שמחת תורה באקומט מען דעם ריכטיגן קוק אויף וועלט

00:00 ס'איז געווען אנהויבן פון דעם רבי'ן ריי״צ, דעם פריערדיקן רבי'ן, שמחת תורה תרצ״ו, אז ער האט דעמאלט גערעדט וועגן דער הפטורה וואס מיר לייענען, דער הפטורה וואס מיר לייענען אין שמיני עצרת. דארטן שטייט דער פסוק, דער גאנצער סיפור וואס איז געווען ווען ס'איז געווען דער חנוכת הבית פונעם ערשטן בית המקדש. און דארטן שטייט אין סיום פון דער הפטורה: „וַיְהִי בַּיּוֹם הַשְּׁמִינִי שִׁלַּח אֶת הָעָם וַיְבָרֲכוּ אֶת הַמֶּלֶךְ וַיֵּלְכוּ לְאָהֳלֵיהֶם שְׂמֵחִים וְטוֹבֵי לֵב עַל כָּל הַטּוֹבָה אֲשֶׁר עָשָׂה ה׳ לְדָוִד עַבְדּוֹ וּלְיִשְׂרָאֵל עַמּוֹ“. „וַיֵּלְכוּ לְאָהֳלֵיהֶם“, אז ס'זאגט, דארטן שטייט אין דער הפטורה, איז געווען דער גאנצער גרויסער חנוכת הבית, דער ערשטער חנוכת הבית וואס איז געווען אין בית ראשון. דאס האט זיך אנגעהויבן פון ח׳ תשרי און ס'איז נמשך געווארן צוויי וואכן, ביז שמיני עצרת. און שוין איז געווען דער „וַיְהִי בַּיּוֹם הַשְּׁמִינִי“, דאס הייסט נאך די צוויי וואכן, צוויי מאל זיבן, וואס זיי האבן פארברענגט און זיך משמח געווען מיט דער גרעסטער שמחה פון דעם חנוכת הבית פונעם ערשטן בית המקדש, איז „וַיְהִי בַּיּוֹם הַשְּׁמִינִי שִׁלַּח אֶת הָעָם“, אז שלמה המלך האט זיי צוריקגעשיקט אהיים, און „וַיֵּלְכוּ לְאָהֳלֵיהֶם שְׂמֵחִים וְטוֹבֵי לֵב“, זיי זענען אהיימגעגאנגען מיט דער גרעסטער שמחה און זענען געווען זייער דאנקבאר, פריילעך, צופרידן און דאנקבאר, „עַל כָּל הַטּוֹבָה“, פאר אלע גוטע זאכן וואס דער רבונו של עולם האט געטאן צו אידן און צו דוד עבדו, וואס מ'האט געזען די גרעסטע גילויים און די גרעסטע התגלות אלקות וואס איז געווען אין בית המקדש. האט דער רבי ריי״צ אמאל ארומגערעדט באריכות

02:00 און געפרעגט א פשוטע שאלה: לכאורה, די צייטן פון שלמה המלך איז דאך געווען א צייט וואס ביי אידן איז געווען די גרעסטע עשירות, די גרעסטע הרחבה, סיי בגשמיות, סיי ברוחניות. ס'איז דאך ידוע אז די צייט פון שלמה המלך ווערט גערעכנט פון די זמנים וואס דעמאלט ביי אידן איז געווען די גרעסטע ליכטיקייט, די גרעסטע הרחבה און די גרעסטע מנוחה אין אלע ענינים. רעדט מען נישט וואס ס'איז געווען דער בית המקדש וואס איז דעמאלט געבויט געווארן, און די גילוי אלקות, די התגלות השכינה, וואס מ'האט געזען דעמאלט ווי ס'איז נתגלה געווארן געטליכקייט אויף דער וועלט דורך דעם בית המקדש. נאר בגשמיות, אז אידן האבן דעמאלט געלעבט „איש תחת גפנו ואיש תחת תאנתו“, מיט דער גרעסטער אמונה און עשירות, מיט דער גרעסטער הרחבה. במילא ווערט דא די שאלה: ווי קומט דאס אז דא דער פסוק, ווען ער זאגט אז אידן זענען צוריקגעגאנגען אהיים, זאגט ער „וַיֵּלְכוּ לְאָהֳלֵיהֶם“? זיי זענען געגאנגען צו זייער אוהל. אן אוהל איז דאך א פלאץ וואס איז א דירת עראי. לכאורה, אידן האבן דעמאלט נישט געוואוינט אין אהלים, אין געצעלטן. אידן האבן געוואוינט אין גרויסע הייזער; יעדער איינער האט געהאט, מסתמא, גרויסע שטיבער, גרויסע הייזער, גבירישע שטיבער, גבירישע הייזער, וואס מ'האט געלעבט מיט הרחבה, מיט די הפשטות, מיט די רחבות בגשמיות, ווי ס'איז פארשטענדלעך פון תנ״ך און פון מדרשים וואס איז געווען אין די זמנים פון שלמה. איז ווי קומט דאס אז דער פסוק זאגט „וַיֵּלְכוּ לְאָהֳלֵיהֶם“? זיי זענען צוריקגעגאנגען צו זייער געצעלט? ער קען דאך זאגן „וַיֵּלְכוּ לְבָתֵיהֶם“, אז

