ויחי - לערנען פון יוסף מוחל זיין בלב שלם - הרב אשר פרקש

00:00 ס׳איז געווען אַ מעשה מיט עטלעכע יאָר צוריק. ס׳איז געווען אַ פּאָרפֿאָלק, אַ מאַן מיט אַ פרוי, און די פרוי איז געווען שוואַנגער. זי איז געווען בהריון, און דער הריון איז שוין געווען מתקדם. זי האָט זיך געהאַלטן ביים סוף פון דעם הריון, דעם לעצטן חודש, און זיי זענען געגאַנגען צו אַ דאָקטער. דער דאָקטער האָט ביידע געזען און געזאָגט, אַז דאָס קינד געפֿינט זיך אין אַ מצב, וואָס איז אַ זייער קאָמפּליצירטער מצב, אין אַ מצב שיש בו סכנה. און דער דאָקטער האָט געזאָגט, אַז דער מצב איז אַזוי שווער, ווי דאָס קינד געפֿינט זיך אין דעם אופן, ווי אַזוי ס׳איז פֿאַרדרייט, אַז זיי קענען נישט ראטעווען ביידע. און אויב מ׳וואָלט געוואָלט ראטעווען דאָס קינד, קען זיין אַ סכנה פאַר דער מאַמען, רחמנא ליצלן. דאָס איז אַ מצב וואָס אויב מ׳וויל ראטעווען די מאַמען, וועט מען, רחמנא ליצלן, פאַרלירן דאָס קינד. און אויב מ׳וואָלט געוואָלט ראטעווען דאָס קינד, וועט מען, רחמנא ליצלן, פאַרלירן די מאַמען. איינס פון די ביידע. און די עלטערן זענען געגאַנגען צו איין דאָקטער, צום צווייטן דאָקטער. זיי זענען אַרומגעגאַנגען צו די גרעסטע מומחים און דאָקטוירים, און אַלע האָבן געזאָגט די זעלבע זאַך, אַז דער מצב איז טאַקע אַזוי ביטער. ס׳איז אָדער מ׳ראטעוועט דאָס קינד און מ׳פאַרלירט די מאַמע, רחמנא ליצלן, אָדער מ׳ראטעוועט די מאַמע און מ׳פאַרלירט דאָס קינד. נו, ווען זיי האָבן געזען אַז מיט אַלע דאָקטוירים קען מען נישט געפֿינען קיין ישועה, זענען זיי געגאַנגען צו צדיקים און צו כל מיני גדולי ישראל.

01:49 און קיינער האָט נישט געקענט געבן קיין הוראה ברורה, קיין החלטה ברורה ווי אַזוי זאָל מען צוגיין צו דעם ענין. און די צייט ווערט נענטער, ס׳גייען אַריבער די טעג, און מ׳געדענקט נישט [לא ברור] וואָס טוט מען. און איינער פון די גוטע פריינט, אָדער פון די רבנים, וואָס האָבן מיט זיי גערעדט, האָט געזאָגט צו דעם יונגן מאַן: „וואָס זאָלסטו נישט בעטן אַ ברכה ביים ליובאַוויטשער רבי׳ן? נו, שרייב אַ בריוו און בעט ביים ליובאַוויטשער רבי׳ן, אַז ער זאָל דיר געבן אַן עצה וואָס צו טאָן און ווי צו טאָן.“ האָט דער יונגער מאַן געזאָגט: „דאָ מוז איך זאָגן דעם אמת, אַז באמת בין איך אַ איד וואָס ביז דעם היינטיקן טאָג, נישט נאָר בין איך נישט קיין ליובאַוויטשער חסיד, נאָר איך בין גאָר פאַרקערט. איך האָב נאָך בתור בחור, אַלס אַ יונגער בחור, געטאָן כמה וכמה ענינים וואָס זענען געווען [לא ברור]. ספּעציעל אין די קשרים, אין די שייכות [לא ברור], פלעג איך מזלזל זיין און מבזה זיין. ווי קען איך קומען נאָכדעם און שרייבן און בעטן אַ ברכה?“ אַזוי האָט ער געפֿילט בעת כזאת. האָט מען אים געזאָגט, אַז ער זאָל שרייבן אַ בריוו און בעטן מחילה אויף דעם וואָס ער האָט געטאָן פריער, און דאָרט זאָל ער דערציילן זיין סיפור הדברים און בעטן אַ ברכה און אַן עצה וואָס צו טאָן. און אַזוי האָט דער יונגער מאַן זיך אַוועקגעזעצט שרייבן

