לעבן חסידות · פרק 73 · 2023-05-08 · 27:06
בהר בחוקותי ל״ג בעומר - חביבותם של ישראל אין די תורה פון רשב״י - הרב אשר פרקש
תיאור הפרק
* אור החיים פרשת בהר פרק כ״ה פסוק כ״ה ואילך, *זהר ולקוטי לוי יצחק סוף פרשת בחוקותי, *לקוטי שיחות חלק כ״ב פרשת בהר ב׳, * שיחת ערב ויום ל״ג בעומר תשד״מ
השמע המקורי · הערך על הרב אשר פרקש בחב"דפדיה
תמלול אוטומטי מהשמע, ותרגום מכונה לעברית. קישורים לחב"דפדיה נוספו אוטומטית.
00:03 שבת פרשת בהר־בחוקותי חלה תמיד בתקופה שסביב ל״ג בעומר, יום ההילולא והשמחה של רבי שמעון בר יוחאי. אחד הדברים הבולטים במיוחד אצל רבי שמעון בר יוחאי, שרואים בכל מאמרי חז״ל שלו, הן בנגלה דתורה, בגמרא, והן בפנימיות התורה, בספר הזוהר, הוא שבחן של ישראל ומעלתן של ישראל. רשב״י הוא מן התנאים שאפשר לראות כיצד הוא משבח ומדגיש את מעלתן של ישראל. ולא זו בלבד, אלא דווקא בזמני גלות, בזמנים המרים של חושך הגלות. שהרי רשב״י עצמו חי, כפי שדיברנו, בתקופה הראשונה של זמן הגלות, בעיקרה של הגלות האחרונה. וכפי שדיברנו, הוא אף היה שלוש־עשרה שנה במערה, כפי שהגמרא מספרת, והרגיש היטב את חושך הגלות. ואצלו מוצאים ריבוי מאמרי חז״ל ומדרשים שבהם הוא מדגיש את שבחן של ישראל, את מעלתן של ישראל ואת אהבתו של הקב״ה לכנסת ישראל, דווקא בזמנים קשים של גלות. וכשנדבר היום על הנושא הזה, נדבר גם על האופן שבו הוא בא לידי ביטוי בפרשת השבוע, פרשת בהר ופרשת בחוקותי, במאמרים של רבי שמעון בר יוחאי ובמאמרי הזוהר, וכיצד הוא מתבטא בעבודת השם בזמננו. הדבר נותן חיזוק עצום. הרי אנו נמצאים בזמן שבו כולנו זקוקים לחיזוק. כל אחד זקוק לו כעת, בתקופה
00:03 שבת פרשת בהר בחוקותי קומט אויס שטענדיק אין דער תקופה ארום ל״ג בעומר, דער טאג פון הילולא ושמחה פאר רבי שמעון בר יוחאי. וואס מ׳געפינט ספעציעל ביי רבי שמעון בר יוחאי, איין פון די זאכן וואס מ׳זעט אין אלע זיינע מאמרי חז״ל, סיי אין נגלה דתורה, גמרא, סיי אין פנימיות התורה, ספר הזוהר, זעט מען ביי אים זייער שטארק דעם ענין פון שבחן של ישראל, מעלתן של ישראל. רשב״י איז איינער פון די תנאים וואס מען קען זען ווי ער איז משבח און ברייט ארויס מעלתן של ישראל. ניט נאר דאס, ספעציעל דוקא אין זמנים פון גלות, אין די ביטערע זמנים פון חושך הגלות. ווייל רשב״י אליין איז דאך געווען, ווי מיר האבן גערעדט, ער איז געווען אין דער ערשטער תקופה פון זמן הגלות, אין דעם עיקר גלות, פון דעם גלות האחרון. און, ווי מיר האבן גערעדט, ביז ער איז געווען דרייצן יאר אין דער מערה, ווי די גמרא עס דערציילט, איז ביי אים געווען זייער שטארק דער חושך הגלות. און ער איז געווען דער וואס מ׳געפינט א ריבוי מאמרי חז״ל ומדרשים וואו ער ברייט ארויס שבחן של ישראל, מעלתן של ישראל, אהבתו של הקב״ה לכנסת ישראל, דוקא אין שווערע צייטן פון גלות. וואס אפילו ווען מיר היינט רעדן וועגן דעם נושא, מיר וועלן ארומרעדן סיי ווי דאס קומט ארויס אין די פרשת השבוע, פרשת בהר, פרשת בחוקותי, מאמרים פון רבי שמעון בר יוחאי, מאמרים פון זוהר, און ווי אזוי עס איז זיך אויס אין עבודת השם פאר אונזערע צייטן, וואס דאס גיט א מורא׳דיגן חיזוק. מ׳געפינט זיך דאך אין א זמן וואס מ׳דארף אלע אנקומען צו חיזוק. יעדער איינער דארף אנקומען איצט אין די
02:02 שבה יש חושך, העלם והסתר גדולים ביותר, ״כי חושך יכסה ארץ וערפל לאומים״. שהרי ככל שאנו מתקרבים לגאולה, בזמנים האלה שלפני הגאולה, כולנו זקוקים לחיזוק. מדבריו של רבי שמעון בר יוחאי יוצא חיזוק גדול מאוד לימים ולזמנים האלה שאנו נמצאים בהם. כידוע הפתגם המובא בספרי חסידות בשם המגיד מקוז׳ניץ, המונקאטשער ועוד, המביאים את הלשון ״כדאי הוא רבי שמעון לסמוך עליו בשעת הדחק״. מהו הפירוש החסידי של ״כדאי הוא רבי שמעון לסמוך עליו בשעת הדחק״? כאשר נמצאים בדחק, בדוחק של עקבתא דמשיחא, בדוחק הגלות הלוחץ על הלב ועל הראש, דווקא בשעת הדחק כדאי הוא רבי שמעון. לדעת שרבי שמעון הוא מי שקיבל על עצמו, כפי שהגמרא אומרת במסכת סוכה, ״יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין״; הוא לקח על כתפיו את כל העניינים ואת כל החובות של עם ישראל. יודעים שאפשר להישען על כתפיים גדולות, רחבות וחזקות, וזה נותן את החיזוק הגדול ביותר ואת השמחה הגדולה ביותר בימים האלה. וכמו תמיד, נתחיל בסיפור, ומשם נעבור למצוא גם בפרשת בהר את עניינו של רבי שמעון בר יוחאי ואת הלימוד הנפלא
02:02 תקופה וואס איז דא דער גרעסטער חושך והעלם והסתר, ״כי חושך יכסה ארץ וערפל לאומים״, ווייל אט אט, ווי ס׳ווערט די גאולה, אט אט אין די זמנים פון די גאולה, דארפן מיר דאך אלע חיזוק. איז פון די ווערטער פון רבי שמעון בר יוחאי קומט ארויס א גאר גרויסער חיזוק אין זיינדיג אין אט די טעג, אט די זמנים. ווי עס איז ידוע דער פתגם וואס ברענגט זיך אין חסידישע ספרים, דער פתגם וואס ברענגט זיך אויפן נאמען פון דעם קאזשניצער מגיד, פון דעם מונקאטשער און נאך, וואס זיי ברענגען, אז ״כדאי הוא רבי שמעון לסמוך עליו בשעת הדחק״. אז וואס דער טייטש פון דעם איז, דער חסידישער טייטש: ״כדאי הוא רבי שמעון לסמוך עליו בשעת הדחק״, אז בשעת מ׳געפינט זיך אין דעם דחק, אין דעם דוחק פון עקבתא דמשיחא, דעם דוחק הגלות וואס קוועטשט די הארץ, קוועטשט דעם קאפ, דוקא אין שעת הדחק איז כדאי הוא רבי שמעון. וויסן אז רבי שמעון איז דער וואס האט זיך אונטערגענומען, ווי די גמרא זאגט אין מסכת סוכה, אז רבי שמעון האט זיך אונטערגענומען אז ״יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין״, האט גענומען אויף זיינע פלייצעס אלע ענינים און אלע חובות פון עם ישראל. ווייסט מען אז מ׳גייט אויף גרויסע, אויף ברייטע, אויף שטארקע פלייצעס, און דאס גיט דעם שטארקסטן חיזוק און די שטארקסטע שמחה זיינדיג אין אט די טעג. וואס, ווי שטענדיק, וועט מען אנהייבן מיט א סיפור, און פון דארטן וועט מען אריבערגיין צו געפינען סיי אין דער סדרה פון פרשת בהר דעם ענין פון רבי שמעון בר יוחאי און
