבי רעדט כאן על פי [לא ברור], דאס וואס ער מבזבז דאס אייגענע [לא ברור], דאס אליין איז מעין ענין פון סכנה. און דאס גופא איז דער ענין, וואס דער מלך רעכנט זיך נישט מיט אלע סכנות און ער איז מבזבז די אוצרות. על כל פנים, די סוגיא איז מצד עצמה, איך זאל דאס נאר

05:03 דובר 1 במאמר הנ״ל. בפועל, מה הנקודה? הנקודה היא שיש בזבוז האוצרות: נותנים מלמעלה את כל העניינים הללו כדי שיהיה אפשר לנצח במלחמה. ישנו האוצר שבנפש, שהוא עניין האוצר של יראת שמים שהרבי מסביר במאמר, והוא כוח של מסירות נפש. זהו ה״בכל מאדך״, העניין בנפש שהוא למעלה לגמרי מכל ענייני הגילויים שבנפש, למעלה מ״בכל לבבך״ ולמעלה מ״בכל נפשך״. עצם הנפש, מסירות הנפש, זהו ה[לא ברור], זהו האוצר של יראת שמים שנמצא אצל כל יהודי. והעניין הזה צריך לבוא לידי גילוי, כי כדי להגיע לניצחון במלחמה חייבים להגיע למסירות נפש. זה בנפש. ולמעלה — האוצר העליון, ענייני אלוקות שהם למעלה לגמרי מגדר גילוי. והרבי מסביר כאן במאמר: מה פירוש הדבר שהם למעלה מגדר גילוי? גילוי הוא אין סוף. גילוי בתכלית, הדרגה הגבוהה ביותר של גילוי, הוא עניין האין סוף. וזהו מאמר הזוהר, תיקוני זוהר, שאומר כי אין סוף הוא למעלה עד אין קץ ולמטה עד אין תכלית. בדברי הזוהר הללו בא לידי ביטוי עניין הגילויים של הקב״ה באופן הנעלה, העמוק, הרחב והשלם ביותר.

05:03 דובר 1 במאמר הנ״ל. בפועל, וואס איז דער ווארט? דער ווארט איז, אז עס איז דא דער בזבוז האוצרות וואס מ׳גיט מלמעלה די אלע ענינים, כדי אז מ׳זאל קענען מנצח זיין די מלחמה. ס׳איז פאראן דער אוצר שבנפש, אדער דאס איז דער ענין פון אוצר של יראת שמים, וואס דער רבי איז מסביר אין מאמר, וואס דאס איז א כח פון מסירות נפש. און דאס איז דער „בכל מאדך“, דער ענין אין נפש וואס איז אינגאנצן העכער פון אלע עניני גילויים שבנפש, העכער פון „בכל לבבך“, העכער פון „בכל נפשך“. דער עצם הנפש, דער מסירות נפש, דאס איז דער [לא ברור], דאס איז דער אוצר של יראת שמים וואס איז פאראן ביי יעדן אידן. און דער ענין דארף ארויפקומען בגילוי, ווייל כדי צו קומען צו ניצוח המלחמה מוז מען קענען אנקומען צו מסירות נפש. דאס איז אין נפש. למעלה, מיט דעם אוצר העליון, די ענינים פון אלקות, וואס איז אינגאנצן העכער פון גדר גילוי. און דער רבי איז מסביר דא אין דעם מאמר: וואס איז דער פשט אז ס׳איז העכער פון גדר גילוי? גילוי איז אין סוף. גילוי בתכלית, דער העכסטער ענין פון גילוי, דאס איז דער ענין פון אין סוף. און דאס איז דער מאמר הזוהר, תיקוני זוהר, וואס זאגט אז אין סוף איז למעלה עד אין קץ ולמטה עד אין תכלית. וואס אין דעם זוהר ברענגט זיך ארויס דער ענין פון גילויים פון דעם אויבערשטן אין דעם העכסטן, טיפסטן, ברייטסטן שלימות׳דיקן אופן.

06:32 דובר 1 כל זה הוא עניין של גילוי. וישנו העצם, ישנו העניין שלמעלה מגדר גילוי, כי זהו הסתום, עניין הסתימות האמיתי. ומהעניין הזה נובע בעצם הבזבוז בזמן שצריך להגיע לניצחון המלחמה. כדי להבין מהו האוצר העליון שנותנים לשם ניצחון המלחמה, מקדימים ומסבירים מהי שלמות עניין הגילויים. ומתוך כך נוכל להבין את עניינו של האוצר העליון. ולזה נכנס כאן הרבי במאמר. זהו מאמר הזוהר: ״אין סוף למעלה עד אין קץ ולמטה עד אין תכלית״. בפרקים הראשונים, סעיפים י״ב, י״ג, י״ד, אדמו״ר הריי״צ מבאר את העניין של ״אין סוף למטה עד אין תכלית״. מהי ההפלאה בזה? במילים אחרות, כשהזוהר אומר ״אין סוף ולמטה עד אין תכלית״, זהו שבח. מהו השבח, ההפלאה, הגדלות? רוצים לבטא עניין של גדלות והפלאה בקב״ה. וכשרוצים לבטא את גדלותו של הקב״ה, אומרים שהאור, הגילוי, ההתגלות של אלוקות — האור הזה הוא באופן של אין סוף. הגילוי של הקב״ה הוא באופן של אין סוף.

06:32 דובר 1 דאס איז אלץ ענין של גילוי. ס׳איז דא פאראן דער עצם. פאראן דער ענין וואס איז העכער פון גדר גילוי, ווייל דאס איז דער סתום, דער אמית׳ער ענין הסתימות. און פון דעם ענין קומט ארויס בעצם דער בזבוז אין דעם זמן, בשעת מ׳דארף צוקומען צו דעם ניצוח המלחמה. כדי צו פארשטיין וואס איז דאס דער אוצר העליון וואס מ׳גיט לניצוח המלחמה, איז מען מקדים ומסביר וואס איז דער שלימות ענין הגילויים. יא, וואס מצד דעם וועט מען פארשטיין דעם ענין פון דעם אוצר העליון. און אויף דעם גייט אריין דער רבי דא אין דעם מאמר. דאס איז דער מאמר הזוהר: אין סוף למעלה עד אין קץ ולמטה עד אין תכלית. וואס אין די ערשטע פרקים, סעיף י״ב, י״ג, י״ד, איז דער פריערדיקער רבי מבאר דעם ענין פון אין סוף למטה עד אין תכלית. וואס איז דער הפלאה? וואס אין אנדערע ווערטער, בשעת דער זוהר זאגט אין סוף ולמטה עד אין תכלית, איז פאראן א שבח. וואס איז א שבח, א הפלאה, א גדלות? מ׳וויל ארויסברענגען אן ענין, אן ענין פון א גדלות, א הפלאה אין דעם אויבערשטן. און בשעת דו ווילסט ארויסברענגען די גדלות אין דעם אויבערשטן, זאגסטו אז דער אור, דער גילוי, דער דא, דער גילוי פון דעם אויבערשטן, די התגלות פון אלקות, דער אור פון דעם — דאס איז אויף אן אופן פון אין סוף, דער גילוי פון דעם אויבערשטן. דאס איז אויף אן אופן אז דער גילוי איז באופן של אין סוף.

07:51 דובר 1 כפי שמבואר במאמר הקודם, החידוש בזה הוא שהאור עצמו הוא אין סוף. ישנם מקובלים מגדולי המקובלים, בעל הפרדס, הרמ״ק, מן המקובלים הראשונים, שסברו ש״אין סוף״ נאמר על העצמות. האור אינו אלא הארה מן האין סוף, אבל לא שהאור עצמו הוא אין סוף. אך חסידות פוסקת, כפי שגם הקבלה אומרת, שפירוש ״אור אין סוף״ הוא שהאור עצמו הוא אין סוף. זה עצמו החידוש: כיוון שהאור הוא מעין המאור ומגלה את המאור, האור עצמו נושא בתוכו את השלמות של היותו באופן של אין סוף — תכלית הבלי גבול, תכלית ההתפשטות, ללא שום הגבלות. הוא אין סוף בתכלית השלמות. את הנקודה הזאת אין מבארים באריכות במאמר הזה — דיברו עליה במאמר של תשי״ב — ולא נעסוק עכשיו ב[לא ברור] הנקודה. כאן כבר ממשיכים הלאה, ל[לא ברור] הבאה. כשאומרים ״אור אין סוף״, יוצא שהוא מתפשט למטה עד אין תכלית, שהאין סוף הוא למטה עד אין תכלית. וכאן עולה השאלה: מהי ההפלאה בזה? לכאורה, ברגע שאמרת ״אין סוף״, כבר אמרת את כל הנקודה. אין סוף פירושו שהוא אין סוף. אין סוף פירושו [לא ברור]. אין סוף, ללא שום הגבלות. כשאתה אומר ללא שום

07:51 דובר 1 ווי ס׳איז מבואר אין דעם פריערדיקן מאמר, אז דער חידוש ביי דעם איז אז דער אור אליין איז אין סוף. ס׳איז פאראן מקובלים פון די גרויסע מקובלים, דער פרדס, דער רמ״ק, מקובלים הראשונים, וואס זיי האבן געמיינט אז דער אין סוף גייט אויף עצמות. דער אור איז מער נישט ווי א הארה פון דעם אין סוף, אבער נישט אז דער אור אליין איז אין סוף. אבער חסידות פסק׳נט, אויך ווי קבלה זאגט, אז דער פשט „אור אין סוף“ איז אז דער אור אליין איז אין סוף. דאס איז אליין דער חידוש. אז דער אור, יא, וויבאלד דער אור איז מעין המאור, מגלה המאור, איז דער אור אליין אנטהאלט, דער אור אליין טראגט אין זיך דעם שלימות, אז דער אור איז אין אן אופן פון אין סוף. תכלית הבלי גבול, תכלית ההתפשטות, אן קיין שום הגבלות. ער איז אין סוף מיט תכלית השלימות. די נקודה, אין דעם מאמר רעדט מען נישט באריכות — דאס האט זיך גערעדט אין דעם מאמר פון תשי״ב — און מ׳וועט נישט יעצט [לא ברור] די נקודה. דא גייט מען שוין ווייטער. די נעקסטע [לא ברור]. דארט, וואו מ׳זאגט „אור אין סוף“, קומט אויס אז ער איז מתפשט למטה עד אין תכלית, אז דער אין סוף איז למטה עד אין תכלית. און דא ווערט די שאלה: וואס איז דא די הפלאה? לכאורה, ווי נאר דו האסט געזאגט „אין סוף“, האסטו שוין געזאגט די גאנצע נקודה. אין סוף, אין דער טייטש אז ער איז אין סוף. אין סוף אין דער טייטש [לא ברור]. אין סוף, אן קיין הגבלות נישט. אז דו זאגסט, אן קיין

09:18 דובר 1 הגבלות — מה צריך ליישב? הוא למטה מטה עד אין תכלית. מה יש כאן ליישב? מהי בכלל השאלה? ולא רק שאין כאן מה ליישב, אלא יש בכך אפילו ראיה, ראיה מקל וחומר. הרי כשאתה אומר שאור אין סוף הוא ללא שום הגבלות, שאין לו שום ציור, אז באין סוף לא קיים המושג ״מעלה״ ולא קיים המושג ״מטה״. כל המושג של מעלה ומטה שייך להגבלה. בעניין מוגבל אפשר לומר מעלה ומטה; בעניין שהוא אין סוף, בלי גבול, כל המושג של מעלה ומטה אינו שייך כלל. ובכל זאת, אחרי שאתה אומר שהאור עצמו הוא אין סוף, אתה בא ואומר שהוא למטה עד אין תכלית. אז מהי השאלה? על כך הרבי מסביר כמה פרטים. במאמר הזה יש שלושה שלבים. אני מסכם: במאמר הזה יש שלושה שלבים בהסברת השאלה על ״אור אין סוף למטה מטה עד אין תכלית״. מהם שלושת השלבים? השלב הראשון הוא מה שסיפרתי לכם בפרק י״ג. הרבי במאמר הזה, בסעיף א׳, כבר בסוף הסעיף הראשון, מסכם את סעיף י״ג של השנה שעברה, שבו מבואר: מה פירוש ״למטה מטה

09:18 דובר 1 הגבלות נישט. וואס דארף מען מיישב זיין? ער איז למטה מטה עד אין תכלית. וואס איז דא צו מיישב זיין? וואס איז דא אזוי אין דער שאלה? און נישט נאר וואס ס׳איז נישט מיישב, ס׳איז דאך גאר א ראיה, קל וחומר א ראיה. ווי אזוי זאגסטו אז אור אין סוף איז אן קיין הגבלות? עס האט נישט קיין שום ציור. און אין סוף איז נישט דא דער מושג פון מעלה, איז נישט דא דער מושג פון מטה. דער גאנצער מושג פון מעלה־מטה איז א מושג אין הגבלה. אין אן ענין פון הגבלה קען מען זאגן מעלה־מטה. אן ענין וואס איז אין סוף, בלי גבול, דער גאנצער מושג פון מעלה־מטה איז בכלל נישט דארט. נאך דערצו, ווען דו זאגסט אז דער אור אליין איז אין סוף, קומסטו גיין און זאגסט אז ער איז למטה עד אין תכלית. וואס איז דאך די שאלה? אויף דעם איז דער רבי מסביר כמה פרטים. אין דעם מאמר זענען דא דריי שלבים. יא, איך מאך א סיכום. אין דעם מאמר זענען פאראן דריי שלבים ווי אזוי ער איז מסביר די שאלה אין דעם אור אין סוף למטה מטה עד אין תכלית. וואס זענען די דריי שלבים? דער ערשטער שלב איז וואס איך האב אייך דערציילט אין פרק י״ג. דער רבי אין דעם מאמר, אין דעם סעיף א׳, גלייך אין דעם ערשטן סעיף, סוף פון דעם ערשטן סעיף, מאכט ער דעם קיצור פון סעיף י״ג פון פאריאר, פון לעצטן יאר, וואס דארט איז מבואר. וואס איז דער פשט למטה מטה

10:44 דובר 1 עד אין תכלית״? שהוא יורד בסדר ההשתלשלות עד למדרגות הנמוכות ביותר. כשאומרים ״למטה״, הכוונה היא, כפי שמוסבר בפרטיות, להביא את המטה בדרגה הנמוכה ביותר של ״מטה״. לכאורה, מדובר בעניינים שהם לגמרי באין ערוך לעניין האור. הרי אור הוא גילוי. גילוי פירושו שכשאתה מביט בגילוי, אתה רואה את המאור. גילוי פירושו שאתה רואה את הקב״ה. כשאתה אומר ״אור אין סוף״, הרי פירוש הדבר, גם אם איננו מבינים בדיוק מה זה אומר, הוא שהקב״ה נמצא בגילוי. אלוקות מתגלה; מתגלה שאין שום דבר מלבדו, מתגלה העניין של ״אין עוד מלבדו״. זה פירוש ״אור אין סוף״. וכשאתה אומר ״מטה״, הרי תוכנו של ״מטה״ הוא שישנם עניינים שהם לגמרי באין ערוך. מאור אין סוף יוצאים עניינים כאלה; האין סוף יורד למקומות שהם לגמרי שלא בערכו. מהם המקומות האלה? בכל סדר ההשתלשלות, כפי שהרבי מביא, מדרגות בי״ע הן דברים שבאין ערוך לאור אין סוף. כפי שדיברנו במאמר של השנה שעברה, אצילות אינה פלא. אין פלא בכך שאור אין סוף יורד לאצילות, כי אצילות היא אלוקות,

10:44 דובר 1 עד אין תכלית? דאס גייט אראפ אין סדר השתלשלות אין די נידעריגסטע מדרגות. ווי אזוי מען זאגט למטה, מיינט מען, יא, ווי דאס איז מסביר בפרט, אז מען ברענגט ארויס דעם מטה אין דעם נידעריגסטן אופן פון מטה. עס איז לכאורה ענינים וואס זענען גאנץ באין ערוך צו דעם ענין האור. אור איז דאך גילוי. גילוי מיינט, אז דו קוקסט אויף דעם גילוי, זעסטו דעם מאור. גילוי, דער פשט איז, דו זעסט דעם אויבערשטן. ווי אזוי דו זאגסט אור אין סוף, איז דאך דער פשט אור אין סוף, ווי פיל מען פארשטייט נישט פונקט וואס דאס מיינט, אבער דער אור אין סוף אין דער תוכן איז, דער אויבערשטער איז אין גילוי. עס ווייזט זיך אלקות, עס ווייזט זיך אז ס׳איז נישט דא קיין שום זאך חוץ פון אים. עס ווייזט זיך דער ענין פון אין עוד מלבדו. דאס איז דער פשט אור אין סוף. יא, ווי אזוי דו זאגסט מטה? מטה אין דער תוכן איז, אז עס זענען פאראן ענינים וואס זענען גאנץ באין ערוך. אז פון דעם אור אין סוף קומען ארויס ענינים אזעלכע. אזוי דער אין סוף קומט אראפ אין אזעלכע ערטער וואו זיי זענען גאנץ שלא בערך. וואס זענען די ערטער שלא בערך? אין דער גאנצער השתלשלות, ווי דער רבי ברענגט אראפ, די דרגות פון בי״ע, דברים וואס זענען באין ערוך צו אור אין סוף. ווי מיר האבן גערעדט אין דעם מאמר פון פאריאר, אצילות איז נישט קיין פלא. דאס וואס אור אין סוף קומט אראפ אין אצילות איז נישט קיין פלא, ווייל אצילות איז אלקות,