03:35 אַ בריוו, און האָט געשריבן, דערציילט זיין הנהגה, ווי ער האָט זיך געפירט פריער, ענינים בלתי רצויים, און געבעטן מחילה. און שפּעטער האָט ער דערציילט דעם מצב פון דער פרוי מיט דעם דאָקטער און מיט אַלע ענינים וואָס די דאָקטוירים זאָגן, אַז ס׳איז אָדער דאָס קינד אָדער די מאַמע, און מ׳ווייסט נישט וואָס צו טאָן און ווי צוצוגיין צו דעם. און ער בעט דעם רבי׳ן אַז ער זאָל אים געבן אַן עצה ווי אַזוי צוצוגיין. ער איז שוין געווען ביי כל מיני דאָקטוירים און געווען ביי כל מיני רבנים, און ער האָט נישט קיין מסקנא וואָס מ׳זאָל טאָן. און ער האָט געשיקט דעם בריוו צום ליובאַוויטשער רבי׳ן. נו, אַריבערגעגאַנגען עטלעכע שעה, איז אָנגעקומען אַן ענטפער. [לא ברור] אפשר קען זיין, דאָס איז געגאַנגען דורך דער פאַקס־מאַשין, געשיקט די בריוו דורך אַ פאַקס. יאָ, אַריבערגעשיקט דעם בריוו, און עטלעכע שעה אַרום איז שוין געווען אַן ענטפער וואָס דער רבי האָט געענטפערט אויף דעם בריוו. און דער רבי האָט געענטפערט אויף דעם בריוו דריי סעיפים. גאָר בקיצור; דער רבי, אפשר אַזוי, אין די לעצטע יאָרן, אפשר צוליב דעם, האָט דער רבי געמאַכט זייער קורצע ענטפֿערס, קורץ און שאַרף. איז דער ענטפער געווען פון דריי נקודות. אין דער ערשטער נקודה האָט דער רבי געשריבן, אַז ווען ער גייט בעטן מחילה, האָט דאָס נישט צו טאָן מיט אים; דאָס איז אַן ענין וואָס איז פאַרבונדן מיט רבותינו נשיאינו, נשיאי חב״ד, און ער זאָל בעטן מחילה ביי זיי, און זיי זאָלן מוחל זיין. די צווייטע נקודה, ווען ער גייט דעם ענין פון בקשת הברכה.

05:11 יא, ווען ער האט געשריבן דעם מצב פון דער פרוי און פון דעם הריון, האט דער רבי געשריבן: „לא ישמע לדברי הרופאים כלל.“ און צוגעשריבן א דריטן סעיף, אז די לידה וועט זיין [לא ברור], און אלע ענינים זאלן זיין בשעה טובה ומוצלחת. און עס איז געווען בנסים גמורים: זי האט א קינד געבוירן, און די לידה איז געווען, ברוך השם, די מאמע געזונט און דאס קינד געזונט. און דעם סיפור האט דער יונגערמאן דערציילט אין דעם שלום־זכר. עס איז געווען א גרויסער עולם, א ריבוי אידן פון כמה וכמה קהילות, און ער האט דערציילט דעם סיפור ביים רבי'ן. דעם ענין פון מחילה געפינען מיר אין פרשת ויחי, אין דעם סיפור הדברים פון יוסף הצדיק מיט זיינע ברידער. געפינען מיר אין דער זעלבער פרשה זייער אינטערעסאנט: נאך דעם וואס עס איז שוין פארגעקומען פרשת וישב, מקץ, ויגש, און די ברידער האבן זיך שוין געטראפן מיט יוסף, און זיי האבן שוין געלעבט זיבעצן יאר צוזאמען מיט יעקב אבינו — „ויחי יעקב“, ער האט מיט זיי געלעבט די בעסטע יארן — און שפעטער, ווען יעקב אבינו איז נסתלק געווארן, דערציילט די פרשה אז נאך דעם וואס זיי זענען צוריקגעקומען פון באגראבן יעקב'ן, האבן די שבטים זיך דערשראקן. זיי האבן געמיינט: „לו ישטמנו יוסף“, אז יעצט, ווען יעקב אבינו איז נסתלק געווארן, וועט ער ביי זיי נעמען נקמה פאר אלע ענינים וואס זיי האבן אים געטאן, וואס זיי האבן אים פארקויפט, און ער וועט נעמען ביי זיי נקמה.

06:54 און ווי דער בעל הטורים ברענגט, ער ברענגט עס פון די מדרשים, אז דער סיפור איז געווען: יוסף הצדיק, בשעת מעשה ווען זיי זענען געווען אין ארץ ישראל באגראבן יעקב אבינו, איז אויפן וועג צוריק פארבייגעגאנגען דעם בור וואו מען האט יוסף'ן אריינגעווארפן. און בשעת יוסף האט געזען דעם בור, האט יוסף הצדיק געזאגט: „ברוך שעשה לי נס במקום הזה.“ און בשעת די שבטים זענען דארט געווען, האבן זיי געזאגט איינער צום צווייטן: „אָ, מען זעט אז ער געדענקט, ער געדענקט אלע פרטים.“ און דאס האט ביי זיי מערער געווען דעם פחד, אז אפשר יעצט, נאך דער הסתלקות פון יעקב אבינו, וועט ער נעמען ביי זיי נקמה פאר די אלע זאכן וואס זיי האבן אים געטאן, אויף אזא מין אופן וואס זיי האבן אים פארקויפט, און אויף אזא מין אופן וואס ער האט נישט רחמנות געהאט אויף זיי, ווי דערציילט פריער אין פרשת מקץ. „בהתחננו אלינו ולא שמענו“ — דער הרגש, דער געפיל און דער צער און דער כעס וועט ערשט ארויסקומען ביי יוסף, און ער וועט נעמען ביי זיי נקמה. און דערפאר שטייט אין דער פרשה אז די ברידער זענען זיך צוזאמענגעקומען און זיי האבן גערעדט צו יוסף הצדיק, און זיי האבן געזאגט: „אביך צוה לפני מותו.“ ער האט געבעטן אז מיר זאלן דאך זיין באחדות און ער זאל אונז מוחל זיין. „אנא שא נא פשע אחיך וחטאתם כי רעה גמלוך, ועתה שא נא לפשע עבדי אלקי אביך.“ און יוסף האט געוויינט ווען זיי האבן גערעדט צו אים.