03:42 והחיזוק לעם ישראל בימים האלה, בימים הקשים, וגם את העניין הזה בפרשת בחוקותי. הסיפור הוא סיפור שאדמו״ר הריי״צ סיפר בהתוועדות של אחרון של פסח תש״ב. שם סיפר אדמו״ר הריי״צ שבשנת תרס״ו הייתה שנה קשה מאוד. כידוע, בשנת תרס״ו היו ברוסיה פוגרומים גדולים. הדבר התחיל מכך שבשנת תרס״ה התקיימה אסיפת הרבנים. השתתפו בה כל הרבנים החשובים ברוסיה, ובראשם אדמו״ר הרש״ב, שהיה שם. יחד איתו היו רבנים חשובים ביותר, ובהם רבי חיים מבריסק, ועוד מגדולי הרבנים שהיו אז ברוסיה. הממשלה רצתה אז לחייב את הרבנים, להכריח אותם ללמוד לימודי חול ולקבל תעודה מיוחדת בחכמות חיצוניות. הדבר היה בגלל השפעת המשכילים, שרצו אז [לא ברור]. וכמובן, הרבנים התנגדו לכך בתוקף. התקיימה אסיפה גדולה, אבל היה פחד גדול. ממה? הממשלה אמרה אז שאם הרבנים לא יקבלו את החלטתה, היא תערוך פוגרומים ביהודים במאה ואחת עיירות, רחמנא ליצלן. הרבנים נבהלו ולא יכלו לדבר בבהירות רבה כל כך, ויותר
03:42 דער לימוד נפלא אין חיזוק צו עם ישראל זיינדיג אין אט די טעג, אין די שווערע טעג, און אויף דער זאך פון דער פרשת בחוקותי. איז דער סיפור איז דער סיפור וואס דער רבי ריי״צ האט דערציילט אין א פארברענגען פון אחרון של פסח תש״ב. און דארטן דער פריערדיקער רבי, דער רבי ריי״צ, דערציילט אז אין יאר תרס״ו איז געווען גאר א שווערע יאר. ווי ידוע, יאר תרס״ו אין רוסלאנד זענען געווען גרויסע פאגראמען. דאס האט זיך אנגעהויבן פון דעם וואס אין יאר תרס״ה איז געווען אסיפת הרבנים. און דארטן זענען געווען פון די אלע חשובע רבנים אין רוסלאנד, אנגעהויבן פון דעם רבי׳ן רש״ב, וואס ער איז געווען דארטן. צוזאמען מיט אים זענען געווען פון די גאר חשובע רבנים, וואס צווישן זיי רבי חיים בריסקער, און נאך אזעלכע פון די גרויסע רבנים וואס זענען דעמאלט געווען אין רוסלאנד. די ממשלה האט דעמאלט געוואלט מחייב זיין, מכריח זיין, אז די רבנים זאלן דארפן אנקומען צו לימודי חול, דארפן באקומען א ספעציעלע תעודה פון חכמות חיצוניות. דאס איז געווען צוליב דער השפעה פון די משכילים, וואס האבן דעמאלט געוואלט [לא ברור]. און זיכער האבן זיך די רבנים שטארק געשטעלט קעגן דעם. איז געווען א גרויסע אסיפה, אבער עס איז געווען א גרויסער פחד. פון וואס? די ממשלה האט דעמאלט געזאגט אז אויב די רבנים וועלן ניט אננעמען זייער החלטה, וועלן זיי מאכן פאגראמען אין הונדערט און איין, רחמנא ליצלן, שטעטלעך אויף אידן. האבן זיך די רבנים דא דערשראקן און האבן ניט געקענט רעדן אזוי קלאר, האבן מער
05:19 אומר מילה. וכך התנהלה האסיפה; לא ממש היה מי שידבר, מי שיאמר את דברו, עד שאדמו״ר הרש״ב ביקש לומר את הדברים האחרונים. כשהגיע סיום האסיפה, קם אדמו״ר הרש״ב, רבי שלום דובער, ואמר את הדברים האלה: ״לא ברצוננו יצאנו מארץ ישראל, ולא ברצוננו נשוב לארצנו הקדושה. אבינו מלכנו שלח אותנו לגלות וגירש אותנו, והוא ישיב אותנו משם. אבל זאת עלינו לומר לעיני כול: רק גופינו הלכו לגלות, ואילו נשמותינו ונפשותינו מעולם לא הלכו לגלות״. ואחר כך סיים בלשון חריפה, ש[לא ברור] בשום אופן לא יהיה, והתעלף. ובהמשך הסיפור, הרבי סיפר פעם בהתוועדות י״ב תמוז שאחרי שהדבר אירע, עצרו את אדמו״ר הרש״ב. הממשלה הכניסה מיד את אדמו״ר הרש״ב למעצר, למעצר בית, כפי שקוראים לזה, למאסר בביתו. הוא נאלץ להישאר שם זמן־מה. אחר כך, כשרבי חיים מבריסק בא לבקר אותו, ראה את אדמו״ר הרש״ב בוכה. שאל אותו: ״רבי מליובאוויטש, למה אתה בוכה? הרי עשית כל מה שאפשר״. ענה לו אדמו״ר הרש״ב, כפי
05:19 איך וועל זאגן א ווארט. און אזוי איז געגאנגען די אסיפה, איז נישט ממש געווען ווער עס זאל רעדן, יענער זאל רעדן, ביז אז דער רבי רש״ב האט געבעטן אז ער וויל רעדן די לעצטע ווערטער. ווען עס איז געקומען צום סיום פון דער אסיפה, האט דער רבי רש״ב, דער רבי שלום דובער, זיך אויפגעשטעלט, און ער האט געזאגט די ווערטער: „ניט מיט אונזער ווילן זיינען מיר אוועק פון ארץ ישראל, און ניט מיט אונזער ווילן וועלן מיר צוריקגיין לארצנו הקדושה. אבינו מלכנו, ער האט אונז געשיקט אין גלות און אונז פארטריבן, און ער וועט אונז פון דארטן צוריקברענגען. אבער דאס דארפן מיר זאגן לעיני כל: נאר אונזערע גופים זיינען געגאנגען אין גלות, אבער די נשמות און די נפשות זיינען קיינמאל אין גלות ניט געגאנגען.“ און דערנאך האט ער אויסגעפירט מיט שארפע אותיות, אז [לא ברור] בשום אופן ניט זיין, און האט אוועקגעחלשט. און ווי דער המשך הסיפור גייט, דער רבי האט אמאל דערציילט ביי א פארברענגען י״ב תמוז, אז נאך דעם וואס דאס האט פאסירט, האט מען ארעסטירט דעם רבי׳ן רש״ב. די ממשלה האט גלייך דעם רבי׳ן רש״ב אריינגעלייגט אין תפיסה, אין א מעצר בית, ווי מען רופט אזוי, אין א תפיסה פון שטוב. ער האט געדארפט זיין דארטן א משך זמן, און שפעטער, ווען רב חיים בריסקער איז געקומען אים באזוכן, האט ער געזען ווי דער רבי רש״ב וויינט. האט ער אים געפרעגט: „ליובאוויטשער רבי, וואס וויינסטו? דו האסט דאך געטאן אלץ וואס מען קען.“ האט אים דער רבי רש״ב געענטפערט, ווי