03:42 בקיצור, לבתיהם, לאהליהם, אבער וואס איז דאס לשון „לְאָהֳלֵיהֶם“? אויב דעמאלט געזאגט, דאס כדי צו קענען פארשטיין און פארענטפערן אויף דער שאלה, דארף מען מקדים זיין דער סיפור, דאס איז דער סיפור הידוע וואס איז מיט דעם מעזריטשער מגיד. און דער סיפור איז געווען מיט דעם הייליגן מעזריטשער מגיד, ווען ער איז נאך געווען פאר זיין התגלות, ווען ער איז נאך געווען א מלמד, נאך פאר דעם וואס ער איז געווען בהתגלות אין די צייטן פונעם בעל שם טוב. וואס דעמאלט האט דער מעזריטשער מגיד געלעבט אין מעזריטש, אבער ער איז געווען א מלמד דרדקי, האט געלערנט מיט קליינע קינדער און איז געווען מער א נסתר. מענטשן האבן נישט געוואוסט צו פיל וועגן זיין אמת'ע גדלות און זיין אמת'ע גאונות, ער איז געווען א נגלה און נסתר. דערציילט מען א סיפור אז אין יענע צייטן איז געווען פון די תלמידי בעל שם טוב כמה סוגים. ס'איז געווען די גאונים, די גרויסע צדיקים, און ס'איז געווען אויך אנשים פשוטים פון ארום און ארום, וואס ס'איז דאך געווען הונדערטער און טויזנטער אנשים פשוטים פון ארום און ארום, וואס זענען אלע געווען מקורבים, חסידים ומקושרים צום בעל שם טוב. ס'איז געווען א איד וואס האט געלעבט נאנט צו מעזריטש, וואס ער איז געווען א איד וואס האט געהאט פעלדער וחצירות וזה, און ער האט געהאט ברוך השם א פיינע פרנסה, און האט געקומען צום בעל שם טוב אויף יום טוב, אויף א שבת, און זייענדיק ביים בעל שם טוב האט ער געהאלטן ביי צוריקפארן, איז געגאנגען צו

05:13 ביים ארויסגיין פונעם בעל שם טוב האט ער זיך געזעגנט און באקומען די ברכות. בשעת ער האט געהאלטן ביים ארויסגיין, האט דער בעל שם טוב געזאגט: „דו פארסט דאך לעבן מעזריטש. דורכן שטאט מעזריטש וויל איך בעטן עפעס אלס חביבות, אז דו זאלסט איבערגעבן א גרוס צו איינעם פון מיינע תלמידים. דארטן געפינט זיך מיין תלמיד רבי בער, וואס וואוינט אין מעזריטש. זאלסטו מברר זיין וואו ער וואוינט און אריינגיין, געבן אים א הערצליכן גרוס אין נאמען פונעם בעל שם טוב.“ כאטש פאר דעם חסיד, וואס איז געווען אן איש פשוט, איז דאס געווען א גרויסע שמחה, אז ער קען טאן אזא מצוה און איבערגעבן אט די שליחות. האט ער עס צוגענומען מיט שמחה וטוב לבב. און אז ער איז צוריקגעפארן צו זיך אין שטאט, איז ער דורכגעגאנגען מעזריטש. ער איז געווען זיכער אז מסתמא, אז דער בעל שם טוב שיקט צו זיין א תלמיד, איז דאס מסתמא פון די מפורסמים, פון די גדולים, פון די יראים. האט ער אנגעהויבן מברר זיין: „ווער ווייסט, ווער קען דעם גרויסן גאון, המפורסם, הצדיק, רבי בער?“ קיינער האט נישט געוואוסט וועגן וועמען ער רעדט. ווי איינער האט אים געזאגט: „איר קענט זיך אפשר פארביי רבי בער, וואס איז א מלמד דרדקי, ער לערנט מיט קינדער.“ נו, קען זיין. איז ער געגאנגען, און מען האט אים געשיקט אין א געסעלע, אן ארעם געסעלע, צו א צעבראכענעם הויז, א קליין שטיבל פשוט. און דורטן גייט ער אריין, האט ער געזען דעם מעזריטשער מגיד, האט ער געזען ווי ער זיצט דארטן און לערנט מיט קליינע קינדערלעך. ס׳איז געווען אן ארעמע שטוב, אין גאנצן,