12:07 דובר 1 ואפילו הכלים דאצילות מיוחדים. אבל בבי״ע יש מציאות של נפרד, ולכן זה שאור אין סוף יורד לבי״ע הוא פלא. זה בכללות בי״ע; ובפירוט, הוא יורד עוד למטה: בתוך בי״ע עצמה, עשייה הגשמית נמוכה עוד יותר; מציאות הקליפות וסטרא אחרא נמוכה עוד יותר; אדם העובר עבירה גרוע עוד יותר מקליפות וסטרא אחרא; עד שמגיעים לאדם שלוקח את התורה ומשתמש בה כדי ללכת נגד התורה. זו הדרגה הנמוכה ביותר, אפילו נמוכה מאדם העובר עבירה, שאצלו יש [לא ברור], כפי שהוא מביא בתניא. על כך דובר בפרק קודם. זהו שלב אחד בעניין של ״למטה מטה עד אין תכלית״: שמבארים שישנם עניינים הנמשכים מאור אין סוף ויורדים לעולמות ולדברים שהם באין ערוך אליו. אבל זה עדיין לא החידוש של הסעיף הזה; על כך דובר בסעיף קודם. מהו החידוש בסעיף הזה? כאן מתווספת הנקודה השנייה, שהמאמר מדגיש במיוחד: החידוש הוא ש״אור אין סוף הוא למטה מטה עד אין תכלית״. לא רק שהוא יורד למדרגות הנמוכות יותר, אלא שהוא נמצא שם ב־

12:07 דובר 1 אפילו די כלים דאצילות זיינען מיוחדים. אבער בי״ע, דאס איז אלקות פון דער נפרד, און אז אור אין סוף קומט אראפ אין בי״ע, דאס איז א פלא. דאס איז בגללות בי״ע בפשטות, גייט ער נידעריגער; אין בי״ע גופא איז עשיה גשמית נאך נידעריגער, מיט מציאות פון קליפות וסטרא אחרא נאך נידעריגער, אדם העובר עבירה, וואס ער איז נאך ערגער פון קליפות וסטרא אחרא, ביז מען קומט אן צו דעם ענין פון א מענטש וואס נעמט תורה און ער נוצט תורה כדי צו גיין קעגן תורה, וואס דאס איז די נידעריגסטע דרגא, נאך אפילו נידעריגער פון אדם העובר עבירה, וואס עס איז דא ביי אים [לא ברור], ווי ער ברענגט אראפ אין תניא. איז דאס אזוי גערעדט אין א פריערדיגן פרק. דאס איז איין שלב אין דעם ענין פון למטה מטה עד אין תכלית, אז מען ברענגט אראפ, יא, אז עס זענען פאראן ענינים וואס נעמען זיך פון אור אין סוף, אזעלכע ענינים וואס זיינען אין אנטו של עבר, קומען אראפ אין אזעלכע עולמות, אין אזעלכע זאכן, וואס די זאכן זיינען אין אנטו של עבר. דאס איז נאך נישט דער חידוש פון דעם סעיף. דאס איז אזוי גערעדט אין א פריערדיגן סעיף. וואס איז דער חידוש אין דעם סעיף? דא קומט צו די צווייטע נקודה, יא, וואס דאס איז דער ענין וואס דער מאמר גיט א הדגשה עקסטרע, אז דער חידוש פונעם מאמר איז אז אור אין סוף הוא למטה מטה עד אין תכלית. נישט נאר אז ער קומט אראפ אין די נידעריגערע מדרגות, נאר ער איז דארטן אין

13:32 דובר 1 עצם מציאותם. כלומר, מה החידוש שהוא עומד לחדש עכשיו? שאור אין סוף מתלבש. הוא מתגלה, יוצא לידי ביטוי, יורד ומתבטא במדרגות של כל עניין ב״למטה מטה״. מה פירוש הדבר? מה ההבנה בזה? נלמד את הנקודה הכללית שהוא מחדש: מה ההבנה בעניין הזה? הרי הסוגיה של ״אור אין סוף למטה עד אין תכלית״ מופיעה בכמה מקומות בחסידות, וגם במאמרים אחרים הוא מדבר עליה [לא ברור]. זו סוגיה ידועה, שהוא דן בה בכמה מקומות. מי שלמדו תער״ב יודעים שיש בתער״ב סעיף שלם על כך. מי שלמדו את המאמרים של הרבי מכירים את ״פתח אליהו״, ששם הוא מדבר על העניין הזה. האם זה עוד יסוד בחסידות, שבכל מקום מדברים עליו מאותה נקודה? או שלא מדובר באותה נקודה ממש, אלא במשהו אחר? [לא ברור] כי רוצים לדעת איך זה קשור למה שלומדים במקומות אחרים בחסידות. צריך, כמו שאומרים, להתרכז במאמר הזה: מה מחדשים בו? כי אי אפשר [לא ברור]. מה כתוב במאמר הזה? כאן, במאמר הזה, הפירוש של ״אור אין סוף למטה עד אין תכלית״ אינו שאור אין סוף, כפי שהוא

13:32 דובר 1 זייער מציאות. דאס הייסט, אין אנדערע ווערטער, וואס איז דער חידוש איצטער, וואס ער גייט איצט מחדש זיין? אז דער אור אין סוף איז זיך מתלבש. ער איז בגילוי, ער קומט ארויס, ער דריקט זיך אראפ אין די מדרגות פון יעדן ענין אין דעם למטה מטה. וואס מיינט דאס? וואס איז דא די הבנה? לערנט מען מחדש זיין די נקודה כללית, וואס איז דא די הבנה אין דעם ענין? צי דא, וואס ער זאגט זיך אין אנדערע מאמרים, צי דא, וואס מ׳זאגט אין אנדערע מאמרים, [לא ברור], דער סוגיא פון אור אין סוף למטה עד אין תכלית איז דא אין כמה מקומות אין חסידות. דאס איז א סוגיא ידועה, וואס ער זאגט זיך אין כמה מקומות. די וואס האבן געלערנט תער״ב, איז דא אין תער״ב א גאנצער סעיף אין דעם. די וואס האבן געלערנט דעם רבי׳ס מאמרים, ווייסן דעם פתח אליהו, דארט רעדט ער זיך אין דעם ענין. איז דאס דא נאך א יסוד אין חסידות, וואס ער זאגט זיך אין יעדן אור, זאגט זיך אויף איין פונקט? צי נישט די זעלבע איין פונקט, נאר עפעס אנדערש? [לא ברור] ווייל מ׳וויל וויסן צו וואס מ׳לערנט אין אנדערע ערטער אין חסידות. מ׳דארף זיך, ווי מ׳זאגט, קאנצענטרירן אין דעם מאמר, וואס זאגט מען מחדש אין דעם מאמר, ווייל מ׳קען נישט [לא ברור]. וואס שטייט דא אין דעם מאמר? דא אין דעם מאמר, דער פשט אור אין סוף למטה עד אין תכלית איז נישט דער פשט אז דער אור אין סוף, ווי ער

14:54 דובר 1 בלי גבול, נמצא למטה מטה. זו לא הכוונה. זה לא הפירוש של ״בלי גבול שלו״. כאן הכוונה בדיוק להפך: שאור אין סוף מתלבש. הוא יורד אל פרטי המדרגות של ה״למטה מטה״. זה פלא שבפלאות. אתה אומר שהוא אין סוף. אין סוף פירושו שהוא בלי גבול. ״בלי גבול״ פירושו שהוא למעלה, שאין לו הגבלות, שאין לו גדר. זו המשמעות של בלי גבול. ממילא, כשאתה אומר שלגביו הוא בלי גבול, שהוא ״לא שניתי״, או ״אין עוד מלבדו״, הפירוש הוא שלגבי אור אין סוף הצמצום הוא שלא כפשוטו. הוא נמצא בכל מקום, כי הוא בלי גבול. ממילא, [לא ברור] זה לא החידוש של כל המאמר כאן. זו לא הנקודה של המאמר. הנקודה של המאמר היא בדיוק להפך: שהוא מתלבש בפרטי המדרגות. אור אין סוף נגלה. ואת הפירוש של ״נגלה״ צריך קודם לבאר: הכוונה כאן היא שהוא מביא את עצמו לידי ביטוי. הוא נמצא בגילוי, בפנימיות. כשאומרים בחסידות ״גילוי״, צריך תמיד לזכור שיש שתי משמעויות למילה הזאת. לפעמים ״גילוי״ בחסידות פירושו שהאור הוא בגילוי. כלומר, האור הבלי־

14:54 דובר 1 איז בלי גבול, שטייט ער למטה מטה. נישט דאס איז דער ווארט. דאס איז נישט דער פשט פון בלי גבול שלו. דא איז דער ווארט פונקט פארקערט: אז דער אור אין סוף איז זיך מתלבש. ער קומט אראפ אין די פרטי מדרגות פון דעם למטה מטה. דאס איז א פלא מפלאות. זאגסטו אז ער איז אין סוף. אין סוף מיינט אז ער איז בלי גבול. בלי גבול איז דער טייטש אז ער איז העכער, נישט קיין הגבלות, נישט קיין גדר. דאס איז דער ווארט פון בלי גבול. איז ממילא, דו זאגסט אז לגבי אים איז דאך זיין בלי גבול, אז ער לא שניתי, אדער אין עוד מלבדו. איז דער טייטש אז לגבי דעם אור אין סוף איז ביים צמצום שלא כפשוטו. ער געפינט זיך בכל מקום, ווייל ער איז בלי גבול. איז ממילא, לגבי מחשבה, איז נישט דא דער גאנצער מאמר דא מחדש. נישט דאס איז דער ווארט פון דעם מאמר. דא איז דער ווארט פון דעם מאמר פונקט פארקערט. דא איז דער ווארט פון דעם מאמר אז ער איז זיך מתלבש אין די פרטי מדרגות. דער אור אין סוף איז נגלה. און דער טייטש פון נגלה — מ׳דארף אפטייטשן ערשט דעם ווארט נגלה — דער טייטש איז דא אז ער ברענגט זיך ארויס. ער געפינט זיך בגילוי, בפנימיות. איז ווען מ׳זאגט אין חסידות דעם ווארט גילוי, דארף מען אלעמאל געדענקען אז ס׳זענען דא צוויי טייטשן אין דעם ווארט גילוי. אמאל אין חסידות מיינט גילוי אז דער אור איז בגילוי. דאס הייסט דער בלי

16:19 דובר 1 גבול הוא בגילוי. כמו שרואים במאמרים המדברים על נס וטבע: בנס, הקב״ה מגלה את הבלי גבול שבו, וכשהבלי גבול מתגלה, ממילא הכול בטל במציאות. ואז הוא עושה מה שהוא רוצה. זו משמעות אחת. אבל לא זו הכוונה במאמר. כאן ״גילוי״ אינו התגלות של האין סוף [לא ברור], אלא גילוי בתוך הגבולים של הלמטה. הוא יורד ומתגלה בכל מקום ומקום לפי עניינו. וזה הפלא שבאור אין סוף. אבל מה הפלא? כפי שראינו, כשמפרשים ״אור אין סוף״ — ״בלי גבול״ — הכוונה היא שהוא בלי גבול, שהוא למעלה מגבול. זהו [לא ברור] אין סוף. הוא בלי גבול לגמרי, ומצדו אין שום עניין של [לא ברור]. הרי נאמר בפירוש: לגביו, כל העולם, כל המושג של מקום — ״לא היה מקום לעמידת העולמות״. אילו היה האין סוף כפי שהיה לפני הצמצום, ולגביו [לא ברור]. וכאן בא המאמר, על פי הביאור בפסוק, ומביא עניין אחר לגמרי: יש פלא באור אין סוף, שהוא יורד לעולמות, אל תוך העולמות, ושם הוא מתגלה בכל עולם ועולם. זה הפלא השני. ועל כך עוסק המאמר בסעיפים ב׳, ג׳, ד׳ וה׳. כן.

16:19 דובר 1 גבול אור איז בגילוי. אזוי ווי מ׳זעט אין די מאמרים וואס רעדן וועגן נס וטבע. יא, נס: דער אויבערשטער וועט מגלה זיין דעם בלי גבול שבו, און אז דער בלי גבול ווערט מגלה, איז במילא אלץ ווערט בטל במציאות. איז במילא טוט ער וואס ער וויל. דאס איז איין ווארט. נישט דאס איז דער ווארט אין מאמר. דא איז דער ווארט גילוי נישט די התגלות פון דעם אין סוף [לא ברור], נאר דער גילוי אין די גבולים פון למטה. ער קומט אראפ בגילוי בכל מקום ומקום לפי ענינו. און דאס איז דער פלא אין אור אין סוף. אבער וואס איז דער פלא? ווי מ׳האט געזען: אויף דעם ווארט, ווי מ׳טייטשט אור אין סוף, בלי גבול, ער איז בלי גבול, ער איז העכער פון גבול. דאס איז א [לא ברור] אין סוף. ער איז בלי גבול לגמרי. וואס מצד אים איז נישטא קיין שום ענין פון [לא ברור]. ער שטייט דאך בפשטות: לגבי אים, דער גאנצער עולם, דער גאנצער מושג מקום — לא היה מקום לעמידת העולמות. אז אויב ס׳וואלט געווען אין סוף איידער צמצום, און לגבי אים איז [לא ברור]. קומט צו גיין דא דער מאמר אזוי, לויט דעם ביאור אין פסוק, לגמרי אן ענין: אז ס׳איז דא א פלא אין דעם אור אין סוף, אז ער קומט אראפ אין די עולמות, אין תוך די עולמות, און דארט קומט ער ארויס בגילוי אין יעדן עולם ועולם. דאס איז דער צווייטער פלא. און אויף דעם גייט דער מאמר, גייט דער מאמר סעיף ב׳, ג׳, ד׳, ה׳. יא.

17:44 דובר 1 הוא ממשיך לבאר את הפרטים. עוד מעט אחזור לפרטים האלה. אני רוצה לעבור לנקודה השלישית. יש כאן עוד נקודה, שלישית, בהפלאה של אור אין סוף, שעליה חשבתי. וזה הסעיף האחרון במאמר: אף שהוא יורד לפרטים, ואף שהוא נמצא בכל הפרטים של המטה מטה, ובכל פרט מהם, ומתלבש בעניינים — בכל זאת הוא נשאר בפשיטותו. זו הפלאה בפני עצמה. היינו יכולים לחשוב שירידתו למטה מטה היא ירידה בדרגה. אמנם זהו אור אין סוף, והוא יורד למטה מטה, אבל הירידה למטה היא באופן של הארה, והארה דהארה, והארה דהארה. ממילא, זו ירידה, ואין בזה אותו תוקף שיש בו באור אין סוף. על דרך משל, כפי שהסברתי את עניינו של אור הממלא כל עלמין: יש אור הסובב כל עלמין, שלגביו אין לשום דבר מציאות, ״כלא חשיב״ כלל. ויש אור הממלא כל עלמין, שמתלבש בכל מקום ובכל עולם לפי עניינו. אבל אור הממלא הוא מצומצם. אור הממלא הוא פנימי, ולכן הוא מצומצם. בא המאמר ואומר כאן שמצד אור אין סוף, מצד ההפלאה והשלימות של אור אין סוף, יש בו גם השלימות שהוא

17:44 דובר 1 גייט זיך מסביר די פרטים. איך וועל באלד קומען צוריק אריין אין די פרטים. איך וויל גיין צו די דריטע נקודה. דא נאך איז דא די דריטע נקודה פון הפלאה פון אור אין סוף, פון וואס האב איך געטראכט? וואס דאס איז דער לעצטער סעיף אין דעם מאמר. אז אגב, אז ער קומט אראפ אין די פרטים, אגב אז ער געפינט זיך אין די אלע פרטים פון דעם מטה מטה, און אין יעדער פרט פון דעם, אז ער מתלבש אין ענינים, אבער דאך בלייבט ער בפשיטות. דאס איז אן אייגענע הפלאה. מיר וואלטן געקענט מיינען אז דאס וואס ער קומט אראפ למטה מטה איז דאס א ירידה. טאקע אור אין סוף, ער קומט אראפ למטה מטה, אבער דער אראפקומען למטה איז אן ענין פון הארה, און הארה דהארה, הארה דהארה. איז במילא דאס א ירידה. ס׳איז נישט אין דעם זעלבן תוקף ווי ער איז אין דעם אור אין סוף. על דרך, למשל, ווי איך האב מסביר געווען דעם ענין פון אור הממלא כל עלמין. ס׳פאראן דער אור הסובב כל עלמין, וואס לגבי סובב כל עלמין איז נישט קיין שום מציאות, כלא חשיב כלל. ס׳איז דא דער אור הממלא כל עלמין, און דאס איז דער ענין וואס ער מתלבש בכל מקום וכל עולם לפי ענינו. אבער אור הממלא איז ער מצומצם. אור הממלא איז ער פנימי, איז ער מצומצם. קומט צו גיין דער מאמר און זאגט דא, אז מצד אור אין סוף, מצד הפלאה און שלימות פון אור אין סוף, האט ער די שלימות וואס