07:05 המשל היה בערך כך: יש הבדל גדול בין פקיד לבין בעל הבית של עסק. במה רואים את ההבדל? הפקיד מגיע בבוקר והולך בערב. הוא יודע שיקבל את המשכורת שמשלמים לו, ולא נוגע לו איך העסק מתנהל; הוא יודע שבסוף החודש יקבל את כספו ויוכל לחיות ממנו. אבל אצל בעל הבית אין זה כך. ההכנסות, ההוצאות, הדאגה שהעסק אכן יתנהל — אדמו"ר הרש"ב הסביר שאם אדם מחפש רק מה עליו לעשות, לא נוגע לו אם העניין אכן נפעל. עשיתי, עשיתי מה שאני יכול, ואני מרוצה. אבל למי שהוא בעל הבית נוגע שהעניינים יצליחו, ואם העניין אינו נפעל, הוא [לא ברור] מזה. וזה סיפור שהרבי [לא ברור] סיפר לנו, על העניין הזה שאמר אדמו"ר הרש"ב: צריך לדעת שאף על פי שאנו נמצאים בגלות, רק גופינו בגלות, אבל נשמותינו מעולם לא הלכו לגלות. את הדברים האלה נשמע אחר כך,
07:05 דער משל איז כאילו געווען, אז עס איז פאראן א גרויסע נפקא מינה צווישן א פקיד און א בעל הבית פון אן עסק, וויאזוי זעט מען דעם חילוק? אז דער פקיד קומט גיין אין דער פרי, גייט אין דער נאכט, ער ווייסט ער גייט באקומען זיין משכורת וואס מען באצאלט אים. און אים איז ניט נוגע ווי אזוי דער עסק פירט זיך; ער ווייסט אז ער קען סוף חודש באקומען זיין געלט, אז ער קען לעבן מיט דעם. אבער ביי דעם בעל הבית איז ניט אזוי. די הכנסות, די הוצאות, אז ער זאל דאך דורכפירן דעם עסק — האט דער רבי רש״ב מסביר געווען — אז אויב מען זוכט נאר וואס מען דארף טון, איז אים ניט נוגע וויאזוי דער ענין טוט זיך אויף. איך האב געטאן, איך האב געטאן וואס איך קען, בין איך צופרידן. אבער ביי דעם וואס איז א בעל הבית, איז אים נוגע אז די ענינים זאלן מצליח זיין, און אויב דער ענין טוט זיך ניט אויף, איז ער פון דעם דא [לא ברור]. און דאס איז א סיפור וואס דער [לא ברור] רבי האט אונז דערציילט, וואס אט דער ענין וואס דער רבי רש״ב האט געזאגט, אז מען דארף וויסן זיין, אז אף־על־פי וואס מיר געפינען זיך אין גלות, זיינען נאר אונזערע גופים אין גלות, אבער די נשמות זיינען קיינמאל אין גלות ניט געגאנגען. וועט מען דאס הערן שפעטער,
08:24 את אותן מילים שאדמו"ר הריי"צ, רבי יוסף יצחק, חזר עליהן לימים, כאשר הוציאו אותו מן המאסר. מסירות הנפש הגדולה ביותר שהייתה לו באותן שנים הייתה מסירות נפש בפועל ממש, כאשר עצרו אותו ורצו, רחמנא ליצלן, ליטול את חייו, כידוע. ואחר כך, ביום ג' תמוז, כשהרבי יצא רשמית מן המאסר ונסע לגלות, שהייתה אמורה להימשך שלוש שנים — בפועל היא נמשכה ימים אחדים בלבד. אבל בהיותו ברכבת, עומד בדרכו לגלות, מוקף בכל השוטרים ובאנשים שהיו שם, אנשים שעמדו בדיוק מן הצד ההפוך, אנשי היבסקציה, אנשי הג־פ־או וכל אלה שרדפו אותו — בעומדו שם חזר על אותן מילים ממש. הוא אמר את המילים שאמר לפני מסירות הנפש, וחזר עליהן באותו רגע. בפרשת השבוע, פרשת בהר, במחצית השנייה של הפרשה, יש כמה וכמה פסוקים: ״וכי ימוך אחיך״. מדובר על יהודי שנעשה עני ומכר את עצמו לעבד, והתורה מפרטת הלכות ומצוות ופרטים רבים הנוגעים לדינו של המוכר עצמו, כשאדם מכר את עצמו בתור...
08:24 אט די זעלבע ווערטער, וואס דער רבי ריי״צ, רבי יוסף יצחק, שפעטער, בשעת מען האט אים ארויסגעפירט פון תפיסה, האט ער איבערגעחזרט. די גרעסטע מסירת נפש וואס ער האט געהאט אין יענע יארן, פון מסירת נפש בפועל ממש, ווען מען האט אים ארעסטירט און האט אים געוואלט, רחמנא ליצלן, אפנעמען דאס לעבן, כידוע. און שפעטער, אין דעם טאג פון ג׳ תמוז, וואס אפיציעל איז דער רבי ארויסגעגאנגען פון תפיסה און געפארן אין גלות, וואס דער גלות האט געדארפט ציען פאר דריי יאר — בפועל איז עס געווען בלויז עטליכע טעג. אבער זייענדיג אויפן באן, שטייענדיג אויפן וועג צו גיין אין גלות, ארומגערינגלט מיט די אלע פאליציי, מיט די מענטשן וואס זיינען דארטן געווען, אלע מענטשן וואס זיינען געווען פונקט פון דעם היפוך, מענטשן פון דער יעווסעקציע, פון דער ג־פ־או, פון די אלע וואס האבן אים גערודפט — און שטייענדיג דארטן האט ער איבערגעחזרט אט די זעלבע ווערטער, זאגנדיג די ווערטער וואס ער האט געזאגט איידער דער מסירת נפש, און האט איבערגעחזרט די ווערטער אין יענעם מאמענט. וואס אין היינטיגער סדרה, אין פרשת בהר, איז דא אין דער סדרה, אין דעם צווייטן העלפט פרשת בהר, כמה וכמה פסוקים: „וכי ימוך אחיך“. עס רעדט וועגן א איד וואס איז געווארן ארעם און האט זיך פארקויפט פאר אן עבד, און די תורה דערציילט ריבוי הלכות און מצוות און פרטים וואס זיינען נוגע צו דעם דין פון המוכר עצמו, בשעת א מענטש האט זיך פארקויפט אלס א...
09:56 אבל יש כאן פירוש עשיר מאוד של האור החיים הקדוש, שמסביר חלק גדול מן הפרשה, את כל המשך הפסוקים שם. האור החיים הקדוש מבאר שהדברים אמורים על יהודים בזמן הגלות. ״כי ימוך אחיך״ — ״אחיך״ מכוון ליהודים, ו״כי ימוך״ פירושו שייעשה עני. כלומר, הוא נעשה עני במצוות. הדברים אמורים גם כלפי הקב"ה: זהו צער השכינה שיש לריבונו של עולם מכך שיהודים אינם עושים את מה שעליהם לעשות. ומכך באה אחר כך המכירה, הגלות, שבה ריבונו של עולם מכר אותנו לאומות העולם. ובהמשך הפסוקים, ״ובא גואלו״ — ״גואלו״ מכוון לצדיק, לצדיקים שישנם בכל דור ודור. הם אלה שמדברים אל יהודים ומעוררים בהם את האמונה בגאולה, מעוררים בהם את הביטחון בגאולה ומחזקים אותם שיעמדו איתן ביהדותם. וכך נמשך כל מהלך הפסוקים: יהודים צריכים לדעת שגם בהיותו בגלות, הוא [לא ברור], הוא אינו נשאר שם. כי רק הגוף בגלות, אבל נשמתו של יהודי מעולם לא הלכה לגלות. ואדרבה, גם במה שאירע לבית חיינו, כך מוסברים הפסוקים.
