לעבן חסידות · פרק 89 · 2023-08-30 · 28:12
אידן זענען די ביכורים פון השם יתברך | פרשת כי תבוא
תיאור הפרק
*אור התורה פרשת תבא, * מאמר ד״ה כי תבוא תשד״מ, *לקוטי שיחות חלק כ״ט תבוא שיחה א׳
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:00 יש מדרש מעניין, מדרש תנחומא בפרשת כי תבוא, על מצוות ביכורים. המדרש אומר שכאשר משה רבינו ראה ברוח הקודש את חורבן בית המקדש בעתיד, ושמצוות ביכורים תתבטל, הוא תיקן להם תפילה שלוש פעמים ביום. הוא תיקן את מצוות התפילה, שלוש פעמים ביום, כשראה ברוח הקודש שמצוות ביכורים תתבטל. והשאלה הפשוטה היא: מה הקשר? מצוות ביכורים מוחלפת בתפילה? הרי אלה שני דברים נפרדים. ביכורים הם „מראשית כל פרי האדמה“: מביאים את הפרי שגדל בארץ ישראל אל בית המקדש. ומה הקשר בין מצוות ביכורים לעבודת התפילה? עבודת התפילה היא שלוש פעמים ביום, בכל יום, כל השנה, וכאן מדובר על ביכורים, שמביאים פעם אחת בשנה, מראשית כל פרי האדמה. מה הקשר בין העניינים? מהו הפלא הזה שהמדרש אומר כאן? כשראה ברוח הקודש שביכורים יתבטלו, תיקן את מצוות התפילה — איך העניינים האלה קשורים זה לזה? כשמעיינים במצוות ביכורים, רואים שזה היה אחד הדברים הראשונים שיהודי הביא מפרי הארץ. בכלל, כשמביאים מפרי הארץ, יש כמה עניינים: יש ביכורים, יש תרומות, יש מעשרות, ויש עוד כמה וכמה עניינים — מעשר ראשון, מעשר שני, ריבוי עניינים שנותנים גם מפרי הארץ כשהוא גדל. לוקחים ממנו כל מיני צדקות ומתנות לבית המקדש, לכהנים, ללויים ולעניים; כמה וכמה מצוות הקשורות לתבואה ולפירות. אבל מה הדבר הראשון? „מראשית כל פרי האדמה“ — אלה הביכורים. ובזה עצמו אנו מוצאים שני דברים שנקראים „ראשית“. התורה קוראת למצוות ביכורים „ראשית“, וגם מצוות
00:00 ס׳פאראן אן אינטערעסאנטער מדרש, מדרש תנחומא, פרשת כי תבוא, ביי דער מצוה פון ביכורים. זאגט דער מדרש, אז בשעה משה רבינו האט ברוח הקודש געזען דעם חורבן בית המקדש בעתיד, און אז ס׳וועט בטל ווערן די מצוה פון ביכורים, האט ער מתקן געווען פאר זיי תפילה דריי מאל אין טאג. ער האט מתקן געווען די מצוה פון תפילה, דריי מאל א טאג, בשעה ער האט ברוח הקודש געזען אז ס׳וועט בטל ווערן די מצוה פון ביכורים. איז די פשוטע שאלה: וואס איז דער קשר? די מצוה פון ביכורים ווערט ערזעצט דורך תפילה? דאס זענען דאך צוויי באזונדערע זאכן. ביכורים איז „מראשית כל פרי האדמה“: מען ברענגט די פרי וואס וואקסט אין ארץ ישראל, און מען ברענגט עס צום בית המקדש. און וואו געהערט דא די מצוה פון ביכורים צו דער מצוה פון עבודת התפילה? עבודת התפילה איז דריי מאל אין טאג, יעדן טאג, א גאנץ יאר, און דא רעדט מען וועגן ביכורים, וואס מען ברענגט איין מאל א יאר מראשית כל פרי האדמה. וואו איז דער קשר צווישן די ענינים? וואס זאגט דער מדרש דא פאר א פלא? ווען ער האט ברוח הקודש געזען אז ביכורים וועט בטל ווערן, האט ער מתקן געווען די מצוה פון תפילה — וואו געהערן די ענינים איינס צום צווייטן? אז מען קוקט אריין אין דער מצוה פון ביכורים, איז דאס געווען איינע פון די ערשטע זאכן וואס א איד האט געברענגט פון פרי הארץ. בכלל, בשעה מען ברענגט פון פרי הארץ, זענען פאראן כמה ענינים: ס׳איז דא ביכורים, ס׳איז דא תרומות, ס׳איז דא מעשרות, און ס׳זענען נאך דא כמה וכמה ענינים, מעשר ראשון, מעשר שני, א ריבוי ענינים, וואס מען גיט אויך פון פרי הארץ בשעה עס וואקסט. מען נעמט דערפון כל מיני צדקות און מתנות פארן בית המקדש, פאר כהנים, פאר לויים, פאר עניים, כמה וכמה מצוות פון די תבואה און פירות. אבער וואס איז די ערשטע זאך? „מראשית כל פרי האדמה“ — דאס זענען ביכורים. און אין דעם גופא געפינען מיר צוויי זאכן וואס ווערן אנגערופן „ראשית“. די תורה רופט אן די מצוה פון ביכורים „ראשית“, און אויך די מצוה פון
02:00 תרומה נקראת „ראשית“: „ראשית דגנך“. יש שני עניינים שנקראים „ראשית“: מצוות ביכורים ומצוות תרומה. אבל בזה עצמו אנו מוצאים שמצוות ביכורים באה קודם — לא סתם קודם, אלא הרבה קודם. כלומר, ביכורים הם כשהפרי עדיין מחובר לעץ, ועדיין אינו מוכן לקטיפה. אדם נכנס לגינה שלו, כפי שרש״י מביא מן המשנה, ורואה תאנה שביכרה, פרי שעדיין מחובר וגדל, והתאנה הזאת תהיה ביכורים. כלומר, ביכורים מתחילים ממש בראשית, כשהפרי עדיין באמצע צמיחתו. מה שאין כן תרומה, שגם היא נקראת בתורה „ראשית“, באה כבר אחרי שיש דגן, כשכבר יש כרי. כלומר, אחרי שכבר אספו את האלומות, אחרי שקצרו ועשו את כל הדברים האלה, אז חל דין תרומה, שלוקחים מן הראשית של התבואה. אבל באופן כללי, שני העניינים, ביכורים ותרומה, נקראים „ראשית“. על מה מרמזים שני העניינים האלה? יש שני דברים שנקראים „ראשית“. רש״י על החומש, על „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“, אומר: „בראשית“ — בשביל התורה שנקראת ראשית, ובשביל ישראל שנקראו ראשית. כלומר, יש שני דברים שנקראים „ראשית“. יהודים נקראים „ראשית“: „כבכורה בתאנה בראשיתה ראיתי אבותיכם“, פסוק בהושע, שמשווה את היהודים לביכורים. והתורה, היכן היא נקראת „ראשית“? „ה׳ קנני ראשית דרכו“. „קודש ישראל לה׳ ראשית תבואתה“ נאמר על יהודים, ו„ראשית“ נאמר גם על התורה. כלומר,