06:52 די שטוב איז געווען אין גאנצן צעבראכן. ס׳איז געווען זייער ארעם, זייער פשוט. און איבערהויפט איז געווען זייער ארעם, און ס׳איז געלעגן — מען האט נישט געהאט קיין בענקלעך, קיין טישן. ס׳איז געווען העלצער און קלעצער וואס מען האט גענוצט אויף צו קענען זיצן און לערנען. און שפעטער פון די זעלבע העלצער האט מען געמאכט דערפון בעטן, אז מען זאל קענען שלאפן. און בכלל האט מען געפילט ארעמקייט. ער האט געוואלט צוגיין צום מגיד און איבערזאגן א פאר ווערטער, איבערגעבן אין נאמען פונעם בעל שם טוב. דער מגיד האט אים געזאגט אז ער לערנט מיט די קינדערלעך איצט, אז ער זאל קומען צוריק נאך החשך, ווען ער וועט ענדיקן דאס לערנען. און אזוי ווי ער איז צוריקגעקומען נאך החשך און האט זיך געטראפן מיטן מגיד, האט ער אים געזאגט אז ער האט א שליחות פונעם בעל שם טוב. ווי ער האט נאר געזאגט אט די ווערטער, איז דער מעזריטשער מגיד אויפגעשטאנען מיט א גרויסער יראה, און ער האט אים איבערגעגעבן דעם גרוס וואס דער הייליקער בעל שם טוב האט אים געשיקט. נאך דעם זענען זיי ממש געווען רעדן אביסל, איבערזאגן וואס איז געווען ביים בעל שם טוב וכו׳. זאגט אים דער איד, פרעגט א פשוטע שאלה. אזוי זאגט דער איד, דער איש פשוט, צום מעזריטשער מגיד: „איך פארשטיי נישט, ווי לעבסטו מיט אזא ארעמקייט? א איד אזוי ווי אייך, וואס איך פארשטיי אז איר זענט א גרויסער תלמיד חכם און א גרויסער גאון און חשוב, סתם ווידער פונעם בעל שם טוב, קענט איר זיין א חשובער איד און האבן א נארמאלע שטוב, א מירן דרייען. איז פאראן

08:15 א טיש, איז פאראן א בעט, איז פאראן בענקלעך און איז פאראן כל מיני צרכים. וואלט איר געלערנט אזוי אין דערהיים? וואס איז דאס?“ דער מגיד האט צוגעהערט די גאנצע שאלה, און דער מגיד האט אים געענטפערט אויף דעם, אזוי ווי ער זאגט: „אין דערהיים איז דאס גאר אנדערש. אין דערהיים דארף מען דאך האבן אלע זאכן, אבער אז מיר זענען אויפן וועג, ממילא איז דאס נישט וויכטיג, די אלע ענינים.“ און דאס איז געווען בקיצור די נקודה וואס דער מגיד האט געגעבן צו פארשטיין דעם פשט. וואס דער פשט פון דעם איז — דער רבי איז אין דער שיחה מאריך, און מען ווייסט וואס דער מעזריטשער מגיד האט געגעבן צו פארשטיין דעם פשט — אז ביי אידן איז פאראן א דערהיים. א איד ווייסט אז די עולם הזה הגשמי, מיט ענינים גשמיים, דאס איז נישט זיין היים, דאס איז נישט זיין קביעות־מקום. א איד לעבט אויף אזוי, ווייסט אז זיין קביעות־מקום, דערהיים, דאס איז גאר אן אנדער ענין. און דער גאנצער עולם הזה און די אלע ענינים הגשמיים, דאס איז מער נישט א צייטווייליגע זאך. דאס איז מער נישט א זאך וואס מיר דארפן האבן כדי אז פון די גשמיות זאלן מיר מאכן דערפון א דירה להקב״ה, מאכן דערפון א פלאץ פארן אויבערשטן. אבער גשמיות מצד עצמו, דאס איז א צייטווייליגע זאך, דאס איז אן אונטערוועגנס, דאס איז א זאך וואס איז נישט זיין עיקר, עס איז נישט זיין תכלית. און דער ענין, דאס איז וואס די תורה דערציילט אונז אין דעם סיפור וואס איז געווען אין דער ערשטער עליה לרגל.

09:46 לחנוכת הבית פון דעם ערשטן בית המקדש. וואס מיט דעם האט ער געוואלט צו פארשטיין? דער רבי זאגט אין דער שיחה, אז דאס וואס דער פסוק זאגט: „ויהי ביום השמיני, ביום השמיני שילח את העם ויברכו את המלך וילכו לאהליהם“, זיי זענען געגאנגען צוריק צו זייערע געצעלטן. און וואס איז געווען? אז אידן זענען געווען דאך מיט גרעסטער עשירות, מיט גרעסטער הרחבה, וואס איז געווען אין דער צייט פון שלמה המלך, מיט אלע פרטים. ביז איצט אבער איז געווען די חנוכת הבית, און ניט נאר עלייה לרגל געווען; זיי זענען געקומען צו גיין אין בית המקדש און זענען דארט פארברענגט צוויי וואכן מיט גרעסטער שמחה פון חנוכת הבית און פון דעם גילוי אלקות וואס זיי האבן געזען אין בית המקדש, וואס האט ביי זיי אויפגעלעבט. איז ביי זיי געווארן די נכסים, איז געווארן ביי זיי כאילו, און ס'האט אויפגעוויזן אז די גאנצע גשמיות'דיגע וועלט, אז דאס איז מער נישט ווי אוהלים, אז דאס איז מער נישט ווי אן אוהל, א זייטיגע זאך. און די גאנצע עבודה פון אן אידן איז, אין דער הרחבה בגשמיות און די עשירות, מאכן פון דער גשמיות א כלי לרוחניות, מאכן פון דער וועלט א דירה פארן בורא. און דאס איז וואס דער פסוק זאגט: „ביום השמיני“. זיי זענען געקומען צו גיין אין דעם טאג, וואס דאס איז געווען דער טאג פון שמיני עצרת, פון שמחת תורה. כאטש אז דא קען מען זיך איינפרעגן וואס איז דער פשט „ביום השמיני“: אז דאס גייט אויף דעם טאג פון שמיני עצרת, אזוי ווי ס'איז משמע אין דברי הימים, גאר אז דאס גייט אויף דעם יום השמיני נאך שמיני עצרת, דאס הייסט אז אין