19:15 דובר 1 יורד באופן פנימי ומתלבש, וביחד עם זה הוא נשאר בפשיטותו. האור עצמו, שיורד באופן פנימי, נשאר בפשיטותו. הוא בעצם המשך של הבלי גבול. זה יכול להיות כך רק מפני שגם כשהוא נמצא במטה מטה, הוא עומד בכל התוקף של הבלי גבול. בהמשך נראה איך זה בא לידי ביטוי, אבל את זה נראה אחר כך. ואני רוצה להבהיר בצורה ברורה: אלה שלושת העניינים שבמאמר. העניין הראשון הוא הקדמה. את זה למדנו קודם, והוא כבר נתון. אבל עיקר האריכות במאמר היא בעניין השני והשלישי. טוב. אז ניכנס לפרטי העניינים כפי שהוא מבאר אותם במאמר. נדבר עכשיו על סעיפים ב׳, ג׳, ד׳ וה׳. נעשה סיכום קצר, כדי להבין מה הרבי רוצה לחדש כאן. אדמו״ר הריי״צ אומר בסעיף י״ד: ״וכל זה, ואתה מחיה את כולם״. כך מתחילים סעיפים ג׳–ד׳: ״ואתה מחיה את כולם״. מה הוא רוצה לומר בפסוק הזה? ״ואתה מחיה את כולם״ — בפשטות מבינים שהוא מהווה ומחיה את כל הנבראים. הרבי מדייק: מה מיוחד בפסוק הזה? הרי איננו אומרים זאת סתם; כל מילה מדויקת. למה אדמו״ר הריי״צ פתח דווקא בפסוק הזה? הפסוק הזה מדויק, כי

19:15 דובר 1 ער קומט אראפ באופן פנימי, איז ער זיך מתלבש, און צוזאמען דערמיט בלייבט ער, דער אור גופא וואס קומט אראפ באופן פנימי, בלייבט ער בפשיטות. ער איז בעצם א המשך פון דעם בלי גבול. עס קען נאר זיין אזוי וועגן ער שטייט בכל התוקף פון דעם בלי גבול, אויך זייענדיק אין דעם מטה מטה. שפעטער ווי דאס, ווי מען דאס מאדעלט אויס. אבער דאס וועלן מיר זען שפעטער. און דאס איז, און איך וויל ארויסברענגען אין א קלארן אופן, דאס זיינען די דריי ענינים אין דעם מאמר. דער ערשטער ענין איז דאס הקדמה. דאס איז דער, דאס האט מען געלערנט פריער, דאס איז שוין זיך געגעבן. אבער די עיקר אריכות אין דעם מאמר איז אין דעם צווייטן און דעם דריטן ענין. אוקיי. איז לאמיר אריינגיין דארט אין די פרטים און ענינים ווי ער מסביר אין דעם מאמר. דא גייט מען רעדן וועגן סעיף ב׳, ג׳, ד׳, ה׳. לאמיר מאכן א שטיקל סיכום, צו קענען פארשטיין וואס דער רבי וויל דא מחדש זיין. דער פריערדיקער רבי זאגט אין סעיף י״ד: ״וכל זה, ואתה מחיה את כולם״. דאס הייבט זיך אן סעיף ג׳־ד׳: ״ואתה מחיה את כולם״. וואס וויל ער זאגן מיט דעם פסוק? ״ואתה מחיה את כולם״, אזוי פארשטייט מען דאך, אז ער איז מהוה ומחיה אלע נבראים. דער רבי איז מדייק: וואס איז דא אין דעם פסוק? יא, דאס זאגן מיר נישט, דאס הייסט, ווי יעדער ווארט איז מדויק. פארוואס האט דער פריערדיקער רבי אנגעהויבן מיט דעם פסוק? ס׳איז מדויק דווקא דער פסוק, ווייל

20:44 דובר 1 בפסוק הזה באה לידי ביטוי דווקא הנקודה של ה[לא ברור]. אילו רצה לומר עניין אחר, היה מביא פסוק אחר. הרבי אומר בהערה במאמר — בהערה י׳, אני יכול להסתכל כאן — כן, הוא היה מביא את הפסוק ״אין עוד מלבדו״. זה כבר עניין אחר לגמרי. הפירוש של ״אין עוד מלבדו״ הוא שאין שום מציאות כלל. אם כן, מה הפירוש ״אתה מחיה״? מהו ה״אתה״ הזה? הפירוש הוא שמצד עצמות, מלכתחילה אין שום מציאות, והוא מהווה את כל הנמצאים. אם כך, מלכתחילה — מה אתה אומר, ממילא, מטה? הרי אתה מדבר על העניין הזה; אם אתה רוצה להדגיש את הבלי גבול, זה נעשה [לא ברור]. אבל אם מדברים על עצמות, בכלל אין צורך לדבר על מעלה ומטה, כי עצמות הוא הכול. עצמות הוא ״לית אתר פנוי מיניה״. עצמות הוא ״אין עוד מלבדו״ בעצם, והוא מהווה את כל הנמצאים. בכלל אין כאן יחס בין מעלה למטה. הכול אחד, הכול הוא. את זה בוודאי אי אפשר לומר כאן. אפילו אם אתה מדבר על אור ולא על עצמות, אבל רוצה להדגיש את הבלי גבול של האור, שוב עולה השאלה על ״מטה מטה״, כי העניין הוא שאין לאור הגבלות. כמו שאנחנו אומרים בעניין הצמצום: ״הוא אור אין סוף ממלא כל המציאות״...

20:44 דובר 1 אין דעם פסוק ברענגט זיך ארויס דווקא די נקודה פון דעם [לא ברור]. ער וואלט געברענגט אן אנדער פסוק. דער רבי זאגט אין דער הערה, אין דעם מאמר, מיר זאגן אין דער הערה, יא, דער הערה י׳, ער וואלט געברענגט, איך קען דא קוקן, דער הערה י׳. יא, ער וואלט געברענגט דעם פסוק ״אין עוד מלבדו״. וואס גייט אן אנדער ווארט אינגאנצן. ״אין עוד מלבדו״ איז דער פשט, אז ס׳איז גארנישט דא קיין שום מציאות. איז דאך וואס איז דער פשט פון אתה מחיה? וואס איז דאס מיט דעם ״אתה״? איז דאך דער פשט, אז מצד עצמות איז לכתחילה נישט דא קיין שום מציאות, דאמיט איז ער מהוה את כל הנמצאים. איז במילא לכתחילה, א־א־א, וואס זאגסטו, ממילא, מטה? איי, דו רעדסט אין דעם ווארט, איי, דו ווילסט ארויסברענגען דעם בלי גבול, עס ווערט צו [לא ברור]. איי, מיר רעדן וועגן עצמות, איז בכלל דארף מען נישט רעדן מעלה, מטה, ווייל עצמות איז אלץ. עצמות איז לית אתר פנוי מיניה. עצמות איז ״אין עוד מלבדו״ בעצם, און ער איז מהוה את כל הנמצאים. איז בכלל נישט דא קיין יחס פון דער מעלה מיט דער מטה. עס איז איין, עס, אלץ ער. דאס איז זיכער נישט, קענען מיר נישט זאגן. אפילו דו רעדסט וועגן אור, נישט וועגן עצמות, וועגן אור, אבער דו ווילסט ארויסברענגען דעם בלי גבול פון דעם אור, איז ווייטער מטה מטה, ווייל דער ווארט איז, אז דער אור האט נישט קיין הגבלות. אזוי ווי מיר רעדן פון צמצום: הוא אור אין סוף ממלא כל המציאות...

22:23 דובר 1 הוא מגיע למטה עד אין תכלית. ושוב: הרי אין מטה? זו אמירה בעלמא. מה פירוש ״מטה״? על מה אתה מדבר? הרי אין מטה. כאן רוצים לומר לך עניין אחר: יש מטה, והוא נמצא בתוך המטה הזה. למה הוא מביא את הפסוק ״ואתה מחיה את כולם״? מה אומרים בפסוק ״ואתה מחיה את כולם״? את זה הרבי מסביר במאמר. ראשית, המילה ״ואתה״ מבטאת עניין של גילוי. ״אתה״ הוא לשון נוכח. יש פלפולים שלמים שנעשו ונכתבו בעניין הזה; יש כאן בלגן שלם. כי חסידים רגילים לראות תמיד ש״אתה״ קאי על עצמות. וכאן פתאום הרבי אומר בפשטות ש״אתה״ הוא גילוי. בסדר. אפשר לפלפל בזה במשך שבועות. אבל הרבי אומר כאן בפשטות, כך אני מבין: ״אתה״ הוא לשון נוכח. כי כשאתה אומר ״נוכח״, לאמיתו של דבר אתה מדבר על האופן שבו הוא בגילוי. אבל האם איני יכול לומר ש״אתה״ קאי על עצמות — ״אתה״, אתה, עצמות ומהות? זה חידוש של אדמו״ר הזקן כאן. והרבי אומר: איני יכול. אפשר גם אחרת. ואנחנו הולכים פשוט לפי מה שהוא אומר במאמר: אלו ואלו דברי אלקים חיים. כן, בוודאי ש״אתה״ קאי על עצמות.

22:23 דובר 1 הוא מגיע למטה עד אין תכלית. איז ווייטער: נישטא קיין מטה? איז דאס בליק ווארף. וואס מיינט מטה? וואס רעדסטו וועגן מיר? איז דאך קיין מטה נישטא. דא וויל מען דיר זאגן אן אנדער ווארט: ס׳איז יא דא א מטה, און ער שטייט אין דעם מטה. וואס ברענגט ער דעם פסוק „ואתה מחיה את כולם“? וואס זאגט מען אין דעם פסוק „ואתה מחיה את כולם“? אויף דעם איז דער רבי מסביר אין דעם מאמר. קודם, דער ווארט „ואתה“ איז א ווארט וואס ברענגט ארויס אן ענין של גילוי. „אתה“ איז לשון נוכח. ס׳זענען דא גאנצע פלפולים וואס מען האט געטאן אין דעם, וואס מען האט געשריבן אין דעם; ס׳גייט דא א גאנצער בלאגאן. יא, ווייל חסידים זיינען רגיל צו זען אלעמאל אז „אתה“ גייט אויף עצמות. און דא פלוצלינג מאכט דער רבי דא פשוט, אז „אתה“ איז גילוי. פיין. מיר קענען מאכן פון דעם פלפולים א לעבן פון איין ביז וואכן. אבער דער רבי זאגט דא פשוט, אזוי פארשטיי איך: „אתה“ איז לשון נוכח. יא. ווייל אז דו זאגסט נוכח, אין דער אמת׳ן רעדסטו ווי ער שטייט ביי גילוי. איך קען אבער נישט זאגן אז „אתה“ גייט אויף עצמות, „אתה“, דו, עצמות ומהות. ס׳איז א חידוש פון אלטן רבי׳ן דא. און דער רבי זאגט: איך קען נישט. ס׳איז שייך אנדערש אויך. און מיר גייען פשוט דאס וואס ער זאגט אין דעם מאמר: אלו ואלו דברי אלקים חיים. יא, ס׳איז זיכער אז „אתה“ גייט אויף עצמות.

23:48 דובר 1 אבל הלשון ״אתה״, כשאנחנו מוצאים אותה בדיבור על הקב״ה, היא חלק מההבחנה הזאת: לפעמים נאמר ״אתה״ ולפעמים נאמר ״הוא״ — ״ברוך הוא וברוך שמו״. ולפעמים נאמר ״אתה״. אנחנו יודעים ממה ההבדל נובע: ״הוא״ הוא עניין של העלם העצמי. כשמדברים על הקב״ה כפי שהוא בהעלם העצמי, אומרים ״הוא״; וכשמדברים על הקב״ה כפי שהוא בגילוי, אומרים ״אתה״. ממילא, ״אתה״ הוא עניין של גילוי. ולא רק זה: מגיעים גם לדברי אדמו״ר הזקן, שהרבי מביא מהתניא. ״ואתה מחיה את כולם״ — אדמו״ר הזקן מבאר בתניא שהכוונה לאותיות: אל״ף, תי״ו, ה״א. מאל״ף ועד תי״ו — אלו האותיות; ה״א — ה׳ מוצאות הפה. ואדמו״ר הזקן מבאר שהפירוש של ״ואתה מחיה את כולם״ הוא שהחיות האלוקית מתלבשת בכל נברא. אם כן, מה הרבי רוצה לומר כאן? מהו המשך העניינים? יוצא שזהו העניין של אור אין סוף. רוצים להדגיש שכאן מדברים על אור אין סוף. לאמיתו של דבר, התהוות יש מאין היא רק מעצמות אור אין סוף. אבל כאן לא רוצים להדגיש שזה מצד עצמות, אלא איך עצמות הכניס את עצמו לתנועה של גילוי. זהו אור אין סוף. במאמר שלנו רוצים להדגיש איך עניין האלוקות הוא מצד אור אין סוף. מי שרוצה לדעת איך הוא מצד עצמות — זה מאמר אחר. ללמוד מה שנאמר לגבי תש״י י״א.

23:48 דובר 1 אבער דער נוסח פון „אתה“, וואס מיר געפינען דא ביי רעדן וועגן דעם אויבערשטן, איז: אמאל שטייט דער נוסח „אתה“ און אמאל שטייט דער נוסח „הוא“ — „ברוך הוא וברוך שמו“. אמאל שטייט „אתה“. מיר ווייסן, פון וואנעט איז עס? „הוא“ איז דער ענין פון העלם העצמי: אז מיר רעדן וועגן דעם אויבערשטן ווי ער איז אין העלם העצמי, זאגט מען „הוא“. און אז מיר רעדן וועגן דעם אויבערשטן ווי ער שטייט ביי גילוי, זאגט מען „אתה“. איז במילא דער ענין פון „אתה“ דער ענין של גילוי. און דאס איז ער. נישט נאר דאס, דו קומסט צום אלטן רבי׳נס ווארט. דאס ברענגט ער פון תניא. „ואתה מחיה את כולם“ — דער אלטער רבי מבאר אין תניא, אז דאס גייט אויף די אותיות: אל״ף, תי״ו, ה״א. אל״ף ביז תי״ו, דאס איז אותיות; ה״א, די ה׳ מוצאות הפה. און דער אלטער רבי איז מבאר אז „ואתה מחיה את כולם“ איז דער פשט אז חיות אלקי וואס איז מתלבש אין יעדן נברא. איז במילא, וואס וויל דער רבי זאגן דא? וואס איז דא דער המשך הענינים? קומט אויס אז דאס איז דער ווארט פון אור אין סוף. מען וויל ארויסברענגען אז מיר רעדן דא אין אור אין סוף. אין אמת׳ן איז התהוות יש מאין נאר פון עצמות אור אין סוף. אבער דא וויל מען ארויסברענגען נישט דעם ווארט אז דאס איז מצד עצמות. דא וויל מען ארויסברענגען ווי עצמות האט זיך אריינגעשטעלט אין דער תנועה פון גילוי. דאס איז אור אין סוף. יא, אין אונזער מאמר גייט מען ארויסברענגען ווי זיינען אלקות מצד אור אין סוף. איינער וויל וויסן ווי איז אלקות מצד עצמות, דאס איז אן אנדער מאמר. לערנען וואס איז לגבי תש״י י״א.

25:24 דובר 1 שם מדובר על האופן שבו זה מצד עצמות. את זה הרבי מביא בתניא, את זה הרבי מביא כאן, את זה מביא כאן [לא ברור]. כן, איך התהוות יש מאין היא מעצמות. זה לא הנושא של המאמר שלנו. כאן רוצים להדגיש את אור אין סוף; זה הנושא של המאמר שלנו. מצד אור אין סוף, העניין של אלוקות הוא שיש השתלשלות, יש נבראים פרטיים ויש אותיות. ולכל נברא יש צירוף האותיות שלו. ויש חיות אלוקית שמתלבשת בכל נברא לפי עניינו. ועל כך נאמר ״ואתה מחיה את כולם״. מה הפירוש ״ואתה מחיה את כולם״? שאור אין סוף יורד למטה מטה, אל תוך הנבראים הפרטיים. זהו הפלא. ונחשוב על העניין הזה: במילים אחרות, העובדה שיש חיות פרטית בכל נברא איננה דבר נפרד. היא אינה מנותקת מאור אין סוף, אלא המשך של אור אין סוף. כי אם מישהו יאמר שהפרטיות של כל נברא, החיות הפרטית שלו, נובעת ממדרגה אחרת, מעניין אחר — כל זה עדיין לא יהיה ״אור אין סוף למטה מטה״. כי אם מצד אור אין סוף אין מטה מטה, מצד אור אין סוף אין פרטים ואין ציור, ומצד זה יש שייכות לכל העניינים — הרי אור אין סוף אינו נמצא למטה מטה. הנקודה, החידוש, הפלא, מה שכך אנחנו רוצים [לא ברור], הוא שאור אין סוף נמצא בכל אחד, ואין שום עניין נפרד. זה הפירוש של ״אור אין סוף למטה מטה״: שאין שום…

25:24 דובר 1 דארט רעדט זיך ווי דאס איז מצד עצמות. דאס ברענגט דער רבי אין תניא, דאס ברענגט דא דער רבי, דאס ברענגט דא [לא ברור]. יא, ווי איז התהוות יש מאין פון עצמות. נישט דאס איז אונזער מאמר. דא וויל מען ארויסברענגען אור אין סוף; דאס איז אונזער מאמר. מצד אור אין סוף איז דער ענין פון אלקות אז ס׳זענען דא השתלשלות, ס׳זענען פרטי נבראים און ס׳זענען אותיות. און יעדער נברא האט זיין צירוף אותיות. און ס׳איז דא חיות אלקי וואס איז מתלבש אין יעדן נברא לפי ענינו. און אויף דעם זאגט מען „ואתה מחיה את כולם“. וואס איז דער פשט „ואתה מחיה את כולם“? אז דער אור אין סוף קומט אראפ אין דעם מטה מטה, אין די פרטי נבראים. דאס הייסט, דאס איז דער פלא. איז טראכט מען דא איבער אן ענין: דאס הייסט, אין אנדערע ווערטער, אז דאס וואס ס׳איז דא חיות פרטי אין יעדן נברא, איז דאס נישט א באזונדערע זאך. דאס איז נישט אוועק פון אור אין סוף. דאס איז א המשך פון אור אין סוף. ווייל איינער וועט זאגן אז דאס וואס יעדער נברא האט זיין פרטי, חיות פרטי, דאס נעמט זיך פון עפעס אן אנדער מדרגה, פון אן אנדער ענין, איז דאס אלץ נישט אור אין סוף למטה מטה. ווייל אז דאס מצד אור אין סוף איז נישטא קיין מטה מטה, מצד אור אין סוף איז נישטא קיין פרטים, נישטא קיין ציור, און מצד דעם איז א שייכות צו אלע ענינים, איז אבער אור אין סוף נישטא למטה מטה. דער ווארט, דער חידוש, דער פלא, דאס וואס אזוי ווילן מיר [לא ברור], אז אור אין סוף שטייט אין יעדן, נישטא קיין שום ענין. דאס איז דער פשט: אור אין סוף למטה מטה. אז ס׳איז נישטא קיין…