08:20 „ויאמר אליהם יוסף: אל תיראו, כי התחת אלקים אני?“ [לא ברור] „ואתם חשבתם עלי רעה, אלקים חשבה לטובה.“ [לא ברור] „ועתה אל תיראו, אנכי אכלכל אתכם ואת טפכם.“ „וינחם אותם וידבר על לבם.“ ער האט זיי געגעבן צו עסן, צו טרינקען, און זיי געגעבן אלע זאכן מיט כבוד. איז ער זיי מוחל געווען בלב שלם? דאס איז דער סיפור וואס ווערט דערציילט אין דער פרשה. [לא ברור] דער גאנצער סיפור איז זייער באוואונדערלעך, אבער עס דערציילט די פרשה דעם גאנצן סיפור, אז יוסף איז [לא ברור]. פון דעם לערנען מיר ארויס ווי עס דארף זיין דער ענין פון מחילה, אז מען דארף מחילה זיין, ווי יוסף אין מצרים, און אויך אפילו אויף א שלעכטן אופן פון די ברידער. [לא ברור] און פון דעם וועגן, יוסף האט זיי מוחל געווען בלב שלם. און ער האט זיי נישט מוחל געווען נאר [לא ברור]. רבינו בחיי זאגט [לא ברור].

09:43 [לא ברור] וואס מיר דארפן לערנען פון יוסף הצדיק איז [לא ברור]. יוסף הצדיק איז געווען א צדיק. יוסף הצדיק איז געווען [לא ברור], און פון דעם דארף מען זיך לערנען. [לא ברור] וואס יוסף הצדיק האט געהאט צו זיינע ברידער, וואס זיי האבן אים פארקויפט [לא ברור]. דאס איז דאך קעגן דער נאטור. אבער מען דארף פארשטיין: וואס איז ביי יוסף הצדיק געווען? [לא ברור] ווי אזוי האט ער זיינע ברידער מוחל געווען בלב שלם? [לא ברור]

11:04 [לא ברור] יוסף האט דאך [לא ברור] צו זיינע ברידער. [לא ברור] איז געווען ביי יוסף א הרגשה, א טינה ושנאה? [לא ברור] דער אלטער רבי אין תניא — תניא איז דאך א ספר פאר בינונים, נישט א ספר פאר צדיקים. דער אלטער רבי האט תניא געשריבן פאר יעדן. [לא ברור] אין פרק י״ב זאגט דער אלטער רבי, אז דער בינוני קען זיין — און אזוי זאגט ער שפעטער אין פרק י״ב — אז מיד שעולה לו מהלב למוח [לא ברור]. און אין מחשבה, דיבור ומעשה [לא ברור]. זאגט דער אלטער רבי אין פרק י״ב, וואו זאגט דער אלטער רבי מבאר ווי אזוי און וואס איז די עבודה פון דעם בינוני, אז פון

12:27 איין זייט איז מען נישט ביי אים אזוי איבערגעמאכט זיין גאנצע נפש הבהמית. ער האט טאקע רצונות, ער האט תאוות. און פון דעסטוועגן איז, בנוגע צו מחשבה, דיבור ומעשה, איז ער שטייט שטארק אויף נישט לאזן דעם יצר הרע אריינקומען אין זיין מחשבה, דיבור ומעשה. איז אין סוף פרק י״ב זאגט דער אלטער רבי די ווערטער: ״וכן בדברים שבין אדם לחבירו, מיד שעולה לו מהלב למוח איזו טינה ושנאה חס ושלום, או איזו קנאה או כעס או קפידא ודומיהן״. זאגט דער אלטער רבי: ווען עס קומט צו דברים שבין אדם לחבירו, און ס׳פאלט אריין א מחשבה, מיד שעולה לו מהלב למוח — און דאס איז א זאך וואס אפילו דער בינוני קען נישט נארמאלערהייט שולט זיין, ווייל די זאכן פון רגש און לב זיינען נאך נישט ביי אים מזוכך געווארן, נאך נישט אינגאנצן גערייניגט. ווי מען לעבט, איז עולה לו מזמן לזמן, פאלט אריין א הרהור, און ס׳איז עולה לו מהלב למוח א מחשבה פון טינה אדער שנאה אדער קנאה, כעס, קפידא ודומיהן. זאגט דער אלטער רבי, אז די כח פון דעם בינוני איז, ערשטנס: ״אינו מקבלן כלל במוחו וברצונו״. די ערשטע זאך איז, זיין עיקר הבינוני, וואס ער האט א שטארקע צוגעבונדנקייט, א שליטה אויף זיין מחשבה, דיבור ומעשה, לאזט ער נישט צו אז די הרהורים אדער די מחשבות זאלן אריינגיין ברצונו ובמוחו. דאס איז ערשטנס. ער איז ״אינו מקבלן כלל ברצונו ובמוחו״. און נאך דעם זאגט