09:56 אבער דער אור החיים הקדוש, גאר א רייכער אור החיים הקדוש איז דא, וואס מסביר, יא, א גרעסטן טייל פון דער פרשה, דעם גאנצן המשך הפסוקים דארטן. דער אור החיים הקדוש איז מבאר, אז דאס גייט אויף אידן בזמן הגלות. אז ״כי ימוך אחיך״ — ״אחיך״ גייט אויף אידן, און ״כי ימוך״ איז דער טייטש, אז ער וועט ארעם ווערן. יא, דאס הייסט אז ער איז געווארן ארעם אין מצוות, און עס גייט אויך נאך דעם אויבערשטן, וואס דאס איז דער צער השכינה וואס דער רבונו של עולם האט פון דעם וואס אידן טוען נישט וואס זיי דארפן טון. און פון דעם ווערט שפעטער די מכירה, דער גלות, וואס דער רבונו של עולם האט אונז פארקויפט צו די אומות העולם. און דערנאך, דער גאנצער המשך הפסוק, אז ״ובא גואלו״ — ״גואלו״ גייט אויף א צדיק, וואס דאס זענען די צדיקים וואס זענען דא בכל דור ודור. זיי זענען די וואס רעדן צו אידן און זענען מעורר ביי זיי די אמונה אויף גאולה, מעורר ביי אידן דעם בטחון אויף דער גאולה, זענען מחזק אידן אז זיי זאלן שטיין שטארק אין אידישקייט. יא, און אזוי ממשיך דער גאנצער המשך הפסוקים, אז אידן דארפן וויסן, אז אפילו זייענדיק אין גלות, איז ער [לא ברור], ער בלייבט נישט דארטן. יא, ווייל נאר דער גוף איז אין גלות, אבער די נשמה פון א איד איז קיינמאל נישט אין גלות געגאנגען. און אדרבה, אויף דאס וואס איז געווען בנוגע בית חיינו, ווי אזוי מסבירן די פסוקים.
11:21 האור החיים הקדוש מפרש שהדברים מכוונים לחורבן בית המקדש, בית חיינו. בית המקדש, שבעוונותינו חרב, הוא כפי שאומר המדרש: ״שפך חמתו על עצים ואבנים״. כל חורבן בית המקדש היה דווקא כדי לשמור על יהודים. הקב"ה שפך חמתו על עצים ואבנים כדי שיהודים יוכלו להישאר שלמים, כדי שיוכלו לעמוד בתוקף. ובזכות זאת יהודים מחזיקים מעמד בכל הזמנים, גם בזמנים הקשים ביותר של הגלות. יש ביאור יפה מאוד שהרבי אמר על דברי רבי שמעון בר יוחאי שרש"י מביא בפרשה, בעניין מה שנאמר בפסוק ״ובניו עמו״. כשהעבד נמכר, לשון הפסוק היא: ״ויצא מעמך הוא ובניו עמו״. רש"י שואל ומביא את דברי רבי שמעון בר יוחאי: ״אם הוא נמכר, בניו מי מכרן?״ מה עושים כאן בניו? זו שאלת רש"י: כשהפסוק אומר ״ובניו״, אם הוא נמכר, מה עושים כאן הילדים — ״ובניו עמו״? ורש"י אומר: מכאן שהאדון חייב במזונות בניו. זה רש"י בפרשתנו. ומה שרבי שמעון אומר כאן, כאשר מפרשים ש־
11:21 טייטשט דער אור החיים הקדוש, אז דאס גייט אויף חורבן בית המקדש, דער בית חיינו. וואס דאס איז דער בית המקדש, וואס איז בעוונותינו חרוב געווארן, איז ווי דער מדרש זאגט, אז ער האט שופך חמתו על עצים ועל אבנים. אז דער גאנצער חורבן בית המקדש איז גאר געווען כדי צו אפהיטן אידן. דאס איז געווען שופך חמתו על עצים ועל אבנים כדי אז אידן זאלן קענען זיין גאנץ. יא, אז אידן זאלן קענען זיין בתוקף, און אז אין דעם זכות האלטן זיך אויף אידן אין אלע זמנים, אין די שווערסטע זמנים פון זמן הגלות. איז דא א גאר געשמאקער ווארט וואס דער רבי האט געטייטשט, יא, אויף א ווארט פון רבי שמעון בר יוחאי וואס רש״י ברענגט אין דער סדרה, בנוגע דעם וואס דער פסוק זאגט ״ובניו עמו״. דער פסוק זאגט, אז בשעת, יא, אז דער עבד איז פארקויפט געווארן, איז דער לשון פון פסוק ״ויצא מעמך הוא ובניו עמו״. פרעגט רש״י, ברענגט רש״י פון רבי שמעון בר יוחאי: ״אם הוא נמכר, בניו מי מכרן?״ וואס טוען בניו דא? יא, דאס פרעגט רש״י. בשעת עס זאגט ״ובניו״, פרעגט רש״י: אז ער איז נמכר, וואס טוען דא די קינדער? ״ובניו עמו״. און רש״י זאגט: מכאן אז דער אדון איז חייב במזונות בניו. יא, דאס איז רש״י אין אונזער סדרה. וואס דא זאגט רבי שמעון, איז בשעת מען טייטשט אויף, אז—
13:02 כל המשך הפסוקים מדבר על עם ישראל בגלות — מהי משמעות דבריו של רבי שמעון בר יוחאי? על כך ביאר הרבי, בהמשך לל"ג בעומר, את העניין. הוא אמר שרבי שמעון בר יוחאי, כפי שדיברנו קודם, מרבה לדבר על שבחם של ישראל. הוא מרבה לדבר על כך שגם כשיהודי נמצא בגלות, הקב"ה תמיד איתו. וזה מאמר חז"ל הידוע; הגמרא במגילה דף כ"ט אומרת: ״אמר רבי שמעון בר יוחאי: בוא וראה כמה חביבין ישראל לפני הקדוש ברוך הוא, שבכל מקום שגלו שכינה עמהם״. יהודים חביבים על הקב"ה. לכל מקום שיהודים גולים, הקב"ה, כביכול, הולך יחד איתם לגלות. גלות בבל — שכינה עמהם. הוא מביא שם כמה פסוקים. כאשר יהודים נמצאים בגלות, הקב"ה הולך איתם לגלות, בכל גלות שבה הם נמצאים. והוא מוסיף: כאשר יצאו מן הגלות, גם השכינה תצא אז יחד איתם. והוא מביא את הפסוק ״ושב ה׳ אלקיך את שבותך״. ״את שבותך״ — במשמעות של ״עם שבותך״, שהקב"ה, כביכול, בכבודו ובעצמו, יוצא יחד עם כל יהודי.
13:02 דעם גאנצן המשך הפסוקים, אז עס רעדט זיך בנוגע ווי עם ישראל איז אין גלות, איז וואס איז דער טייטש פון די ווערטער פון רבי שמעון בר יוחאי? איז אויף דעם האט דער רבי געטייטשט, אין המשך צו ל״ג בעומר, האט ער אויסגעטייטשט דעם ענין. האט ער געזאגט, אז דאס וואס רבי שמעון בר יוחאי — רבי שמעון בר יוחאי, ווי מיר האבן גערעדט פריער, האלט אין איין רעדן וועגן שבחם של ישראל. ער האלט אין איין רעדן וועגן דעם אז א איד, זייענדיק אין גלות, איז דער אויבערשטער שטענדיק מיט אים. און דאס איז דער באוואוסטער מאמר חז״ל, די גמרא זאגט אין מגילה דף כ״ט: ״אמר רבי שמעון בר יוחאי: בוא וראה כמה חביבין ישראל לפני הקדוש ברוך הוא, שבכל מקום שגלו שכינה עמהם״. אידן זענען חביב דעם אויבערשטן. אז וואו אידן גייען אין גלות, גייט דער אויבערשטער כביכול צוזאמען מיט אידן אין גלות אויך. גלות בבל — שכינה עמהם. ער ברענגט דארט כמה פסוקים. יא, ווען אידן זענען אין גלות, גייט דער אויבערשטער צוזאמען מיט אידן אין גלות, אין יעדער גלות וואו אידן געפינען זיך. און נאך זאגט ער: ווען זיי וועלן ארויסגיין פון גלות, וועט אויך דעמאלט די שכינה ארויסגיין צוזאמען מיט זיי. און ער ברענגט דעם פסוק ״ושב ה׳ אלקיך את שבותך״. יא, ״את שבותך״, לשון ״עם שבותך״, אז דער אויבערשטער כביכול בכבודו ובעצמו גייט ארויס מיט יעדן אידן.