27:03 דובר 1 אין שום עניין בנברא שאינו ביטוי של אור אין סוף. הכול הוא ביטוי של אור אין סוף. אפילו הציור שלו והתכונות שלו הם ביטוי של אור אין סוף. זהו עניין החיים. כאן בא הרבי ואומר חידוש גדול עוד יותר. [לא ברור]. שהחיות הפרטית של כל נברא היא בעצם עניין של אור אין סוף. אומר הרבי: לא רק חיים. לכן הרבי מדייק במאמר: „מהוה ומחיה“. מאין נכנסת כאן המילה „מהוה“? הרי כאן מדברים על גילוי, ועניין הגילוי מודגש בחיים. מהו החידוש של חיים ומהוה? חיים הם הרוחניות של הנברא. חיים קשורים לתכונות, למעלות, לשלימות. חיים הם העניין שחי; זהו החלק הרוחני של הנברא. וכפי שהרבי מביא כאן מתורת שלום, שכאשר מתבוננים בחיות של כל נברא, הרי זה כמו הפרטים. זהו גילוי אלוקות. אדם מתבונן ורואה כיצד כל נברא חי עם פרטיו, עם פניו, עם תכונותיו, עם ממדיו ועם ענייניו. זה מה שהרבי מסביר ומביא עליו דוגמאות, [לא ברור] עניינים, שזהו עניין עיקרי בחסידות: הפרטים. כשאתה מתבונן בפרטי החיות של כל נברא, זהו גילוי אלוקות. העניין הזה, הגילוי, בא מאור אין סוף. זהו אור אין סוף. התנועה, הגילוי שמאיר בעולם, באים מאור אין סוף, כי אור הוא עניין של גילוי. זה לא [לא ברור] הרבה גילויים. ואור

27:03 דובר 1 שום ענין אין דעם נברא איז נישט קיין ביטוי פון אור אין סוף. אלץ איז אן אויסדרוק פון, פון, פון דעם אור אין סוף. אפילו די ענינים, זיין ציור, זיינע תכונות, איז אן אויסדרוק פון אור אין סוף. דאס איז דער ענין פון חיים. קומט דער רבי דא און זאגט נאך א גרעסערן חידוש. [לא ברור]. אז די חיות הפרטית פון יעדן נברא איז בעצם דער ענין פון אור אין סוף. זאגט דער רבי: נישט נאר חיים. דערפאר איז דער רבי מדייק אין דעם מאמר: „מהוה ומחיה“. וואו קומט דא אריין דאס ווארט „מהוה“? ווייל דא רעדט מען וועגן גילוי. דער ענין פון גילוי איז באטאנט מיט חיים. וואס איז דער חידוש פון חיים און מהוה? חיים איז די רוחניות פון דעם נברא. חיים האט צו טאן מיט די תכונות, די מעלות, די שלימות. חיים איז דער ענין וואס לעבט; דאס איז דער חלק הרוחני פון דעם נברא. און ווי דער רבי ברענגט דא פון תורת שלום, אז למשל, מען קוקט זיך צו אין דער חיות פון כל נברא, איז דאס די זעלבע ווי די פרטים. דאס איז א גילוי אלקות. א מענטש קוקט, קוקט און זעט ווי יעדער נברא לעבט מיט זיינע פרטים, מיט זיין פנים, מיט זיינע תכונות, מיט זיינע גדלים, מיט זיינע ענינים. דאס איז וואס דער רבי איז מסביר, ברענגט די דוגמאות, [לא ברור] ענינים, אז דאס איז אן ענין עיקרי אין חסידות: די פרטים. בשעת דו קוקסט אין די פרטים פון דער חיות פון כל נברא, איז דאס גילוי אלקות. דער ענין, דער גילוי, קומט פון אור אין סוף. דאס איז אור אין סוף. די תנועה, דער גילוי וואס שיינט אין דער וועלט, קומט פון אור אין סוף, וואס אור איז אן ענין פון גילוי. דאס איז נישט [לא ברור] אסאך גילויים. און אור

28:59 דובר 1 אין סוף נתפס כאור, [לא ברור]. זהו הגילוי של אלוקות, כשהוא עצמו עומד מאחורי הגילוי הזה, והוא עצמו רצה לרדת ולהתגלות. זו הכוונה באור אין סוף. אור אין סוף פירושו שהוא עצמו רצה לרדת ולהתגלות. ועניין הגילוי מתבטא בכל מקום ומקום ובעניינים השונים. אבל מהי המהות של גילוי? זה נוגע לחיות. בא אדמו"ר הריי"צ ואומר, שבחיות זו הבחנה שכלית. כיצד מבחינים בכך? כלומר, מתגלה גילוי. למה? כי הרבי מסביר: כשמתבוננים בנברא, אומרים שרואים יש, לא חיות. כי היש, הרי זה [לא ברור]. יש הוא הרי היש, המציאות. דבר הוי׳ עומד בתוך היש בגילוי. [לא ברור], התניא מסביר, זה שייך לתניא. אבל כשאתה מסתכל על היש, זה הרי בלשון נברא. אבל העובדה שיש כוח ליש, זה [לא ברור]. זה מה שחסידות מסבירה: יש מאין ועניינים נוספים. הכוח של יש מאין נמצא בתוך היש עצמו. כי הרבי מביא את הכוח של „אין דבר עושה את עצמו“. והכוח של „אין דבר עושה את עצמו“ פירושו שכאשר אתה מסתכל על הדבר, הדבר עצמו אומר לך: „אני לא יכול להיווצר מעצמי. אני לא יכול לעשות את עצמי. חייב להיות משהו אחר, שהוא למעלה ממני, שעשה אותי“. הדבר עצמו מחייב שיהיה משהו שמביא אותו לידי קיום. אז מה יוצא? שהכוח נמצא בתוך הדבר. זהו כלל בחסידות, זהו כלל בשכל: אם אתה אומר „הכוח“, פירושו שהכוח נמצא בדבר עצמו. כשנוטלים את הכוח מן הדבר, פירושו ש— אז איפה נמצא הכוח? הכוח עצמו עומד מאחורי האור.

28:59 דובר 1 אין סוף קוקט מען אן ווי אור, [לא ברור]. דאס איז דער גילוי פון אלקות, וואס ער אליין שטייט הינטער דעם גילוי, און ער אליין האט געוואלט אראפגיין און זיך מגלה זיין. דאס איז דער כוונה פון אור אין סוף. אור אין סוף מיינט אז ער אליין האט געוואלט אראפגיין און זיך מגלה זיין. און דער ענין הגילוי ברענגט זיך ארויס אין יעדן מקום ומקום און אין די ענינים. וואס איז אבער די מהות פון גילוי? דאס איז בנוגע חיות. קומט דער פריערדיקער רבי און זאגט, אז ביי חיות איז דאס א שכל׳דיקע הבדלה. ווי אזוי איז די הבדלה? דאס הייסט, עס אנטפלעקט א גילוי. פארוואס? ווייל דער רבי איז מסביר: ווען מען קוקט זיך צו אין דעם נברא, זאגט מען, מען זעט א יש, נישט חיות. ווייל דער יש, דאס איז דאך [לא ברור]. יש איז דאך דער יש, די מציאות. דער דבר הוי׳ שטייט אין דעם יש בגילוי. [לא ברור], דער תניא איז מסביר, דאס איז שייך צום תניא. אבער דו קוקסט אויפן יש, דאס איז דאך בלשון נברא. אבער אז עס איז א כח פון דעם יש, איז דאס [לא ברור]. דאס איז וואס חסידות איז מסביר: יש מאין און אנדערע ענינים. דער כח פון יש מאין איז אין דעם יש אליין. ווייל דער רבי ברענגט דעם כח פון „אין דבר עושה את עצמו“. און דער כח פון „אין דבר עושה את עצמו“ מיינט, אז ווען דו קוקסט אויפן דבר, זאגט דער דבר אליין דיר: „איך, איך קען נישט ווערן פון זיך אליין. איך קען נישט אליין מאכן זיך. עס דארף זיין עפעס אן אנדערער, וואס איז העכער פון מיר, וואס האט מיך געמאכט.“ דער דבר אליין פארלאנגט אז עס זאל זיין עפעס וואס ברענגט אים. איז וואס קומט ארויס? ווי דער כח שטייט אין דעם דבר. דאס איז דער כלל אין חסידות, דאס איז דער כלל אין שכל. אז אויב דו זאגסט „דער כח“, מיינט עס אז דער כח געפינט זיך אין דעם דבר אליין. בשעת מען נעמט דעם כח פון דעם דבר, מיינט עס אז— איז וואו געפינט זיך דער כח? דער כח שטייט אליין הינטער דעם אור.

30:33 דובר 1 ההיגיון שבדבר נמצא בדבר עצמו. כשמסתכלים על שולחן, ההיגיון שבשולחן עצמו הוא שיש עץ שממנו עשו את השולחן. כלומר, אין הכוונה שיש שולחן וצריך לחפש משהו אחר. בשולחן עצמו ניכר שזהו דבר שלא בא מעצמו; מישהו עשה אותו. ואם זה מסביר יש מאין, הרי שזה ניכר בשולחן עצמו. כלומר, במילים אחרות, זה עצמו מסביר את עניין הגילוי. מה פירוש המילה גילוי? שכאשר מסתכלים על דבר, הדבר מגלה [לא ברור] את הכוח של המהווה. וזהו חידוש נפלא. מה קורה כאן? חיות היא גילוי, אבל התהוות מגלה חידוש נוסף. אומר הרבי במאמר, זה [לא ברור]. מתוך שמסבירים את עניין החיות, מגיעים להבין כיצד הדבר הוא בעניין ההתהוות. אומר, כפי שהרבי אומר, שוב: מהו החידוש במאמר? לא מבינים מה הרבי אומר. החידוש במאמר, במה שהרבי אומר בעניין הזה — אל תשכחו, אנחנו מדברים על אור אין סוף. אל תערבו כאן מאמרים אחרים. בעניין הזה, מה פירוש „בעניין הזה“? בעניין הזה אנחנו מדברים על אור אין סוף. אור אין סוף הוא עניין של גילוי. זהו אור אין סוף. איך אור אין סוף רואה את הדברים? מצד אור אין סוף. אור אין סוף הרי [לא ברור]. אור אין סוף נמצא בהתהוות. „אתה מחיה את כולם“ — אל תקרי „מחיה“ אלא „מהוה“. „אתה“ הוא אור אין סוף, כן. אור אין סוף לא רק מחיה, הוא גם מהווה. לגבי אור אין סוף, גם ההתהוות היא פרט בגילוי. כלומר, אור אין סוף מסתכל על כל מציאות העולמות. איך אור אין סוף רואה עולמות? כשהוא מסתכל על עולמות, לא

30:33 דובר 1 דער שכל פון דעם דבר געפינט זיך אין דעם דבר אליין. בשעת מען קוקט אויפן טיש, דער שכל פון דעם טיש אליין איז אז עס איז דא האלץ, פון וואס מען האט געמאכט דעם טיש. איך מיין, עס איז נישט דער פשט אז ס׳איז דא א טיש, און מען דארף זוכן עפעס אנדערש. אין דעם טיש אליין שטייט אז דאס איז א דבר וואס קומט נישט פון זיך אליין; איינער האט אים געמאכט. און אויב דאס איז מסביר יש מאין, שטייט דאס אין דעם טיש אליין. דאס הייסט, מיט אנדערע ווערטער, אז דאס אליין איז מסביר דעם ענין פון גילוי. וואס מיינט דאס ווארט גילוי? אז דער ענין, ווען מען קוקט אויפן דבר, איז דאס מגלה [לא ברור] דעם כח פון דעם מהוה. און דאס איז א נפלא׳דיקער חידוש. וואס גייט פאר? חיות איז גילוי, אבער התהוות איז מגלה נאך א חידוש. זאגט דער רבי אין מאמר, דאס איז [לא ברור]. דורכדעם וואס מען איז מסביר דעם ענין פון חיות, קומט מען צו ווי אזוי עס איז אין דעם ענין פון התהוות. זאגט, ווי דער רבי זאגט, נאך אמאל: וואס איז דער חידוש אין מאמר? מען פארשטייט נישט וואס דער רבי זאגט. דער חידוש אין מאמר וואס דער רבי זאגט אין דעם ענין — פארגעס נישט, מיר רעדן וועגן אור אין סוף. מיש נישט אריין אנדערע מאמרים. אין דעם ענין, וואס הייסט „אין דעם ענין“? אין דעם ענין רעדן מיר וועגן אור אין סוף. אור אין סוף איז אן ענין פון גילוי. דאס איז דער אור אין סוף. ווי קוקט אור אין סוף? מצד אור אין סוף. אור אין סוף איז דאך [לא ברור]. אור אין סוף געפינט זיך אין דער התהוות. דער „אתה מחיה את כולם“ — אל תקרי „מחיה“ אלא „מהוה“. „אתה“ איז אור אין סוף, יא. דער אור אין סוף איז נישט נאר מחיה, ער איז אויך מהוה. לגבי אור אין סוף איז די התהוות אויך א פרט אין גילוי. דאס הייסט, דער אור אין סוף קוקט אויף דער גאנצער מציאות העולמות. ווי זעט אור אין סוף עולמות? ווי ער קוקט אויף עולמות, איז נישט

32:50 דובר 1 רק המחיה הוא גילוי, גם המהווה הוא גילוי. אבל איך אנחנו, בני האדם, מגיעים לגמרא הזאת? אנחנו הרי כאן. איך אנחנו מגיעים לעניין הזה? דרך החיות. איך אנחנו מגיעים לדרהער הזה? שגם כשהעניין הוא הארה, הוא מגלה אלוקות. זו הדרך שלנו להשיג זאת, דרך עניין החיות. אם לא היה, במילים אחרות, אם לא היה עניין החיות, אם לא היה כל המושג של גילוי בנברא, ביצור, כל מציאות הנברא לא הייתה אלא ישות. הרי לא הייתה שום נקודה של גילוי, שום נקודה של אור, שום נקודה של, סליחה, חיות. כלומר, לא היה אלא יש. כיצד? זה מצד עצמות, כן. מצד עצמות הרי אומרים כך: מציאותו מעצמותו. אילו יצור, התהוות, היו באים מעצמות בלי אור — עצמות הרי מציאותו מעצמותו, ובכוחו ויכולתו להוות יש מאין. אילו יצור, התהוות, לא היו עוברים דרך אור אין סוף, היה מתהווה מיד יש, נברא, מציאות של ישות, מציאותו מעצמותו. מה היינו שומעים אז, מה היינו רואים כשמסתכלים על היש? מציאותו מעצמותו. אה, הרי יש כלל ש„אין דבר עושה את עצמו“. אבל הכלל הזה, מהו הכלל של „אין דבר עושה את עצמו“? תחשבו על זה. מהי הסברה של „אין דבר עושה את עצמו“? הסברה של „אין דבר עושה את עצמו“ מיוסדת על כך,

32:50 דובר 1 נאר דער מחיה איז נאר א גילוי, מהוה איז אויך נאר א גילוי. נאר ווי אזוי קומען מיר צו דער גמרא, דער מענטש? מיר זיינען. ווי קומען מיר צו דעם ענין? דורך חיות. ווי אזוי קומען מיר צו דעם הערן? אז דער ענין איז הארה, איז אויך נאר מגלה אלקות. דאס איז אונזער אופן, ווי אזוי מיר דערגרייכן עס, דורך דעם ענין פון חיות. אויב ס׳וואלט, אין אנדערע ווערטער, אויב ס׳וואלט נישט געווען דער ענין פון חיות, אויב ס׳וואלט נישט געווען דער גאנצער מושג פון גילוי אין נברא, אין יצור, דער גאנצער מציאות פון נברא וואלט געווען מער נישט ווי ישות. איז דאך קיין שום נקודה פון גילוי, איז דאך קיין שום נקודה פון אור, איז דאך קיין שום נקודה פון, אנטשולדיגט, חיות. דאס הייסט, מער נישט ווי יש. ווי אזוי? דאס איז מצד עצמות, יא. מצד עצמות זאגט מען דאך אזוי: מציאותו מעצמותו. אז יצור, התהוות וואלט געווען פון עצמות אן אור, עצמות איז דאך מציאותו מעצמותו, און ער וואלט בכחו ויכלתו להוות יש מאין. א יצור, התהוות וואלט נישט דורכגעגאנגען אור אין סוף, ס׳וואלט נתהווה געווארן גלייך א יש, א נברא, א מציאות ישות, מציאותו מעצמותו. וואס וואלט דען דערהערט, וואס וואלט זיך אנגעקוקט אויף דעם יש? מציאותו מעצמותו. אה, איז דאך דא א כלל, אז אין דבר עושה את עצמו. אבער דער כלל, וואס איז דער כלל אין דבר עושה את עצמו? טראכט זיך אריין. וואס איז די הסברה פון דעם אין דבר עושה את עצמו? די הסברה פון דעם אין דבר עושה את עצמו איז מיוסד אויף דעם,