02:00 תרומה ווערט אנגערופן „ראשית“: „ראשית דגנך“. עס זענען דא צוויי ענינים וואס ווערן אנגערופן „ראשית“: די מצוה פון ביכורים און די מצוה פון תרומה. אבער אין דעם גופא געפינען מיר אז די מצוה פון ביכורים קומט פריער, נישט סתם פריער, נאר אסאך פריער. דאס הייסט, ביכורים איז בשעה די פרי איז נאך מחובר צום בוים, און איז נאך נישט גרייט אראפצונעמען. א מענטש גייט אריין אין זיין גארטן, ווי רש״י ברענגט פון דער משנה, און ער זעט א תאנה שביכרה, א פרי וואס איז נאך מחובר און וואקסט, און דאס וועט זיין די תאנה וואס ווערט אנגערופן ביכורים. דאס הייסט אז ביכורים הייבט זיך אן ממש בראשית, בשעה די פרי איז נאך אינמיטן וואקסן. משא״כ תרומה, וואס די תורה רופט אויך אן „ראשית“, איז שוין נאכדעם וואס ס׳איז דא דגן, ווען ס׳איז שוין דא א כרי. דאס הייסט, ווען מען האט שוין צוזאמענגעשטעלט די בינטלעך, נאכדעם וואס מען האט שוין געשניטן און געטאן די אלע זאכן, דעמאלט איז דער דין פון תרומה, אז מען נעמט פון די ערשטע פון דער תבואה. אבער בכללות ווערן ביידע ענינים, ביכורים און תרומה, אנגערופן „ראשית“. וואס מרמז זיין די צוויי ענינים? עס זענען דא צוויי ענינים וואס ווערן אנגערופן „ראשית“. רש״י אויפן חומש, אויף „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ“, זאגט: „בראשית“ — בשביל התורה שנקראת ראשית, ובשביל ישראל שנקראו ראשית. דאס הייסט, עס זענען דא צוויי ענינים וואס ווערן אנגערופן „ראשית“. אידן ווערן אנגערופן „ראשית“: „כבכורה בתאנה בראשיתה ראיתי אבותיכם“, א פסוק אין הושע, וואס גלייכט צו אידן צו ביכורים. און די תורה, ווי ווערט זי אנגערופן „ראשית“? „ה׳ קנני ראשית דרכו“. „קודש ישראל לה׳ ראשית תבואתה“ גייט אויף אידן, און ראשית גייט אויך אויף תורה. דאס הייסט,
04:22 יהודים והתורה נקראים „ראשית“. וכאן אומרת התורה „בראשית“ — ורש״י אומר בפירושו הראשון — שכל העולם נברא בשביל היהודים ובשביל התורה, וגם זו משמעות ה„ראשית“. המשמעות האמיתית של „ראשית“ אינה רק שזהו תחילת העולם, אלא גם שכל העולם נברא בשבילם. כלומר, הם בעצם קדמו לעולם. היהודים והתורה קדמו לבריאת העולם. והמדרש, שמביא זאת בשם תנא דבי אליהו, אומר ששני דברים קדמו לעולם: היהודים קדמו לעולם, והתורה קדמה לעולם. והמדרש ממשיך: מי קודם למי? בין התורה לישראל עצמם, מי קודם למי? שואל המדרש. והמדרש עונה שכאשר מסתכלים בתורה ורואים שהיא אומרת „דבר אל בני ישראל“, „דבר אל בני ישראל“, מבינים מכך שישראל קדמו. היהודים קדמו לתורה; לכן התורה אומרת ליהודים מה עליהם לעשות. אילו היהודים לא היו קודם, אל מי הייתה התורה מדברת ואת מי הייתה מלמדת כיצד צריך להתנהג? מכאן שהיהודים והתורה נקראים „ראשית“, ובזה עצמו היהודי הוא ה„ראשית“, כי הוא קודם לתורה. ועל פי זה מבאר אדמו״ר הזקן במאמריו שאלה הם שני העניינים של ביכורים ותרומות. ביכורים רומזים לנשמות ישראל. הוא מביא את הפסוק „כבכורה בתאנה בראשיתה“. כלומר, יהודים נקראים ביכורים, כי הם הדבר הראשון בסדר העניינים. קודם בא עניין הביכורים, ואחר כך האדם מפריש תרומות. על דרך זה, ישראל קודמים לכול. „מחשבתן של ישראל קדמה לכל דבר“, אומר מדרש. המחשבה של הקב״ה, כביכול, על נשמות ישראל, הייתה קודם לכל דבר, אפילו לפני התורה. ממילא זהו עניינן של נשמות ישראל — ביכורים. תרומה
04:22 אז אידן און די תורה ווערן אנגערופן „ראשית“. און דא זאגט די תורה „בראשית“ — רש״י זאגט אין זיין ערשטן פירוש — אז די גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן פאר אידן און פאר דער תורה, און דאס איז אויך דער „ראשית“. דער אמת׳ער פשט פון „ראשית“ איז נישט נאר אז דאס איז דער אנהייב פון דער וועלט, נאר אויך אז די גאנצע וועלט איז באשאפן געווארן דערפאר. דאס הייסט אז זיי זענען בעצם נאך פאר דער וועלט. אידן און די תורה זענען נאך פאר בריאת העולם, קודם לעולם. און דער מדרש, און ער ברענגט דאס בשם תנא דבי אליהו, זאגט אז צוויי זאכן זענען קודם לעולם: אידן זענען קודם לעולם, און תורה איז קודם לעולם. און דער מדרש גייט ווייטער: ווער איז קודם צו וועמען? צווישן תורה און ישראל גופא, ווער איז קודם צו וועמען? פרעגט דער מדרש. און דער מדרש ענטפערט, אז בשעה מען קוקט אין דער תורה און מען זעט אז די תורה זאגט „דבר אל בני ישראל“, „דבר אל בני ישראל“, פארשטייט מען דערפון אז ישראל זענען קודם. אידן זענען פאר דער תורה; דערפאר זאגט די תורה פאר אידן וואס זיי דארפן טאן. ווען אידן וואלטן נישט געווען פריער, צו וועמען וואלט די תורה גערעדט און געלערנט ווי אזוי מען דארף זיך פירן? דאס זאגט אז אידן און די תורה ווערן אנגערופן „ראשית“, און אין דעם גופא איז דער איד דער ראשית, ווייל ער איז קודם צו דער תורה. און על פי זה איז דער אלטער רבי מבאר אין זיינע מאמרים אז דאס זענען די צוויי ענינים פון ביכורים און תרומות. ביכורים גייט אויף נשמות ישראל. ער ברענגט דעם פסוק „כבכורה בתאנה בראשיתה“. דאס הייסט אז אידן ווערן אנגערופן ביכורים, ווייל זיי זענען די ערשטע זאך אין דעם סדר הענינים. קודם קומט דער ענין פון ביכורים, און דערנאך נעמט דער מענטש תרומות. על דרך זה איז ישראל קודם לכל. „מחשבתן של ישראל קדמה לכל דבר“, זאגט א מדרש. די מחשבה פון דעם אויבערשטן, כביכול, וועגן נשמות ישראל, איז געווען קודם לכל דבר, אפילו פאר דער תורה. במילא איז דאס דער ענין פון נשמות ישראל — ביכורים. תרומה