14:34 מן הגלות. וכאן בא רבי שמעון בר יוחאי ומביא לידי ביטוי את חביבותם של ישראל לפני הקדוש ברוך הוא, את החביבות הגדולה של ישראל. ולכן, מצד חביבותם של ישראל, גם כשישראל נמצאים בגלות — שלכאורה עניינה של הגלות הוא ״ומפני חטאינו גלינו מארצנו״, שבגלל חטאים ועוונות נמצאים ישראל בגלות — אף על פי כן, ״חביבים ישראל לפני הקדוש ברוך הוא״ עד כדי כך שכאשר הם בגלות, הקדוש ברוך הוא כביכול ״בכל צרתם לו צר״. הוא נמצא יחד איתם בגלות הזאת. ויחד עם זאת, כשהוא איתם בגלות, הוא כביכול נמצא איתם בבית האסורים, בגלות שבה הם נמצאים. וממילא בא כאן רבי שמעון בר יוחאי ואומר: ״אמר רבי שמעון בר יוחאי״ — אחרי כל מה שאומר רבי שמעון בר יוחאי, שישראל נמצאים בגלות והשכינה נמצאת יחד איתם, שואל רבי שמעון בר יוחאי: ״אם הוא נמכר, בניו נמכרים?״ הקדוש ברוך הוא הרי כל יכול. הקדוש ברוך הוא, ״הוא נמכר״: מתוך אהבתו רצה להשתתף בצערם של ישראל, ולכן השכינה בגלות. הקדוש ברוך הוא נמצא בגלות, וזהו ״הוא נמכר״. הקדוש ברוך הוא הרי כל יכול, והוא יכול להכניס את עצמו למצב של גלות. ואף על פי כן, גם כשהקדוש ברוך הוא נמצא
14:34 פון גלות. איז דא רבי שמעון בר יוחאי, וואס דא ברענגט ער ארויס חביבותם של ישראל לפני הקדוש ברוך הוא, די גרויסע חביבות וואס אידן האבן. און דערפאר, מצד חביבותם של ישראל איז דער אויבערשטער, אפילו ווען אידן געפינען זיך אין גלות, וואס לכאורה דער ענין פון גלות איז „ומפני חטאינו גלינו מארצנו“ — צוליב חטאים ועוונות געפינען זיך אידן אין גלות — און אף על פי כן איז „חביבים ישראל לפני הקדוש ברוך הוא“ אזוי פיל, אז בשעת אידן שטייען אין גלות, איז דער אויבערשטער כביכול „בכל צרתם לו צר“. ער געפינט זיך צוזאמען מיט זיי אין דעם גלות. און צוזאמען דערמיט איז ער מיט זיי אין דעם גלות, ער איז כביכול צוזאמען מיט זיי אין דעם בית האסורים, אין דעם גלות וואו זיי געפינען זיך. און ממילא קומט רבי שמעון בר יוחאי צו גיין דא און ער זאגט, „אמר רבי שמעון בר יוחאי“ — דאס אלץ וואס רבי שמעון בר יוחאי זאגט, אז אידן געפינען זיך אין גלות און די שכינה געפינט זיך צוזאמען מיט זיי. פרעגט רבי שמעון בר יוחאי: „אם הוא נמכר, בניו נמכרים?“ דער אויבערשטער איז דאך אַ כל יכול. דער אויבערשטער איז „הוא נמכר“; דער אויבערשטער האט מחמת ליבע געוואלט מיטליידן צוזאמען מיט אידן, איז די שכינה בגלות. דער אויבערשטער געפינט זיך אין גלות, איז „הוא נמכר“. דער אויבערשטער איז דאך אַ כל יכול, און ער קען זיך אריינשטעלן אין א מצב פון גלות. און אף על פי כן, דער אויבערשטער זייענדיק אין
16:04 בגלות, הוא הקדוש ברוך הוא. הוא נשאר בכל תוקפו, ו״אני ה׳ לא שניתי״; לא חל בו שום שינוי. אבל ״בניו״ — איך אפשר לקחת ילד יהודי, את ״בניו״, את עם ישראל, ולהכניס אותם למצב כזה, לסכנה כזאת של הגלות, שבה הם נמצאים בין אומות העולם, ואומות העולם יכולים לשלוט בהם, רחמנא ליצלן? ״ובניו נמכרים?״ על כך הוא אומר [לא ברור]. זאת אומרת שבעצם יהודי אכן אינו נמצא בגלות. בעצם, כפי שאמרנו קודם, נשמתו של יהודי מעולם לא הלכה לגלות. הנשמה נמצאת יחד עם הקדוש ברוך הוא. וכשם שהקדוש ברוך הוא — גם כשאומרים שהוא נמצא כאן בגלות, הרי כל אחד יודע שגם בהיותו בגלות הוא הקדוש ברוך הוא, ו״אני ה׳ לא שניתי״, הוא בכל תוקפו והגלות אינה פועלת עליו דבר — כך גם יהודי שקשור לקדוש ברוך הוא, ״בניו״, גם הוא [לא ברור]. נשמתו של יהודי אינה בגלות בעצם. אלא מה? ישנו מזון הגוף. מזון הגוף, זו הגשמיות של יהודי: הגוף, הפרנסה. הקדוש ברוך הוא עשה שבגלות הגשמיות של יהודי צריכה לעבור דרך ההשפעה של השרים, של אומות העולם. שצריך לעבור דרך [לא ברור], רחמנא ליצלן, שההשפעה עוברת
16:04 גלות, איז ער דער אויבערשטער. און ער בלייבט בכל התוקף, און „אני ה׳ לא שניתי“; עס ווערט נישט קיין שום שינוי. אבער „בניו“ — ווי קען מען נעמען א אידיש קינד, אה, „בניו“, עם ישראל, און זיי אריינשטעלן אין אזא מצב, אזא סכנה פון דעם גלות, וואס דער גלות איז צווישן אומות העולם, און אומות העולם קענען אויף זיי משליט זיין, רחמנא ליצלן? „ובניו נמכרים?“ איז אויף דעם זאגט ער [לא ברור]. דאס הייסט, אז בעצם געפינט זיך א איד טאקע נישט אין גלות. בעצם, ווי מיר האבן געזאגט פריער, אז די נשמה פון א איד איז קיינמאל אין גלות נישט געגאנגען. די נשמה געפינט זיך צוזאמען מיטן אויבערשטן. און אזוי ווי דער אויבערשטער, אפילו מ׳זאגט אז ער געפינט זיך דא אין גלות, ווייסט דאך יעדער איינער: זייענדיק דא אין גלות איז ער דער אויבערשטער, און „אני ה׳ לא שניתי“, איז ער בכל התוקף, און דער גלות פועל׳ט נישט אויף אים קיין שום זאך נישט. אזוי א איד וואס איז פארבונדן מיטן אויבערשטן — „בניו“ — איז ער אויך [לא ברור]. די נשמה פון א איד איז בעצם נישט אין גלות. אלא מה, ס׳איז דא די מזון הגוף. מזון הגוף, דאס איז די גשמיות פון א איד: דער גוף, די פרנסה. אז דער אויבערשטער האט געמאכט אז אין גלות דארף די גשמיות פון א איד גיין דורך די השפעה פון די שרים, פון די אומות העולם. אז מ׳דארף דורכגיין און [לא ברור], רחמנא ליצלן, אז די השפעה גייט
17:33 דרך המדינות שבהן נמצאים יהודים. שבגלות ההשפעה — לכאורה ההשפעה, הפרנסה — עוברת דרך השר של המדינה שבה נמצאים, שבה גרו יהודים ושבה הם גרים. באמצעות השר של המדינה הוא משפיע את הפרנסה; היא צריכה לעבור דרכו. על כך אומר רבי שמעון בר יוחאי [לא ברור]. גם כשנמצאים בגלות, וגם אם בחיצוניות נראה שההשפעה, הפרנסה, עוברת דרך המלכות, דרך הממשלה, דרך המדינה, צריך לדעת שזה רק בחיצוניות. [לא ברור]. הקדוש ברוך הוא שומר על ישראל — ״כבשה אחת בין שבעים זאבים והיא משתמרת״ — והוא דואג שתהיה ליהודים פרנסה וגשמיות בהרחבה. וכפי שאמר אדמו״ר המהר״ש, שהפרנסה צריכה להגיע לא דרך [לא ברור], אלא זהו ״מן מן השמים״. היא כלל אינה מתנהלת על פי החשבונות שהעולם אומר, שאומות העולם אומרות, שחשבונות העולם אומרים. זו פרנסה שהקדוש ברוך הוא עצמו [לא ברור]. ממילא, אלו דברי הנחמה, זו חביבותם של ישראל שרבי שמעון בר יוחאי מסביר כאן. לא רק ש״חביבים ישראל״, וש״בכל מקום שגלו ישראל, שכינה עמהם״, כפי שאומרת הגמרא במגילה. הוא מסביר בזה שצריך לדעת עוד יותר: שיהודים בעצם נמצאים