34:29 דובר 1 אצלנו, לכל עניין מוכרח להיות מקור. לכל עניין מוכרח להיות מקור. ממילא, כשיש דבר, אומרים: אין דבר עושה את עצמו. מניין אני יודע שלכל דבר יש מקור? את זה אני יודע מאור. הרבי אומר, מהו [לא ברור]. מציאות של אור מגלה שיש מקור. אבל אילו לא היה אור, אלא נברא בלבד, ולא היה כל העניין של גילוי, לא היה כל העניין של חיות, ולא היה אלא יש — לא היה לכך שום הסבר. מי אומר לך שבכלל יש כאן מקור? הכלל שמוכרח להיות מקור נובע מגילוי, מכך שיש עניין של חיות. החיות אומרת לך: כשאתה מסתכל על פרטי ההנהגה של הנברא, אתה אומר שמוכרח להיות מי שפועל, שקשור ישירות למים, לקור, לחום ולשאר הדברים, לפרטי ההנהגה. מוכרח להיות מקור לכל פרט. כלומר, המקור הפועל את היש נמצא יחד איתו. אבל גם ליש עצמו מוכרח להיות מקור — הרי זה האור שמתגלה. וזה מה שהרבי מסיים בסעיף הזה: ההתהוות והחיות, כפי שנאמר בלשון ״אל תקרי מחיה אלא מהוה״. כלומר, אור אין סוף מתייחס גם להתהוות. גם ההתהוות היא רק פרט בגילוי. גם ההתהוות מגלה את אור אין סוף. ממילא,

34:29 דובר 1 וואס ביי אונז, אז יעדער ענין מוז האבן א מקור. יעדער ענין מוז האבן א מקור. במילא, ס׳איז דא א דבר, זאגט מען: אין דבר עושה את עצמו. פון וואנעט ווייס איך אז יעדער זאך האט א מקור? דאס ווייס איך פון אור. דער רבי זאגט, וואס איז [לא ברור]. א מציאות אור, אור איז מגלה אז ס׳איז דא א מקור. אבער אז ס׳איז נישט דא קיין אור, א יצור, ס׳וואלט נישט געווען דער גאנצער ענין פון גילוי, ס׳וואלט נישט געווען דער גאנצער ענין פון חיות, ס׳וואלט געווען מער נישט ווי יש, איז דאך נישט דא קיין שום הסברה. ווער זאגט דיר אז ס׳איז דא א מקור בכלל דא? דער כלל אז ס׳מוז זיין א מקור נעמט זיך פון גילוי, נעמט זיך פון דעם אז ס׳איז דא דער ענין פון חיות. חיות זאגט דיר, אז דו קוקסט אויף די פרטי הנהגה פון דעם נברא, זאגסטו: עס מוז זיין איינער וואס ער מאכט, וואס איז דירעקט מיט דעם וואסער און מיט דער קעלט און דער היץ און מיט די זאכן, מיט די פרטי הנהגה. מוז זיין אז יעדער פרט איז דא א מקור. דאס הייסט, אז דער מקור יש פועל איז מיט אים צוזאמען. אבער אז דער יש אליין איז אויך נאר — מוז דאך האבן א מקור — איז דאך דער אור וואס קומט ארויס. דאס וואס דער רבי פירט אויס אין דעם סעיף: אז התהוות און דער חיות, עס שטייט אין דעם לשון: אל תקרי מחיה אלא מהוה. דאס הייסט, אור אין סוף קוקט אויף התהוות. איז התהוות אויך נאר א פרט אין גילוי. התהוות איז אויך נאר מגלה אור אין סוף. איז במילא,

35:48 דובר 1 מה יוצא מזה? יוצאת ההפלאה של ״אין סוף למטה מטה עד אין תכלית״: לא רק בחיות של הנברא, אלא גם ביש של הנברא נמצא אור אין סוף. זו ההפלאה הגדולה ביותר בעניין של אין סוף למטה מטה. לא רק האלוקות שבנברא, החיות שבנברא, אלא גם הישות שבנברא, אותו פרט בנברא שהוא [לא ברור] יש מאין — גם זה עניין שמגלה את האין סוף שלו. ממילא, ״למטה מטה״: אפילו חלק היש של הנברא הוא מציאות שמגלה את האין סוף. זו הנקודה. אות ג׳. הרבי ממשיך ואומר: לא רק נבראים. כן, כולם עדיין עוקבים? כן, זה בסדר. נמשיך במאמר. לא רק נבראים. עד כאן דיברנו על נבראים. הרבי אומר יותר מזה: אפילו קליפה וסטרא אחרא. זה כבר בחלל. כן, עוברים את כל סדר ההשתלשלות. קליפה וסטרא אחרא — מה שלכאורה מנגד לאלוקות. העניין מתייחס גם לקליפה וסטרא אחרא. ״אין סוף למטה מטה״ נמצא אפילו בקליפה וסטרא אחרא. מה פירוש הדבר? לשם כך הוא מביא מאמר חז״ל: ״זן ומפרנס מקרני ראמים ועד ביצי כנים״. וכאן, לאורך כל הדרך, אנחנו עוסקים בשתי נקודות. הנקודה היא שהוא נמצא בתוך העניין עצמו, כי אלמלא כן — זהו ה״למטה״. אבל הוא נמצא בתוך העניין עצמו בלי להיות מוגבל ל״למטה״. כלומר, הוא נותן אור לעניין עצמו, ל—

35:48 דובר 1 וואס קומט ארויס? קומט ארויס דער הפלאה, אין סוף למטה מטה עד אין תכלית. אז נישט נאר אין דעם חיות פון דעם נברא, אויך אין יש פון דעם נברא, איז אור אין סוף דא. דאס איז דער גרעסטער הפלאה אין דעם ענין פון אין סוף למטה מטה. נישט נאר די אלקות וואס ביי נברא, די חיות וואס ביי נברא, אויך די ישות וואס ביי נברא, דער פרט אין נברא, אז ער איז [לא ברור] יש מאין. אויך דאס איז אן ענין אז ער מגלה זיין אין סוף. איז במילא למטה מטה. אפילו דער חלק היש פון נברא איז אויך מציאות, איז מגלה דעם אין סוף. דאס איז די נקודה. אות ג׳. גייט דער רבי ווייטער און זאגט: נישט נאר נבראים. יא, דער עולם האלט נאך קאפ? יא, עס איז אין סדר. דער מאמר שוין. נישט נאר נבראים. דאס, דאס איז אויסגערעדט וועגן נבראים. זאגט דער רבי נאך מער: אפילו קליפה וסטרא אחרא. דאס איז שוין אין חלל. יא, גייט איר ביי גאנצן סדר השתלשלות. קליפה וסטרא אחרא. אט דאס, נאך לכאורה, מנגד צו אלקות. דער ענין קוקט אויף קליפה וסטרא אחרא. איז אין סוף למטה מטה ערשט אין קליפה וסטרא אחרא. וואס איז דאס א ווארט? איז דערמיט ברענגט ער מאמר חז״ל: זן ומפרנס מקרני ראמים ועד ביצי כנים. און דא, ווען מיר זאגן, מיר פארן א גאנצע צייט צוויי נקודות. די נקודה איז אז ער שטייט אין זיין ענין, ווייל ער נישט — דאס איז למטה. אבער ער איז שוין אין זיין ענין אז ער נישט למטה. דאס הייסט, ער גיט אן אור צו זיין ענין, צו זיין

37:24 דובר 1 הוא יורד אל תוכן החיות, אל תוכן ההתעוררות, ואל תוכן המציאות של הכינים שבסטרא אחרא. הוא יורד אל העניינים האלה ונשאר אין סוף. כי אם הוא לא נשאר אין סוף, הרי שוב אין כאן את העניין. זו לא משמעות הביטוי ״אין סוף למטה מטה עד אין תכלית״. הוא נשאר אין סוף בכל התוקף, ויורד לתחתונים, למדרגות העניינים שאנחנו מדברים עליהם. הרי זה כל החידוש של ״אין סוף למטה מטה עד אין תכלית״. הרבי אומר בסעיף האחרון שיש כאן עוד עניין. מהו העניין? ״מקרני ראמים ועד ביצי כנים״. ובכן, זה דורש קצת ביאור. קרני ראמים, על פי חסידות, מבוארות כעניין הכתר. כן. ביצי כנים, על פי חסידות, הן עניין הקליפה וסטרא אחרא. ״כנים״ בגימטרייה ק״ך — אלו ק״ך הצירופים של שם אלקים, שמהם נעשית כל המציאות של קליפה וסטרא אחרא, עד למדרגה הנמוכה ביותר של קליפה וסטרא אחרא. כן. ומה אומרים? ״זן ומפרנס״. ״זן ומפרנס״ פירושו שוב התלבשות פנימית. הוא זן ומפרנס; הוא נכנס לתוך העניין. מי? האין סוף. האין סוף, הבלי גבול של אלוקות, נמצא שם. היכן הוא נמצא? ״מקרני ראמים״ — בכתר, בכתר שבכתר. שם נמצא האין סוף. ובאותה מידה צריך לדעת שגם בביצי כנים נמצא האין סוף, ובכל התוקף. במה זה מתבטא?

37:24 דובר 1 ער קומט אראפ אין דעם תוכן פון דעם חיות, אין דעם תוכן פון דער התעוררות, און ער קומט אראפ אין דעם תוכן פון דעם מציאות פון די כנים פון דער סטרא אחרא. ער קומט אראפ אין די ענינים און ער פארבלייבט אין סוף. ווייל אויב ער פארבלייבט נישט אין סוף, איז ער ווייטער נישט. איז דאס נישט דער ווארט „אין סוף למטה מטה עד אין תכלית“. ער בלייבט אין סוף בכל התוקף, און ער קומט אראפ אין די תחתונים, אין די דרגות פון ענינים דא וואו מיר רעדן. אבער דאס איז דער גאנצער חידוש דאך פון „אין סוף למטה מטה עד אין תכלית“. זאגט דער רבי אין סעיף אחרון, איז פאראן נאך דער ענין. וואס איז דער ענין? דער ענין איז: „מקרני ראמים ועד ביצי כנים“. הייסט, אויף דעם דארף מען א ביסל ביאור. אז קרני ראמים, על פי חסידות, ברענגט מען, דאס איז דער ענין פון כתר. יא. ביצי כנים, על פי חסידות, איז במילא דער ענין פון קליפה וסטרא אחרא. כנים, מיט גימטריא ק״ך, דאס איז די ק״ך צירופים פון שם אלקים, פון דעם ווערט דער גאנצער מציאות פון קליפה וסטרא אחרא, אין דער נידעריגסטער שטופע פון קליפה וסטרא אחרא. יא. זאגט מען אז וואס? „זן ומפרנס“. זן ומפרנס איז ער ווייטער, התלבשות פנימית. ער איז זן ומפרנס. ער לייגט זיך אריין. ווער? דער אין סוף. דער אין סוף, דער בלי גבול פון אלקות, שטעקט. וואו שטעקט ער? „מקרני ראמים“, אין כתר, כתר שבכתר. שטייט דארט דער אין סוף. די זעלבע זאך, דאס דארף מען וויסן, אז אויך אין די ביצי כנים שטייט דער אין סוף, ובכל התוקף. אין וואס קומט עס ארויס?

38:50 דובר 1 במה שהוא מביא מהמגיד ממעזריטש: ״נגד שמא אבד שמיה״. המגיד ממעזריטש מסביר שכדי שתימשך אלוקות בעולם צריך להיות ״אבד שמיה״. ״מהלך הקדוש ברוך הוא חמש מאות שנה לקנות לו שם״. מהי כוונת המגיד ממעזריטש? כוונתו היא [לא ברור]. מצד אחד הוא אומר שכדי שתוכל להיות אלוקות בעולמות צריך להיות עניין של איבוד. מה צריך להיות? העלם והסתר. צריך להיות עניין של כינוי. כינוי הוא העלם והסתר על השם. שם אלקים מעלים ומסתיר על שם הוי׳. ויתרה מזו, הצירופים יוצרים העלמות גדולות עוד יותר, עד למציאות מסוימת של קליפה וסטרא אחרא. אבל יחד עם זה — ״לקנות לו שם״. קניין הוא עניין של גילוי. ״ברוך קונך״. כך מבואר בחסידות על עניין הקניין: קניין הוא גילוי. כלומר, בתוך הכינים, בתוך ההעלם וההסתר של ״נגד שמא אבד שמיה״, בתוך העניין [לא ברור], ישנה האפשרות שעל ידי זה יתגלה הבלי גבול של האין סוף. ״מהלך הקדוש ברוך הוא״ — הקב״ה, האין סוף, הבלי גבול — נמצא בעניין הזה עצמו. היכן רואים זאת? במכת כינים. הוא מביא ב״אורה״ שדווקא מן הכינים התגלה ״אצבע אלקים״. [לא ברור]. לקחו את העניין שנמצא בשפלות התחתונה, ושם, ועל ידי זה, הביאו לכך שפרעה יגיע

38:50 דובר 1 דאס וואס ער ברענגט פון דעם מעזריטשער מגיד: „נגד שמא אבד שמיה“. אז דער מעזריטשער מגיד איז מסביר, אז כדי עס זאל נמשך ווערן אלקות אין וועלט, דארף זיין „אבד שמיה“. „מהלך הקדוש ברוך הוא חמש מאות שנה לקנות לו שם“. וואס איז דער ווארט פון מעזריטשער מגיד? דער ווארט פון מעזריטשער מגיד איז [לא ברור]. און איין זייט זאגט, אז כדי עס זאל קענען זיין אלקות אין עולמות, דארף זיין אן ענין פון איבוד. וואס דארף זיין? העלם והסתר. עס דארף זיין אן ענין פון כינוי. כינוי איז א העלם והסתר אויפן שם. שם אלקים איז מעלים ומסתיר אויף שם הוי׳. און נאך מער, די צירופים, וואס נאך גרעסערע העלמות, ביז א געוויסער מציאות פון קליפה וסטרא אחרא. אבער יחד עם זה, „לקנות לו שם“. לקנות איז אן ענין פון גילוי. ברוך קונך. אזוי רעדט חסידות, דער ענין פון קנין. קנין איז גילוי. דאס הייסט, אז אין דעם כנים, אין דעם העלם והסתר פון „נגד שמא אבד שמיה“, אין דעם ענין [לא ברור], איז דא, אז דורך דעם זאל זיך מגלה ווערן דער בלי גבול פון אין סוף. „מהלך הקדוש ברוך הוא“ — דער אייבערשטער, דער אין סוף, דער בלי גבול, געפינט זיך אין אט דעם ענין. וואו זעט מען דאס? אין מכת כנים, דער ברענגט אין די אורה, אז פון די כנים איז זיך מגלה געווארן „אצבע אלקים“. [לא ברור]. אז מען האט גענומען דער ענין וואס איז אין תחת השפלות, און דארט, און דורך זה, האט מען ארויסגעברענגט אז פרעה זאל קומען צו גיין

40:22 דובר 1 ואומרים „אצבע אלקים“. זאת אומרת שכל המציאות של הכינים הייתה כדי לגלות את הבלי גבול של אלוקות, כפי שהוא התגלה לפרעה במכת כינים. הרבי ממשיך במאמר ואומר שעל דרך זה הוא העניין של „אם אסק שמים שם אתה ואציעה שאול הנך“. מה החידוש כאן? הפסוק עצמו אומר: „אם אסק שמים שם אתה“. כלומר, שמים הם עניינים שבעולמות העליונים. שם נמצא האין סוף, שם נמצא הבלי גבול של אלוקות. „ואציעה שאול הנך“ — שאול הוא המקום של גיהנם, רחמנא ליצלן, וגם שם „הנך“. מה הכוונה? לא מדובר במדרגה אחרת. שוב, החידוש של המאמר חוזר כל הזמן לאותה נקודה. הכוונה אינה שיש מדרגה באלוקות בשמים, ואותה מדרגה באלוקות נמצאת גם בשאול. כן, יש מדרגה כזאת ומדרגה כזאת, שם זה ושם אחר, ספירה זו וספירה אחרת. לא. הכוונה היא שאותו „אתה“, אותו „הנך“, אותה אלוקות בלי גבול שנמצאת בכל התוקף בשמים ושמי השמים — אותו אין סוף נמצא בשאול. וכיצד מתגלה האין סוף בעניין של שאול? על כך מביא המאמר: „את זה לעומת זה עשה האלקים“. מה פירוש „את זה לעומת זה עשה האלקים“? הרי בדרך כלל רואים שמפרשים זאת כך.

40:22 דובר 1 און זאגן „אצבע אלקים“. דאס הייסט אז דער גאנצער מציאות פון די כנים איז געווען צו ארויסברענגען דעם בלי גבול פון אלקות, ווי דאס איז נתגלה געווארן פאר פרעה אין די כנים, מכת כנים. גייט דער רבי ווייטער אין מאמר און זאגט אז על דרך זה איז דער ענין פון „אם אסק שמים שם אתה ואציעה שאול הנך“. וואס איז דא דער חידוש? דער פסוק אליין זאגט: „אם אסק שמים שם אתה“, דאס הייסט, שמים, דאס איז אין ענינים אין העכערע עולמות. דארט שטייט דער אין סוף, דארט שטייט דער בלי גבול פון אלקות. „ואציעה שאול הנך“ — שאול, דאס איז דער ארט פון גיהנם, רחמנא ליצלן, „הנך“. וואס איז דער ווארט? ס׳איז נישט אן אנדער מדרגה. ווייטער, דער חידוש פון דעם מאמר גייט די גאנצע צייט צו דער זעלבער נקודה. דער ווארט איז נישט אז ס׳איז דא א דרגא אין אלקות אין שמים, און די דרגא אין אלקות געפינט זיך אין שאול. יא, ס׳איז דא אזא דרגא, אזא דרגא, דער שם, יענער שם, די ספירה, יענע ספירה. ניין. דער ווארט איז דער זעלבער „אתה“, דער זעלבער „הנך“, דער זעלבער אלקות בלי גבול וואס שטייט בכל התוקף אין שמים ושמי שמים, דער זעלבער אין סוף געפינט זיך אין שאול. און וואס קומט דאס ארויס, דער אין סוף, אין דעם ענין פון שאול? און דאס איז וואס ער ברענגט דער מאמר: „את זה לעומת זה עשה האלקים“. וואס מיינט דער פשט „את זה לעומת זה עשה האלקים“? דאך איז דא א זייט ערגעץ וואס איך זע דאס אז אזוי טייטש.