11:11 טאג נאך, נאך די צוויי מאל זיבן טעג, „יום השמיני“, דאס איז גאר געווען כ״ג, וואס דאס איז דער רמז אויף שמחת תורה, אזוי שרייבט דער צמח צדק. אז לפי דעם וואס עס שטייט דא, שטייט „ביום השמיני“ אין מלכים. און אין דברי הימים שטייט „ביום עשרים ושלשה“, וואס ביום עשרים ושלשה, דאס איז ווי היינט די קביעות פון שמחת תורה חוץ לארץ. און דאס איז בעצם דער רמז אויף דעם: וואו איז שמחת תורה, שמיני עצרת, אין תנ״ך. על כל פנים, איך שיהיה, וואס שטייט אין פסוק דא? אז וואס איז פאסירט אין דער צייט פון שלמה המלך: אז אידן זענען געקומען צו גיין אין בית המקדש, האבן זיי דעמאלט דערהערט און ערפילט דורך דעם גילוי אלקות וואס האט מען געהאט אין בית המקדש, און דורך זיצן דארט אין בית המקדש און פארברענגען דארט די צוויי וואכן, האבן זיי דערהערט און ערפילט דעם רמז אז די גאנצע עולם הזה הגשמי, דאס איז מער נישט ווי אוהלים. און מען גייט אהיים אז דאס איז מער נישט ווי א צייטווייליגע זאך, דער אוהל, דער עולם הזה הגשמי. און דאס איז אלץ אן אמצעי כדי צו מאכן פון דעם גדלות און בויען פון דעם אויבערשטן א דירה פארן בורא און גרייטן די וועלט צו דער גאולה, וואס דאס איז דער ענין פון „דוד עבדו ולישראל עמו“. און אט די נקודה איז טאקע מבואר אין כמה וכמה מאמרים, פארבונדן מיט דעם ענין פון שמיני עצרת. דאס איז נישט סתם א שיין מעשה'לע מיט א געשמאקן טייטש אין דעם פסוק, נאר אט די נקודה וואס אזוי קומט אין אט דעם פסוק, ברענגט

12:36 זיך ארויס אן ענין עיקרי און אן ענין הכי עיקרי אין דער עבודה און דעם ענין פון שמיני עצרת ושמחת תורה. וואס מ'זעט אז עס זענען דא כמה מאמרים פון רבותינו נשיאינו, אנגעהויבן פון דעם אלטן רבי'ן, וואס פירן א מאמר אויף דעם פסוק „ביום השמיני שילח את העם“ אין לקוטי תורה. און על דרך זה פון די רבי'ס שלאחרי זה געפינען מיר פון כמעט אלע רבותינו נשיאינו מאמרים אויף אט דעם פסוק, „ביום השמיני שילח את העם“. הגם דאס איז א סיפור וואס איז דערציילט געווארן בימים ההם בזמן ההוא. יא, דאס איז א זאך, דאס הייסט אז די זאך איז פאסירט איינמאליגע יאר, וואס דעמאלט איז געווען די חנוכת הבית פון דעם ערשטן בית המקדש און די ערשטע עלייה לרגל, ווען מ'איז ארויפגעגאנגען קיין ירושלים צו דער חנוכת הבית פון דעם ערשטן בית המקדש. נאר אבער פון דעסטוועגן, יא, האט עס א שייכות צו בכל שנה ושנה, ווי ס'איז מבואר אין די מאמרים. אז מ'זעט אז די גמרא לערנט ארויס פון דעם כמה פסוקים, כמה ענינים אין הלכה. אויך פון די פסוקים לערנט מען ארויס אויך דעם ענין פון ברכת המלך, ווי ס'ברענגט זיך אין דער גמרא סוכה, אז ס'איז געווען א סדר פון שמיני עצרת אויף צו טאן דעם ענין פון ברכת המלך, וואס מ'האט עס געלערנט פון אט דעם פסוק. אבער איך שיהיה, דאך אפילו איצט וואס ס'איז נישט דא דער בית המקדש בגשמיות, נאר אבער די ענינים ברוחניות טוען זיך אפ אויך. איז אט דער פסוק א פסוק עיקרי וואס ברענגט ארויס וואס איז דער ענין פון שמיני עצרת ושמחת תורה.