17:33 דורך די מדינות וואו אידן זענען. אז אין גלות איז די השפעה, ס׳איז לכאורה די השפעה, די פרנסה, גייט דורך דעם שר פון די מדינה וואו מ׳געפינט זיך, וואו אידן האבן געוואוינט און וואו אידן וואוינען. מיט דעם שר פון די מדינה איז ער משפיע די פרנסה; ס׳דארף דורכגיין דורך דעם. אויף דעם זאגט רבי שמעון בר יוחאי [לא ברור]. אפילו זייענדיק אין גלות, און אפילו אויב בחיצוניות קוקט אויס אז די השפעה, די פרנסה, גייט דורך די מלכות, גייט דורך די ממשלה, גייט דורך די מדינה, זאלסטו וויסן אז דאס איז נאר בחיצוניות. [לא ברור]. דער אויבערשטער, ער גיט אכטונג אויף אידן — „כבשה אחת בין שבעים זאבים והיא משתמרת“ — און דער אויבערשטער שטעלט צו אז אידן זאלן האבן פרנסה און גשמיות בהרחבה. און ווי דער רבי מהר״ש האט געזאגט, אז די פרנסה דארף גיין נישט דורך [לא ברור], דאס איז „מן מן השמים“. דאס גייט אינגאנצן נישט אויף פי חשבון וואס די וועלט זאגט, וואס אומות העולם זאגן, וואס די חשבונות של עולם זאגן. ס׳איז פרנסה וואס דער אויבערשטער אליין [לא ברור]. ממילא, דאס איז דער ניחום, די דברי ניחומים, די חביבותם של ישראל וואס רבי שמעון בר יוחאי איז מסביר דא. אז נישט נאר „חביבים ישראל“, אז „בכל מקום שגלו ישראל, שכינה עמהם“, וואס זאגט די גמרא מגילה. דאס איז ביי דעם מסביר, וואס מ׳זאל וויסן נאך מער, אז אידן בעצם זענען אין
19:00 באופן. וכשם שהקדוש ברוך הוא עצמו, גם כשהוא נמצא בגלות, הוא למעלה מן הגלות, כך גם יהודי שנמצא בגלות הוא למעלה מן הגלות, כי הנשמה מעולם לא הלכה לגלות. ויתרה מזו, גם בנוגע לגוף ולמזון, בסופו של דבר הקדוש ברוך הוא עצמו [לא ברור]. והוא דואג שתהיה לו פרנסה בכל העניינים, ושיהיו לו חיים ברווחה. וכאן באה הוראה נוספת, והיא בסוף פרשת בחוקותי. בפרשת בחוקותי, בפרשה שלפנינו, יש ברכות ויש גם, רחמנא ליצלן, קללות. ובסוף הקללות שבפרשת בחוקותי מופיע הפסוק: ״ואף גם זאת בהיותם בארץ אויביהם לא מאסתים ולא געלתים לכלותם להפר בריתי אתם״. כשיהודים נמצאים בגלות, עם כל הצרות שהפסוקים מונים בפרשת בחוקותי, עם כל העניינים הבלתי רצויים ועם חושך הגלות, צריך לדעת ש״לא מאסתים ולא געלתים לכלותם״: הקדוש ברוך הוא לעולם אינו מואס ביהודים, רחמנא ליצלן. הוא לעולם אינו רוצה, חס ושלום, ״לכלותם״. הקדוש ברוך הוא גם מבטיח ליהודים: ״לא אפר בריתי אתם״. הברית של ישראל עם הקדוש ברוך הוא היא ברית נצחית. והרי כאן יש [לא ברור], ויש חורבן שלם של גלות, ״בהיותם בארץ אויביהם״. מה שהגמרא אומרת, שהוא שפך את חמתו על עצים ואבנים, זה מעלים את [לא ברור]. אבל נשמתו של יהודי, המציאות
19:00 באופן. און אזוי ווי דער אויבערשטער אליין, אזוי ווי ער געפינט זיך אין גלות, איז ער העכער פון גלות. איז א איד אויך, דער וואס געפינט זיך אין גלות, איז ער העכער פון גלות, ווייל די נשמה איז קיינמאל אין גלות נישט געגאנגען. און נאך מער, אפילו מיט דעם גוף און מיט דעם מזון, סוף כל סוף, איז דער אויבערשטער אליין [לא ברור]. און ער דאגה׳ט אז ער זאל האבן פרנסה אין אלע ענינים, און ס׳דארף אים אין אן אופן פון חיים זיין בריווח. און דא קומט צו גיין נאך א הוראה, און דאס איז אין סוף פון פרשת בחוקותי. אין פרשת בחוקותי, דורך די פרשה וואס מיר האבן דא, ס׳איז דא ברכות און ס׳איז, רחמנא ליצלן, אויך די קללות. און אין די קללות פון פרשת בחוקותי, אין סוף, איז פאראן דער פסוק: ״ואף גם זאת בהיותם בארץ אויביהם לא מאסתים ולא געלתים לכלותם להפר בריתי אתם״. אז ווען אידן געפינען זיך אין גלות מיט די אלע צרות וואס די פסוקים רעכענען אויס אין פרשת בחוקותי, מיט אלע ענינים בלתי רצויים און חושך הגלות, דארף מען אבער וויסן אז ״לא מאסתים ולא געלתים לכלותם״: אז דער אויבערשטער איז קיינמאל נישט, רחמנא ליצלן, מואס אין אידן. ער איז קיינמאל נישט, חס ושלום, ״לכלותם״. דער אויבערשטער גיט אויך דעם הבטחה פאר אידן: ״לא אפר בריתי אתם״. דער ברית פון אידן מיטן אויבערשטן איז א ברית נצחי. וואס דא איז דאך פאראן [לא ברור], און ס׳איז דא א גאנצער חורבן של גלות, ״בהיותם בארץ אויביהם״. דאס וואס די גמרא זאגט, אז ער האט אויסגעגאסן זיין חימה אויף עצים ואבנים, דאס איז מעלים די [לא ברור]. אבער די נשמה פון א איד, די מציאות
20:29 של יהודי הוא עניין נצחי. אם, חס ושלום, קודם לכן הוא לא היה, ואחר כך לא יהיה — הרי זה לא ״לא אפר בריתי אתם״ ולא ״לכלותם״. יש קטע בזוהר על פרשת בחוקותי. הזוהר אומר: ״בן יכבד אב״. הזוהר מספר על רבי אלעזר, בנו של רבי שמעון. כמה וכמה מן התנאים, תלמידי רשב״י, התכנסו אחרי הסתלקותו, אחרי ל״ג בעומר, ודיברו בענייני תורה. ורבי אלעזר, בנו של רבי שמעון בן יוחאי, אמר דבר תורה על ״ואף גם זאת בהיותם בארץ אויביהם לא מאסתים ולא געלתים לכלותם״. והוא מבאר: מדוע כתוב ״לכלתם״ בלי ו׳? היה צריך להיות כתוב ״לכלותם״ עם ו׳. מדוע כתוב ״לא מאסתים ולא געלתים״? ״געלתים״ עם א׳, [לא ברור]. ולא כתוב ״להרגם״, לא ״לכלותם״. מהו ״לא מאסתים ולא געלתים לכלתם״, ״לכלתם״ בלי ו׳? אומר רבי אלעזר, בנו של רבי שמעון, משל למלך שרצה להתחתן עם כלה. ״כלתם״ — הוא אומר ״כלתם״ בלי ו׳ — והכלה נמצאת בשוק של בורסקי. היא נמצאת במקום מלוכלך, במקום שיש בו ריח רע. כידוע, הגמרא אומרת שלבורסקי יש ריח רע. ויש גם דינים בהלכה בנוגע לבורסקי. זהו המקום שבו לוקחים עורות של בעלי חיים ומעבדים אותם. כידוע, כשמעבדים עורות של בעלי חיים, יש שם ריח רע מאוד. קשה מאוד להיות שם, בשוק של בורסקי. הזוהר מספר שהמלך רצה להתחתן עם הכלה שנמצאת בשוק של בורסקי, והמלך לא רצה להיכנס לשם, אפילו לא להכניס רגל למקום ההוא. לשם הוא לא רצה להיכנס. אבל כשהכלה נמצאת שם, אז