06:36 מדובר על תורה. הזוהר אומר, ואדמו"ר הזקן מביא זאת בתניא, בפרק מ"ז: ״ויקחו לי תרומה״. המילה ״תרומה״ רומזת לתורה, כי ״תרומה״ היא אותיות ״תורה״ בתוספת האות מ"ם, הרומזת לתורה שתתגלה לעתיד לבוא. כלומר, העובדה שתרומה היא ״ראשית״ קשורה לעניין התורה, שהיא ה״ראשית״ השני. וכאן בא העניין השני בסדר הדברים שאדם מביא לבית המקדש. ועל פי זה מבינים את המדרש על משה רבינו. המדרש אומר שביכורים הם עניין נשמות ישראל, והנשמות קדמו לעולם, ואפילו לתורה. הדבר מלמד על המעלה הגדולה של נשמות ישראל: הנשמה מושרשת, קשורה ונטועה בעצמות ומהות של הקב"ה, במדרגות הגבוהות ביותר, למעלה מן התורה, למעלה מן העולמות ולמעלה מכל העניינים. שם נמצא עניינן של נשמות ישראל. וזהו עניין הביכורים. כלומר, כשיהודי מביא ביכורים, העניין והכוונה הרוחנית של הביכורים הם שהוא מביא אותם לבית המקדש כדי לגלות, להאיר ולעורר את עצם הנשמה. במילים אחרות, לכל יהודי יש נשמה שהיא חלק אלוקה ממעל ממש. הנשמה נמצאת במקום גבוה מאוד, בעולמות העליונים, אבל זהו מצבה למעלה. כשיהודי מביא ביכורים, הדבר מגלה ומוציא ממש את עצם הנשמה, את היותו יהודי וחלק אלוקה ממעל ממש. הדבר מתגלה על ידי מצוות ביכורים. וזה מה שהתורה אומרת: ״כי תבוא אל הארץ״. כפי שמבואר בכמה ספרים, כפי שיוסף גורן [?] אומר, וכפי שמובא בכמה ספרים, בספר צרור המור על התורה, בספר שפתי חכמים על התורה וכיוצא בזה. הדבר מופיע בכמה ספרים, וכדי
06:36 הולך על תורה. זאגט דער זוהר, דער אדמו״ר ברענגט דאס אין תניא, אין פרק מ״ז, „ויקחו לי תרומה“. איז דאס ווארט תרומה מרמז אויף תורה, ווייל תרומה איז די אותיות פון תורה צוזאמען מיט דעם מ״ם, וואס דאס איז די תורה וואס וועט נתגלה ווערן לעתיד לבוא. דאס הייסט, אז דאס וואס תרומה איז ראשית, איז דאס דער ענין פון תורה, וואס איז דער צווייטער ראשית. און דא קומט דער צווייטער ענין, אין דעם סדר הענינים וואס דער מענטש ברענגט אין בית המקדש. און על פי זה פארשטייט מען דעם מדרש, וואס זאגט וועגן משה רבינו. זאגט דער מדרש, אז ביכורים איז דער ענין פון נשמות ישראל. און נשמות זענען קודם לעולם, קודם לתורה אפילו. דאס זאגט די גרויסע מעלה פון נשמות ישראל, אז די נשמה איז מושרש, פארבונדן און איינגעווארצלט אין עצמות ומהות פון דעם אויבערשטן, אין די העכסטע דרגות, העכער פון תורה, העכער פון עולמות, העכער פון אלע ענינים. דארט געפינט זיך דער ענין פון נשמות ישראל. און דאס איז דער ענין פון ביכורים. דאס הייסט, אז בשעת א איד ברענגט ביכורים, איז דער ענין פון ביכורים, די רוחניות׳דיקע כוונה פון ביכורים, אז דער איד ברענגט ביכורים אין בית המקדש, צו מגלה זיין און באלייכטן און דערוועקן דעם עצם הנשמה. דאס הייסט, אין אנדערע ווערטער, יעדער איד האט א נשמה, וואס איז א חלק אלוקה ממעל ממש. די נשמה געפינט זיך גאר הויך, אין די עליונים. אבער דאס איז למעלה. בשעת דער איד ברענגט ביכורים, אנטפלעקט דאס, עס ברענגט ממש ארויס דעם עצם הנשמה, דאס וואס ער איז א איד און א חלק אלוקה ממעל ממש, און דאס ווערט נתגלה דורך די מצות ביכורים. און דאס איז וואס די תורה זאגט: „כי תבוא אל הארץ“, ווי עס איז מבואר אין כמה ספרים, ווי יוסף גורן זאגט, וואס עס ברענגט זיך אין כמה ספרים, ספר צרור המור על התורה, ספר שפתי חכמים על התורה, וכיוצא בזה. עס קומט אין כמה ספרים, און כדי
08:37 לישראל, הדבר מבואר, בפרט בתורת החסידות, באריכות גדולה עוד יותר: ״כי תבוא אל הארץ״ מדבר על ירידת הנשמה למטה. הנשמה יורדת לכאן, לעולם הזה הגשמי; ״והלכת אל המקום אשר יבחר ה׳״ — הנשמה יורדת לכאן והולכת אל המקום אשר יבחר ה׳, כדי למלא את הכוונה העליונה כאן למטה, בעולם הזה הגשמי, לעשות לו יתברך דירה בתחתונים. על כך נאמר: ״ולקחת מראשית כל פרי האדמה״ — הביכורים — ״ושמת בטנא״. עניינו של ״ושמת בטנא״ הוא התלבשות הנשמה בגוף. הנשמה, שהיא חלק אלוקה ממעל ממש, נכנסת לטנא, לכלים, לגוף גשמי, ועל ידי כך אפשר לקיים מצוות גשמיות. כי כשהנשמה אינה נמצאת בגוף, אין היא יכולה לקיים מצוות. הנשמה יורדת לכאן ומתלבשת בגוף כדי שתוכל לקיים תורה ומצוות בעולם הזה הגשמי. וכידוע, הפתגם שאמר אדמו"ר הרש"ב לבנו, אדמו"ר הריי"צ. [לא ברור] הוא אמר לו: ראה כמה יקר הדבר הזה, כשהוא מצביע על הגוף הגשמי, על ידו; או: ראה כמה יקר הבשר של הגוף הגשמי, שכדי לזכך את הבשר הזה, את הגוף, הורעפו עליו כל כך הרבה תורה ומצוות. וגם אדמו"ר הזקן אמר פעם, כפי שמובא בהיום יום של ערב ראש השנה, שאי אפשר
08:37 לישראל, איז דאס מבואר, בפרט אין תורת החסידות, נאך מיט גרויס אריכות. אז „כי תבוא אל הארץ“ גייט אויף ירידת הנשמה למטה. אז די נשמה קומט אראפ דא למטה, אין עולם הזה הגשמי, „והלכת אל המקום אשר יבחר ה׳“, די נשמה קומט אראפ דא למטה, און זי גייט צו דעם מקום אשר יבחר ה׳, צו דורכפירן דעם כוונה עליונה דא למטה, אין עולם הזה הגשמי, צו מאכן פון דעם אויבערשטן א דירה בתחתונים. אויף דעם זאגט מען, „ולקחת מראשית כל פרי האדמה“ — די ביכורים — „ושמת בטנא“. וואס דער ענין פון „ושמת בטנא“ איז דאס די התלבשות פון דער נשמה בגוף. אז די נשמה איז א חלק אלוקה ממעל ממש, טוט זיך אריין אין טנא, אין כלים, אין א גוף, אין א גוף גשמי, און דורך דעם קען מען מקיים זיין מצוות גשמיות. ווייל בשעת די נשמה געפינט זיך נישט אין א גוף, קען זי נישט מקיים זיין מצוות. און דאס וואס די נשמה קומט אראפ דא למטה, זיך מתלבש אין א גוף, איז כדי דורך דעם זאל די נשמה קענען מקיים זיין תורה ומצוות אין עולם הזה הגשמי. וכידוע, דער פתגם וואס דער רבי רש״ב זאגט צו זיין זון, צום פריערדיקן רבי, צום ריי״צ. [לא ברור] און ער האט אים געזאגט: גיב א קוק ווי טייער דאס איז, ווייזנדיק אויף דעם גוף הגשמי, אויף זיין האנט, אדער גיב א קוק וואס איז פאר א טייערקייט דאס פלייש, דאס בשר פון דעם גוף הגשמי, וואס צו לאבן דאס פלייש, דעם גוף, האט מען אויסגעגאסן אזוי פיל תורה ומצוות. און דער אלטער רבי האט אמאל געזאגט אויך, ווי עס ברענגט זיך אין היום יום פון ערב ראש השנה, אז מען קען