14:00 און אדרבה, ווי ער פירט אויס ווייטער אין דעם המשך: הנה, אז ער איז מחיבה יתירה מודעת לו. ער זאגט משנה גוט: ער פירט זיך צו אותם חבר, צו אותם אידן, אותם וואס ער האט אפילו מחשבה, און גם אבן מחשבה אמיתית, ער האט כדאי צו זיין אפילו בכעס או בקפידה, וחס ושלום. איז אינו מקבל במוחו רצונו, ואדרבה, המוח שליט ומושל ברוח שבלבו, אז ער פירט זיך להפך ממש, להתנהג עם חבירו במדת חסד וחיבה יתירה מודעת לו. ער פירט זיך מיט א חיבה יתירה. איז נישט נאר אז ער לאזט נישט צו קיין מחשבות שליליות, שלעכטע מחשבות אין דעם צווייטן, נאר אדרבה, ער פירט זיך נאך בחיבה יתירה מודעת לו. לסבול ממנו עד קצה האחרון ולא לכעוס חס ושלום, וגם שלא לשלם לו כפעלו. נישט נאר אין זאכן וואס קומט זיך אים, וואס מען קען זיין אז ס׳קומט זיך אים אפילו על פי טעות. פונדעסטוועגן, נישט נאר אז ער איז אים מוחל און גיט אים נישט צוריק און שלא לשלם לו כפעלו, נאר אדרבה, לגמול לחייבים טובות. דוקא אט דעם חייב, וואס יענער איז א חבר צו וואס ער דארף פירן זיך בפועל כזה, איז נישט נאר אז ער גיט אים נישט צוריק, און נישט נאר אז ער איז אים מוחל, נאר נאך מער: לגמול לחייבים טובות. און דער אלטער רבי פירט אויס אין פרק י״ב: וזהו ללמוד מיוסף עם אחיו. אז דאס דארף מען זיך אויסלערנען פון יוסף עם אחיו. וואו דרך אגב די זעלבע שאלה וואס מיר האבן געפרעגט: דאס ספר התניא, דאס ספר של בינונים — כי קרוב אליך הדבר מאד בפיך ובלבבך לעשותו.

15:33 פרעגט זיך א קשיא: ווי קומט מען צו, ווי קומט מען צו גיין צו אזא זאך פשוט? איינער וואס ער איז נישט קיין צדיק ווי יוסף הצדיק, און זאל ביי אים, ער זאל נאכמאכן יוסף הצדיק. נאר וואס דער ביאור איז טאקע, ווי מ׳זעט, ווי יוסף הצדיק האט מסביר געווען צו די ברידער. בשעת אז מ׳טראכט זיך אריין אין דעם עומק ההסבר וואס יוסף איז מסביר צו די ברידער, דעמאלט קען מען פארשטיין ווי אזוי יעדער איד, און מ׳דארף ניט זיין אין דער מדרגה פון יוסף הצדיק, ווי יעדער איד, נאר מיט א אמונה פשוטה אין אויבערשטן און השגחה פרטית ביי דעם, קען ער פועל׳ן ביי זיך אז ביי אים זאל זיין, אז ער זאל נישט נאר, ווען ער האט א זאך מיט א חבר, נישט צולאזן מחשבות פון שנאה וכדומה חס ושלום, און נישט נאר אז ער זאל זיין אים מוחל בלב שלם, נאר אדרבה, וועט זיך פירן צו אים בחיבה יתירה מודעת לו. וואס איז דאס ביאור? וועט מען פארשטיין פון אן אנדער ענין וואס שטייט אין תניא, מער שפעטער אין אגרת הקודש. ס׳איז דא א בריוו וואס דער אלטער רבי האט געשריבן, א שטרענגער, שארפער בריוו, און דער בריוו איז דא אין אגרת הקודש אין תניא, סימן כ״ה, וואס איז געווען צו איינעם וואס מ׳האט געהערט פון תורת הבעל שם טוב, צו בעש״ט, יא. און דער אלטער רבי האט געשריבן אזא רייכן בריוו להבין, יא, דברי חכמים וחידותם, יא, צו בעש״ט. און דער אלטער רבי אין פרק כ״ה פון אגרת הקודש, איז ער מסביר אין דעם

17:05 בריוו יסודות תורת הבעל שם טוב. און דארט ברענגט דער אלטער רבי דעם מאמר חז״ל: כל הכועס כאילו עובד עבודה זרה. און דער אלטער רבי פרעגט: וואס איז דא דער פשט? ווי קען מען זאגן אז כעס זאל נאר הייסן עובד עבודה זרה? דאך, עובד עבודה זרה, דאס איז דאך פון די ג׳ עבירות. און פון די ג׳ עבירות איז דאס די גרעסטע עבירה, גרעסטע חטא. ווי קען מען זאגן אז איינער ווערט אין כעס, אז מ׳זאל רעכענען אים עובד עבודה זרה? וואס איז דער קשר? וואס איז דער שייכות? זאגט דער אלטער רבי, אז בשעת א מענטש ווערט אין כעס, איז ביי אים געפאלן געווארן די אמונה. און דאס איז דער פשט עובד עבודה זרה. א איד האט אמונה פשוטה. די אמונה פשוטה פון א איד, וואס איז פון מאמינים בני מאמינים, אז א איד ווייסט אז יש בעל הבית לבירה זו, אז ס׳איז דא א גאט אויף דער וועלט, און דער אויבערשטער איז בורא עולם ומנהיגו. און ער ווייסט אז יעדער פרט וואס קומט פאר אין דער וועלט איז אין גאנצן פון דעם אויבערשטן. און דער אלטער רבי טוט נאך מעיר זיין בפרטיות, ווי ס׳שטייט, ווי מ׳ווייסט, תורת הבעל שם טוב, אז דער בעל שם טוב איז מבאר דעם ענין פון ״לעולם ה׳ דברך נצב בשמים״, אז בכל רגע ורגע דער אויבערשטער באשאפט יעדן פרט מחדש, שש שנים בשמים. איז יעדער ענין וואס קומט פאר אין וועלט, איז דאך ״חיים״ — דאס איז פון דעם דבר ה׳, שהם החיים בכל רגע ורגע. און במילא איז דאך אלץ פון דעם