14:05 תורה. און ווי אזוי אט דער טאג איז משפיע אויף כל השנה כולה. זאגט דער אלטער רבי אין לקוטי תורה, נעמליך, ״ויהי ביום השמיני שלח את העם״. אז ביום השמיני עצרת ושמחת תורה, דאס איז דער טאג וואס דעמאלט באקומט מען די כחות און השפעות אויף תורה ועבודה, אויף כל השנה כולה. און דאס איז אלץ מרומז אין אותיות פון דעם פסוק. אז ״ויהי ביום השמיני״, אין דעם טאג פון שמיני עצרת ושמחת תורה, ״שלח את העם״. טייטשט דער אלטער רבי, אז ״שלח את העם״ איז דער טייטש, אז ס׳איז דא דער עם. אידן זיינען געווארן א פאלק. חודש תשרי זיינען אידן געווארן דעם אויבערשטנס פאלק. ״אתם נצבים היום כולכם״, דער אלטער רבי איז מבאר אין פריערדיגע מאמרים, אז ״היום״ גייט אויף ראש השנה. אז אידן זיינען געשטאנען ראש השנה, ״נצבים היום כולכם לפני ה׳ אלקיכם״, ״למען הקים אותך היום לו לעם״, אידן זיינען געווארן ראש השנה דעם אויבערשטנס פאלק, ווייל מ׳מאכט דעם אויבערשטן אלס א מלך. ״אמרו לפני מלכיות כדי שתמליכוני עליכם״. און אז דער אויבערשטער איז געווארן אלס א מלך, דעמאלט זיינען אידן געווארן דעם אויבערשטנס פאלק. וואס דאס איז דער כלל פון דער עבודה במשך כל החודש תשרי. אין ראש השנה, עשרת ימי תשובה, יום הכיפורים, וואס אידן זאגן א מלך און א מלך און א מלך, וואס מיר מאכן דעם אויבערשטן א מלך, און ווערן דעם אויבערשטנס פאלק. און די גאנצע עבודה במשך אט דעם חודש איז כדי צו מאכן דעם אויבערשטן אלס מלך ישראל, אלס מלך על כל העולם כולו. און ווי מיר

15:49 זאגן אין די נוסח הברכות, ״מלך על כל הארץ״, ״מלך על כל העולמות״, אז דער אויבערשטער איז דער מלך אויף דער וועלט, און מ׳ממש׳ט דעם אויבערשטנס מלכות אין זיך, אין נפש, און אין עם ישראל, און אין כל ישראל. און אזוי גייט עס ווייטער אין די טעג פון חג הסוכות, וואס דעמאלט, די זיצן אין סוכה מיט די ד׳ מינים, איז מען מגלה דעם ענין פון אחדות השם, דעם ענין פון מלכות הקדוש ברוך הוא בעולם, ביז עס קומט צו ״ביום השמיני עצרת תהיה לכם״. איז ווי עס איז מבואר אין די מאמרי חסידות, אז דער טייטש פון דעם ווארט ״עצרת״ איז מלשון קליטה, אז יום השמיני עצרת איז קולט. ער נעמט אריין, ער דערהערט אין פנימיות. יא, אז דעמאלט איז די זמן פון די קליטה, זמן כדי צו דערהערן און ארייננעמען אין זיך באופן פנימי די אלע ענינים וואס מ׳האט געפילט אין די עבודה פון חגיגות ישראל. און דאס איז וואס דער פסוק זאגט, אז עס קומט צו ״ביום השמיני שלח את העם״. די אלע זאכן, דער אויבערשטער גיט אידן די אלע כחות און די אלע השפעות און די אלע המשכות על כל השנה כולה, ״ויברכו את המלך״. ווי חסידות טייטשט, ״ויברכו״ איז מלשון ברכה והמשכה, אויף ממשיך זיין, אויף אראפברענגען, אויף אריינציען דעם מלך, דעם אויבערשטן, די מלכות פון דעם אויבערשטן אין די גאנצע וועלט אויף כל השנה כולה. און דעמאלט זאגט מען ״וילכו לאהליהם״. ווי אזוי קומט דאס אראפ בפועל ממש, אז א איד, דו זיצנדיק אין סוכה, דיר

17:18 [לא ברור] אין אוהל. די גאנצע וואך פון די זיבן טעג, די אכט טעג פון חג הסוכות, און שפעטער איז דא דער ״ביום השמיני עצרת תהיה לכם״, אז עס פעלט ביי אידן אז זיי זאלן דערהערן אין פנימיות, אז די גאנצע וועלט איז [לא ברור], און די גאנצע עבודה פון אידן, די כוונה איז מאכן פון א [לא ברור] וועלט, זאל ווערן א דירה, א בית המקדש, א דירה לו יתברך. איז דעמאלט די עבודה מיט שמחה וטוב לבב, ״וילכו לאהליהם שמחים וטובי לב״. אז דאס איז די שמחה וטוב לבב וואס אידן האבן באקומען פון זמן שמחתנו, און פון די גרויסע שמחה וואס אידן טאנצן מיט די תורה, די טעג פון שמחת תורה, שמיני עצרת, איז אט די שמחה ממשיך נאך דעם על כל השנה כולה. און די נקודה פון שמחת תורה איז די עבודה פון אידן אויף דערהערן דעם אמת, אז נישטא קיין שום זאך חוץ פון דעם אויבערשטן, און ממשיך זיין דעם אויבערשטן אלס מלך העולם ומלך על כל הארץ. און דורך דעם דערהערן אז די גאנצע וועלט איז [לא ברור], כדי א איד זאל מאכן פון גשמיות אז עס זאל ווערן א דירה לו יתברך, און גרייטן די וועלט צו די גאולה. איז ווידער דאס היילע פון א פארברענגען וואס האט זיך געווען צו זיין דארטן שמחת תורה. און דער פארברענגען האב איך געווען דארט ממש [לא ברור], אבער עס איז געווען [לא ברור], געבליבן חקוק בנפש, זייענדיק ביים רבי׳ן שמחת תורה, אז דארט האט מען געזען בגלוי דעם ענין. יא, אז עס איז ממש געווען באופן גלוי.