10:16 כלל לומר או לתאר עד כמה יקר אצל הקב"ה גופו של יהודי. וזה מראה את מעלתו של גוף יהודי. ״ושמת בטנא״, אומרת התורה: צריך לקחת את הביכורים, שהם הנשמה, להוריד אותה לגוף ולקשר את הנשמה עם הגוף, כך שבגוף הגשמי, בבשר הגשמי, תאיר הנשמה. וכיצד מקיימים עניין זה בימינו, כשאין בית מקדש? זהו עיקר עניינה של עבודת התפילה. וזהו ההבדל בין שני העניינים, ביכורים ותרומה: עניין עבודת התפילה ועניין לימוד התורה. וזה מה שהמדרש אומר: בשעה שראה משה ברוח הקודש שתגיע עת שבה בית המקדש ייחרב — כשבית המקדש היה קיים, כיצד גילה יהודי את עצם נשמתו? על ידי מצוות ביכורים. ואז אכן הספיקה מצוות הביכורים פעם אחת בשנה. לא היה צריך יותר מכך: לבוא לבית המקדש, ושם היו הלויים ששרו את ״ארוממך ה׳ כי דליתני״, כפי שמובא במשנה וברמב"ם. והיו הכוהנים שקיבלו את הביכורים. הייתה זו עבודה שלמה, שנעשתה על ידי כוהנים בעבודתם, לויים בשירם וישראל במעמדם. כל יהודי עשה את עבודתו והביא את הביכורים, ועל ידי כך
10:16 גארנישט זאגן און גארנישט פארשטעלן ווי טייער, וואס איז טייער ביים אויבערשטן א גוף פון א איד. און דאס ווייזט די מעלה פון א גוף פון א איד. „ושמת בטנא“, זאגט די תורה, אז מען דארף נעמען די ביכורים, און דאס איז די נשמה, און זי אראפברענגען אין גוף, און מקשר זיין די נשמה מיט דעם גוף, אז אין דעם גוף הגשמי, אין דעם בשר הגשמי, זאל לייכטן די נשמה. און דעם ענין, ווי אזוי פירט מען דאס היינטיגע צייטן, אז עס איז נישטא קיין בית המקדש? דאס איז דער עיקר ענין פון עבודת התפילה. און דאס איז דער חילוק, דאס זענען די צוויי ענינים פון ביכורים און תרומה: דער ענין פון עבודת התפילה, דער ענין פון לימוד התורה. און דאס איז וואס דער מדרש זאגט, אז בשעה שראה משה ברוח הקודש, אז עס וועט זיין א צייט וואס דער בית המקדש וועט חרוב ווערן: ווען דער בית המקדש איז קיים, איז ווי אזוי איז א איד מגלה געווען זיין עצם הנשמה? דורך די מצות ביכורים. איז די מצות ביכורים טאקע געווען גענוג איינמאל א יאר. און זיך געדארפט מער פון דעם קומען צו גיין אין בית המקדש, און דארט זענען געווען די לויים וואס האבן געזונגען, געזונגען דעם „ארוממך ה׳ כי דליתני“, ווי עס ברענגט זיך אין משנה און אין רמב״ם. און עס זענען געווען די כהנים וואס האבן גענומען די ביכורים, עס איז געווען א גאנצע עבודה דורכגעטאן דורך כהנים בעבודתם, און לויים בשירם, און ישראל במעמדם. יעדער איד האט געטאן זיין עבודה, ברענגען די ביכורים, און דורך דעם
11:43 מה נעשה? כשבאו לבית המקדש, עצם הנשמה האירה וזרחה, והתגלתה בגוף — ״ושמת בטנא״. ועל ידי כך קיבל היהודי כוח לעבוד את הקב"ה ולקיים תורה ומצוות כל השנה כולה. כפי שמשה רבינו אומר, ״וכל קולנו זו יתקן קולנו״ [לא ברור]. וכפי שאומרים על עניין התפילה בכלל: תפילות במקום קרבנות. בבית המקדש, בהקרבת הקרבנות, נדרשים תנאים. אפשר להקריב קרבנות רק בטהרה; נדרשת טהרה, נדרש הכוהן עם הלוי, וכל הסדר שמסביב. אלה התנאים לקיום הקרבנות. משחרב בית המקדש, תפילות במקום קרבנות. כל יהודי יכול לעשות את עבודת התפילה במקום הקרבנות. כל שכן וקל וחומר במה שנאמר כאן על עניין הביכורים. מה הם ביכורים? ההתגלות הגדולה שבקישור הגוף עם עצם הנשמה, עם הקודש שבנשמה, הקשורה עם [לא ברור] וטהרה. הדבר מתגלה על ידי עבודת התפילה בימינו אלה, ובא לידי ביטוי במשא ומתן ובטנא. ובכך מובן מה שחסידות מסבירה באריכות על הפלא שבעבודת התפילה. חסידות מסבירה שתפילה היא מלשון התחברות והתקשרות. עבודת התפילה עצמה מחברת ומקשרת את הנשמה, ומקשרת את עצם הנשמה עם השכינה למעלה, למעלה, למעלה. נשמתו של יהודי היא מן המדרגות הגבוהות, והגוף מוריד אותה אל הטנא. זהו הביאור הנפלא של רבינו בעניין ״ושמת בטנא״. בנוסף, יש דין מעניין מאוד שהגמרא מביאה, ואחר כך מביא הרמב"ם
11:43 וואס האט מען געטאן? קומען זיך אין בית המקדש, האט מען געהאט דעם עצם הנשמה. ס׳האט געלייכטן, און געשיינט, און דאס איז נתגלה געווארן אין דעם גוף, „ושמת בטנא“, און דורך דעם האט איד באקומען א כח צו דינען דעם אויבערשטן, מקיים זיין תורה ומצוות כל השנה כולה. אזוי ווי משה רבינו זאגט, „וכל קולנו זו יתקן קולנו“ [לא ברור]. אזוי ווי מ׳זאגט, מ׳גייט צו דעם ענין פון תפילה בכלל: תפילות במקום קרבנות. אין בית המקדש, ביי קרבנות, דארפן זיין תנאים. קרבנות קען מען טאן נאר בטהרה; ס׳דארף זיין טהרה, ס׳דארף זיין דער כהן מיט דעם לוי, מיט דעם גאנצן סדר ארום און ארום. דאס זענען די תנאים אויף קיום הקרבנות. משחרב בית המקדש, תפילות במקום קרבנות. יעדער איד קען די עבודת התפילה טאן אנשטאט די קרבנות. כל שכן וכל שכן, וואס מ׳זאגט דא וועגן דעם ענין הביכורים. וואס זענען ביכורים? די גרויסע התרחבות פון מקשר זיין דעם גוף מיט עצם הנשמה, דעם קודש פון דער נשמה, וואס זי איז קשור מיט [לא ברור] וטהרה. דאס ווערט נתגלה דורך דעם ענין פון עבודת התפילה בימינו אלה. און דאס קומט ארויס אין משא ומתן און בטנא. און מיט דעם איז מבואר וואס חסידות איז מסביר באריכות וועגן דעם פלא פון עבודת התפילה. חסידות איז מסביר וועגן דעם ענין פון תפילה: תפילה איז מלשון התחברות והתקשרות. עבודת התפילה אליין מחבר ומקשר די נשמה, און מקשר דעם עצם הנשמה מיט דער שכינה למעלה, למעלה, למעלה. א אידישע נשמה איז פון די הויכע מדרגות, און דער גוף ברענגט עס אראפ אין טנא. דאס איז דער ביאור נפלא פון רבינו בנוגע דעם ענין פון „ושמת בטנא“. בנוסף, איז דא א זייער אינטערעסאנטער דין וואס די גמרא ברענגט, און נאכדעם ברענגט דער רמב״ם