18:32 אויבערשטן אליין. און איי, וואס קומט פון דעם אויבערשטן אליין איז דאך זיכער כולו טוב. ווארום כל מה דעביד רחמנא לטב עביד. יעדער זאך וואס דער אויבערשטער טוט, טוט ער דאס לטב, גם זו לטובה. יעדער ענין וואס קומט מלמעלה — אויבן למעלה איז נישט שייך קיין ענין פון רע, און אלץ איז לטובה. און אפילו ענינים וואס קוקן זיך אויס, חס ושלום, ווי ענינים בלתי רצויים, ווי ס׳איז מבואר באריכות אין אנדערע ערטער אין תניא, אז אין דעם געפינט זיך די טוב הנעלם, די טוב הנסתר. און אדרבה, דאס איז גאר כדי צו אויפהייבן דעם מענטשן דורך דעם וואס ער שטייט דורך די נסיונות, וכולי, ווי ס׳איז מבואר אין תניא באריכות. איז בשעת א איד ווייסט אז אלץ נעמט זיך פון דעם אויבערשטן אליין, ווי קען דא זיין אז בשעת מיר פאסירט עפעס, אן ענין בלתי רצוי — יענער האט זיך צוגעטשעפעט צו מיר, יענער האט מיר געזאגט א שארף ווארט, יענער האט מיר מזיק געווען אין ממון, און חוץ מזה בגוף אויך — זאל איך ווערן אויף אים ברוגז? ווי קען איך ווערן אויף אים ברוגז בשעת איך ווייס אז דאס איז אין גאנצן מלמעלה, פון דעם אויבערשטן? אויף דעם פרעגט דער אלטער רבי: א מינוט, וואס איז? וואס איז מיט דעם אויבערשטן? דער וואס האט געטאן דעם דבר בלתי רצוי, דער מענטש, האט דאך בחירה חפשית. ער האט דאך געקענט בוחר זיין נישט צו טאן די זאך, און ער האט בוחר געווען יא צו טאן די זאך. איז במילא, אז דאס וואס ער האט בוחר געווען צו טאן א שלעכטע זאך איז געווען בבחירה שלו, ווי זאגט מען אז דאס איז געקומען פון

19:59 דעם אויבערשטן, אז דאס איז אן ענין מלמעלה, נעמט זיך פון דעם אויבערשטן אליין? בשעת דער מענטש וואס האט געטאן דעם נזק האט געהאט א בחירה, און ער האט בוחר געווען צו טאן דעם נזק. זאגט דער אלטער רבי: דאס זענען צוויי באזונדערע דינים. דאס זענען צוויי באזונדערע זאכן. עס איז דא ווי דער מזיק דארף טראכטן, און עס איז דא ווי דער ניזק דארף טראכטן. דאס זענען צוויי וועלטן, צוויי מחשבות אין גאנצן. בשעת מ׳קוקט מצד דעם מזיק, דער וואס האט געטאן א שלעכטע זאך, איז כאן מובן וגם פשוט: דער רבונו של עולם האט אים געגעבן בחירה, און ער האט געקענט בוחר זיין נישט צו זיין א שליח פון דעם אויבערשטן צו טאן דעם ענין בלתי רצוי. ווארום הרבה שלוחים למקום. דער רבונו של עולם קען טרעפן כמה שלוחים; פארוואס דארפסטו זיין א שליח צו טאן דעם ענין בלתי רצוי? און דאס וואס דו האסט בוחר געווען צו טאן דעם ענין בלתי רצוי, דאס איז אן ענין שלילי, און דו דארפסט תשובה טאן. דאס איז בנוגע דעם מזיק. אבער בנוגע דעם ניזק, ער דארף קוקן אויף זיין קשר מיט דעם אויבערשטן. דער ענין וואס האט זיך אויפגעטאן, די פעולה וואס איז געשען, וואס איז א פעולה בלתי רצויה, דאס איז געקומען אין גאנצן פון דעם אויבערשטן. דער רבונו של עולם האט מיר דאס געשיקט כדי צו מיר מזכך זיין, מתקן זיין, וכולי. און חוץ דעם איז דאס, וואס דער רבונו של עולם האט געטאן, זיכער אין גאנצן כולו טוב.