41:59 דובר 1 „זה לעומת זה עשה אלקים“ מבטא את החלוקה בין קדושה לקליפה: „זה לעומת זה עשה אלקים“. בתניא יש נפש אלוקית ונפש בהמית, קדושה וקליפה, זה לעומת זה. כך מביאים בתניא את הפסוק „זה לעומת זה עשה אלקים“. כאן, במאמר הזה, החידוש שהרבי מביא הוא הדיוק ב„עשה אלקים“: אותו אלקים, אותו הקב״ה שנמצא ב„זה“, נמצא גם ב„לעומת זה“. על דרך זה הוא מביא את עניין השערות. המאמר מביא שיש שערות דקדושה ושערות דקליפה. החידוש הנפלא כאן הוא דווקא לא כפי שעולה מכל מהלך הדברים בחסידות. הוא מביא, כפי שאני רואה, את ההבדל בין שערות הנזיר לשערות שבאישה. שערות הנזיר הן קדושה, ושערות שבאישה הן קליפה. למה? כי אצל הנזיר עניין השערות נמשך מהבלי גבול של כתר, ולכן זהו צמצום שכולו קדושה. לעומת זאת, שערות שבאישה הן מבחינת מלכות, שהיא עצמה אופן של צמצום; השערות הן צמצום נוסף, ומזה באה יניקה לחיצונים. כאן יש „זה לעומת זה“. מה אומר כאן הרבי? חידוש נפלא. הרבי אומר: לא, אלו אותן שערות. אותה מהות, אותו עניין: „זה לעומת זה עשה אלקים“. אותו עניין של שערות. מהי הנקודה בשערות? המהות של שערות היא—

41:59 דובר 1 זה לעומת זה עשה אלקים, ברענגט ער ארויס די חלוקה: פון קדושה און פון קליפה, זה לעומת זה עשה אלקים. אין תניא איז דא נפש אלקית, נפש הבהמית, קדושה, קליפה, זה לעומת זה. על דרך זה האט מען גענומען אין תניא דעם ווארט „זה לעומת זה עשה אלקים“. דא, אין דעם מאמר, איז דער חידוש וואס דער רבי ברענגט, דער דיוק „עשה אלקים“. דער זעלבער אלקים, דער זעלבער אייבערשטער וואס שטייט אין דעם „זה“, דער זעלבער אייבערשטער שטייט אין דעם „לעומת זה“. על דרך זה ברענגט ער דעם ווארט פון שערות. ברענגט דער מאמר: עס זענען פאראן שערות דקדושה, שערות דקליפה. דער חידוש נפלא איז פונקט גאר נישט ווי ס׳שטייט אין דעם גאנצן רצף פון חסידות. ער ברענגט דאס, איך זע, דעם חילוק צווישן שערות הנזיר און שערות שבאשה. שערות הנזיר איז קדושה, שערות שבאשה איז קליפה. פארוואס? ווייל אין נזיר נעמט זיך דער ענין פון שערות פון דעם בלי גבול פון כתר, און דערפאר איז דאס א צמצום וואס איז כולו קדושה. פארקערט, שערות שבאשה, דאס איז פון מלכות, וואס אליין איז א אופן פון צמצום; איז די שערות נאך א צמצום, דאס גייט א יניקה לחיצונים. דא שטייט זה לעומת זה. וואס זאגט דא דער רבי? א חידוש נפלא. זאגט דער רבי: ניין, ס׳איז די זעלבע שערות. דער זעלבער מהות, דער זעלבער ענין, זה לעומת זה עשה אלקים. דער זעלבער ענין פון שערות. וואס איז דער נקודה אין שערות? דער מהות פון שערות איז—

43:30 דובר 1 שערות מבטאות בלי גבול. מהו עניין השערות? שערות פירושן דילוג. דילוג הוא עניין של בלי גבול. דילוג פירושו שכאשר צריך לקפוץ מעבר, באמצעות הקפיצה הזאת מגיעים לגבול ולעולם גבוהים יותר. כך אני מבין את עניין הדילוג. כן, דילוג וקפיצה, „בדילוג שור“. כשצריך להיות דילוג, הדילוג מראה שהוא נמשך ממדרגה גבוהה יותר, אבל הדבר הזה אינו יכול להיות בתוך הגבול; לכן יש דילוג. שערות מבטאות את עניין הדילוג. שערות הנזיר הן הדילוג כפי שהוא בענייני קדושה, בכתר. על דרך זה יש דילוג גם בענייני לעומת זה. כשצריך להיות העניין של שאול, העניין של שחת, העניין של— כן, אבל גם במצב של שאול, פירוש הדבר שהאין סוף נמצא שם באופן של דילוג. האין סוף נמצא בשאול, במקום שבו נמצא האדם החוטא. הקב״ה נמצא יחד איתו; האין סוף נמצא שם בפנים. למה? כי כל עניינו של שאול הוא להביא את האדם לתשובה. מהי התכלית של שאול? סתם להכות מישהו, לרדוף אותו? עניינו של שאול הוא שכאשר יהודי נמצא בשאול, מסייעים לו לחוש את ריבונו של עולם. זהו עניינו של שאול. זה חידוש שלם בכל העניין— כשמסתכלים במאמר של אדמו״ר האמצעי, הוא נותן מבט חדש על—

43:30 דובר 1 שערות ברענגען זיך ארויס פון בלי גבול. וואס איז דער ענין פון שערות? שערות איז א טייטש דילוג. דילוג איז א ענין של בלי גבול. דילוג מיינט, ווען ס׳דארף אריבערספרינגען, מיט דעם אריבערספרינגען קומט מען צו א העכערן גבול און וועלט. אזוי זע איך דעם ענין פון דילוג. יא, דילוג וקפיצה, בדילוג שור. יא, ווען ס׳דארף זיין א דילוג, ווייזט דילוג אז ער נעמט זיך פון א העכערער מדריגה, אבער דאס קען אין גבול נישט זיין; דערפאר איז דא א דילוג. שערות ברענגען ארויס דעם ענין של דילוג. שערות הנזיר איז דער דילוג ווי דאס איז אין ענינים פון קדושה, אין כתר. על דרך זה איז דא דער דילוג אויך אין ענינים פון לעומת זה. ווען ס׳דארף זיין דער ענין פון שאול, דער ענין פון שחת, דער ענין פון— יא, אבער געפינט זיך אין דעם מצב שאול, איז דער פשט אז דער אין סוף איז דארט באופן פון דילוג. געפינט זיך דער אין סוף אין דעם שאול וואו עס געפינט זיך דער אדם החוטא. געפינט זיך דער אייבערשטער צוזאמען מיט דעם; דער אין סוף שטייט דארט אינעווייניג. פארוואס? ווייל דער גאנצער ענין פון שאול איז צו ברענגען דעם מענטשן צו תשובה. פארוואס? וואס איז דער תכלית פון שאול? סתם איינעם שלאגן, רודף זיין? דער ענין פון שאול איז אז א איד געפינט זיך אין שאול, וועט מען אים מסייע זיין צו דערהערן דעם, דעם, דעם רבונו של עולם. דאס איז דער ענין שאול. עס איז א גאנצער חידוש אין דעם גאנצן— אה, אה, ווען מ׳קוקט דעם מיטל רבי׳נס מאמר, דאס גיט א נייעם קוק אויף—

44:58 דובר 1 כל העניין. זו הבנה חדשה בגיהנם. אין פירוש הדבר: זה עניינו של הדין, לך ותפחד. הולכים להלקות אותך, לך לגיהנם, ישרפו אותך. העניין של גיהנם הוא ששם חשים עד כמה אלוקות נוגעת. שם מרגישים מה פירושה של עבירה. שם מבינים מהי מצווה ומהי עבירה. הקב״ה מלמד אותנו. כשנמצאים בגיהנם מרגישים את העושר, את הגדולה שבעניין של שאול. וזה מביא את האדם לרצות לצאת משם, ולכן הוא בא לידי תשובה. [לא ברור] ממילא, כל זה מבאר את פרטי העניינים של האין סוף שנמצא במטה, בתוכן של המטה, ושם הוא נמצא בכל התוקף של האין סוף. זהו החלק הראשון של המאמר. מהו החלק השני של המאמר? או רגע, בואו נדבר על החלק השני של המאמר. מעניין השערות הרבי נכנס לסוגיה. כן? מהו בעצם החידוש הגדול יותר? הוא אומר שיחד עם כל זה, האור הוא פשוט בתכלית הפשיטות. למרות שהאור יורד למטה מטה, לתוך ההעלמות, המדרגות והסדר, בכל זאת האור נשאר בכל תוקפו, בלי שום שינוי. האור הוא—

44:58 דובר 1 דעם גאנצן ענין. ס׳איז א נייע ווארט אין גיהנם. ס׳איז נישט דער פשט: אה, דאס איז א משמעות הדין, גיי און שרעק זיך. איז דא גייט מען צו שמייסן, גיי אין גיהנם, מ׳גייט פארברענען. דער ווארט פון גיהנם איז דער טייטש אז דארטן דערהערט מען ווי ווייט וואס איז אלקות. דארטן דערהערט מען וואס דאס מיינט עבירה. דארטן דערהערט מען וואס דאס מיינט, אה, וואס איז א מצוה, וואס איז עבירה. לערנט אונז דער אייבערשטער. בשעה שמ׳איז אין גיהנם דערהערט מען די רייכקייט, די גרויסקייט אין דעם ענין פון שאול. און דאס ברענגט אים צו דעם, אז ער זאל וועלן ארויסגיין. און דערפאר קומט ער צו תשובה. [לא ברור] איז במילא, דאס איז אלץ מבאר די פרטי ענינים פון דעם אין סוף וואס שטייט אין דעם מטה, אין דעם תוכן פון דעם מטה, און דארט באשטייט ער בכל התוקף פון דעם אין סוף. דאס איז דער ערשטער חלק פון דעם מאמר. וואס איז דער צווייטער חלק פון דעם מאמר? אדער אפילו א מינוט, לאמיר רעדן מיט דעם צווייטן חלק פון דעם מאמר. פון דעם ענין פון שערות גייט דער רבי אריין אין א סוגיא. יא? וואס איז בעצם דער גרעסערער חידוש? ער זאגט אז, יחד עם כל זה, איז דער אור פשוטו של אור. למרות, אף על פי אז דער אור קומט אראפ אין דעם מטה מטה, אין די העלמות מדריגות און סדר, און דאך בלייבט דער אור בכל התוקף און קיין שום שינוי. דער אור איז, איז דער—

46:28 דובר 1 אותו אין סוף בלי שום שינוי גם במטה מטה. איך זה יכול להיות? איך יכול להיות שהוא נשאר באותו תוקף של אין סוף, אף על פי שהוא יורד לכל המדרגות האלה? אולי תאמר שהוא אינו בא בהתלבשות. שוב: אילו היינו אומרים שמדובר בבלי גבול מצד עצמו, אז זה נמצא שם? הרי הוא אינו מגיע לשם. אבל אתה אומר שהוא מתלבש. הוא יורד לתוך הגדרים, לתוך התוכן, לתוך החיות, לתוך ההשגה, לתוך הקליפה, לתוך העניינים. אפילו בעניינים האלה, איך ייתכן שלא חל בו שום שינוי? הרבי מבאר במאמר שזהו ההבדל בין הנפש והגוף לבין האין סוף. הנפש מתלבשת בגוף באופן שהגוף תופס את הנפש, משום שיש ערך בין הנפש לגוף, והנפש יורדת להתלבש בו. זו המעלה של המשל מהנפש לעומת המשל מהשמש. הרי השמש אינה מתלבשת כלל. לכן השמש אינה משל לעניין שאנחנו מדברים עליו כאן. אבל הנפש היא כן משל. הנפש מתלבשת, בכל איבר לפי עניינו. ובכל זאת, ההבדל הוא שהנפש מתלבשת בהתאם לגדרים של הגוף. כלומר, העובדה שהנפש נכנסת לגוף, זה—

46:28 דובר 1 זעלבער אין סוף בלי שום שינוי אין דעם מטה מטה. ווי קען דאס זיין? ווי, ווי, ווי קען דאס זיין אז ער בלייבט אין דעם זעלבן תוקף פון אין סוף, למרות אז ער קומט אראפ אין די אלע מדרגות? זאגסטו אז ער קומט אפשר נישט בהתלבשות. נאך אמאל: ווען מיר וואלטן געזאגט אז דאס איז א ווארט אין דעם בלי גבול מצד עצמו, איז דאס, איז עס דא? קומט דאך נישט אן. זאגסטו אבער אז ער מתלבש. ער טראגט זיך אראפ אין די גדרים, אין דעם תוכן, אין דעם חיות, אין דער השגה, אין די קליפה, אין דעם — אין ענינים. אפילו אין ענינים, ווי קען זיין אז עס איז קיין שינוי? דער רבי זאגט מבאר אין דעם מאמר, אז דאס איז דער חילוק צווישן נפש און גוף און אין סוף. נפש איז זיך מתלבש אין גוף, איז דאס באופן אז דער גוף איז תופס דעם נפש, בשעת דער נפש און גוף איז ערך זה לזה, און דער נפש קומט אראפ אויף התלבשות. דאס איז דער מעלה פון דעם משל פון נפש לגבי דעם משל פון שמש. הרי שמש איז בכלל נישט מתלבש. דערפאר איז שמש נישט קיין משל אויף דעם ענין וואס מיר רעדן דא. אבער נפש איז דאך יא א משל. דער נפש איז זיך מתלבש, יעדערער לפי ענינו. אבער דאך האט דער חילוק אז דער נפש איז זיך מתלבש מצד די גדרים פון דעם גוף. דאס הייסט, דאס וואס דער נפש קומט אריין אין גוף, דאס

47:59 דובר 1 זה לא רק מפני שהנפש משפיעה חיות בגוף. הנפש גם מקבלת מן הגוף. רואים איך זה? הנפש מקבלת מן הגוף. הרי הגוף נחוץ לנפש. הנפש נחוצה לגוף, והגוף נחוץ לנפש. כן? ולכן היא ממילא מתפעלת מן הגוף. כי הנפש, במקרה הזה, הגוף תופס אצלה מקום מצד כמה וכמה עניינים: מפני שהיא נברא, וממילא יש אצלה עניין של מקום. ומצד הכוונה העליונה — הרי הנפש מקבלת מן הגוף כל מיני מעלות שיש לגוף ואין לנפש. ועל ידי הפעולה שהנפש פועלת בגוף, נעשית עלייה בנשמה. הרי יש כמה וכמה עניינים בזה. אבל בפועל, הנפש פועלת בגוף, וגם הגוף פועל בנפש. ממילא היא מתפעלת מן הגוף. באין סוף, הפשט הוא שזה שאור אין סוף מתלבש בכל פרט אינו מצד המטה, מצד הכלים. זה מצד הבלי גבול שלו. זה כולו עניין בו עצמו — מכיוון שאור אין סוף בעצם אינו מוגדר אפילו בעניין של בלי גבול, הוא יכול לבוא גם בהתלבשות. כלומר, עניין ההתלבשות באור אין סוף הוא פרט בעושר של אור אין סוף עצמו. זה פרט באין־סופיות שלו, בבלי גבול שלו. מצד זה שאור אין סוף בעצם אינו מוגדר בעניין של פשיטות, הוא יכול

47:59 דובר 1 איז נישט נאר ווייל דער נפש איז משפיע חיות אין גוף. דער נפש איז אויך מקבל פון דעם גוף. זעסטו ווי דאס איז? דער נפש איז מקבל פון דעם גוף. דער גוף פעלט דאך אין נפש. דער נפש פעלט דאך אין גוף, און דער גוף פעלט דאך אין נפש. יא? און דערפאר איז מתפעל, ממילא, פון דעם גוף. ווייל דער נפש, אין דעם פאל, תופס מקום, מצד כמה וכמה ענינים, ווייל דאס, ווייל ער איז א נברא במילא מיט מקום. ער האט מצד כוונה עליונה — דער נפש באקומט דאך פון דעם גוף כל מיני מעלות וואס דער גוף האט, וואס דער נפש האט נישט. און דורך די פעולה וואס דער נפש פועל׳ט אין גוף, ווערט עלייה אין דער נשמה. עס איז דאך כמה וכמה ענינים אין דעם ענין. אבער לפועל, דער נפש פועל׳ט אין גוף, דער גוף פועל׳ט אין נפש אויך. ממילא איז מתפעל פון דעם גוף. אין סוף, אין דעם פשט איז, אז דאס וואס אין סוף איז זיך מתלבש אין יעדן פרט, איז דאס נישט מצד דעם מטה, מצד די כלים. דאס איז מצד זיין בלי גבול. דאס איז אלץ אן ענין אין זיין — ווייל דאס אין סוף בעצם איז דערפאר נישט מוגדר אין דעם ענין פון בלי גבול, קען ער אויך קומען אין התלבשות. דאס הייסט, דער ווארט פון התלבשות אין אין סוף איז דאס א פרט אין דעם, אין דער רייכקייט פון זיין אין סוף. דאס איז א פרט אין זיין אין סוף, אין זיין בלי גבול. מצד דעם וואס דאס אין סוף בעצם איז נישט מוגדר אין דעם ענין פון פשיטות, קען ער

49:20 דובר 1 לבוא גם בציור. אבל הציור בעצם אינו נפרד מן הפשיטות. הציור הוא ביטוי, הוא המשך, הוא נובע מן הפשיטות. וממילא, זה שהוא מתלבש אינו שינוי. הוא נשאר בפשיטותו. ואת זה מסבירים הסעיפים האחרונים של המאמר. הדבר כבר נאמר, אבל על כל פנים, אני רוצה לומר את הנקודה בקיצור: סעיף ו׳, סעיף ז׳ וסעיף ט׳. בסעיף ו׳ הרבי מסביר את עניין ״לא שניתי״ בכלים. לכאורה, זו אינה אלא דוגמה. הרי אנחנו מדברים על אור אין סוף, לא על כלים. המאמר מדבר על אור אין סוף, על ״אין סוף למטה עד אין תכלית״. יש כאן שני דברים. ראשית, אומר שני דברים שהוא אינו מסביר כאן. ראשית, הרי איננו מדברים על כלים, אנחנו מדברים על אור. המאמר מדבר על אור. כשהוא מביא את הכלים, זה רק בתור — והוא אומר ״במכל שכן״, זה בדיוק לשון המאמר. לשון המאמר של הרבי היא ״זהו במכל שכן״ בעניין הכלים. בעצם הלשון היא — לא ״מכל שכן״ — ״שאפילו״ הכלים דאצילות, כן, אפילו כלים דאצילות. וכל שכן אור. הרי אנחנו מדברים על אור. אור הוא הרבה יותר בפשיטות מכלים. החידוש הוא שאפילו בכלים דאצילות, אדמו"ר הצמח צדק מבאר ששם אין שינוי. זה עניין אחד. ועוד עניין: הרי אנחנו מדברים על בי״ע, לא על אצילות.