13:31 ההלכה בנוגע למצוות ביכורים. אבל קודם כול, בתחילת העניין, צריך לספר סיפור. הסיפור שחסידים מספרים בא ממי שנכח בשעת מעשה. אנחנו מדברים על עניין הביכורים. הסיפור ממחיש את רוח הדברים שעליהם דיברנו קודם, והוא קשור למשלוח מנות. כך היה הסדר בבית של הרבי באותה תקופה: היו רבים שהביאו משלוחי מנות לבית של הרבי והניחו אותם על השולחן. היו גם כמה משפחות נכבדות שהביאו משלוחי מנות גדולים, עם דברים יקרים, עשירים ויפים, לרבי ולרבנית. הן הביאו את משלוחי המנות הביתה, והנשים שהיו שם סידרו אותם. אחר כך לא השתמשו בבית בכל משלוחי המנות. חשבו מי יאכל אותם, ולקחו אותם לבתי כנסת, לילדים, לישיבות ולבתי ספר. חילקו את משלוחי המנות. פעם אחת, בפורים, בשעות אחר הצהריים המאוחרות, מישהו דפק בדלת. העובדים בבית ניגשו ופתחו אותה. בפתח עמד בחור ואמר שהוא רוצה להביא משלוח מנות לרבי. זה לא היה דבר רגיל, אבל זה היה בחור שהרגיש [לא ברור]. הרבנית חיה מושקא עליה השלום ישבה שם באותה שעה. היא ראתה שמישהו מכניס משלוח מנות ומניח אותו על השולחן. היא שאלה: ״מה זה?״ אמרו לה: ״היה כאן בחור, הוא בא והביא את משלוח המנות הזה״. פניה אורו מאוד. היא הסתכלה עליו ואמרה: ״אה, את השקית הזאת, את משלוח המנות הזה, אראה לבעלי״. ב״בעלי״
13:31 די הלכה בנוגע מצוות ביכורים. אבער בהקדם, בתחילת הענין דארף מען דערציילן א סיפור. דער סיפור וואס חסידים דערציילן קומט פון איינעם וואס איז געווען בשעת מעשה ביי דעם סיפור. מ׳רעדט וועגן דעם ענין פון ביכורים. דער סיפור ברענגט ארויס דעם ריח פון דעם וואס מיר האבן פריער גערעדט, און דער סיפור איז פארבונדן מיט משלוח מנות. אין דער צייט ווען דער איינער איז געווען בשעת מעשה, איז דער סדר געווען אין רבי׳נס שטוב: עס זענען געווען כמה וכמה וואס האבן געברענגט משלוח מנות אין רבי׳נס שטוב. זיי האבן געברענגט משלוח מנות און עס אוועקגעלייגט אויפן טיש. און עס זענען געווען כמה משפחות נכבדות וואס האבן געברענגט גרויסע משלוח מנות, מיט טייערע זאכן, רייכע און שיינע, צו ברענגען פארן רבי׳ן און דער רביצין. זיי האבן געברענגט די משלוח מנות אין שטוב, און עס זענען געווען די פרויען וואס האבן די מנות דארט געארדנט און מסדר געווען. נאכדעם, מיט אלע משלוח מנות, האט מען זיך נישט באנוצט אין שטוב. מ׳האט געטראכט ווער וועט דאס עסן; מ׳האט גענומען די משלוח מנות און נאכדעם געברענגט אין שולן, פאר קינדער, אין ישיבות, אין בתי ספר. מ׳האט אוועקגעגעבן די משלוח מנות. אמאל, פורים, שפעט נאכמיטאג, האט איינער געקלאפט אין טיר. די וואס האבן געארבעט אין שטוב זענען געגאנגען און געעפנט די טיר. א בחור איז געשטאנען ביי דער טיר און געזאגט אז ער וויל ברענגען משלוח מנות פארן רבי׳ן. דאס איז נישט געווען דער געווענלעכער זאך, אבער דאס איז געווען א בחור וואס האט געשפירט [לא ברור]. און געזעסן דארטן דערביי די רביצין חיה מושקא עליה השלום. זי האט געזען ווי איינער ברענגט אריין א משלוח מנות אויפן טיש. פרעגט זי: „וואס איז דאס?“ זאגט מען: „אט איז געווען א בחור, ער איז געקומען און געברענגט דעם משלוח מנות.“ זי איז געווארן ליכטיג; איר פנים איז געווארן גאר ליכטיג. זי גיט א קוק אויף דעם און זי זאגט: „אה, אט דעם זעקעלע, דעם משלוח מנות, גיי איך באווייזן דעם מאן.“ דעם מאן
16:47 היא התכוונה לרבי. ״אראה אותו לבעלי; הוא בוודאי ישמח ממנו מאוד״. וזה היה דבר פלא: על השולחן היו מונחים משלוחי מנות גדולים, יפים ועשירים, בשקיות גדולות עם כל מיני דברים. אבל דווקא השקית הפשוטה הזאת, עם משלוח המנות הפשוט שהביא בחור פשוט — בכמה הפרוטות שהיו לו הוא קנה את משלוח המנות — דווקא היא גרמה לנחת הרוח הגדולה ביותר וזכתה ליקר הגדול ביותר. בביכורים מוצאים הלכה מעניינת. הגמרא אומרת, בבבא קמא דף צ״ב, שכאשר הביאו ביכורים היו עניים והיו עשירים. העשירים הביאו את הביכורים בכלים גדולים של זהב וכסף. והעניים הביאו את הביכורים בכלים פשוטים מאוד, עשויים — כדברי הגמרא — מחוּצין ומחִילף, כלומר מעלים, מענפים ומכל מיני דברים מן השדה. אנשים פשוטים עשו מהם מעין סלים, והניחו בהם את מעט הירקות והפירות שהיו להם, את מעט הפירות שהיו להם. אלה היו הביכורים שלהם. הגמרא אומרת שכאשר באו העשירים, הגבירים, עם הכלים הגדולים, הוציאו מהם את כל הפירות והם לקחו את הכלים בחזרה. הכלים לא נשארו אצל הכהן. הכהן קיבל את הפירות, אבל את הכלים
16:47 האט זי געמיינט דעם רבי׳ן. „באווייזן דעם מאן; ער וועט זיכער זיין זייער צופרידן פון דעם.“ און דאס איז געווען א דבר פלא: אויפן טיש זענען געלעגן גרויסע, שיינע, רייכע משלוח מנות אין גרויסע זעקלעך מיט כל מיני זאכן. אבער דווקא אט דאס פשוטע זעקעלע מיט דעם פשוטן משלוח מנות, וואס א פשוטער בחור האט געברענגט — מיט די פאר פרוטות וואס ער האט געהאט, האט ער געקויפט דעם משלוח מנות — דאס האט געפועל׳ט דעם גרעסטן נחת רוח און דעם גרעסטן יקר. מ׳געפינט ביי ביכורים אן אינטערעסאנטע הלכה. די גמרא זאגט, די גמרא ברענגט עס אין בבא קמא דף צ״ב, אז בשעת מ׳האט געברענגט ביכורים, זענען געווען עניים און עס זענען געווען עשירים. די עשירים, די רייכע, האבן געברענגט די ביכורים אין גאלדענע, זילבערנע, גרויסע טעץ. און די עניים האבן געברענגט די ביכורים אין פשוטע, פשוטע כלים, געמאכט פון — די גמרא זאגט — פון חוצין, פון חילף, דאס הייסט פון בלעטלעך, פון צווייגן, פון כל מיני ענינים פון פעלד. פשוטע מענטשן האבן דערפון געמאכט אזעלכע זעקלעך, און דארט אריינגעלייגט די פאר ירקות און פירות וואס זיי האבן געהאט, די פאר פירות וואס זיי האבן געהאט. און דאס זענען געווען די ביכורים. זאגט די גמרא, אז די עשירים, די גבירים, וואס זענען געקומען מיט די גרויסע טעץ, האט מען ארויסגענומען די אלע פירות, און זיי האבן צוריקגענומען די כלים. די כלים זענען נישט געבליבן ביים כהן. דער כהן האט באקומען די פירות, אבער די כלים