20:29 פון א איד, איז אן ענין נצחי. אז דאס איז, חס ושלום, קודם נישט געווען, און דאס וועט קודם נישט זיין — דאס איז נישט ״לא אפר בריתי אתם״ און ״לכלותם״. איז פאראן א שטיקל זוהר אויף פרשת בחוקותי. דער זוהר זאגט ״בן יכבד אב״. דער זוהר דערציילט וועגן רבי אלעזר, רבי שמעון׳ס זון. עס זענען געווען כמה וכמה פון די תנאים, תלמידי רשב״י, נאך דער הסתלקות, נאך ל״ג בעומר. די תלמידי רשב״י האבן זיך צונויפגעזאמלט און רעדן וועגן ענינים פון תורה. און רבי אלעזר, רבי שמעון בן יוחאי׳ס זון, רבי אלעזר, זאגט תורה. און ער זאגט תורה אויף ״ואף גם זאת בהיותם בארץ אויביהם לא מאסתים ולא געלתים לכלותם״. און ער איז מבאר: פארוואס שטייט ״לכלותם״ אן א ו׳? עס וואלט געדארפט שטיין ״לכלותם״ מיט א ו׳. פארוואס שטייט ״לא מאסתים ולא געלתים״? ״געלתים״ מיט אן א׳, [לא ברור]. און עס שטייט נישט ״להרגם״, נישט ״לכלותם״. וואס איז ״לא מאסתים ולא געלתים לכלותם״, ״לכלותם״ אן א ו׳? זאגט רבי אלעזר, רבי שמעון׳ס זון, א משל פון א מלך וואס האט געוואלט חתונה האבן מיט א כלה. ״כלתם״ — ער זאגט ״כלתם״ אן א ו׳ — און די כלה געפינט זיך אין שוק של בורסקי. זי געפינט זיך אין אן ארט, א שמוציקן ארט, אן ארט וואס האט א שלעכטן ריח. ווי באקאנט זאגט די גמרא אז בורסקי איז א שלעכטער ריח. און עס זענען אויך דא דינים אין הלכה וועגן א בורסקי. דער ארט וואו מען נעמט פעל און מען באארבעט עס, פעל פון בעלי חיים. ווי באקאנט, ווען מען נעמט פעל פון בעלי חיים און מען באארבעט עס, איז עס נישט גוט, עס איז דארט א זייער שלעכטער ריח. עס איז זייער שווער צו זיין דארט, אין שוק של בורסקי. דער זוהר דערציילט אז דער מלך האט געוואלט חתונה האבן מיט דער כלה וואס געפינט זיך אין שוק של בורסקי, און דער מלך האט נישט געוואלט אריינגיין, נישט אפילו אריינלייגן א פוס אין יענעם ארט. אהין האט ער נישט געוואלט אריינגיין. אבער ווען די כלה געפינט זיך דארט, דעמאלט
22:24 המקום נעשה למקום שבו נמצאים כל הבשמים שבעולם וכל הכתרים שבעולם. זה המקום הטוב ביותר בשבילו. למה? כי הכלה נמצאת שם. אומר רבי אלעזר, בנו של רבי שמעון: זה מה שאומר הפסוק, ״ואף גם זאת בהיותם בארץ אויביהם״. ״ארץ אויביהם״ היא שוק של בורסקי. העולם, העולם הגשמי, ובפרט בזמן הגלות, בחושך כפול ומכופל, עם כל הלכלוך שמסתובב בעולם — זהו שוק של בורסקי. לכן הוא אומר, כשמגיעים ל״לכלתם״ — הקב״ה הוא החתן, ויהודים הם הכלה. וכשהקב״ה נמצא עם יהודים, והיהודים נמצאים שם, מהו המקום הזה בשביל הקב״ה? זהו המקום שבו נמצאים כל הבשמים וכל הכתרים, והריח הטוב ביותר עולה ממנו, כי שם נמצאים יהודים, שם נמצאת כלתו של הקדוש ברוך הוא. וכתוב שם בזוהר, שכאשר סיים, אמרו תלמידי רשב״י לרבי אלעזר, בנו של רבי שמעון: בדבר התורה שאמרת כיבדת את אביך יותר מבעבר. והם אמרו שזהו עניין ״בן יכבד אב״. בחייו מכבדים את האב, כפי שכתוב בהלכה: מושיבים אותו ליד השולחן, נותנים לו לאכול ולשתות. אבל לאחר מותו אתה מכבד אותו באמצעות דבר התורה שאתה אומר. ולא רק זה, אתה גם מוסיף בכבוד אביך. והרבי דיבר על כך בל״ג בעומר: מה פירוש ״מוסיף״? מה פירוש הדבר שהוא מוסיף בכבוד אביו? אומר הרבי בהמשך למה שאמרנו קודם: רבי שמעון בר יוחאי אומר, ״חביבין ישראל, שבכל מקום שגלו שכינה עמהם״. זה מה שרבי שמעון בר יוחאי מגלה: שהקב״ה הולך עם יהודים לגלות. בכל מקום שיהודים נמצאים, הקב״ה נמצא איתם, אבל רבי שמעון בר יוחאי [לא ברור] איתם בגלות.
22:24 ווערט דער ארט, דער ארט וואו עס געפינען זיך אלע בשמים שבעולם און אלע כתרים שבעולם. דאס איז דער בעסטער ארט פאר אים. פארוואס? ווייל די כלה געפינט זיך דארט. זאגט רבי אלעזר, רבי שמעון׳ס זון, דאס זאגט דער פסוק: ״ואף גם זאת בהיותם בארץ אויביהם״. ״ארץ אויביהם״ איז שוק של בורסקי. די וועלט, די גשמיות׳דיקע וועלט, בפרט בזמן הגלות מיט חושך כפול ומכופל, מיט דער גאנצער שמוץ וואס גייט ארום אין דער וועלט, דאס איז שוק של בורסקי. וועגן דעם זאגט ער, ווען עס קומט ״לכלתם״ — דער אויבערשטער איז דער חתן, און אידן זענען די כלה. און ווען דער אויבערשטער געפינט זיך מיט אידן, און אידן זענען דא, וואס איז דעמאלט דער ארט פארן אויבערשטן? דאס איז דער ארט וואו אלע בשמים און אלע כתרים געפינען זיך, און דער בעסטער ריח קומט ארויס דערפון, ווייל דארט געפינען זיך אידן, דארט געפינט זיך די כלה פונעם הקדוש ברוך הוא. און עס שטייט דארט אין זוהר, אז ווען ער האט פארענדיקט, האבן תלמידי רשב״י געזאגט צו רבי אלעזר, רבי שמעון׳ס זון: מיט דער תורה וואס דו האסט געזאגט, האסטו מכבד געווען דיין טאטן מער ווי פריער. און זיי האבן געזאגט, דאס איז דער ענין פון ״בן יכבד אב״. אין חייו איז מען מכבד דעם טאטן, ווי עס שטייט אין הלכה: מען איז מכבד דעם טאטן, מען זיצט אים ביים טיש, מען גיט אים עסן און טרינקען. אבער במותו, איז ער אים מכבד דורך דער תורה וואס דו זאגסט. און נישט נאר דאס, דו ביסט אויך מוסיף בכבוד אביך. און דער רבי האט גערעדט וועגן ל״ג בעומר: וואס הייסט דאס ״מוסיף״? וואס איז דער פשט אז ער איז מוסיף בכבוד אביו? זאגט ער בהמשך צו דעם וואס מיר האבן פריער געזאגט: רבי שמעון בר יוחאי זאגט, ״חביבין ישראל, שבכל מקום שגלו שכינה עמהם״. דאס איז וואס רבי שמעון בר יוחאי איז מגלה: אז דער אויבערשטער גייט מיט אידן אין גלות. וואו אידן געפינען זיך, געפינט זיך דער אויבערשטער מיט זיי, אבער רבי שמעון בר יוחאי [לא ברור] מיט זיי אין גלות.