18:43 באופן מוחשי, יא, די שמחה פון שמחת תורה מוז מען זען בגלוי אויף די אלע ענינים. יא, ווייל שמחת תורה, דאס איז דער טאג פון „עצרת תהיה לכם“, וואס פון דער שמחה פון שמחת תורה מוז נמשך ווערן שמחה וחיות אויף כל השנה כולה. איז געווען דאס, דער רבי די צווייטע נאכט פון שמחת תורה פלעגט פארברענגען פאר הקפות. איינע פון די פארברענגענס איז געווען די צווייטע נאכט פון שמחת תורה, דאס הייסט ליל שמחת תורה, פאר הקפות איז געווען א פארברענגען. איז, איז, איז, אין תשמ״ט, זיינען פון די שיחות פון דעם צווייטן פארברענגען געווען זייער אינטערעסאנט. בכלל, ביים רבי׳ן שמחת תורה איז געווען א שמחה גדולה ביותר, און די שמחה בפרט איז געווען [לא ברור], עס האט מען ממש געזען במוחש, יא, מען גלייבט אז די שמחה איז געווען דעם שמחת תורה בכלל. יענער פארברענגען, א פרייליכער פארברענגען, גאר א פרייליכער פארברענגען, [לא ברור]. איז שפעטער, אין צווייטן חלק פון פארברענגען, נאנט צום סוף, האט דער רבי גערעדט וועגן דעם אז מען זאל זינגען ניגונים פון רבותינו נשיאינו. האט ער גערעדט וועגן דער מעלה פון א ניגון, און געהייסן אז מען זאל זינגען ניגונים פון יעדן רבי׳ן: פון בעל שם טוב, מגיד, פון אלטן רבי׳ן, מיטעלן רבי׳ן, צמח צדק, רבי מהר״ש, רבי מהרש״ב, פון פריערדיקן רבי׳ן. מען האט געזונגען ניגונים פון אלע רביים, אויך פון רבי׳ן. און דערנאך האט דער רבי געזאגט: עס איז דאך ידוע אז לעתיד לבוא וועט זיין שירה עשירית. איז אזוי:

20:24 די עשר שירות — וואס תשע שירות איז אלע שירות וואס זיינען דא אין תנ״ך, און די שירה עשירית וועט זיין די שירה „שירו לה׳ שיר חדש“, וואס וועט זיין לעתיד לבוא. דער רבי האט דעמאלט געזאגט, נאך דעם ווי מען האט געזונגען אלע ניגונים, אז מיר ווייסן נישט וואס וועט זיין די שירה עשירית, אבער עס וועט זיכער זיין דער תוכן פארבונדן מיט די גילויים פון ג־טלעכקייט וואס וועלן זיין אין די ימות המשיח. און מיר מיינען, דער תוכן וועט זיכער זיין אז דער ניגון וואס דער רבי האט אנגעהויבן זינגען, דער ניגון הידוע וואס דער רבי האט זייער ליב געהאט, דער ניגון אויף רוסיש: „ניעט, ניעט, ניקאווא קראמע יעווא אדנאווא“. איי, איי, איי, איי, איי, איי, איי. ער האט אנגעהויבן זינגען דעם ניגון מיט דער גרעסטער שמחה. וואס דער טייטש פון דעם ניגון איז, אז עס איז נישט דא קיין שום זאך חוץ פון דעם אויבערשטן אליין. יא, דער תוכן פון „אין עוד מלבדו“, און דאס איז דער תוכן פון דעם גילוי המשיח וואס מיר ווארטן, דער גילוי פון לעתיד לבוא. און דער רבי האט געזאגט, דאס איז דער תוכן. יא, און ער האט אנגעהויבן זינגען דעם ניגון מיט דער גרעסטער שמחה און האט זיך אויפגעשטעלט. יא, אויפגעשטאנען פון בענקל און זיך אויפגעשטעלט, טאנצנדיק מיט א שמחה גדולה ביותר. עס איז געווען אן אומגלויבלעכע שמחה, ווייל דער רבי האט געטאנצט א משך זמן מיט דער גרעסטער שמחה רבה ועצומה, יא, ביים פארברענגען. עס איז געווען א, א, א מאמענט וואס מען, וואס מען זאגט, האט מען געפילט דעם גילוי המשיח ממש ביי דעם רגע. דער המשך צו דעם, נאך דעם טאנצן, האט דער רבי געזאגט: מיר מאכן