18:38 הם לקחו בחזרה. מה שאין כן העניים: הם הביאו את הפירות עם הסלים, וגם הסלים נשארו אצל הכהן. והגמרא מסיימת: ״בתר עניא אזלא עניותא״. כלומר, אפילו בסוף, דווקא את העני רודפת העניות. מה פירוש שהעניות רודפת אותו? שאפילו הכלים לא נשארו בידו; הכלים נשארו אצל הכהן. אבל מה הטעם לכך? למה דווקא העשירים הביאו את הכלים ולקחו אותם בחזרה, ואילו אצל העניים נשארו גם הכלים אצל הכהן? המפרשים מביאים על כך כמה ביאורים. אחד הביאורים שמביאים הוא ביאור פשוט מאוד: אצל העשירים, [לא ברור] את הכלים לכהן. אלה היו כלים מכובדים מאוד, והבאתם הוסיפה נחת רוח. אבל אחר כך הכלים צריכים להישאר אצלם; הפירות הם לכהן. מה שאין כן אצל העניים: אלה היו סלים פשוטים, שנעשו רק כדי לשאת את הפירות, וממילא לא היה להם עניין לקחת את הכלים בחזרה. זה אחד הטעמים. טעם שני שמביאים הוא שמאחר שהעניים הביאו מעט מאוד — כך מביא התוספות — מאחר שהעניים הביאו מעט מאוד, הם הביאו
18:38 האבן זיי גענומען צוריק. מה שאין כן די עניים האבן געברענגט די פירות מיט די זעקלעך, און די זעקלעך זענען געבליבן ביים כהן אויך. און די גמרא פירט אויס: ״בתר עניא אזלא עניותא״. דאס הייסט, אז דער ארעמער מאן, נאך ביים סוף, איז דווקא דער ארעמער מאן, די ארעמקייט לויפט אים נאך. וואס הייסט די ארעמקייט לויפט אים נאך? אז ער איז אפילו מיט די כלים נישט געבליבן; די כלים זענען געבליבן ביים כהן. אבער וואס איז דא דער טעם דערויף? פארוואס דווקא די עשירים האבן געברענגט די כלים און זיי האבן צוריקגענומען די כלים, און ביי די עניים זענען די כלים אויך געבליבן ביים כהן? אויף דעם האבן מפרשים כמה ביאורים. איינע פון די ביאורים וואס מ׳ברענגט איז גאר א פשוטער ביאור, אז דאס איז געווען מצד דעם, אז די עשירים האבן נישט געהאט דאס [לא ברור] די כלים צו דעם כהן. זיי זענען געווען זייער כבוד, עס איז געווען מער נחת רוח. אז ער ברענגט דאס, איז נישט כדאי צו ברענגען דאס, אבער שפעטער דארפן די כלים בלייבן ביי זיי; די פירות זענען פארן כהן. מה שאין כן די עניים, ווייל דאס איז פשוטע זעקלעך, דאס איז געמאכט געווארן נאר כדי צו שלעפן די פירות, איז ממילא ביי זיי נישט געווען דאס צו בלייבן מיט דעם, מיט די כלים צוריקצונעמען. דאס איז איינע פון די טעמים. א צווייטער טעם ברענגט מען, אז בשעת די עניים האבן געברענגט זייער ווייניג — דאס ברענגט דער תוספות — ווייל די עניים האבן געברענגט זייער ווייניג, האבן זיי געבראכט
20:03 מעט פירות ממש, ורצו שלכל הפחות תהיה איזו חשיבות, איזה ערך למתנה שלהם. לכן נקבע שגם הכלים יישארו אצל הכהן, כדי שלמתנה יהיה עוד משהו, איזו תפיסת מקום, איזו חשיבות. העשירים כבר הביאו הרבה פירות וכל מיני מתנות רבות. נו, ממילא הפירות לבדם הספיקו. העניים הביאו רק איזו צלחת פירות, ורצו לתת מתנה גדולה יותר, בעלת חשיבות רבה יותר, והכלי הוא שנותן לה את החשיבות הזאת. אבל באמת יש כאן עניין עמוק יותר. את העניין הזה הרבי מבאר בהתוועדות של שבת פרשת כי תבוא, אלול תשמ״ד, והדברים נדפסו אחר כך בלקוטי שיחות בתוספת פרטים. הרבי אמר כאן דבר נפלא: רואים שבסדר הבאת הביכורים יש עניין שלם עם הטנא: ״ושמת בטנא״, ואחר כך ״ולקח הכהן הטנא מידך״. כלומר, במצוות ביכורים הטנא הוא עניין עיקרי. רואים במפורש שהתורה עושה מהטנא מצווה שלמה. לכאורה, למה התורה צריכה בכלל להזכיר את הטנא? עשה כרצונך: הבא את הפירות בשק, בחבילה, בתיק או בקופסה; הבא אותם איך שתרצה. זה בידך. למה בכלל התורה מציינת במה מביאים אותם? אבל רואים שהתורה עושה מצווה שלמה מזה ש־
20:03 אזעלכע, גאר ווייניג פירות, איז לכל הפחות זאל זיין עפעס א שטיקל חשיבות, א שטיקל ערך אין זייער מתנה. און מען האט איינגעשטעלט אויך אז די כלים זאלן בלייבן צום כהן, אז עס זאל האבן עפעס מער, עפעס א תפיסת מקום, עפעס א חשיבות אין די מתנות. די עשירים האבן געברענגט שוין א סך פירות מיט א סך כל מיני מתנות. נו, איז ממילא שוין גענוג געווען די פירות אליין. די עניים האבן געברענגט נאר עפעס א צלחת פירות, און זיי האבן געוואלט געבן עפעס מער מתנות, מער חשיבות, און מצליח געווען מאכט דער כלי. אבער באמת איז פאראן דא נאך א טיפערער ענין, וואס אויף דעם ענין בעצם איז דער רבי מבאר אין א פארברענגען פון שבת פרשת כי תבוא, אלול תשמ״ד, שפעטער געדרוקט אין לקוטי שיחות מיט מער פרטים. דער רבי האט געזאגט זייער געשמאק ביי דעם איז, אז בעצם מען זעט אין דער סדר, אז ס׳איז געווען א גאנצער ענין מיטן טנא: ״ושמת בטנא״, און נאך ״ולקח הכהן הטנא מידך״. דאס הייסט, בעצם אין מצות ביכורים איז געווען אן ענין עיקרי, דער ענין הטנא. מען זעט מפורש אז די תורה מאכט א גאנצע מצוה פון טנא. לכאורה, וואס דארף די תורה בכלל זאגן דעם טנא? טו ווי דו ווילסט, ברענג עס אין א שק, ברענג עס אין א פאקל, ברענג עס אין א טאש, ברענג עס אין א פושקע, ברענג עס ווי דו ווילסט. דאס איז אין דיין האנט. וואס בכלל די תורה ברענגט ווי וואס ער ברענגט עס? אבער מען זעט, די תורה מאכט א גאנצע מצוה פון דעם אז