49:20 דובר 1 אויך קומען אין א ציור. אבער דער ציור איז בעצם נישט אוועק פון דעם פשיטות. דער ציור, דאס איז אן אויסדרוק, דאס איז א המשך, דאס איז א — דאס נעמט זיך מצד דעם פשיטות. און ממילא, דאס וואס ער איז זיך מתלבש, איז נישט קיין שינוי. בלייבט ער ביי פשיטותו. און דאס ווערט דאך מסביר זיין אין די לעצטע סעיפים פון דעם מאמר. עס איז דאך געזאגט, אבער על כל פנים, איך וויל זאגן די נקודה בקיצור: סעיף ו׳, סעיף ז׳ און סעיף ט׳. אין סעיף ו׳ איז דער רבי מסביר דעם ווארט פון לא שניתי אין כלים. לכאורה, דאס איז מער נישט ווי א דוגמא. מיר רעדן דאך וועגן אין סוף, רעדן נישט וועגן כלים. דער מאמר רעדט דאך וועגן אין סוף, אין סוף למטה עד אין תכלית. צוויי זאכן. ערשטנס, זאגט צוויי זאכן וואס דאס איז נישט מסביר דא. ערשטנס, מיר רעדן דאך נישט וועגן כלים, מיר רעדן וועגן אור. דער מאמר רעדט דאך וועגן אור. דאס וואס ער ברענגט כלים, איז מער נישט ווי א — און ער זאגט ״במכל שכן״, פונקט דעם לשון המאמר. דער לשון פונעם מאמר, רבי׳ס, ״זהו במכל שכן״ אין ענין הכלים. טאקע דער לשון איז — נישט מכל שכן — שאפילו די כלים דאצילות, יא, אפילו כלים דאצילות. כל שכן אור. מיר רעדן דאך וועגן אור. אור איז אסאך מער פשיטות ווי כלים. דער חידוש איז, אפילו כלים דאצילות, איז דער צמח צדק מבאר אז דארט איז נישט נשתנה. דאס איז איין ענין. נאך אן ענין: מיר רעדן דאך וועגן בי״ע, נישט וועגן אצילות.

51:00 דובר 1 המאמר שלנו רוצה להסביר שאור אין סוף לא השתנה אפילו מצד ההתלבשות בבי״ע, באור, בתחתון, בקליפת נוגה. ומה שהוא מביא כאן אינו אלא דוגמה, בתור ראיה, בתור כל שכן: אפילו כלים דאצילות. אף שכלים דאצילות הרי אינם [לא ברור] כלים. הרי כלים הם מבחינת דין והגבלה. אבל הכלים, במהותם, נשארים בלי גבול. כי אין זה גבול ממש, אלא רק כוח הגבול. בעצם מהותם, הכלים הם בלי גבול. ולכן, אפילו כשהכלים יורדים לבי״ע, הכלים נשארים בפשיטותם. הם פועלים גבול בחוץ, אבל הם עצמם נשארים [לא ברור]. זה כל העניין שהוא מביא מאדמו"ר הצמח צדק. והוא רוצה לבאר בזה נקודה עיקרית: הרבי מסביר כאן את עניין הכלים, לא כפי שהם [לא ברור] במאמר הזה. זה שונה מן האופן שבו מדברים על כך בהרבה ממאמרי החסידות, ובכלל, מן האופן שבו לומדים בדרך כלל את הסוגיה בחסידות. בדרך כלל אומרים שכלים הם רשימו. כלים הם כוח הגבול שבאור אין סוף. כלים הם יש מאין. אבל זו השיטה האחרת. היא נקראת שיטת הריקאנטי. כאן הרבי מדגיש את השיטה השנייה. השיטה השנייה אומרת שכלים אינם יש מאין; כלים הם גילוי ההעלם. ועל פי זה הוא מסביר. יש כאן [לא ברור] על כך שהרבי

51:00 דובר 1 אונזער מאמר וויל מסביר זיין, אז אור אין סוף האט זיך נישט נשתנה, אפילו מצד דעם התלבשות אין בי״ע, אין דעם אור, אין תחתון, אין קליפת נוגה. איז דאס וואס ער ברענגט דאך מער נישט ווי א דוגמא, אלס א יוכיח, אלס א כל שכן. אפילו כלים דאצילות. הגם וואס כלים דאצילות זיינען דאך נישט קיין [לא ברור] כלים. כלים דאך זיינען פון דין והגבלה. אבער ווי כלים, די כלים בלייבן במהותם בלי גבול. ווייל דאס איז נישט קיין גבול ממש, עס איז מער נישט ווי כח הגבול. בעצם מהותם זיינען כלים בלי גבול. און דערפאר, אפילו בשעת די כלים קומען אראפ אין בי״ע, בלייבן זיי בפשיטות די כלים. זיי זיינען פועל גבול בחוץ, אבער זיי אליין בלייבן [לא ברור]. דער גאנצער ענין וואס ער ברענגט פון צמח צדק. און ער וויל מבאר זיין אין דעם דאך א נקודה עיקרית. אז דער רבי איז מסביר דא דעם ענין הכלים, נישט ווי זיי [לא ברור] אין דעם מאמר. עס איז אנדערש ווי ס׳רעדט זיך אין א סך פון די מאמרי חסידות. און בכלל, אין דער סוגיא, ווען מ׳לערנט, אנדערש אין חסידות. בכלל רעדט מען אז כלים, דאס איז רשימו. כלים איז כח הגבול שבאור אין סוף. כלים איז יש מאין. אבער דאס איז די אנדערע שיטה. דאס רופט זיך שוין שיטת הריקאנטי. דא איז דער רבי מדגיש שיטה השנייה. שיטה השנייה, דאס איז א שיטה וואס זאגט אז כלים איז נישט קיין יש מאין, כלים איז גילוי ההעלם. און לויט דעם איז ער מסביר. איז דא [לא ברור] אויף וואס דער

52:27 דובר 1 מסביר את העניין דווקא לפי השיטה הזאת, וזה מצד אותה נקודה שאנחנו מדברים עליה כל הזמן. כי כאן הרבי רוצה לדבר על העניין מצד אור אין סוף. זהו מאמר שמסביר את אור אין סוף, ״אור אין סוף למטה עד אין תכלית״. אם מדברים לפי השיטה ההיא, גם הכלים נפרדים מאור אין סוף. זו המחלוקת בין הריקאנטי לבין המערכת, כן. לפי הריקאנטי, הכלים אינם נמשכים מן האור. הכלים נמשכים מן הרשימו, מכוח הגבול. זו שיטת הריקאנטי. לפי השיטה שלומדים כאן, שיטת המערכת, הכלים באים מן האור גופא. הכלים הם כוח הגבול שבאור, כפי שהרבי אומר בלשונו, כן. וזאת הנקודה: הגבול הוא באור גופא, וזהו עניין הכלים. [לא ברור]. הרבי אומר על זה, ״יש כאן עצמות״, [לא ברור]. מצד האור גופא יש בו גם השלימות הזאת, הגבול. הגבול שבאור הוא הכלים. כי השיטה הזאת מתאימה למאמר שלנו. במאמר הזה מדברים על כל סדר ההשתלשלות כפי שהוא מצד אור אין סוף. חבר׳ה, יש לי את הנקודה הזאת. זה נוגע להבנה, כדי שלא ליצור סתירות. אנחנו יכולים ללמוד כך את המאמר ולומר: ״רגע, לא, במאמר הזה כתוב כך, ובמאמר הזה כתוב כך״. אנשים פותחים את כל ה[לא ברור] בקבוצות, לומדים על [לא ברור]. איך זה מסתדר עם המאמר [לא ברור]

52:27 דובר 1 רבי מסביר דעם ענין דווקא דורך די שיטה, דאס איז מצד דער זעלבער נקודה וואס מ׳רעדט די גאנצע צייט. ווייל דא דער רבי וויל רעדן וועגן דעם ענין מצד אור אין סוף. דא דער מאמר איז א מאמר וואס מסביר אור אין סוף. אור אין סוף למטה עד אין תכלית. אויב מ׳רעדט אין די שיטה, כלים איז אויך אפגעטיילט פון אור אין סוף. די מחלוקת פון דעם ריקאנטי מיט דעם מערכת, יא. לויט דעם ריקאנטי, כלים נמשך נישט פון אור. כלים נמשך פון רשימו, כח הגבול. דאס איז דער ריקאנטי. לויט די שיטה וואס מ׳לערנט דא, דאס איז שיטת המערכת, די כלים קומען פון דעם אור גופא. די כלים איז כח הגבול שבהאור, ווי דער רבי זאגט דעם לשון, יא. איז דאס איז דער ווארט, אז דער גבול פון דעם אור גופא, און דאס איז די כלים. [לא ברור]. דער רבי זאגט דערויף, יש כן עצמות, [לא ברור]. דאס איז מצד דעם אור גופא איז אויך אין זיך די שלימות, דער גבול. דער גבול שבהאור, דאס איז כלים. ווייל די שיטה איז מתאים צו אונזער מאמר. אין דעם מאמר רעדט מען וועגן דעם גאנצן סדר השתלשלות ווי דאס איז מצד אור אין סוף. חבר׳ה, איך האב די נקודה זו. דאס איז נוגע צו פארשטיין כדי שלא לעשות סתירות. מיר קענען אזוי, אן לערנען דעם מאמר, און זאגן: ״איי, ניין, דער מאמר שטייט אזוי, דער מאמר שטייט אזוי.״ מענטשן עפענען די גאנצע [לא ברור] אין די, אין די, אין די קבוצות, שטודירן אויף [לא ברור]. ווי שטימט דאס מיט דעם מאמר [לא ברור]

54:02 דובר 1 [לא ברור]? איך זה מסתדר עם [לא ברור]? איך זה מסתדר עם [לא ברור]? זה לא מסתדר. זו הגדרה אחרת. כאן המאמר מסביר את אור אין סוף. זהו המאמר, זהו היסוד במאמר הזה: מצד אור אין סוף, על כל ענייניו. הרבי בונה את סדר ההשתלשלות כפי שהוא מצד אור אין סוף, מצד אור אין סוף עם חיות והתלבשות וכלים. הכול הוא מן האור, הכול הוא גילוי. והוא מסביר זאת כך שאפילו בכלים אין שינוי. כי הכלים הם בעצם בלי גבול, שהרי אנחנו מדברים לפי השיטה הזאת. כל שכן וקל וחומר שהאור בוודאי אינו משתנה. הוא לגמרי בלי שינוי, נשאר בפשיטות גמורה. ובהמשך נסביר זאת באמצעות המשל של האור העובר דרך הגוונים, כן? שהאור יורד, אור [לא ברור], והאור יורד דרך כל הגוונים, ונשאר בפשיטות [לא ברור]. זו הנקודה באור אין סוף. צריך להסביר אותה, כי [לא ברור] חשוב מאוד. כל מה שאני אומר על כל הסוגיה, או ההסבר של זה בעניין יוסף והבעל שם טוב, וזה גם [לא ברור] נשמה. לשם מה? כפי שהרבי אומר במאמר של פרשת יתרו, חלק ג׳. הכוונה בכל הלימוד על אור אין סוף אינה רק לעסוק באור אין סוף. זה מה שכל המאמר רוצה להסביר על אור אין סוף. אנחנו רוצים את כל זה [לא ברור] בעבודת האדם, ב״באתי לגני״ [לא ברור]. בעבודת האדם, בכל—

54:02 דובר 1 [לא ברור]? ווי שטימט דאס מיט [לא ברור]? ווי שטימט דאס מיט [לא ברור]? דאס שטימט נישט. דאס איז אן אנדער גדר. דא, דער מאמר איז מסביר אור אין סוף. דאס איז דער מאמר. דאס איז דער יסוד אין דעם מאמר. מצד אור אין סוף, מיט אלע ענינים. דער רבי בויט אויף דעם סדר השתלשלות ווי דאס איז מצד אור אין סוף. מצד אור אין סוף מיט חיות און התלבשות און כלים. אלעס איז פון אור, אלעס איז פון גילוי. און דאס איז אזוי מסביר אז אפילו כלים איז אויך בלי שינוי. ווייל כלים איז בעצם בלי גבול, ווייל מיר רעדן לויט די שיטה. כל שכן וקל וחומר אור איז זיכער בלי שינוי. איז אינגאנצן בלי שינוי. עס בלייבט אין פשיטות לגמרי. און מיר וועלן מסביר זיין שפעטער מיט דעם משל פון דעם אור וואס גייט דורך די גוונים, יא. אז דער אור יורד, אור [לא ברור], און דער אור קומט אראפ דורך אלע, אלע גוונים, בלייבט דער אור בפשיטות [לא ברור]. דאס איז דער ווארט מיט אור אין סוף. דארף עס מסביר זיין. ווייל [לא ברור] זייער וויכטיג. וואס איך זאג די גאנצע סוגיא, אדער דאס מסביר אין דעם ענין פון יוסף און דעם בעל שם טוב, און דאס איז אויך [לא ברור] נשמה. אויף וואס? ווי דער רבי זאגט אין דעם מאמר פון פרשת יתרו חלק ג׳. דער כוונה פון דעם גאנצן לימוד פון אור אין סוף איז נישט סתם ביי אור אין סוף. דאס איז וואס דער גאנצער מאמר וויל מסביר זיין אויף אור אין סוף. מיר ווילן דאס אלעס [לא ברור] אין דער עבודה של האדם, אין דעם באתי לגני [לא ברור]. אין דער עבודה של האדם, אין — די גאנצע

55:37 דובר 1 כל הנקודה של ״באתי לגני״. אחר כך אנחנו מביאים את כל העניינים כדי להראות גם איך זה כבר נמצא בעבודת האדם. כל עניין נמצא גם בנפש. בעבודה בנפש האדם מתבטא העניין של ״אין סוף למטה עד אין תכלית״. הוא יורד עד למטה, ונשאר אין סוף בתכלית השלמות. זה יוסף הצדיק. הוא הדוגמה. במצרים, אצל [לא ברור], יוסף [לא ברור]. לא רק מצרים, אלא גם הוא. מצרים היא בדרך [לא ברור]. יעקב אבינו היה במצרים, אבל [לא ברור]. זה קשור לגמרי. יוסף היה בהתלבשות, ו[לא ברור]. [לא ברור]. הבעל שם טוב [לא ברור]. [לא ברור]. המאמר מגיע אלינו [לא ברור]. [לא ברור] צדיקים, הבעל שם טוב. כן. אבל אני שומע כאן [לא ברור]. זה משל [לא ברור] עם המאמר הזה. [לא ברור]. אבל הרבי [לא ברור], המאמר, [לא ברור] החסידים של הרבי. [לא ברור]. עניינו של יוסף [לא ברור]. ו[לא ברור] בשיחה. הרבי [לא ברור] יוסף.