21:18 איז במילא, ווי קען איך ווערן בכעס? בשעת איך ווער בכעס אויף יענעם, איז דאס א טייטש א חסרון אין אמונה. איך מיין אז יענער איז א בעל הבית אויף מיר, און יענער קען זיך צוטשעפען צו מיר, און יענער קען מיר טאן אן ענין בלתי רצוי. בשעת ער האט אמונה פשוטה און ער ווייסט אז אלץ נעמט זיך פון דעם אויבערשטן, איז במילא ברור אז דער ענין קומט אין גאנצן פון דעם אויבערשטן. און ווי דער אלטער רבי ברענגט דא די דוגמא אין פרק כ״ה אין אגרת הקודש, ווען עס האט פאסירט צו דוד המלך: בשעת דוד המלך איז געגאנגען אין גלות, אנטלאפן, איז דעמאלט געשטאנען דארטן דער ראש הסנהדרין, שמעי בן גרא. און שמעי בן גרא קיללו קללות נמרצות, האט גערעדט שארפע זאכן, בלתי רצויים. און זיינע עבדים האבן געוואלט אים שלאגן און הרג׳ענען. און דוד המלך האט זיי געזאגט: מ׳דארף גארנישט טאן צו אים, כי ה׳ אמר לו קלל. דער רבונו של עולם האט אים געשיקט. וואס הייסט, דער רבונו של עולם האט געשיקט? דער רבונו של עולם האט געהייסן שמעי בן גרא גיין זאגן דוד וואס ער האט געזאגט? זיכער נישט. נאר דוד המלך האט געגלויבט בפשטות, אין אמונה פשוטה, אז דער דבר ה׳ וואס איז מהוה ומחיה אים בכל רגע ורגע, האט זיך מתלבש געווען אין שמעי בן גרא, און דאס האט געמאכט אז שמעי בן גרא זאל קענען זאגן די ווערטער. איז במילא קומט עס פון דעם אויבערשטן, און אז עס קומט

22:36 פון דעם ערשטן, איז דאס א זאך צו לערנען פון דעם ערשטן: איז דאך זיכער דבר לטובה. אז דער שמעי בן גרא האט דוד המלך געשאלטן, דאס האט ביי אים געווען א שליח. דאס איז איינער פון די ביישפילן, שמעי בן גרא. דוד המלך האט געזאגט: „כי ה׳ אמר לו קלל“. און אויף דעם יסוד זאגט דער אלטער רבי אין תניא: „כי ה׳ אמר לו קלל את דוד“. אבער דער אלטער רבי ברענגט דא די נקודה, וואס דאס איז א נקודה יסודית פון אמונה פשוטה: נישט נאר אז איך קען נישט זיין אנגעווייטאגט אויף יענעם, חס ושלום נעמען נקמה אין יענעם, נאר אדרבה, לפי זה, בשעת מ׳איז זיך מסביר אט די נקודה, דעמאלט קומט מען צו דער מסקנה פון „לגמול לחייבים טובות“. פארוואס „לגמול לחייבים טובות“? ווייל אויב דער ענין וואס האט פאסירט צו מיר, דאס איז לטובה, ווייל איך ווייס אז דאס איז א זאך וואס איז טובה על הנפש, וואס דער רבונו של עולם האט דאס מיר צוגעשיקט לטובתי, און יענער, ער האט עס געטאן צו מיר, איז דאס דאך מיין טובה. אז דאס איז מיין טובה, דארף איך יענעם אנדענקען די טובה וואס ער האט מיר געגעבן. און אט דעם חשבון האט יוסף הצדיק געגעבן צו פארשטיין צו זיינע ברידער. ער זאגט צו זיינע ברידער: „אתם חשבתם עלי רעה, אלקים חשבה לטובה“. איז דא צוויי זאכן. און וואס איז דא געווען דער סיפור הדברים וואס מיר געפינען? אז יוסף הצדיק, יא, די גדלות פון יוסף הצדיק איז געווען, אז ער האט

23:53 געוואלט העלפן זיינע ברידער תשובה טאן. יא, ווי דער אלשיך איז מבאר, און נאך אנדערע מפרשים, אז דאס וואס מיר געפינען, אז בשעת עס איז געווען דאס ערשטע מאל וואס די ברידער זענען געקומען צו יוסף, אז יוסף האט זיך געפירט מיט זיי בדרך קושי און האט געשריגן „מרגלים אתם“, מיט דער גאנצער ירידה וואס די תורה דערציילט, איז דאס נישט געווען סתם זיי מצער צו זיין, חס ושלום. פונקט פארקערט, דאס איז געווען לטובה. ער האט געוואלט אז זיי זאלן פילן א תיקון אויף דעם חטא, און עס זאל זיין לטובה. ווי גלייך מיר זעען פארקערט, דאס איז ביי זיי געווען לטובה, „אבל אשמים אנחנו“, וואס איז געווען די יסורי תשובה וואס שטייען אין דער פרשה. איז במילא פון דעם פארשטייט מען ווי אז יוסף הצדיק׳ס גאנצער ענין איז געווען אז ער האט געזען אז דא איז געווען „אתם חשבתם עלי רעה“, אבער „אלקים חשבה לטובה“. דער חשבון וואס איך דארף נעמען פון דעם איז דאס: „אלקים חשבה לטובה“. דער רבונו של עולם האט געוואלט צוברענגען דווקא לטובה, און די טובה איז געווען סיי פאר דער וועלט, אז יוסף הצדיק קען העלפן דעם עולם, סיי פאר די ברידער, אז יוסף הצדיק קען זיי געבן שפייז און עסן און ברענגען זיי אין מצרים בדרך כבוד, און סיי פאר יוסף אליין, וואס דאס איז געמיינט „אלקים חשבה לטובה“, אז דורך דעם איז ער געווארן אב למלך און ער איז צוגעקומען צו זיין גדלות, סיי בגשמיות, סיי ברוחניות, וואס יוסף הצדיק דורך די אלע צרות איז ער געווארן צו אזא גרויסער צדיק, יוסף הצדיק, אויך