21:39 צריך להניח אותם בטנא ולהביא טנא, ״ולקח הכהן הטנא מידך״. מכאן שהטנא הוא דבר חשוב. אבל במה? כאן יש חילוק. כל העניין של הבאת הטנא הוא עניין עיקרי, חלק ממצוות ביכורים. כשהטנא כבר מגיע אל הכהן, ״ולקח הכהן הטנא מידך״, צריך לבחון מה דינו של הטנא. וכאן בא החילוק. אצל העשיר, הטנא היה עשוי מחומר שאינו פרי, שאינו קשור לשבעת המינים, לצמיחה, לזריעה, לקציר וכו׳ של שבעת המינים. כלומר, בעצם הכלי לא היה בטל לפירות. הוא לא נועד אלא כדי לקיים את המצווה שהתורה אומרת בה ״ושמת בטנא״, ״ולקח הכהן הטנא מידך״. אבל כשהעניין הזה הושלם, נגמר תפקידו. העיקר נשאר שבעת המינים, הפירות. הטנא, לעומת זאת, אינו קשור לצמיחה. אם אין משאירים אותו שם, הוא חוזר לבעל הבית, לעשיר. מה שאין כן כשהעניים הביאו את הטנא: הטנא היה דבר הקשור לצמיחה עצמה. הוא חלק, כלומר, בעצם הוא חלק מעניין שבעת המינים. סוג הכלי הזה, סוג הטנא הזה, מתבטל לגמרי; הוא נעשה חלק ממצוות הבאת הביכורים. כאילו נאמר שאפילו אם ייקחו אותו
21:39 מען דארף אזוי אריינלייגן אין א טנא, ברענגען א טנא, ״ולקח הכהן הטנא מידך״. דאס זאגט אז א טנא איז א דבר חשוב. אבער וואס? אז דא חל א חילוק. איז דער גאנצער ענין פון ברענגען א טנא אן ענין עיקרי, דאס איז א חלק פון מצות ביכורים. בשעת דער טנא איז שוין אנגעקומען צום כהן, ״ולקח הכהן הטנא מידך״, דא דארף מען שוין טראכטן וועגן דעם טנא. און דא בא דער חילוק. דער עשיר, אויב ער האט זיין טנא, איז עס געווען געמאכט פון א חומר וואס איז נישט פירות, נישט פארבונדן מיט די שבעה מינים, נישט מיט דער צמיחה, זרע, קציר וכו׳, וואס איז אין די שבעה מינים. דאס הייסט, בעצם איז דער כלי נישט געווען בטל צו די פירות. ס׳איז מער נישט געווען כדי לקיים מצוות וואס די תורה זאגט ״ושמת בטנא״, ״ולקח הכהן הטנא מידך״. אבער ווען דער ענין איז אויסגעפירט, איז געעניגט. דער עיקר איז נאך די שבעה מינים, די פירות. מה שאין כן דער טנא איז נישט פארבונדן מיט דער צמיחה. אויב ער לאזט עס נישט דא, גייט עס צוריק צום בעל הבית, צום עשיר. מה שאין כן בשעת די עניים האבן געברענגט דעם טנא, ממילא דער טנא איז געווען אן ענין פארבונדן מיט דער צמיחה גופא. דאס איז א חלק, וואס הייסט, בעצם דאס איז א חלק אין דעם ענין פון די שבעה מינים. דאס סוג פון כלי, דאס סוג פון טנא, ווערט אינגאנצן נתבטל; ער ווערט א חלק פון מצות הבאת הביכורים. ס׳איז כאילו נאמר אז אפילו מען זאל אים
23:15 יש את הפירות, יש פרי, עץ, קש, [לא ברור], כל מיני חלקים, ומהם עושים כלי. הכלי, כביכול, סוג הכלי הזה שעשוי מנצרים, הוא כאילו מן הפירות עצמם, חלק מן הפירות, חלק מן הנצרים. ממילא, באופן הזה הכלי מצטרף לפירות משבעת המינים, ולכן כשמקיימים את מצוות הביכורים הוא נשאר שם, אצל הכהן. דווקא סוג הכלי הזה, העשוי מנצרים, לא היה חלק מן הביכורים רק בשעת ההבאה, אלא נשאר תמיד חלק מהם. מה שאין כן כלי העשירים: מלכתחילה הוא רק כלי בפני עצמו, המאפשר לקיים את מצוות הבאת הביכורים כפי שנצטווינו. אחר כך הוא נשאר חולין וחוזר לבעליו. מהו העניין הרוחני שבזה? על פי מה שדיברנו קודם, יש בזה עומק רב בכל העניין. כאמור לעיל, עניין הביכורים מתייחס לנשמה. הנשמה היא חלק אלוקה ממעל ממש, [לא ברור] קודמת לעולם, ביכורים, [לא ברור]. הנשמה צריכה לרדת למטה, והיא צריכה להתלבש דווקא בגוף. וזה הטעם לכך שהתורה אומרת את מצוות הטנא, על פי פנימיות העניינים: תכלית העניין היא שהנשמה תרד לכאן למטה ותתלבש בגוף הגשמי. ועל ידי כך נעשה הגוף הגשמי כלי לאלוקות. וזהו עניין ״ושמת בטנא״. וזה
23:15 די פירות איז דא, איז א פרי, א עץ, א קש, [לא ברור], ס'איז כל מיני חלקים, און פון דעם מאכט מען א כלי. דער כלי כביכול, דאס סארט כלי וואס איז געמאכט געווארן פון נצרים, איז דאך כאילו פון די פירות גופא, איז א חלק פון די פירות, ס'איז א חלק פון נצרים. איז במילא אין דעם אופן ווערט דער כלי צוזאמען מיט די פירות פון שבעה מינים, און במילא, ווען מ'איז מקיים די מצוה פון ביכורים, בלייבט עס דא ביים כהן. איז אבער דווקא דאס סארט כלי וואס איז געמאכט פון נצרים, נישט נאר בשעת ההבאה, ס'איז געבליבן שטענדיג א חלק פון די ביכורים. משא״כ די כלי העשירים, איז דאס תחילה נאר א כלי בפני עצמו, צו קענען מקיים זיין די מצוה פון הבאת ביכורים, ווי ס'איז די מצוה. דערנאך איז עס געבליבן חולין, צוריקגעגאנגען לבעליהם. וואס איז דער ענין הרוחני שבזה? על פי וואס מ'האט גערעדט פריער, שטייט דאס גאר רייך אין דעם גאנצן ענין. כמדובר לעיל, איז דער ענין הביכורים גייט אויף די נשמה. חלק אלוקה ממעל ממש, די נשמה, [לא ברור] קודם לעולם ביכורים, [לא ברור]. די נשמה דארף דאך אראפקומען למטה. און די נשמה דארף זיך אנטאן דווקא אין א גוף. און דאס איז דער טעם פארוואס די תורה זאגט די מצוה פון דעם טנא, על פי פנימיות הענינים, ווייל תכלית הענין איז אז די נשמה דארף אראפקומען דא למטה און דארף זיך אנטאן אין א גוף הגשמי. און דורך דעם גוף הגשמי, ווערט פון דעם גוף א כלי פאר ג־טלעכקייט. און דאס איז דער ענין פון ושמת בטנא. און דאס