21:51 יעצט א שיחה. דער תוכן פון דער שיחה, דער רבי האט עס אויך געזאגט אין אנהייב פון די הקפות. און פאר הקפות איז דא די הכנה צו הקפות, וואס מען זאגט פסוקים: „אתה הראת לדעת כי ה׳ הוא האלקים אין עוד מלבדו“. און מען זאגט די זיבעצן, אכצן פסוקים וואס מען לייענט, פסוקי הכנה צו הקפות. איז דאס באווירקט אז אויך די פסוקים, דאס איז די הכנה צו געבן צו פארשטיין וואס איז דער תוכן פון דער שמחה, וואס דער איד טאנצט מיט דער תורה און טאנצט מיטן אויבערשטן אין שמחת תורה. וואס איז דער ערשטער פסוק? „אתה הראת לדעת כי ה׳ הוא האלקים אין עוד מלבדו“. דער רבי האט געזאגט אז עס איז נישט דא קיין צייט ביז מען גייט צו הקפות. עס איז שוין געווען כמעט חצות לילה. און דער רבי האט געזאגט: מיר וועלן רעדן אויפן ערשטן פסוק, אבער עס איז נישט דא קיין צייט צו פיל רעדן אויפן ערשטן פסוק; וועלן מיר רעדן אויפן ערשטן ווארט. און דער רבי האט געזאגט, געשטעלט, מיר וועלן רעדן א שיחה, א לענגערע שיחה, אויפן ערשטן ווארט „אתה“, נאר אויפן ווארט „אתה“. אזוי הייבט זיך אן דער נוסח פון הכנה צו די הקפות, הייבט זיך אן מיטן ווארט „אתה“. וואס איז דער תוכן פון דעם ווארט „אתה“? „אתה“ איז דער טייטש „דו“. לכאורה, עס זענען דא די הייליקע שמות פון דעם רבונו של עולם, און דאך כמה וכמה שמות הקדושים ווי מיר רופן דעם אויבערשטן: שם הוי׳, שם אדנ־י, שם אלקים. און דאך, ביז אז דער איד רעדט צום אויבערשטן, איז דאך וואס מיר רעדן צום אויבערשטן בנוסח „אתה“ — „דו“.

23:21 יא, דאס הייסט לנוכח. וואס לכאורה, איך מיין, דאס איז נישט דער דרך ארץ, עס איז קיין כלל נישט ווען מען רעדט. און דער איד, דער פשוטער איד און דער קליין קינד, און ווער עס זאל נאר נישט זיין, בשעת ער שטעלט זיך דאווענען און ער רעדט צום אויבערשטן, און וואספארא ווארט נוצט ער? חוץ פון די אלע הייליגע שמות וואס איז דא אין די פסוקים און אין די תפילות, איז דא דער פשוטער נוסח: „אתה“, „ברוך אתה“. און אויף דעם איז דאך „אתה הראת לדעת“. דער איד רעדט צום אויבערשטן און ער זאגט „אתה“. עס איז ידוע אז דער פירוש פון „אתה הראת לדעת“ איז, אין דעם פשוט'ן פירוש, אז משה רבינו רעדט צו עם ישראל. אבער דער פירוש, ווי דער אלטער רבי טייטשט דעם פסוק, דער פירוש וואס איז ידוע פונעם אלטן רבי, איז: „אתה“ — דו, עצמות ומהות אין סוף ברוך הוא. אזוי „אתה“ גייט גאר אויפן אויבערשטן. יא, און אין חסידות איז דאס גאר דער יסוד. „אתה הראת לדעת“ — מען דארף וויסן אז „אתה“, דו, דער אויבערשטער, דארף מען וויסן מיט א ידיעה, מיט א דעת. דאס איז נישט סתם א ידיעה. [לא ברור] דער אלטער רבי זאגט אויף דער תורה א דבר נפלא, א לאנגער געדאנק. [לא ברור] געדענק: „אתה“ —

24:55 דו זאלסט האבן נוכח. און דאס איז אמת, א געוואלדיגער עילוי נפלא פון דעם אדם: אז דער אדם האט מיט זיך כביכול פנים אל פנים, „אתה“, ממש. דאס איז נישט הפשטה. דער אויבערשטער, וואס [לא ברור] די שמים ושמי השמים לא יכלכלוך, דער אויבערשטער, וואס [לא ברור] — און דא רעדט מען פון דעם אויבערשטן. נו, קומט אויס פון דעם אז בשעת ער רעדט צום אויבערשטן, דער איש פשוט, פשוט וישר, נישט קיין צדיק, נישט קיין גרויסער — יעדער איד, יהיה מי שיהיה — בשעת ער רעדט צום אויבערשטן, זאגט א ברכה, זאגט א פסוק, זאגט ער „אתה“, דו. ער רעדט צום אויבערשטן. און דאס איז מיוסד אויף דעם תורה פון בעל שם טוב, אז דער בעל שם טוב מגלה געווען אז דער אויבערשטער אליין, עצמות ומהות אין סוף ברוך הוא, ער מחדש ומחיה ומקיים בכל רגע ורגע די גאנצע בריאה יש מאין. און דאס איז א גאנצע סוגיא. דאס איז מובן, דאס איז שייך צו אמונה, די זאך פון יש מאין בכל רגע ורגע. אז דער אויבערשטער, בשעת ער [לא ברור], דאס איז נישט הפשטה. [לא ברור] אן אומן וואס מאכט א כלי: נו, דער אומן מאכט א כלי, איז דער כלי א כלי אן אים. נו, אבער דא איז נישט אזוי. אז בכל רגע ורגע איז דא א חיות, יש מאין. די גאנצע בריאה ווערט מחדש דורך דעם דיבור. דאס איז [לא ברור]. און דער אויבערשטער [לא ברור] בכל רגע ורגע. אז חס ושלום [לא ברור] דעם אויבערשטן — חס ושלום — לעולם.