24:23 זו תורתו של רשב״י. [לא ברור] נמצא יחד איתנו. אבל יכול להיות שנמצאים יחד, אפילו [לא ברור]. אצל רבי אלעזר ברבי שמעון [לא ברור], ועליו נאמר [לא ברור]. נו, דוחק. מהו ״שוקא דבורסקי״? מקום של לכלוך, והרבי אומר שדווקא שם רואים את האהבה והחביבות שיש לקב״ה ליהודים. שאדרבה, דווקא שם, כאשר יהודי עובר דברים קשים, אפילו בעניינים גשמיים, זו העבודה של הפיכת חשוכא לנהורא ומרירו למיתקא, וזו עבודתו של יהודי בעולם הזה. וב״שוקא דבורסקי״ הקב״ה נמצא עם היהודי. ויש שם כל העניינים האלה [לא ברור]. זו גם הפנימיות של ל״ג בעומר, של פרשת בהר בחוקותי, שבה אנחנו עומדים כעת, והקשר ליהודים. זו זכותם של רבי שמעון בר יוחאי ושל רבי אלעזר ברבי שמעון: לראות בעולם ולגלות כיצד יהודים [לא ברור]. לפעמים רואים יהודי ב״שוקא דבורסקי״ כזה. יהודי, שכאשר מסתכלים עליו בחיצוניות, [לא ברור], ואפשר הרי להסתכל, אבל זה ״שוקא דבורסקי״. [לא ברור]. כפי שהרבי אומר: ״שכינה עמו״, ״שכינה עמו״. ודווקא זה מוציא ומגלה את היופי הגדול של יהודים, שנמצא באמת. שכל אחד [לא ברור]. החביבות האמיתית של ישראל. [לא ברור] האמיתית של רבי שמעון בר יוחאי, החשיבות של יהודים אצל הקב״ה. יהודים הם עושר, יופי, כמו ״ואתם תהיו לי ארץ חפץ״. כל יהודי הוא ארץ חפץ של הקב״ה.
24:23 דאָס איז די תורה פון רשב״י. [לא ברור] געפינט זיך מיט אונז צוזאַמען. אָבער קען דאָך זיין, מען טוט צוזאַמען, אפילו [לא ברור]. עס ליגט ביי רבי אלעזר ברבי שמעון [לא ברור], און אויף אים ווערט געזאָגט [לא ברור]. נו, אַ דרוק. וואָס איז „שוקא דבורסקי“? אַן ענין פון אַ שמוציגע גרוב, און דער רבי זאגט, אַז מען זעט דאָרט די אהבה און חביבות וואָס דער אויבערשטער האָט צו אידן. אַז אדרבה, דווקא דאָרט, ווען אַ איד גייט דורך שווערע זאַכן, אַפילו גשמיות׳דיקע ענינים, דאָס איז די עבודה פון מהפך זיין חשוכא לנהורא ומרירו למיתקא, און דאָס איז די עבודה פון אַ אידן אויף דעם וועלט. און אין „שוקא דבורסקי“ איז דער אויבערשטער מיט דעם אידן. און ס׳זענען דאָ די אַלע ענינים [לא ברור]. ס׳איז דאָך אויך די פנימיות פון ל״ג בעומר, פון פרשת בהר בחוקותי, וואָס מיר האַלטן יעצט, און דער קשר מיט אידן. דאָס איז זכותו של רבי שמעון בר יוחאי, און פון רבי אלעזר ברבי שמעון: אַז מען זאָל זען אין דער וועלט און מגלה זיין ווי אידן [לא ברור]. אַמאָל זעט מען אַ אידן אין אַזאַ „שוקא דבורסקי“. אַ איד, וואָס מען קוקט אים אָן בחיצוניות, [לא ברור], און מען קען דאָך קוקן, אָבער דאָס איז „שוקא דבורסקי“. [לא ברור]. ווי דער רבי זאָגט: „שכינה עמו“, „שכינה עמו“. דאָס איז דווקא דאָס וואָס נעמט אַרויס די גרויסע שיינקייט פון אידן, וואָס געפינט זיך אין דער אמת. אַז יעדער [לא ברור]. אמת׳ע חביבותם של ישראל. אמת׳ע [לא ברור] רבי שמעון בר יוחאי, די חשיבות פון אידן ביים אויבערשטן. אידן זיינען אַ רייכקייט, אַ שיינקייט, ווי „ואתם תהיו לי ארץ חפץ“. יעדער איד איז דעם אויבערשטנס ארץ חפץ.
26:10 כל יהודי הוא של הקב״ה. הבעל שם טוב אומר שכל יהודי הוא ארץ חפץ של הקב״ה. אוצרות גדולים נמצאים אצל יהודים. ומשיח יגלה זאת, ואנחנו מסתכלים על היהודים דרך המשקפיים של הבעל שם טוב. אז בא רבי שמעון בר יוחאי. אז הוא מגלה זאת ומביא זאת מן ההעלם אל הגילוי. אז נזכה. שבקרוב בימינו ממש נגיע למה שאומר מאמרו של רבי שמעון בר יוחאי: שכשהם [לא ברור] שכינה עמהם. שהרבי אומר [לא ברור] כל אחד מישראל, ״ואתם תלוקטו לאחד אחד״. הוא מוציא אותנו מהגלות ומביא אותנו לגאולה האמיתית והשלימה. ואז נזכה לקבל את התורה ואת פנימיות התורה, תורתו של רשב״י. ״בהאי ספרא דזוהר יפקון מן גלותא ברחמים״. יציאה אמיתית מן הגלות בזכות לימוד פנימיות התורה והפצתה, ושכל זה יהיה באופן של ברחמים.
26:10 יעדער איד איז דעם אויבערשטנס. דער בעל שם טוב זאָגט, אַז יעדער איד איז דעם אויבערשטנס ארץ חפץ. גרויסע אוצרות געפינען זיך ביי אידן. און משיח וועט מגלה זיין דאָס, און מיר קוקן אויף די אידן מיט די משקפיים פון דעם בעל שם טוב. איז דעמאָלט קומט רבי שמעון בר יוחאי. דעמאָלט קומט דאָס מגלה און ברענגט עס אַרויס מן ההעלם אל הגילוי. דעמאָלט וועלן מיר זוכה זיין. אַז בקרוב בימינו ממש, און קומען צו דעם, וואָס זאָגט דער מאמר פון רבי שמעון בר יוחאי: אַז כשהם [לא ברור] שכינה עמהם. אַז דער רבי זאָגט [לא ברור] יעדער איינער פון ישראל, „ואתם תלוקטו לאחד אחד“. נעמט אונז אַרויס פון גלות און ברענגט אונז צו דער גאולה האמיתית והשלימה. און דעמאָלט וועלן מיר זוכה זיין, מקבל צו זיין די תורה און פנימיות התורה, תורתו של רשב״י. „בהאי ספרא דזוהר יפקון מן גלותא ברחמים“. אַמית׳ע אַרויסגיין פון גלות בזכות דעם לימוד און הפצת פנימיות התורה, און זאָל דאָס אַלץ זיין באופן פון ברחמים.