25:14 בזכות פון זיינע ברידער. איז במילא נישט נאר איך בין נאך מוחל, נישט נאר איך קען זיך אפהאלטן, כפי זה, פון צו טאן חס ושלום, נאר אדרבה, ווייל חלק פון דעם איז געבן און געבן זיי און פילן זיך א בעל חוב צו זיי, אז „לגמול לחייבים טובות“. וואס על פי זה איז פארשטענדלעך דאס וואס דער אלטער רבי זאגט אין תניא. דער אלטער רבי מיינט נישט צו זאגן אז יעדער איד קען זיין במדריגתו של יוסף הצדיק. ער זאגט נישט „להיות כיוסף“, ער זאגט „ללמוד“. מיר דארפן דאך לערנען פון דעם, פון דער הסברה פון יוסף. יא, בשעת דו וועסט אריינקוקן אין דעם סדר, און דו וועסט זען וואס יוסף האט מסביר געווען די ברידער, אבער דער הסבר איז א הסבר וואס יעדער איד קען דאס פארשטיין, און יעדער איד קען דאס זיין בחיים ובפועל. דער הסבר איז דער זעלבער הסבר בשעת יעדער איינער האט אין לעבן ענינים וואס איינער האט געשפילט מיט מיר אדער געטאן צו מיר ענינים בלתי רצויים. ווי אזוי קען איך פילן אפילו אז איך זאל אים מוחל זיין, נישט נאר מוחל זיין, אים מוחל זיין בלב שלם, און נישט צוריקגעבן כפועלו, און נישט נאר דאס, נאר זיין גאר „לגמול לחייבים טובות“? ווי קען איך צוקומען צו דעם? איז דאס דורך דעם וואס איך וועל זיך מסביר זיין אט דעם חשבון. „ללמוד“: איך לערן זיך ארויס פון אט דעם הסבר וואס יוסף האט מסביר געווען די ברידער, וואס אט דער הסבר, דאס איז קיין הסבר פון מדריגתו של יוסף. דאס איז א הסבר יסודי מיט אמונה פשוטה וואס לייגט זיך אויף יעדער.

26:38 א איד וואָס לעבט אין דער וועלט און ליידט, אַז אַלץ איז מושגח מלמעלה. און אָבער דאָס איז די הוראה נפלאה, וואָס דער זוהר זאָגט: לערנען פון יוסף ואחיו. אַז די גאַנצע סדר און די אַלע סיפורי הדברים וואָס די תורה דערציילט וועגן יוסף ואחיו, איז כדי אַרויסצונעמען פון דעם אַ הוראה, ווי אַזוי דאַרף זיין די אהבת ישראל, און ווי אַזוי אַ איד קען מתקן זיין זיינע מידות און אַרבעטן אויף זיך. נישט נאָר אַז ס׳זאָל נישט זיין ביי אים קיין מידות רעות פון כעס און קנאה און שנאה און קפידא און טינה וכדומה, נאָר אדרבה, אַז זיין גאַנצע הנהגה זאָל זיין גאָר לחיבה יתירה. און דאָס לערנט מען דווקא פון יוסף הצדיק. וואָס מצד דעם טעם איז יוסף הצדיק אָנגערופן דער יוסף פון כלל עם ישראל. וואָס מצד דעם ווערן אידן אָנגערופן בשם יוסף, בפרט בזמן הגלות. ווי עס שטייט אין תהלים, קאַפּיטל פ׳: „רועה ישראל האזינה, נוהג כצאן יוסף“. וואָס „נוהג כצאן יוסף“ גייט אויף עם ישראל, בפרט בזמן הגלות. וואָס טוען מיר בזמן הגלות? מיר ווערן אָנגערופן בשם יוסף. ווייל יוסף הצדיק איז געווען דער וואָס האָט צוגעגרייט און אַכטונג געגעבן, און איז געווען אין זמני הרעב, אין זמני הגלות. וואָס פון דעם קען זיך אויך דער איד בזמן הגלות לערנען פון יוסף ווי אַזוי דאַרף זיין די הנהגה. וואָס וויבאַלד, ווי עס שטייט אין דער גמרא, אַז דער טעם פון דעם גאַנצן ענין הגלות