26:47 פארקערט, ווי מבואר אין חסידות, מיינט עס נישט הפשטה. דער אויבערשטער — דאס איז דער ענין פון חיות, פארקערט, מצד חביבות פון ישראל [לא ברור]. דער אויבערשטער וויל אז יעדער איד זאל זיך שטענדיג טרעפן מיט אים. און אויף דעם איז שטענדיג א צייט מיט אים. דאס איז שייך לכל אחד ואחד, און בפרט [לא ברור] בשעת ער רעדט אויף אזא אופן. אז בכל רגע ורגע שטייט דער איד פאר דעם בורא, וממילא בשעת ער וויל זיך טרעפן מיטן אויבערשטן, איז דער אויבערשטער מיט אים פנים אל פנים. און דאס איז „שויתי ה' לנגדי תמיד“. מען דארף שטענדיג האבן „שויתי“. דאס איז א פסוק, און דער שולחן ערוך זאגט די הלכה: „שויתי ה' לנגדי תמיד“ — מען זאל דעם אויבערשטן שטענדיג האלטן אין מחשבה און שטענדיג טראכטן פון אים. און דאס איז דער יסוד פון דעם גאנצן שולחן ערוך. [לא ברור] אבער נשמת ספרו [לא ברור] אויפן אויבערשטן בכל רגע, בכל צעד ושעל. און ממילא שמחת תורה איז דער טאג וואס דעמאלט דער איד הערט אויף דעם „אתה“. שמחת תורה איז דער טאג וואס דעמאלט לייכט, דער איד שרייט „אתה הראת לדעת“, און ער הערט אז „אתה“ — דו, עצמות ומהות, פנים אל פנים. און דאס גיט אים די כחות אז שמחת תורה ילך לבטח דרכו בכל יום ויום, וכל ימי השנה, און אויף...

28:44 אויף שמחת תורה איז מען נוחל תורה, און דאס נעמט מען אריין אין „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“. אז די שמים, די ארץ, וואו דער איד גייט, וואו דער איד שטייט, אין כל ימי השנה, אפילו ביים זיין בגלות, זאל ביי אים שיינען און לייכטן: דער כח אלקי, די געטלעכקייט, געפינט זיך בכל פרט בעולם. און ממילא, אט וואו דער איד געפינט זיך בגלות, איז דער אייבערשטער מיט אים בכל רגע ורגע. און פון דעם קומט די גרעסטע שמחה וואס דער איד האט, ווי דער אלטער רבי איז מבאר אין תניא: „כמה גדולה שמחת הדיוט ושפל אנשים“, וואס ער געפינט זיך מיט א מלך בשר ודם, און כל שכן וקל וחומר מיט דעם מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא. וויסנדיק אז דער אייבערשטער געפינט זיך מיט אונז צוזאמען בכל רגע ורגע, און אין יעדן ענין, איז ממילא נישטא קיין שום זאך וואס קען מבלבל זיין און שטערן דעם איד אין דינען דעם אייבערשטן. און פון דעם שמחת תורה, שמיני עצרת, נעמט מען אריין, מען קולט בפנימיות, נעמט אריין בפנימיות די צוגעבונדנקייט צום אייבערשטן. און מיט דעם גייט דער איד אין כל ימי השנה, אז ס'זאל זיין א שנה מוצלחת, א לעבעדיקער יאר, א פריילעכער יאר, א תורה'דיקער יאר, א שנת אורה, א שנת ברכה, א שנת גאולה, און אלע אותיות פון אלף־בית, ביז א שנת תורה, א שנת תפילה, א שנת תהילה, א שנת תשובה. אז ס'זאל זיין דער יאר פול מיט ליכטיקייט, דער יאר פול מיט תורה, און דער יאר פול מיט שמחה. אז מ'זאל טאקע זוכה זיין, אז [לא ברור], פון גלות לגאולה האמיתית והשלימה, תיכף ומיד ממש, [לא ברור], „עין בעין יראו בשוב ה׳

30:18 ציון, ונגלה כבוד ה׳ וראו כל בשר יחדיו כי פי ה׳ דיבר“. אמן כן יהי רצון.