55:37 דובר 1 די נקודה פון באתי לגני, נאכדעם ברענגען מיר אז אלע ענינים, כדי צו ווייזן אויך ווי דאס איז שוין אין דער עבודה פון דעם אדם. יעדער ענין איז אויך אין דער נפש. אין דער עבודה בנפש האדם באווייזט זיך דער ענין פון אין סוף למטה עד אין תכלית. ער קומט אראפ ביז למטה, און ער בלייבט אין סוף בתכלית השלמות. דאס איז יוסף הצדיק. ער איז די דוגמא. אין מצרים, ביי [לא ברור], איז יוסף [לא ברור]. נישט נאר מצרים, נאר אויך ער. מצרים איז בדרך [לא ברור]. יעקב אבינו איז געווען אין מצרים, אבער [לא ברור]. דאס איז אינגאנצן שייך. יוסף איז געווען בהתלבשות, און [לא ברור]. [לא ברור]. דער בעל שם טוב [לא ברור]. [לא ברור]. דער מאמר קומט צו אונז [לא ברור]. [לא ברור] צדיקים, בעל שם טוב. יא. אבער איך הער דא [לא ברור]. עס איז א משל [לא ברור] מיט דעם מאמר. [לא ברור]. אבער דער רבי [לא ברור], דער מאמר, [לא ברור] דעם רבי׳נס חסידים. [לא ברור]. דער ענין פון יוסף [לא ברור]. און [לא ברור] אין דער שיחה. דער רבי [לא ברור] יוסף.

57:00 דובר 1 אבל [לא ברור]. זהו עניין [לא ברור]. ממילא [לא ברור] הרבי [לא ברור]. מה מביא [לא ברור]? [לא ברור]. כלומר, [לא ברור]. [לא ברור] הקדוש ברוך הוא. [לא ברור] הקדוש ברוך הוא. כן. ואת זה הרבי [לא ברור]. [לא ברור] הקדוש ברוך הוא. כן. עניין מעניין [לא ברור]. המאמר [לא ברור]. יש שלושה עניינים [לא ברור] משה. העניין הוא ב[לא ברור]. [לא ברור]. זה [לא ברור] שמביא [לא ברור]. [לא ברור] מביא אותנו לגילוי. זה [לא ברור]. זה ניתן [לא ברור]. איך אנחנו מגיעים ל[לא ברור]? העניין של נברא. אנחנו מדברים על נברא. [לא ברור] ארץ [לא ברור]. נברא [לא ברור]. [לא ברור]. זהו החילוק במאמר הזה. [לא ברור] למטה מטה, כשהוא עומד בכל ענייני העולם [לא ברור]. [לא ברור] אומרים [לא ברור]. פירוש הדבר [לא ברור].

57:00 דובר 1 אבער [לא ברור]. דאס איז אן ענין [לא ברור]. ממילא [לא ברור] האט דער רבי [לא ברור]. וואס ברענגט [לא ברור]? [לא ברור]. דאס הייסט, [לא ברור]. [לא ברור] קדוש ברוך הוא. [לא ברור] קדוש ברוך הוא. יא. און דאס האט דער רבי [לא ברור]. [לא ברור] קדוש ברוך הוא. יא. אן אינטערעסאנטער ענין [לא ברור]. דער מאמר [לא ברור]. עס זענען דריי ענינים [לא ברור] משה. דער ענין איז אין [לא ברור]. [לא ברור]. דאס איז [לא ברור] וואס ברענגט [לא ברור]. [לא ברור] ברענגט אונז צו גילוי. דאס איז [לא ברור]. עס איז געגעבן געווארן [לא ברור]. ווי קומען מיר [לא ברור]? דער ענין פון נברא. מיר רעדן פון נברא. [לא ברור] ערד [לא ברור]. א נברא [לא ברור]. [לא ברור]. דאס איז דער חילוק אין דעם מאמר. [לא ברור] למטה מטה, אז ער שטייט אין אלע ענינים פון וועלט [לא ברור]. [לא ברור] זאגט מען [לא ברור]. דאס מיינט [לא ברור].

58:37 דובר 1 [לא ברור]. אין פירוש הדבר [לא ברור]. מצד [לא ברור] של אור. [לא ברור] בתוך עצמו. [לא ברור] הקדוש ברוך הוא. [לא ברור] הקדוש ברוך הוא. זה לא יוצא מעצמו. [לא ברור]. הקדוש ברוך הוא הוא [לא ברור]. אבל זה לא [לא ברור]. כאן העבודה היא מצד [לא ברור]. כאן יש עוד עבודה [לא ברור]. מהי העבודה של [לא ברור]? של אור. [לא ברור] של אור. [לא ברור] של גילוי. העבודה מלמעלה אינה [לא ברור]. כן, אנחנו מביאים [לא ברור]. אנחנו מקבלים את התשובה. העיקר הוא להביא את ההפלאה [לא ברור] של אור אין סוף. [לא ברור]. אנחנו [לא ברור] את הגילוי [לא ברור]. חלק ז׳, [לא ברור]. זה עניין אחד. אבל יש לנו [לא ברור]. [לא ברור] חלק ז׳, [לא ברור]. מהו ה[לא ברור]? העניין של [לא ברור] קיים באור. מה יש בשיחה? [לא ברור]. בסוף המאמר של הרבי מובא [לא ברור] המאמר. זו העבודה [לא ברור] למטה. ובתכלית, זו הדרך הטובה יותר להבין [לא ברור]. המעלה שבזה היא [לא ברור] כל העניינים.

58:37 דובר 1 [לא ברור]. דאס מיינט נישט [לא ברור]. מצד [לא ברור] פון אור. [לא ברור] אין זיך. [לא ברור] קדוש ברוך הוא. [לא ברור] קדוש ברוך הוא. דאס קומט נישט ארויס פון זיך. [לא ברור]. קדוש ברוך הוא איז [לא ברור]. אבער דאס איז נישט [לא ברור]. דא איז די עבודה מצד [לא ברור]. דא איז נאך אן עבודה [לא ברור]. וואס איז די עבודה פון [לא ברור]? פון אור. [לא ברור] פון אור. [לא ברור] פון גילוי. די עבודה פון אויבן איז נישט [לא ברור]. יא, מיר ברענגען [לא ברור]. מיר קריגן דעם ענטפער. דער עיקר איז ברענגען די הפלאה [לא ברור] פון אור אין סוף. [לא ברור]. מיר [לא ברור] דעם גילוי [לא ברור]. חלק ז׳, [לא ברור]. דאס איז אן ענין. אבער מיר האבן [לא ברור]. [לא ברור] חלק ז׳, [לא ברור]. וואס איז דער [לא ברור]? דער ענין פון [לא ברור] איז פאראן אין אור. וואס איז אין דער שיחה? [לא ברור]. דער סוף מאמר פון דעם רבי׳ן ברענגט [לא ברור] דעם מאמר. דאס איז די עבודה [לא ברור] למטה. און בתכלית, דאס איז דער בעסערער וועג צו פארשטיין [לא ברור]. די מעלה דערפון איז [לא ברור] אלע ענינים.

59:56 דובר 1 [לא ברור] העניין של עצמות. מה נעלה מזה? זה העניין של [לא ברור] עצם [לא ברור]. אתם שומעים את ה[לא ברור]? כדאי [לא ברור]. והנושא הוא [לא ברור] הגאולה מזה. [לא ברור]. אני לא צריך להיעשות, לא [לא ברור], לא [לא ברור], ולא השתלשלות. אינני רוצה את גן העדן שלך, את העולם הבא. כלומר, אינני רוצה את כל הגילויים האלה של אור אין סוף. אני רוצה את העצם עצמו, אבל שהעצם יתגלה [לא ברור]. אפשר אמנם [לא ברור] לדבר על זה עד מחר, להתוועד על זה, אבל היסוד, זו הנקודה. שהרבי יעזור שנראה את כל העניינים האלה בבשר.

59:56 דובר 1 [לא ברור] דער ענין פון עצמות. וואס איז העכער פון דעם? דאס איז דער ענין פון [לא ברור] עצם [לא ברור]. איר הערט די [לא ברור]? כדאי [לא ברור]. און דער נושא איז [לא ברור] די גאולה פון דעם. [לא ברור]. איך דארף נישט ווערן, נישט קיין [לא ברור], נישט קיין [לא ברור], נישט קיין השתלשלות. איך וויל נישט דיין גן עדן, דעם עולם הבא. דאס הייסט, איך וויל נישט די אלע גילויים פון אור אין סוף. איך וויל דעם עצם אליין, אבער אז דער עצם זאל זיך מגלה זיין [לא ברור]. מ׳קען אבער [לא ברור] רעדן דערפון ביז מארגן, פארברענגען דערויף, אבער דער יסוד, דאס איז די נקודה. דער רבי זאל העלפן, אז מ׳זאל זען די אלע ענינים אין דעם בשר.

1:00:38 דובר 2 כן, עכשיו ברור.

1:00:38 דובר 2 יא, שוין קלאר.

1:00:39 דובר 1 קושיות? או שלכולם זה ברור מספיק, או?

1:00:39 דובר 1 קשיות? אדער יעדער האט עס גענוג קלאר, אדער?

1:00:46 דובר 2 זה טוב מאוד, טוב מאוד.

1:00:46 דובר 2 ס׳איז זייער גוט, זייער גוט.

1:00:50 דובר 3 יש לנו ״מטה מטה״, אחרי כוחות הנפש, כן?

1:00:50 דובר 3 מיר האבן מטה מטה, נאך כוחות הנפש, יא?

1:00:56 דובר 2 הרבי—

1:00:56 דובר 2 דער רבי—

1:00:57 דובר 1 ״מטה מטה״, [לא ברור].

1:00:57 דובר 1 מטה מטה, [לא ברור].

1:01:01 דובר 2 אז יש לי שאלה. איך זה מסתדר? הרי יוצא שכל מה שרואים וכל מה שלא רואים בא באמת מעצמות. אין שום דבר חוץ מהקב״ה. אבל אנחנו הרי רואים בגלוי דברים שהם היפך ה׳, היפך התורה. אתם יכולים להסביר קצת יותר איך בדבר עצמו יש עצמות ומהות באותו רגע? האם כל מה שהקב״ה עושה הוא רק בשביל תכלית אחת, ובאמת הכול טוב? אתם הרי מציירים תמונה שלפיה כל מה שרואים, הגשמיות, הוא עצמות. כוח הפועל בנפעל, הצורה, הדבר הגשמי, באים באמת מהקב״ה עצמו, מעצמות ומהות. מחברים שני דברים, כמו בפלא האחרון בתשכ״ב. הרי צריך להגיע ל״אתפריעו ואתגליין מיניה כל נהורין״. הרבי אומר שם ש״אתפריעו״ נעלה אפילו מדבר שיכול להיות מוגבל באור. וצריך לחבר את שני הדברים, כי עצמות ומהות מחברת את שניהם. אנחנו רואים אלוקות בכול. אבל מה פירוש הדבר כשאנחנו רואים בעיני בשר דבר שהוא היפך אלוקות ורע?

1:01:01 דובר 2 סאו, איך האב א שאלה. ווי אזוי שטימט דאס? עס קומט דאך אויס אז אלעס וואס מ׳זעט און אלעס וואס מ׳זעט נישט קומט באמת פון עצמות. ס׳איז נישטא גארנישט אויסער דעם אויבערשטן. אבער מיר זעען דאך בגלוי זאכן וואס זענען היפך ה׳, היפך התורה. קענט איר געבן אביסל מער הסבר ווי אזוי אין דער זאך אליין איז דא עצמות ומהות אין יענעם רגע? איז דאס אלעס וואס דער אויבערשטער טוט נאר פאר איין תכלית, און באמת איז עס אלעס גוט? איר מאלט דאך א בילד אז אלעס וואס מ׳זעט, די גשמיות, איז עצמות. דער כח הפועל בנפעל, די צורה, די גשמיות׳דיקע זאך, קומט באמת פון דעם אויבערשטן אליין, עצמות ומהות. מ׳פארבינדט צוויי זאכן, ווי אין דעם לעצטן פלא אין תשכ״ב. מ׳דארף דאך צוקומען צו „אתפריעו ואתגליין מיניה כל נהורין“. דער רבי זאגט דארט אז „אתפריעו“ איז נאך העכער פון א זאך וואס קען באגרענעצט ווערן אין אן אור. און מ׳דארף די ביידע זאכן צוזאמענברענגען, ווייל עצמות ומהות פארבינדט ביידע זאכן. זעען מיר אלקות אין אלעם. אבער וואס מיינט דאס ווען מיר זעען מיט די עיני בשר א זאך וואס איז היפך אלקות און רע?

1:02:32 דובר 1 בכל אופן, יהיה קשה להסביר את זה על רגל אחת. אבל כפי שאני מבין מהמאמר, אדרבה: האפשרות שתהיה שנאה ומיאוס כלפי עניין שאינו אלוקי קיימת רק כשמדובר באור. מכיוון שהאור מגיע גם לגילויים של מטה מטה, יכול להיות עניין שמנגד, וגם שם נמצא אין־סוף. אבל כששומעים על עצמות, שלמעלה מאור, ושבאוצר של יראת שמים קשורים לעצמות — אז מה שקובע הוא מה שעצמות בחר, מה שעצמות רצה. הוא רצה תורה ומצוות. וכל עניין שאינו זה מופרך לחלוטין, מופרך לגמרי. מה שהרבי אומר במאמר הוא שכדי להילחם ברשע, לא מספיק מה שלוקחים מאור אין־סוף. כי כשלוקחים מאור אין־סוף, אפשר לומר: אוקיי, הרי גם בעניין הנחות הזה יש כוונה, אז זה בסדר. רק עם עצמות, דרך ההתקשרות של עצם הנשמה עם עצמות אין־סוף ברוך הוא — שם נמצאת יראת השמים האמיתית. מה פירוש הביטוי ״אוצר יראת שמים״? עם גילויים אפשר למצוא אור בכל דבר, להרגיש בכל דבר את מכלול השלימות שאתה צריך. ואם—

1:02:32 דובר 1 עניוועיס, דאס וועט זיין שווער מסביר צו זיין אויף איין פוס. אבער ווי איך פארשטיי פון דעם מאמר, איז אדרבה: דאס וואס עס קען זיין א שנאת מיאוס צו אן ענין נישט אלקי, איז דאס נאר מיט אן אור. וויבאלד דער אור קומט אויך אין די גילויים פון מטה מטה, דערפאר קען זיין אן ענין וואס איז מנגד, און נאך דארט אויך געפינט זיך אין־סוף. בשעת אבער מ׳הערט פון עצמות, וואס איז העכער פון אור, און אז אין דעם אוצר פון יראת שמים איז מען מיט עצמות, איז דאך דאס וואס עצמות האט בוחר געווען, דאס וואס עצמות האט געוואלט. ער האט געוואלט תורה ומצוות. און יעדער ענין וואס איז נישט דאס, איז אינגאנצן מופרך, מופרך לגמרי. דאס וואס דער רבי זאגט אין מאמר: כדי צו קענען מלחמה האלטן מיט דעם רשע, איז נישט גענוג דאס וואס דו נעמסט פון אור אין־סוף. ווייל דו נעמסט פון אור אין־סוף, איז דאך אליין, זאגט ער, אָוקיי, איז דאך די כוונה אין דעם ענין נחות, איז אין סדר. נאר מיט עצמות, דורך דעם התקשרות פון עצם הנשמה מיט עצמות אין־סוף ברוך הוא, און דארט איז דא די אמת׳ע יראת שמים. וואס איז דער ווארט פון אוצר יראת שמים? אוצר יראת שמים, דאס הייסט, מיט גילויים קענסטו געפינען אין יעדער זאך אן אור. אין יעדער זאך דערהערן וואס דו דארפסט מכלול השלימות. און אויב—

1:04:07 דובר 1 תישאר בגילויים, אתה עלול ליפול, בסופו של דבר, לתכלית השכל, ולומר שהרע הרי עדיין לא... אבל המשמעות של יראת שמים היא שזה למעלה מגילוי. וממילא, כשעצמות אומר שאת זה הוא רוצה, את המצווה, ואת זה הוא לא רוצה — אז עניין שאינו מתאים לרצון האלוקי מופרך לגמרי. לא מפני שהוא לא טוב [לא ברור], אלא מפני שעצמות אמר: את זה כן ואת זה לא. ואז כל היסוד של המצווה מקבל הרבה יותר עומק, וכל המשל [לא ברור] איך אפשר לנצח במלחמה. לזה הרבי רוצה להגיע [לא ברור]. העניין הוא שאנשים לומדים את המאמר ושקועים בגילויים, אבל לא מגיעים ל[לא ברור] במלכות. בכל אופן, יפה. הכול מובן.

1:04:07 דובר 1 דו וועסט בלייבן ביי גילויים, קענסטו אריינפאלן, שוין, תכלית השכל, און זאגן אז דער רע איז דאך נאך נישט... אבער דער פשט פון יראת שמים איז אז דאס איז העכער פון גילוי. און ממילא, אז עצמות זאגט אז דאס וויל ער, די מצוה, און דאס וויל ער נישט, איז דעמאלט אן ענין וואס איז נישט מתאים צו רצון אלקי מופרך לגמרי. נישט ווייל ס׳טויגט נישט [לא ברור], נאר ווייל עצמות האט געזאגט: דאס יא און דאס נישט. דעמאלט דער גאנצער יסוד פון דער מצוה באקומט א סך א טיפקייט, און ס׳ווערט דער גאנצער משל [לא ברור] ווי אזוי קענסטו מנצח זיין די מלחמה. דאס וואס דער רבי וויל צוקומען צו דעם [לא ברור]. דער מעשה איז, דער עולם לערנט דעם מאמר און איז פארקאכט אין די גילויים, אבער מ׳קומט נישט אן צו דער [לא ברור] אין מלכות. עניוועיס, שיין. אלעס פארשטאנען.

1:05:07 דובר 4 כן, כן.

1:05:08 דובר 1 תהיו בריאים. הצלחה [לא ברור] עם י׳ שבט, ושנזכה להיפגש שוב עם הרבי, נשיא דורנו, בגאולה.

1:05:08 דובר 1 זייט געזונט. הצלחה [לא ברור] מיט דעם יו״ד שבט, און מיר זאלן זיך ווידערזען מיט דעם רבי׳ן, נשיא דורנו, בגאולה.