28:08 איז דאָך מצד דעם העדר אהבת ישראל. ווייל די גמרא זאָגט אין מסכת יומא, אַז שנאת חינם איז געווען די סיבה צום חורבן בית המקדש. און ווי די גמרא דערציילט אין מסכת גיטין, צוליב קמצא ובר קמצא איז חרוב געוואָרן בית המקדש. דאָס הייסט, אַז עס איז געווען אַן ענין פון קנאה און שנאה [לא ברור]. און דאָס האָט גורם געווען דעם חורבן בית המקדש. איז פון דעם פאַרשטאַנדיג, אַז ווען מען געפינט זיך אין גלות און מען וויל אין גלות אַריינברענגען די גאולה, און מהפך זיין פון חושך הגלות צו דער גאולה, דאַרף זיין לערנען פון יוסף ואחיו [לא ברור]. ווי אַז עס דאַרף זיין נישט נאָר זיך קענען איבערקומען פון כעס, קנאה, קפידא, חס ושלום, נאָר נאָך מער, לגמול לחייבים טובות, און לערנען פון יוסף ואחיו ווי אַזוי עס דאַרף זיין די הנהגה. פאַראַן נאָך אַ מדרש בהמשך צו זעלבן ענין. איז פאַראַן אַ מדרש, דער מדרש אין שיר השירים. דער מדרש אין שיר השירים זאָגט: „מי יתנך כאח לי יונק שדי אמי“. זאָגט דער מדרש: וואָס זאָגן אידן צום אייבערשטן? דער שיר השירים איז חתן וכלה. אידן זיינען די כלה, דער אייבערשטער דער חתן. און די כלה זאָגט צום חתן, כנסת ישראל זאָגט צום הקדוש ברוך הוא: „מי יתנך כאח לי“, אַז דער אייבערשטער, דער חתן, זאָל זיין ווי אַ ברודער, „יונק שדי אמי“. זאָגט דער מדרש, וואָס איז דער פשט? אַז דאָס גייט אויף דעם, אַז אידן זאָגן צום אייבערשטן, אַז דער אייבערשטער זאָל זיין צו אידן אַזוי ווי יוסף הצדיק לאחיו. דאָס הייסט, אַז אַזוי ווי עס איז

29:38 געווען ביי יוסף הצדיק. וואָס ביי יוסף הצדיק איז „הם גמלוהו רעה והוא גמלם טובה“. זיי האָבן זיך געפירט שלעכט צו אים, און ער האָט זיך געפירט גוט. וואָס אין דעם זיינען דאָ די אַלע פרטים. ערשטנס, יוסף הצדיק האָט נישט געהאַט אויף זיי קיין קפידא. צווייטנס, האָט ער זיי מוחל געווען. דריטנס, האָט ער מגלה געווען די פנימיות: אַז דאָס גופא וואָס איז געווען די הנהגה רעה, דאָס איז געווען כדי שפּעטער אַרויסצוקומען דערפון אַ טובה. און אין דעם אופן האָט ער מהפך געווען דעם רע לטוב. און דערפאַר איז די הנהגה געווען פון יוסף, נישט נאָר אַז ער האָט מוחל געווען בלב שלם, נאָר בחיבה יתירה, וואָס דאָס האָט ער זיי געגעבן, און נאָך „וינחם אותם וידבר על לבם“. איז אָט די אַלע ענינים זאָגן אידן צום אייבערשטן: „מי יתנך כאח לי“, ווי יוסף לאחיו. אַז הגם מיר האָבן זיך נישט געפירט כדבעי [לא ברור], דער אייבערשטער זאָל זען די פנימיות. וואָס די פנימיות ביי אַ איד איז באמת [לא ברור] רצון העליון. און אפילו אַז אַ איד איז דורכגעפאַלן דעם רצון העליון, איז אָבער [לא ברור] הקדוש ברוך הוא חשבה לטובה. אַז דורך דעם וואָס אַ איד טוט תשובה, ווערט יתרון האור מן החושך. בעלי תשובה [לא ברור], „מקום שבעלי תשובה עומדין, צדיקים גמורים אינם עומדין“. און דורך תשובה, ווי די גמרא זאָגט, „זדונות נעשו לו כזכיות“. וואָס דאָס איז דאָך דער גאַנצער ענין פון „אלקים חשבה לטובה“, אַז אין דער פנימיות פון דעם ענין קומט מען דורך דעם צו [לא ברור].

31:03 איז במילא זאָגן אידן צום אייבערשטן: „מי יתנך כאח לי“, אַז דער אייבערשטער זאָל זיך פירן צו אידן ווי יוסף צו זיינע ברידער, וואָס נישט נאָר אַז ער האָט נישט מקפיד געווען, נאָר ער האָט מוחל געווען בלב שלם, [לא ברור]. און אדרבה, בחיבה האָט ער זיי געגעבן טובה. אַז אויף דעם אופן זאָל דער אייבערשטער זיך פירן צו אידן. אָבער מידה כנגד מידה: כדי צו פאָדערן ביי דעם אייבערשטן דעם ענין, דאַרף זיין ביי אונז אויך די הנהגה פון מידת הרחמים. און מידת הרחמים אין גרעסטן קצה, פון מוחל זיין בלב שלם. און דאָס דאַרף מען לערנען פון יוסף הצדיק, לגמול לחייבים טובות, וואָס דורך דעם קען מען דווקא צוקומען און בעטן ביי דעם אייבערשטן, און בעטן בכל התוקף, אַז דער אייבערשטער זאָל זיין „מי יתנך כאח לי“, אַז דער אייבערשטער זאָל מוחל און סולח זיין אידן, און [לא ברור], אַז ביי אידן זאָל דווקא זיין גוט. און גוט, סיי בגשמיות, סיי ברוחניות, און ס׳זאָל שוין גאַנץ ווערן דער חושך הגלות, און מען זאָל זוכה זיין שוין צו דער גאולה שלמה. און ווי ס׳שטייט אין דער סדרה, „לא יסור שבט מיהודה ... ולו יקהת עמים“, אַז מען זאָל זוכה זיין צו דער גאולה שלמה על ידי משיח צדקנו במהרה בימינו.