24:50 מה שהתורה אומרת לנו: דווקא הטנא, הגוף, [לא ברור] מכלים של עשירות, של זהב וכסף, אלא הגוף הגשמי הפשוט, הפשוט. זהו עניינו של הטנא, הגוף הפשוט. ודווקא הוא נעשה בטל לנשמה. ומה שחסידות מלמדת אותנו הוא שכאשר הנשמה מאירה דווקא בגוף, רואים בפשטות שהכוונה היא דווקא דירה בתחתונים, קיום המצוות בדברים פשוטים. לא מחפשים [לא ברור], לא מחפשים עניינים גדולים, עניינים אחרים, [לא ברור], אלא את ביטול הגוף לנשמה. דווקא הגוף הפשוט, עם מצוות פשוטות במעשה בפרט, אצל איש פשוט, כפי שאומר הבעל שם טוב, מגלה את הנצח האמיתי של הנשמה. והעניין הזה בא לידי ביטוי במיוחד בפרשת כי תבוא, שחלה תמיד בתקופה של ח״י אלול, ימי ההולדת של שני המאורות הגדולים, הבעל שם טוב הקדוש ואדמו״ר הזקן. הדבר מגלה לנו עוד את עניינה של ארץ ישראל, ובזה אנו מתבוננים: דווקא בפשטות מתגלה הפשיטות עצמה. כלומר, הפשיטות של הנשמה, כי הנשמה היא ביכורים, חלק אלוקה ממעל ממש, והיא מתגלה דווקא בפשטות, באמונה פשוטה, באמונה תמימה, במצוות מעשיות שיהודי עושה בקבלת עול ובאמונה פשוטה. ודווקא זה מגלה את האורך הגדול, את העומק הגדול ואת הפלאים הגדולים של הנשמה. וזה מה שפרשת השבוע מספרת לנו בפרשת ביכורים. ״כי תבוא אל הארץ״ — הנשמה ירדה למטה. וידוע פירושו של הבעל שם טוב, הקשור לח״י אלול, על ״כי תבוא אל הארץ״: שיהודי מגלה את רצונו ואת מה שרצוי לו, את פנימיות הנשמה. ״והלכת אל המקום אשר יבחר ה׳״ — שיהודי רואה לאן הוא הולך והיכן הוא עומד,
24:50 וואס די תורה זאגט אונז, אז דווקא דער טנא, דער גוף, [לא ברור] פון די כלים פון עשירות, פון זהב וכסף, דער פשוט'ער, פשוט'ער גשמי'שער גוף. דאס איז דער ענין פון טנא, דער פשוט'ער גוף. און דווקא דאס ווערט בטל צו דער נשמה. און דאס וואס חסידות לערנט אונז איז, אז ווען עס לייכט די נשמה דווקא אינעם גוף, זעט מען אין דער פשטות אז די כוונה איז דווקא דירה בתחתונים, מעשה המצוות אין פשוט'ע זאכן. מ'זוכט נישט [לא ברור], מ'זוכט נישט גרויסע ענינים, אנדערע ענינים, [לא ברור], נאר דעם ביטול פון דעם גוף צו דער נשמה. דווקא דער פשוט'ער גוף, מיט פשוט'ע מצוות במעשה בפרט, מיט אן איש פשוט, ווי דער בעל שם טוב זאגט, ווייזט ארויס דעם אמת'ן נצח פון דער נשמה. וואס דער ענין ברענגט ארויס בפרט, דער ענין פון פרשת כי תבוא, וואס פאלט שטענדיג אין דער תקופה פון ח״י אלול, די ימי הולדת פון די צוויי מאורות הגדולים, פון דעם הייליגן בעל שם טוב און פון דעם אלטן רבי, וואס דאס אנטפלעקט אונז נאך דעם ענין פון ארץ ישראל, און אויף דעם קוקן מיר אריין. אז דווקא אין פשטות איז דער ענין ארויסצוברענגען די פשיטות אליין. דאס הייסט, די פשיטות פון דער נשמה, ווייל די נשמה איז ביכורים, חלק אלוקה ממעל ממש, און דאס אנטפלעקט זיך דווקא אין פשטות, אין אמונה פשוטה, אין אמונה תמימה, אין מצוות מעשיות וואס א איד טוט מיט קבלת עול, מיט אמונה פשוטה. און דווקא דאס ברענגט ארויס די גרויסע אריכות, די גרויסע טיפקייט, די גרויסע פלאים פון דער נשמה. און דאס איז וואס פרשת השבוע דערציילט אונז אין פרשת ביכורים. כי תבוא אל הארץ, די נשמה איז אראפגעקומען למטה, און דער באוואוסטער ווארט פון דעם בעל שם טוב אויף ח״י אלול, אז כי תבוא אל הארץ, דאס איז אז דער איד אנטפלעקט זיין רצון און זיין מרוצה, די פנימיות הנשמה. והלכת אל המקום אשר יבחר ה׳, דאס איז אז דער איד זעט וואו ער גייט און וואו ער שטייט,
26:55 שזהו ״המקום אשר יבחר״: הקב״ה שלח אותו לעולם כדי להאיר את העולם בפסוק חומש, בפסוק תהלים, במצווה, בברכה. וזהו עניין ״ושמת בטנא״. והטנא, דווקא הטנא הפשוט, נשאר אצל הכהן, נשאר בבית המקדש, נעשה חלק ממצוות ביכורים, ועל ידו ממלאים את הכוונה של דירה לו יתברך. ומכאן אנו באים לראות, דווקא עכשיו, בזמנים האלה, ערב ראש השנה וזמן ראש השנה, שהם ימי הדין, דווקא עניינים גשמיים — זה מביא לידי ביטוי את הגשמיות. מכאן אנו באים לראות את הפלאים שבגופו של יהודי. ואי אפשר כלל לתאר לעצמנו, כפי שאמר הרבי בערב ראש השנה, את יוקר גופו של יהודי. ממילא, ייתן הקב״ה שלכל יהודי תהיה, בגשמיות כפשוטה, שנה טובה בגשמיות, כתיבה וחתימה טובה. ועל ידי זה, על ידי עבודת התפילה המגלה את הנשמה בתוך הגוף, שתהיה אכן שנה מבורכת, שנה מתוקה, שנה שמחה, וכל הברכות בגשמיות לכל יהודי, בטוב הנראה והנגלה, עד לגאולה השלימה על ידי משיח צדקנו, ואז נביא ביכורים כפשוטם לבית המקדש.
26:55 דאס איז המקום אשר יבחר, אז דער אויבערשטער האט אים געשיקט אויף דער וועלט כדי צו באלייכטן די וועלט מיט א פסוק חומש, מיט א פסוק תהלים, מיט א מצוה, מיט א ברכה. און דאס איז דער ענין פון ושמת בטנא. און דער טנא, דווקא דער פשוט'ער טנא, בלייבט ביים כהן, עס בלייבט אין בית המקדש, דאס ווערט א חלק פון מצות ביכורים, און מ'איז ממלא דערמיט די כוונה פון דירה לו יתברך. און פון דעם קומען מיר צו זען, דווקא איצט אין די זמנים, ערב ראש השנה, זמן פון ראש השנה, וואס דאס זענען ימי הדין, דווקא ענינים גשמיים, דאס ברענגט ארויס די גשמיות. פון דעם קומען מיר צו זען די פלאים פון דעם גוף פון א איד. און מ'קען זיך בכלל נישט פארשטעלן, ווי דער רבי האט געזאגט ערב ראש השנה, די טייערקייט פון דעם גוף פון א איד. במילא זאל דער אויבערשטער געבן אז יעדער איד טאקע בגשמיות פשוטו, א שנה טובה בגשמיות, די כתיבה וחתימה טובה, און דורך דעם, דורך עבודת התפילה וואס אנטפלעקט די נשמה אינעם גוף, אז ס'זאל טאקע זיין א געבענטשט יאר, א זיס יאר, א פריילעך יאר, און אלע ברכות בגשמיות פאר יעדער איד, בטוב הנראה והנגלה, ביז דער גאולה שלימה דורך משיח צדקנו, און דעמאלט וועט מען ברענגען ביכורים כפשוטו אין בית המקדש.